# isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2017 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 2 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2017, 18 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-sept-2017/632d8ab0-6f2e-4d44-9dc9-1278e4d32ed3
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 18

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-sept-2017/632d8ab0-6f2e-4d44-9dc9-1278e4d32ed3)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2017. Memorandum, 18 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                 SENIOR CERTIFICATE

                         IBANGA 12

                  SEPTEMBA 2017

            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA
               OLONGEZELELWEYO P2
                  IMEMORANDAM

AMANQAKU:   70

                 Le memorandam inamaphepha ali-18.

### Page 2

2                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2             (EC/SEPTEMBA 2017)

 ICANDELO A: INOVELI

 UMBUZO 1 (IMIBUZO EMIFUTSHANE)

 KUSA KUSIHLWA – K.S. BONGELA

 ISICATSHULWA A
 1.1     1.1.1     Igama lakhe nguLungile √                                           (1)

         1.1.2     Ngumsebenzi apho umntu athengisela abantu ipolisi eziza
                   kubanceda xa bethatha umhlala-phantsi √/ Imali enceda xa
                   kunakele imoto ize ilungiswe √/ Xa kuthe kwaqhekezwa endlwini
                   ze izinto ezibiweyo zikwazi ukuthengwa √
                   [Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka]                     (1)

         1.1.3     Zizikazi/UmaDlamini √                                              (1)

         1.1.4     Ekuqaleni kwencwadi √                                              (1)

         1.1.5     Waye wacetyiswa nguGqirha emva kokugula √√/ Ugqirha wathi
                   ugula lunxinzelelo gazi √√/ Ugqirha wathi kufuneka akhe
                   aphumle √√/ Ugqirha wathi makhe atshintshe umsebenzi
                   ukukhawulelana nempilo yakhe √√
                   [Nayiphi na kwezi]                                                 (2)

         1.1.6     Ewe, kuba xa athetha nonyana wakhe emcebisa wayemana esithi
                   makaqale ave uluvo lukatata wakhe uLungile √√

                                              OKANYE

                   Hayi, ekuqaleni wayemhlonipha kodwa ethubeni wasuka
                   akamhlonipha kuba wayelahlekiswa nguNozililo. √√                   (2)

         1.1.7     UNomakhwezi uthe wakuva iindaba zolwimi ngoNozililo
                   waxabana nomyeni wakhe, nto leyo edale impixano emzini
                   wakhe √√/ Ubukhwele bakhe buphele bukhokhelela
                   ekuswelekeni komyeni wakhe naye √√
                   [Nayiphi na kwezi]                                                 (2)

         1.1.8     Kungafa intaka endala amaqanda ayabola √√                          (2)

         1.1.9     Ewe, UMpumelelo wayenembeko ebamamela abazali bakhe √√/
                   Ukuqeqesheka kwakhe kubonakala kwindlela athe waziphatha
                   ngayo ngexesha eswelekelwe ngabazali bakhe √√/ Indlela athe
                   waziphatha ngayo esikolweni ibonakalisa ukuqeqesheka √√/
                   Impatho athe wayibonakalisa kumfazi wakhe nayo ibonakalisa
                   imbeko √√/ Imbeko ayibonise kuYolisa noThamsanqa sele
                   bengekho abazali bakhe. √√                                         (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2017)          ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                    3

         1.1.10      Ivenkile ifanele ukunceda abantu ngokufaka isandla kwingxaki
                     zemali ekuhlaleni √√/ Ifanele ukudlala indima kuphuculo
                     lwezemfundo √√/ Ifanele ukunceda abantu abathe batshelwa
                     zizindlu √√
                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka]                     (2)

         1.1.11      (a)   Isaci √                                                      (1)

                     (b)   Ukudlana indlebe kukuxoxela umbandela othile ecaleni √        (1)
                                                                                        [18]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 4

4                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2             (EC/SEPTEMBA 2017)

 ISICATSHULWA B

 1.2    1.2.1    Yivenkile eyayiyekaMpumelelo √/ YayiyekaLungile √/
                 YayiyekaNomakhwezi √/
                 Yayiyeyabazali bakaMpumelelo √
                 [Nayiphi na kwezi]                                                      (1)

        1.2.2    YayiseMlazi √                                                           (1)

        1.2.3    YayinguNozililo √                                                       (1)

        1.2.4    Umlilo umele izinto ezimbi ezithe zenzeka apha ebalini √√/ Umele
                 iziphumo zempixano √√                                                   (2)

        1.2.5    Uveza ukuba ngumntu ongcolileyo √√/ Ngumntu wamayelenqe √√              (2)

        1.2.6    Ndiyangqina kuba nguye owaphembelela ingxabano phakathi kwakhe
                 noLungile noNoMakhwezi √√/ Ndiyangqina kuba ikwanguye owaleqa
                 uMpumelelo emva kokufa kwabazali bakhe √√/ Nguye oququzelele
                 ukutshiswa kwevenkile kaLungile. √√/ Nguye owayentlokothisa
                 umyeni ngelifa likayisemncinci √√                                       (2)

        1.2.7    Kusisigqebelo kuba warhaneleka ekutshisweni kwevenkile
                 kaMpumelelo naye wafa ngomlilo √√/ Wadlala indima enkulu
                 ekutsheni kukaLungile noNomakhwezi ngomlilo kodwa naye watsha
                 ngomlilo √√                                                             (2)

        1.2.8    Kungokuba kuye kwahlwa nakuNozililo ekupheleni kwencwadi √√             (2)

        1.2.9    Apha encwadini akavelanga engumntu onamandla entonga enkulu √√/
                 Uluthuzeliswe ngoNozililo yade yayokuphela incwadi √√                   (2)

        1.2.10 Ewe, kuba umlinganiswa ophambili uMpumelelo uye waphumelela
               kumanzithinzithi obomi √√/ Iye yacaca ukuba impumelelo iza
               emva kokuba kuye kwakho imiqobo ebomini. √√                                (2)
                                                                                         [17]

                                                        AMANQAKU ECANDELO A:              35

                                              OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2017)           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                  5

UMBUZO 2: (UMBUZO OMFUTSHANE)

UMQOL’UPHANDLE – P.M. NGANI

ISICATSHULWA A

2.1     2.1.1        Wayephangela kwicandelo labecuphi √                                 (1)

        2.1.2        Wayengumabhalana kwi-ofisi kaHlobo √                                (1)

        2.1.3        Kusebusika √                                                        (1)

        2.1.4        Wayeyintyatyambo √                                                  (1)

        2.1.5        (a) Uzobo ngqo, √ Kungokuba umbhali umchaza ngokwakhe √             (2)

        2.1.6        Ichaza ukuba wayencedisa uHlobo √√/ Lichaza ukuba wayelimehlo
                     likaHlobo √√                                                        (2)

        2.1.7        Ibangele ukuba uHlobo awuve ulula umsebenzi ngenxa yokumane
                     ekhunjuzwa nguLiziwe √√/ Uhlobo uye wakhuthazeka ekuphandeni
                     waphela eqhubela phambili ekuphandeni kwakhe kwade
                     kwafumaneka abenzi bobubi. √√
                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka]                      (2)

        2.1.8        Zingumqondiso wentlupheko √                                         (1)

        2.1.9        Sibe ngunobangela wolwaphulo mthetho oluthe lwaqhubeka apha
                     ebalini √√                                                          (2)

        2.1.10       Wayezama isibindi kumsebenzi wakhe wobucuphi √√/ Utywala
                     babumenza acinge ngcono √√Babumenza azive ekhaliphile √√
                     [Nayiphi na kwezi]                                                  (2)

        2.1.11       Ewe, kuba ipolisa lijongene nokuzisa ucwangco nokulwa ulwaphulo
                     mthetho √√

                                                OKANYE

                     Hayi, kwabanye abantu umsebenzi wamapolisa ngumsebenzi
                     ophantsi xa uthelekiswa neminye imisebenzi √√                       (2)

        2.1.12       Ukujiya kwezinto √                                                  (1)
                                                                                        [18]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 6

6                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2           (EC/SEPTEMBA 2017)

 ISICATSHULWA B

        2.2.1    Babephangela bonke eMoonglow. √                                     (1)

        2.2.2    Waye wasweleka kwingozi yemoto, kodwa okwenze le ngozi
                 yimbumbulu eyafunyanwa elukhakhayini entloko kuEddie √/
                 Wayedutyulwe waze woyiswa kukulawula imoto √                        (1)

        2.2.3    Kwakurhanelwa uLinda owayesisithandwa sikaEddie uLinda
                 Monti. √                                                            (1)

        2.2.4    Wayewuqonda ukuba umqol’uphandle √√/ Inyani ivelile ngoko
                 basengxakini/Kwaye yayinguye awayezenze uNkosikazi Hobe √√/
                 UMakazi kaEddie wayeqonda ukuba uhili uphumile
                 ezingcongolweni √√/ Iliwa libheke umoya ngakubo √√                  (2)

        2.2.5    Kuthiwa wayengusokadala √/ wayeyindoda endala engenamfazi √         (1)

        2.2.6    Igama lakhe nguThemba Mdoda √                                       (1)
        2.2.7    Ithengisa iziyobisi endaweni yokonwabisa abantu.                    (1)
        2.2.8    (a)    Impixano yangaphandle. √                                     (1)
                 (b)    Ibangele ukurhanelwa kwesithandwa sikaEddie uLinda
                        Monti √√/ Ukubanjwa kukaLinda Monti/Ukufa kukaEddie
                        Maga/Ukuvela kwababulali bakaEddie. √√ Ukuzaliseka
                        kwamazwi ababulali ayethethwa kwitape-recorder √√            (2)
        2.2.9    UEddie wayexelele uThembisa ngomakazi wakhe oseKomani √√/
                 umashini waveza amalungu aseMoonglow efuna ukuthengisa
                 intsangu waze yena uEddie akavuma. √√/ Wawungqina nokuba
                 nyhani ngabo ababulali kuba umhla wencoko nezigqibo zabo
                 ngoEddie zazidibana nexesha ababethetha ngalo lokufa
                 kwakhe. √√                                                          (2)

        2.2.10   Ibaveza njengabantu abangalunganga kuba naku uThembisa
                 esebenzisa imfihlelo ewayezixelelwe nguEddie ukuze afumane
                 kwilifa likaEddie. √√/ Akwazi ukwenza iyelenqe kumalinge abo
                 okuzama ukufihla ubungqina xa bathe bamsusa esihlalweni
                 ngokumbulala uEddie. √√/ Abantu abanesibindi nabakrelekrele √√
                 [Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka]                      (2)

        2.2.11   Kwabangela ukufunyanwa kwababulali bakaEddie. √√ /Kwavezwa
                 ukuthengiswa kwentsangu eMooglow. √√                                (2)
                                                                                    [17]

                                                          AMANQAKU EWONKE:           35

                                        OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2017)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                     7

 UMBUZO 3

 UMonwabisi: Zama A Japhta

 ISICATSHULWA A

        3.1.1        Igama levenkile nguThandabantu √                                       (1)

        3.1.2        nguRhadebe/ √nguSihlunu √                                              (1)

        3.1.3        Walinikwa kuba wayethandwa kakhulu ngabantu ababethenga
                     evenkileni yakhe/ √Wayethandwa kuba wayefikelela ebantwini
                     nabo kulula ukufikelela kuye √                                         (2)

        3.1.4        Ihlathi lokutyalwa √                                                   (1)

        3.1.5        Kunjalo, kuba abantu baseNtshiqo babephila kakhulu kule
                     venkile √√/ Kwakude kuhlale nabantu abangaziwayo √√/
                     UMonwabisi wakhulela wafundiswa kule venkile kodwa
                     wayengazalani nokuzalana noRhadebe √√
                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamnkeleka]                        (2)

        3.1.6        Ubomi basezilalini obuthe bavezwa yindlela ekuhlalwa nekuphilwa
                     ngayo kweli bali kwenze ukuba uMonwabisi abe nobomi
                     obuphucukileyo √√/ Ubunkedama bukaMonwabisi khange bube
                     bobunzima nobentsokolo √√/ Abantwana balapha nomama wabo
                     babemcalula uMonwabisi √√                                              (2)

        3.1.7        UThandabantu ibe nguye oye wazisa ukonwaba ebomini
                     bomlinganiswa ophambili onguMonwabisi √√                               (2)

        3.1.8        Ivenkile esezilalini iba yivenkile apha abantu bokuhlala baxhamla
                     kakhulu ngobukho bayo √/ Abantu basezilalini baye basondele
                     kakhulu kumnini wevenkile evenkileni, √ Kanti ivenkile esedolophini
                     ayivamanga ukubahoya abantu njengale yasezilalini √/ edolophini
                     akwaziwana nokwaziwana/ √ abathengi edolophini bathenga nje
                     bahambe √/ abantwana baye babe nobudlelwane nomnini
                     venkile. √                                                             (2)

        3.1.9        Yinyani, kuba indlela abakhula ngayo apho yonke into ifumaneka
                     lula, ibenza ukuba bangakhathali ebomini √√/ Abantu baye
                     babenobudlelwane nomntu wevenkile. √√

                                                 OKANYE

                     Luluvo, kuba ayingabo bonke abantwana abakhule ntofontofo
                     abaye bangabukhathaleli ubomi √√/ Ngamanye amaxesha kuye
                     kuxhomekeke kwindlela abakhuliswe ngayo abantwana √√                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha

### Page 8

8                ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2             (EC/SEPTEMBA 2017)

       3.1.10    (a)    Isaci √                                                       (1)
                 (b)    Umntu ongalibambiyo igazi ekuncedeni abantu/Umntu
                        onobubele obugqithileyo. √                                    (1)
       3.1.11    Ukuqala kwencwadi √                                                   (1)
                                                                                      [18]
 ISICATSHULWA B
       3.2.1     NguGcinumzi √/ Hlubikazi √/ Nobuntu √                                (1)
       3.2.2     Wayevela esibhedlele √                                               (1)
       3.2.3     Ukukalika √/ Ukuvetwa √                                              (1)
       3.2.4     UThandabantu ungutata othe wakhulisa uMonwabisi nangona
                 engamzaliyo √√/ Ungutata othe wazisa ubomi obunempucuko
                 kuMonwabisi √√                                                       (2)
       3.2.5     Waye wamnika ilifa levenkile √/ Wamnika ubomi obuphucukileyo √/
                 Wamnika amacebo okuqhubekeka phambili ebomini √/ Wabonisa
                 ukuba nangona abantu bengazalani bangancedana. √                     (1)
       3.2.6     Imvelaphi kaMonwabisi iye yaveza ukuba umntu uyakwazi
                 ukunikwa ilifa nangona engazalani nomntu √√                          (2)
       3.2.7     Yazisa ithamsanqa kuMonwabisi nangona wayengamfuni
                 emphethe kakubi √√/ Yamomeleza √√/ Yamkhuthaza ukuba
                 ajonge kuphela into eza kumphumelelisa √√                            (2)
       3.2.8     UMonwabisi uye wanikwa ilifa ngumyeni kaMamtolo nangona yena
                 uMamtolo wayemphethe kakubi uMonwabisi engamfuni √√/
                 NguMonwabisi odibanise eli khaya waqokelela usapho √√
                 Waba ngunyana wabo sele engekho owabo √√/ NguMonwabisi oye
                 watshintsha imeko yekhaya sele bona izinto zibajikele √√             (2)
       3.2.9     Ukusweleka kukaGcinumzi kwenza abantu bacinge
                 nguThandabantu obulele unyana wakhe √√/ Isimo
                 sikaThandabantu satshintsha ngendlela ewayeqhubisana ngayo
                 nabantu. √√                                                          (2)
       3.2.10    Ndiyangqina kuba umlinganiswa ophambili uya waphumelela
                 ngenxa yokusebenza nzima √√/ UThandabantu waye
                 wangusomashishini ophume izandla ngenxa yokusebenza
                 nzima. √√                                                            (2)
       3.2.11    Amalungu omzimba asuka awasebenza √/ Wasuka wafa icala √              (1)
                                                                                      [17]
                                                     AMANQAKU ECANDELO A:              35

                                        OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2017)             ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                     9

 ICANDELO B: IDRAMA
 UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)
 NDIYEKENI: D.M. JONGILANGA
 ISICATSHULWA A
 4.1 4.1.1           Zazithetha zisendlwini kwaMadala √                                        (1)
       4.1.2         UMadala wayengusihlalo wekomiti elawula isikolo √                         (1)
       4.1.3         Isandla sikaMawonga √/ Ulisekela-nqununu                                  (1)
       4.1.4         Wayezokunyoka uMawonga √
                     Wayezokuchaza ngesimo sikaLoni √/ Wayezokuzithengisa kuMadala
                     ukuze xa uLoni egxothiwe kungene yena ezihlangwini zikaLoni. √            (1)
       4.1.5         UMaziko wenza ukuba kusoloko kukubi emsebenzini ngenxa
                     yobunyoka bakhe. √√/ OoNdila baphela bephelelwa yimisebenzi
                     ngenxa kaMaziko. √√/ UMawonga waba lixhoba lempindezelo kaNdila
                     ngenxa kaMaziko. √√                                                       (2)
       4.1.6         Sichaza ubunyoka bukaMaziko √√/ Sichaza ukubangumxabanisi
                     kwakhe √√                                                                 (2)
       4.1.7         UMaziko noMadala bafana ngokungcola nangokunyoluka √√/
                     Banentliziyo ezimbi √√                                                    (2)
       4.1.8         Isisigqebelo kuba yena bekufanela ukuba ungumzekelo √√/
                     Bekufanele ukuba nguye onika ootitshala umkhomba ndlela angajongi
                     isiqu sakhe √√ Bekufanele ukuba nguye okhusela amalungelo
                     ootitshala. √√                                                            (2)
       4.1.9         (a)   Iqhalo √                                                            (1)
                     (b)   Ukuzifaka engxakini √/ Ukuzinqikela ilitye elinembovane √/
                           Ukuzibetha ngenyheke etyeni. √                                      (1)
       4.1.10        Ndiyangqina kuba ngokwalapha ebalini uMadala khange ayisombulule
                     ingxaki usuke wayongeza √√/ izikolo ezininzi zinengxaki ngenxa
                     yeekomiti ezilawula izikolo √√/ Ezinye izikolo zineengxaki yekomiti
                     ezingakwazi ukusebenza √√                                                 (2)
                                                   OKANYE
                     Ndiyachasa kuba kwezinye izikolo zikhona ikomiti ezisebenza kakuhle
                     nezizisa inkqubela phambili kwizikolo. √√
       4.1.11        Ingxaki zaseNobutho ndandinokuzisombulula ngokuhlala phantsi
                     nootitshala kuqala phambi kokuya kwibhunga elilawulayo. √√/
                     Ndandinokubonisa ibhunga elilawulayo indlela ezinokunceda
                     uNdila √√/ Ndandinokukhe ndiqwalasele iziphakamiso eziza
                     noMaziko √√                                                                (2)
                                                                                               [18]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 10

10               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2              (EC/SEPTEMBA 2017)

 ISICATSHULWA B

 4.2   4.2.1     Kwakusekuseni ngentsimbi yesibini √                                      (1)

       4.2.2     Zazivela kumboniso bhanya-bhanya √                                       (1)

       4.2.3     Unyawo lwakhe lakhubeka emntwini phantsi kwebhedi √√/ Wabetheka
                 kwisidumbu sikaMawonga esasiphantsi kwebhedi √√                          (2)

       4.2.4     Wayebonisa ukuvana kwabo kwaselokishini √√/ Wayembiza ngolo
                 hlobo kuba efuna akhuthazeke kumsebenzi afuna amenzele wona √√           (2)

       4.2.5     Hayi kuba babedityaniswa ziinjongo ezimbi zokuphalaza
                 uMawonga √√

                                              OKANYE

                 Ewe babevana kuba bedibana ngendlela zokucinga √√
                 Babehlala kunye besitya imali zamadoda √√                                (2)

       4.2.6     Iindlela ekungcolelwana ngayo ngootitshala ezikolweni √√/ Indlela
                 abantu abafundileyo abangcolelana ngayo emisebenzini √√/
                 Ukusetyenziswa kwamabhinqa ngabantu abangamadoda xa
                 bengcolelana. √√/ Benzelana amayelenqe abantu bale ndawo/ √√
                 Basela ngoku bezizifundiswa √√                                           (2)

       4.2.7     Umbhali usizobela iimeko ezimbi eziqhubeka kwizikolo zinto ezo
                 ezingabonwayo ngabantu √√/ Wabelana nabafundi ngemeko
                 eziqhubeka ezikolweni endaweni yokufundisa abantwana. √√
                 [Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka]                           (2)

       4.2.8     Impendulo endandinokubanika yona yeyokuba “uMawonga uzityise
                 ityhefu” √                                                               (1)

       4.2.9     Uphumelele kakhulu kuba uFuneka uye wamnceda kakhulu uNdila
                 ekufezekiseni iinjongo zakhe √√/ Ube yimfuneko ngakumbi
                 kububhetyebhetye bukaZanele √√/
                 Umxhasile uZanele ukuba akhohlakale afane naye. √√
                 Uwugqibezele uFuneka umsebenzi wakhe noNdila kuba ude
                 watsalela isidumbu sikaMawonga ezindongeni. √√                           (2)

       4.2.10    Impixano yangaphakathi, √ kuba wayenexhala esoyika engazi ukuba
                 makathini√/ Wayefuna ukulahla umkhondo ukuze kube ngathi
                 ngokubiza amapolisa abazi nto kwaye bamsulwa √                            (2)
                                                                                          [17]

                                                             AMANQAKU EWONKE:              35

                                              OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2017)           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                11

 UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 INZALA YAMARHAMBA: Madoda Mlokoti

 ISICATSHULWA A

        5.1.1        YiNgcobo √                                                          (1)

        5.1.2        Wayeqesha amantombazana ukuba athengise ngomzimba ukuze
                     yena azuze imali √/ Ngumnini shishini leHotele elamnkela
                     indwendwe √                                                         (1)

        5.1.3        Babesentlanganisweni apho babexelelwa indlela ababeza kusebenza
                     ngayo, ngumqeshwa wabo Uthambolenyoka √√                            (2)

        5.1.4        Molo Mlungu √/ Siphilile Mlungu √/ Siyakuva Mlungu √                (1)

        5.1.5        Ngumsebenzi wokuqeshwa kwamantombazana ukuze athengise
                     ngomzimba. √√                                                       (2)

        5.1.6        Kuthethwa ukuba awonqeni ukusebenzisa umzimba wawo √√/
                     Bakhuthele √√                                                       (2)

        5.1.7        (a)   Ithambo lenyoka lihlaba elimzondayo √√                        (2)

                     (b)   Impindezelo iya kumntu ochaphazelekayo √                      (1)

        5.1.8        Uphumelele kuba umsebenzi wakhe ufana nqwa nowenyoka kwaye
                     akakhathalele nto ngaphandle kwemfuno zakhe √√/ Unobungozi
                     kwaye akanalusini. √√                                               (2)

        5.1.9        Iye yasetyenziswa kakhulu ekulukuhleni amantombazana ukuze
                     athengise imizimba yawo √√                                          (2)

        5.1.10       Ewe bendinokuqhubekeka kuba ndingaphangeli kwaye unqabile
                     umsebenzi. √√ Ukuba kusokolwa ekhaya √√

                                                 OKANYE

                     Hayi, bendinokuwuyeka kuba ndiwubonile ukuba ngumsebenzi
                     ongaba nobungozi √√                                                  (2)
                                                                                         [18]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 12

12               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                (EC/SEPTEMBA 2017)

 ISICATSHULWA B

      5.2.1     Zazise-Ofisini √/ ZasiseOfisini kaSajini Gxalaba eNgcobo √                 (1)

      5.2.2     Zazincokola ngomsebenzi omhle wokubambisa uThambolenyoka √                 (1)

      5.2.3     Umsebenzi wabo yayibubupolisa √/ Babengabacuphi √                          (1)

      5.2.4     Kwaqala kwabanjwa uNozici kwalandelwa ngabanye √√/ Baye
                bachaza inyani bethengisa uThambolenyoka √√                                (2)

      5.2.5     Usivezela into yokuba nangona ibali liqhubekeka ezilalini izinto
                ezenzekayo ziyafana nezasedolophini/Iveza ukuba akusekho
                mahluko phakathi kwelali nedolophu √√/ Nasezilalini izinto sele
                zatshintsha kulaa maxesha angoku √√                                        (2)

      5.2.6     Kusisigqebelo kuba uThambolenyoka ujikelwe ngamathemba akhe
                engakhange awacingele √√/ Kuba uThambolenyoka ucinga ukuba
                bafile kodwa ngoku bathi gqi bephilile sele bengamangqina. √√              (2)

      5.2.7     Sinxulumana ngokucacisa ubungozi nomngcipheko wokuthengiswa
                kwemizimba ngamantombazana √√/ Ukunqaba kwemisebenzi
                kwenza ukuba abantu benze noba yimisebenzi enobungozi √√/
                Abantu ababhinqileyo baphila ubomi obusemngciphekweni √√/
                Ukunqaba komsebenzi kunegalelo ekuxhatshazweni
                kwamantombazana √√                                                         (2)

      5.2.8     Impahla ezimnyama zingumfuziselo wokufa √√/ Impahla emnyama
                ibonisa ukuzilela umntu othe wasweleka √√/ Wobumnyama
                isithinzi √√                                                               (2)

      5.2.9     Wavalelwa entolongweni wagwetywa iminyaka engamashumi
                amabini anesihlanu √√                                                      (2)

      5.2.10    Usifundisa into yokuba ushishino ngendlela emnyama kukhokhelela
                kwantshabalalo √√/ Kukholela kwinto yokuba xa indoda ixhaphaza
                amabhinqa kubakho impindezelo √√/ Amabhinqa ayizizo izinto
                zokudlalisa √√
                [Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka]                             (2)
                                                                                          [17]

                                                        AMANQAKU ECANDELO B:               35

                                              OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 13

(EC/SEPTEMBA 2017)            ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                 13

 ICANDELO C: AMABALI AMAFUTSHANE

 UMBUZO 6 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 NDAKUYICEL’UVUTHIWE – L.L. NGEWU noE. Z. GUQA

 Ikhikhizela laseDangwana – E.Z. GUQA

 ISICATSHULWA A

 6.1 6.1.1           NguFanabekho √                                                       (1)

       6.1.2         Wayeswelekelwe ngumyeni wakhe √                                      (1)

       6.1.3         EDangwana √                                                          (1)

       6.1.4         UFanabekho wasuka waduka iminyaka emveni kokusweleka
                     kukayise wakhe. √                                                    (1)

       6.1.5         Wayeka kwibanga lesihlanu. √                                         (1)

       6.1.6         Wayelilolo. √                                                        (1)

       6.1.7         Waqala waya emagqirheni √/ Waya nakumthandazeli √                    (2)

       6.1.8         Uye abe yingxaki kuba uye afekethiswe √√/ Abazali bakhe baye
                     bamkhusele kakhulu kanti bayammosha √√

                                                 OKANYE

                     Ubalithamsanqa ukuba ukhuliswe waqeqeshwa ngendlela eyiyo. √√        (2)

       6.1.9         Impixano yangaphakathi, √ kuba wayenenyungu/isazela kuba
                     abahlobo nabantu awayefunda nabo bamshiya ezifundweni √/
                     Wayesiva kabuhlungu ezisola kodwa engenakuba sanceda nto, kuba
                     sele emdala. √                                                       (2)

       6.1.10        Ufane wakhona kuba kwakungekho zakhe ebomini √√/ Khange abe
                     lulutho kubomi babazali bakhe nasekuhlaleni √√/ Zange akwazi
                     ukuziphucula ukuze abe nenkqubela ebomini √√                         (2)

       6.1.11        Khange abenankathalo √/ Uhleli iminyaka emininzi engamkhangeli
                     umntwana wakhe √/ Khange amkhuthaze, √ ukuba makaye
                     esikolweni sabantu abadala. √
                     [Naziphi ezimbini kwezi]                                             (2)

       6.1.12        Ubomi bomntu ngamnye busezandleni zakhe √√/ Ixesha ekudlalwe
                     ngalo aliphindi libuye √√/ Ubomi bomntu bucwangciswa ngoku
                     esemncinci √√/ Ukungafundi kwenza ukuba umntu enze izinto
                     ezizintloni √√
                     [Nayiphi impendulo echanekileyo iyakwamkeleka]                       (2)
                                                                                         [18]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 14

14               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2               (EC/SEPTEMBA 2017)

 ISICATSHULWA B

 ITUTU LASETIKITIKI: E.Z.NGEWU

 6.2   6.2.1     Igama lakhe nguThobile √                                                 (1)

       6.2.2     Ingxaki yakhe yayikukugeza eklasini √/ Ingxaki yakhe
                 yayibubusela √                                                           (1)

       6.2.3     Nesele √                                                                 (1)

       6.2.4     Asezantsi √                                                              (1)

       6.2.5     Wayekrelekrele √                                                         (1)

       6.2.6     Wayembetha ngoswazi/wayemkhupha phandle √                                (1)

       6.2.7     Hayi, kuba ayikho mthethweni √√/ Ayivumelekanga apha
                 eMzantsi Afrika kuba lilungelo lomntwana ukuba abesegumbini
                 lokufunda kwaye angabethwa. √√                                           (2)

       6.2.8     Sasibangelwa kukugula ngokwasengqondweni √√                              (2)

       6.2.9     Waya esikolweni wokuzibuzela kutitshala √                                (2)

       6.2.10    Ndandinokumchaza kubaphathi besikolo ukuba ulisela √√/
                 Ndandinokucebisa abazali bakhe ukuba bamse kwagqirha √√                  (2)

       6.2.11    Waba isipaji sikatitshala √√/ Waba iinkukhu zelali esesikolweni √√/
                 Wayethatha inkomo azise eskiti aze azihlawulise √√/ Wayesiba
                 izidumbu kumzi wabangcwabi √√                                           (2)

       6.2.12    Umthathi uyawuzala umlotha. √                                            (1)
                                                                                         [17]

                                                        AMANQAKU ECANDELO C:              35

                                              OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 15

(EC/SEPTEMBA 2017)              ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                15

 ICANDELO D: ISIHOBE

 VUKANI MADODA – A. STEMELE

 FUNZELA ENZULWINI- Mema S.S.M

 UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 7.1 7.1.1           Ibhekisa kulutsha √/ kumakhwenkwe neentombi √/
                     Kumlisela nomthinjana √                                                (1)
       7.1.2         Sisaci √                                                               (1)

       7.1.3         Imisebenzi kaSathana yenzeka ebumnyameni. √√/ uSathana ufaniswa
                     nezinto ezimbi ezenzeka ebumnyameni √√/ uSathana akazenzi izinto
                     ezintle √√/ uSathana usoloko esayanyaniswa nezinto
                     ezingalunganga √√
                     [Naziphi ezimbini kwezi]                                               (2)
       7.1.4         Igwala ngumntu onoloyiko olungaphakathi aze aphele engenzi zinto
                     eziya empumelelweni. √ Ikroti ngumntu onesibindi sokwenza izinto
                     ezibonakalisa ukukhalipha nezisa empumelelweni √/ Ikroti lidela
                     kufa √                                                                 (2)
       7.1.5         (a)   Umzingisi akanashwa. √                                           (1)

                     (b)   Umntu ozamayo nozimiselayo entweni usoloko
                           enethamsanqa √                                                   (1)

       7.1.6         Ukufunzela enzulwini kukuzama ebomini uqhubele phambili nangona
                     kunzima. √√/ Inzulu yindawo esesizibeni apho umntu anokutshona,
                     Kulapho umntu aye akwazi ukuphumelela xa athe wawela kuyo √√/
                     Injongo yembongi kukukhuthaza abafundi. √√                             (2)
       7.1.7         Intaka evuka kusasa ifumana umbungu otyebileyo √√/ Umntu ongelilo
                     inqenerha uzuza isipho esihle ebomini √√/ Ofuna impucuko
                     makathabathe izixhobo abheke phambili √√/ Ovuka ekuseni aye
                     kusebenza ufumana umvuzo. √√                                           (2)

       7.1.8         Umthwalo √/ Umgomo √                                                   (1)

       7.1.9         Yonwabile √/ Ichwayitile √                                             (1)
       7.1.10        Ewe, kuba ikhuthaza ulutsha lona ilizwe lixhomekeke kulo
                     ngenkqubela phambili √√/ Ilumnkisa ikhuthaza abafundi ngendlela
                     zokuphumelela ebomini √√/ Ulutsha maluzilumnkele izihlobo
                     oludibana nazo √√                                                      (2)
       7.1.11        Kulo mbongo imbongi igxininisa kakhulu kuThixo nakuSathana. Ithi
                     uSathana uzisa ububi okanye ubumnyama √√/ UThixo sixhomekeke
                     kuye kwimpumelelo yobomi. √√/ Impumelelo yethu ixhomekeke
                     kuThixo. √√                                                             (2)
                                                                                            [18]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 16

16               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2              (EC/SEPTEMBA 2017)

 UMBUZO 7.2 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 Inkonjane- Sigonya. V.V.

 7.2   7.2.1     (d) /Sisifaniso √                                                        (1)

       7.2.2     Ngoweliso √                                                              (1)

       7.2.3     Ndayibonga ndagqiba ngentliziyo √                                        (1)

       7.2.4     Imiqolo isibhozo √/ amagama mane kumqolo ngamnye √/ Umqolo
                 wokugqibela unamagama amahlanu √                                         (1)

       7.2.5     Yimpixano yangaphakathi. √/ Isizathu imbongi inomvandedwa √/
                 Ivakalelwa kugungqa intliziyo √                                          (2)

       7.2.6     Iyagxininisa iveza ukwelama nokuthabatheka kwayo. √√                     (2)

       7.2.7     Kungokuba yona idalelwe ukuba mayiphile ehlotyeni √/ Intsiba
                 nomzimba wayo zilungiselwe ukuba mayiphile ehlotyeni √                   (1)

       7.2.8     Ngenxa yokwelama nokothuka yaphela ingenanto yokuthetha √√               (2)

       7.2.9     Imbongi izama ukuveza umbono wayo ngale ntaka √√/
                 Imbongi isizobela indlela ethe yathabatheka ngayo yile ntaka √√/
                 Imbongi ifuna abantu babelane kwaye bacacelwe ngulo mbono wayo
                 ngale ntaka √√                                                           (2)

       7.2.10    Luluvo, kuba abantu bazibona ngendlela ezahlukeneyo iintaka √√/

                                              OKANYE

                 Yinyani, kuba zonke intaka zizidalwa zikaThixo kwaye azenzi zinto
                 ezingadalelwanga ukuba zizenze √√                                        (2)

       7.2.11    Kukuzama ukusibonisa ingqibelelo yendalo kaThixo √√/ Imisebenzi
                 kaThixo ingumangaliso √√                                                  (2)
                                                                                          [17]

                                                        AMANQAKU ECANDELO D:               35

                                              OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 17

(EC/SEPTEMBA 2017)           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2                     17

  ISICATSHULWA B

        8.1.1        Yintaka √                                                               (1)

        8.1.2        Uthi mayintinge ibheke phezulu √/ Uthi mayiye esibhakabhakeni/ √
                     Uthi mayiye emajukujukwini √                                            (1)

        8.1.3        Emthini √                                                               (1)

        8.1.4        Kukuma ndaweni nye esibhakabhakeni xa isinga ixhoba √                   (1)

        8.1.5        Ifaniswa nomntu kuba kuthiwa iyatyityimba √√/ Inge ngathi
                     iyaxhentsa √√                                                           (2)

        8.1.6        Sisibaxo √/ Ugqithiso √                                                 (1)

        8.1.7        Ifaniswa noThekwane, √ kuba yena uyintaka edume ngobuhle √              (2)

        8.1.8        Umbhali usebenzise isichasaniso esiveza ubuhle, √ nobubi
                     bentambanane √                                                          (2)

        8.1.9        Zingumqondiso wobuhlungu obuviwa ngamantshontsho, √ exhwilwa
                     yintambanane. √                                                         (2)

        8.1.10       Imeko ezimbi xa intambanane ixhwila amantshontsho enkukhu √/
                     ukungaphatheki kakuhle komzi wakwankukhu namantshonstho. √              (2)

        8.1.11       Uqaqambisa icala elihle ngaphezu kwecala elibi √√/ Izitanza ezininzi
                     zithetha ngobuhle bentambanane √√/ Imiqolo engama-24 ichaza
                     ubuhle bentambanane kanti engama-23 ichaza ububi
                     bentambanane √√                                                         (2)

        8.1.12       Umbongo oncomayo. √                                                     (1)
                                                                                            [18]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha

### Page 18

18               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P2             (EC/SEPTEMBA 2017)

 ISICATSHULWA B

       8.2.1     Ubhekisa kumadoda √/ Basebuhlanti                                      (1)

       8.2.2     Sisikweko √                                                            (1)

       8.2.3     Uyagxininisa √                                                         (1)

       8.2.4     (a)    Umfazi wayo √
                 (b)    Ithanda isizwe √
                 (c)    Ithanda nezalamane √                                            (3)

       8.2.5     Intl’indod’eyinkokhel’ekhokel’usapho lwayo √                           (1)

       8.2.6     Imiqolo emithandathu yokuqala icacisa impawu zendoda eyiyo √√/
                 Imiqolo emithandathu yokugqibela icacisa iimeko zobomi ehlangana
                 nazo indoda yokwenene √√/ Icacisa imiqobo eqabela kuyo indoda
                 eyindoda √√                                                            (2)

       8.2.7     AmaXhosa aya esuthwini ngale nyanga √√/ Yinyanga apho
                 amakhwenkwe angena ngayo ebudodeni. √√                                 (2)

       8.2.8     Hayi, kuba imihla ngemihla kupapashwa iimeko zokuphathwa kakubi
                 kwamabhinqa √√/ Amadoda amaninzi asoloko ebonakalisa iimpawu
                 zokungayikhathaleli imizi yawo √√

                                                 OKANYE

                 Ewe, maninzi amadoda angamadoda eMzantsi Afrika, ukuba
                 bekungenjalo ngeyisiwa iminzi eminzi kakhulu √√/ Amadoda
                 amaninzi eMzantsi Afrika azinkokheli zokwenyani. √√                    (2)

       8.2.9     Ayithandi mabhinqa √                                                   (1)

       8.2.10    (a)   Ezimanz’anzongonzongo inzonzobila zezwe layo. √                  (1)

                 (b)   Iimeko ezimaxongo ezinzima nezinobungozi ethi ingene kuzo
                       indoda √                                                         (1)

       8.2.11    Imbongi ichwayitile √/ Yonwabile √                                     (1)
                                                                                       [17]

                                                       AMANQAKU ECANDELO D:             35
                                                          AMANQAKU EWONKE:              70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

## Related documents

- [IsiXhosa FAL P2 May-June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-may-june-2017-memo/121227d8-b537-4331-aeae-310859d099b3) — isiXhosa FAL · Memo · 2017 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT2021](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept2021/c13f23a4-01ac-4ab0-be26-7a7e911cd7e7) — isiXhosa FAL · Memo · 2021
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 TRIAL 2018 printready 29.08.18](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-trial-2018-printready-29-08-18/befb02a1-fc86-4524-9c28-0882b38cf9bd) — isiXhosa FAL · Memo · 2018
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — isiXhosa FAL · QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2024-watermark/53920582-7e5a-4aea-84d0-f4203209aca1) — isiXhosa FAL · QP · 2024
- [ISIXHOSA FAL QP P2- GRADE 12 TRIAL 2019](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-qp-p2-grade-12-trial-2019/783e9e47-fdca-4193-8626-cd5bb2fcd64e) — isiXhosa FAL · QP · 2019 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 QP SEPT2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-qp-sept2024-watermark/ef555ff8-729d-4666-ac27-2d8fb1cef7e2) — QP · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
