# isiXhosa HL Grade 12 P2 September Preparatory Exams 2021 QP

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 question paper from the September Preparatory Exams 2021, 32 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-gr12-p2-qp-sept-2021/fcc72bad-5f85-461c-8dd4-f61fa3ad473b
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Document type: Question paper
- Year: 2021
- Exam period: September Preparatory Exams
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 32

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 P2 September Preparatory Exams 2021 QP](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-gr12-p2-qp-sept-2021/fcc72bad-5f85-461c-8dd4-f61fa3ad473b)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · September Preparatory Exams · 2021. Question paper, 32 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                            NATIONAL
                       SENIOR CERTIFICATE

                            IBANGA 12

                        SEPTEMBA 2021

          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2

AMANQAKU: 80

IXESHA:    iiyure 2½

                         Olu viwo lunamaphepha angama-32.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2             (EC/SEPTEMBA 2021)

IMIYALELO NENGCACISO

1.     Funda imiyalelo ngocoselelo phambi kokuba uphendule imibuzo.

2.     Musa ukuzama ukufunda lonke iphepha loviwo. Funda itheyibhile
       yesiqulatho ekwiphepha lesi-4 uze uchonge imibuzo ebuzwe ngoncwadi
       olufundisiweyo kulo nyaka. Emva koko, funda le mibuzo wandule ukhethe
       oza kuyiphendula.

3.     Eli phepha loviwo linamaCANDELO amaTHATHU:
       ICANDELO A: iSihobe          (30)
       ICANDELO B: iNoveli          (25)
       ICANDELO C: iDrama           (25)

4.     Phendula imibuzo emiHLANU iyonke:

       Imibuzo EMITHATHU kwiCANDELO A, omNYE kwiCANDELO B, nomNYE
       kwiCANDELO C ngale ndlela ilandelayo:

       ICANDELO A: ISIHOBE
       IMIBONGO EFUNDISIWEYO – Phendula imibuzo emiBINI
       UMBONGO ONGAFUNDISWANGA: Ngumbuzo ONYANZELEKILEYO

       ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI
       Phendula umbuzo OMNYE.

       ICANDELO C: IDRAMA
       Phendula umbuzo omNYE.

5.     UKHETHO LWEMIBUZO KUMACANDELO                   B    (INOVELI/UNCWADI
       LWEMVELI) NECANDELO C (IDRAMA).

       o    Phendula KUPHELA imibuzo ekwinoveli/uncwadi lwemveli nakwidrama
            oyifundisiweyo.
       o    Phendula UMBUZO OSISINCOKO omNYE kunye NOMFUTSHANE
            ube mNYE

       Xa uphendule UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO B,
       unyanzelekile ukuba uphendule UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO C.
       Xa uphendule UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO B, unyanzelekile
       ukuba uphendule UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO C.
       Sebenzisa itshekhlisiti ukwenza oku.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                    3

6.      UBUDE BEEMPENDULO

        o    Imibuzo esisincoko yeSihobe kulindeleke ukuba iphendulwe
             ngamagama ali-190–240.
        o    Imibuzo esisincoko yeNoveli/Uncwadi Lwemveli neDrama kulindeleke
             ukuba iphendulwe ngamagama angama 340–390.
        o    Ubude beempendulo zemibuzo emifutshane buxhomekeke kulwabiwo
             lwamanqaku. Abaviwa kulindeleke ukuba baphendule ngokuvakalayo
             nangokusemxholweni.

7.      Landela imiyalelo ebhalwe ekuqaleni kweCANDELO ngaliNYE ngocoselelo.

8.      Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ulandela indlela ekunonjolwe
        ngayo kwiphepha loviwo.

9.      Qala ICANDELO ngaliNYE kwiphepha ELITSHA.

10.     Yaba ixesha ngolu hlobo lulandelayo:

        ICANDELO A: Malunga nama-40 emizuzu
        ICANDELO B: Malunga nama-55 emizuzu
        ICANDELO C: Malunga nama-55 emizuzu

11.     Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2              (EC/SEPTEMBA 2021)

 ITHEYIBHILE YESIQULATHO

 ICANDELO A: ISIHOBE

 Imibongo efundisiweyo: Phendula NAYIPHI na imibuzo emiBINI.

                                                              AMANQAKU      INOMBOLO
        INANI LOMBUZO                      UMBUZO
                                                                            YEPHEPHA
                                   Umbuzo osisincoko
 1.     A! Ngangomhlaba!
                                   soncwadi                      10               7

 2.     Inyibiba                   Umbuzo omfutshane             10               8

 3.     Umfikazi UCharlotte
                                   Umbuzo omfutshane                              9
        Manyhi Maxeke                                            10

 4.     Unozakuzaku                Umbuzo omfutshane             10               10
                                          KUNYE
                Umbongo ongafundiswanga. Kunyanzelekile ukuba uwuphendule.
 5.     UMnga                           Umbuzo omfutshane        10               12

 QAPHELA:          Phendula  umbuzo  omNYE      OSISINCOKO    nombuzo  omNYE
                   OMFUTSHANE. Xa uphendule UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI
                   kwiCANDELO   B,  unyanzelekile   ukuba  uphendule  UMBUZO
                   OMFUTSHANE kwiCANDELO C.

 ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI

 Phendula umbuzo omNYE.

                                                                      INOMBOLO
      INANI LOMBUZO              UMBUZO            AMANQAKU
                                                                      YEPHEPHA
 6.     Inkawu idliw’ilila   Umbuzo osisincoko
                             soncwadi                   25                   13

 7.     Inkawu idliw’ilila   Umbuzo
                             omfutshane                 25                   14

 8.     Nyana wam!           Umbuzo osisincoko
        Nyana wam!           soncwadi                   25                   16

 9.     Nyana wam!           Umbuzo
        Nyana wam!           omfutshane                 25                   16

 10. Ukhozi                  Umbuzo osisincoko
     Olumaphiko              soncwadi                   25                   19

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                      5

 11. Ukhozi                  Umbuzo
     Olumaphiko              omfutshane                 25                  19
                                           OKANYE
 12. Ubuncwane               Umbuzo osisincoko
     Boncwadi                soncwadi
     Lwemveli                                           25                  21

 13. Ubuncwane               Umbuzo
     Boncwadi                omfutshane
     Lwemveli                                           25                  22

 ICANDELO C: IDRAMA

 Phendula umbuzo omNYE.

                                                                           INOMBOLO
      INANI LOMBUZO                     UMBUZO            AMANQAKU
                                                                          YEPHEPHA
 14. Buzani Kubawo               Umbuzo osisincoko
                                 soncwadi                     25                 26
                                     OKANYE
 15. Buzani Kubawo               Umbuzo omfutshane            25                 27

 16. Indlal’Inamanyala           Umbuzo osisincoko
                                 soncwadi                     25                 30

 17. Indlal’Inamanyala           Umbuzo omfutshane            25                 30

 QAPHELA:            KUMACANDELO B no C, qiniseka ukuba uphendule umbuzo
                     OSISINCOKO omNYE nombuzo omNYE OMFUTSHANE.
                     Nceda ungaphenduli imibuzo emiBINI ezizincoko okanye imibuzo
                     emiBINI emifutshane.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2           (EC/SEPTEMBA 2021)

 ULUHLU LOKUKHANGELA (ITSHEKHLISTI)

 Kunyanzelekile ukuba ujongisise olu luhlu lulandelayo ukuze uqiniseke ukuba ukhethe
 imibuzo ngendlela eyiyo.

                                        AMANANI    INANI LEMIBUZO      TIKISHA
             ICANDELO
                                        EMIBUZO    EPHENDULWAYO      NGASEZANTSI
 A    ISihobe (ISihobe
      esifundisiweyo)                     1–4               2
      Isihobe (ISihobe
      esingafundiswanga)                   5                1
 B    Inoveli Noncwadi Lwemveli
      (Umbuzo osisincoko
      soncwadi OKANYE
      omfutshane)                        6–13               1
 C    Idrama( Umbuzo osisincoko
      soncwadi OKANYE
      omfutshane)                        14–17              1

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2             7

ICANDELO A: ISIHOBE

IMIHOBE YESIXHOSA – B. NGOMBANE

IMIYALELO

•    Kweli CANDELO kubuzwe imibongo emiNE efundisiweyo nombongo omNYE
     ongafundiswanga.
•    Umviwa ulindeleke ukuba aphendule nayiphi na imibuzo emiBINI ebuzwe
     kwimibongo OKANYE kwizibongo ezifundisiweyo; kunye nombuzo omNYE
     kumbongo ongafundiswanga OKANYE isibongo esingafundiswanga.

QAPHELA:             Umbuzo ongombongo ongafundiswanga KUNYANZELEKILE
                     ukuba uwuphendule. Qiniseka ukuba uphendule imibuzo
                     emiTHATHU kweli candelo.

Ubude bempendulo yombuzo osisincoko buphakathi kwe-190–240 amagama.

IMIBONGO EFUNDISIWEYO

Phendula NAYIPHI NA imibuzo emiBINI.

UMBUZO 1 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

Funda lo mbongo ulandelayo, wandule ukuphendula umbuzo osekwe kuwo.

Ngqina ukuba esi sicatshulwa sombongo singezantsi sithathwe kwisibongo.           [10]

       A! NGANGOMHLABA!

1      Yema mangqangq’ iManisipaliti,
2      Akroz’ amajon’ oMkhosi,
3      Yahlahlamb’ iNtambula ka-I.C.U.
4      Yathi: Ngambu-ngambu-ngambu!
5      “Zaphal’ imoto nemotokali”,
6      Laphalal’ igazi lenkabi zontathu,
7      Zakhala zakuhlatywa zatakazela!
8      Zathi, Bho-ho-ho kankomo!
9      Lanyikima lonk’ elakwaGompo,
10     Zaqaba calany’ iintokazi;
11     Laxakek’ igwangqa lenqwelem:
12     Lafun’ ukuth’ inkanun’ ayikenzi nto.
13     A! Ngangomhlaba!
14     A! Ngangomhlaba!
       .................................................

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2             (EC/SEPTEMBA 2021)

15    Mhla kwahlw’ emini eDiyara;
16    Kwanuk’ irhuluwa nentsimbi;
17    Kwatshixiz’ umti komny’ umti;
18    Kwaqhawuk’ imbeleko nemibeleso;;
29    Wati umntu kudiben’ izulu nomhlaba!
20    Bebedityaniselwa ntonin’ abangaka?
21    Kusaphuk’ imikhonto nje ngoku siphina?
22    Yaba kukudlula kwalo njalo
23    Malixol’ ilizw’ inkwenkwez’ ifumanekile.
24    Mazibuy’ izinto ziye ngendawo zazo.
25    Tarhu Jikijwa, nawe nto kaRubusana
26    Kade sinixelela zinkosi-
27    Sisithi wagcinen’ amadun’ akowenu!!
28    Ncincilili!!

UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)

Funda esi sicatshulwa sombongo silandelayo, wandule ukuphendula imibuzo.

INYIBIBA – J.J.R. JOLOBE

1     Ndayibona izifihla
2     Enqaben’ ezixhotyeni,
3     Ngaphakathi kwamalwalwa
4     Amabini, iqaqambile.
5     Hayi, obo buhle!

6     Izityalo ezithile
7     Zaye zimi zijikele;
8     Yayiphakamisa leyo
9     Ntloko yayo imhlophe-mthubi,
10    Njengetshawekazi.

11    Kwanothuli oluphantsi,
12    Nokhulan’ olukufuphi,
13    Lwema ngathi luyanqula
14    Loo nzwakazi yasezindle-
15    Inyibiba entle.
16    Yayibonwe ngala mehlo,
17    Yathokoza intliziyo;
18    Kwakho ukufudumala
19    Endingekuchazi mhlana
20    Ndabona loo nzwakazi.
21    Ndev’ izisebesebezo
22    Emazants’ obume bami,
23    Zindityel’ ukuthi yeyam,
24    Phofu ingeyiy’ ubuhle
25    Bonk’ obunjengayo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                          9

2.1       Kuzisa ntsingiselo ni ukuchasana okuphawulwe ngqindilili kwisitanza
          sokuqala?                                                                      (2)

2.2       Caphula isigama kwisitanza sesibini esiqulethe uluvo lokuba inyibiba ikhula
          phakathi kwezinye izityalo.                                                    (1)

2.3       Cacisa ifuthe lesimntwiso esikumqolo 8–9 kumyalezo wale miqolo.                (2)

2.4       Ngqina ngeengongoma eziMBINI ukuba imbongi yayithanda inyibiba mhla
          yayibona ngokwemigca 17–20.                                                    (2)

2.5       Xela uhlobo lwesixhobo sesandi esinomgca ngaphantsi kumqolo wama–21.           (1)

2.6       Nika imfundiso yalo mbongo ngenyibiba.                                         (2)
                                                                                        [10]

UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUTSHANE)

Funda esi sicatshulwa sombongo silandelayo, wandule ukuphendula imibuzo.

UMFIKAZI UCHARLOTTE MANYHI MAXEKE
“Ndesuka ndingunina kwaSirayeli” (Gwebi 5:7).

      1   Shukumani bafazi;
      2   Ushenxil’ uMamarhixirhixi;
      3   Ufinyis’ amagruxu;
      4   Ushenxil’ okad’ esakh’ umzi,
      5   Egutyul’ iirhanga namanxila;
      6   Egodus’ amahilihil’ agoduke;
      7   Itye lesiseko seTiyopiya!
      8   Shukumani bafazi!

      9 Igqibil’ intomb’ asemzini;
      10 Igqibil’ intomb’ aseLusuthu;
      11 Umfazi wamaNywabe kwaGatyeni;
      12 Ukhe wabek’ iinyawo kwelabaTswana;
      13 Kusapho lukaKhama nolwabaRolweni;
      14 Wabek’ amabele kubaThembu;
      15 Kumabandla kaNdaba kaZondwa;
      16 ETyhalarha kwingcwaba likaNgangelizwe.

      17 Maz’ emabele made yase- Afrika;
      18 Okwanyis’ usapho lukaNtu luphela;
      19 Azi nonyaka yaphusile nje;
      20 Logangwa yintokazi kabani na?
      21 Menzeleni ilitye lokukhunjulwa;
      22 Ze siqhayisele ngal’ amavilakazi;
      23 Az’ angaz’ alityalwe kowabo;
      24 Az’ angaz’ alityalw’ emhlabeni;
      25 Az’ angaz’ alityalw’ eAfrika!
      26 Nci! Ncincilili!

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2             (EC/SEPTEMBA 2021)

3.1 Zizisa ntsingiselo ni izandi eziphawulwe ngqindilili kwigama alithiyiweyo
    uCharlotte kumqolo wesi-2?                                                        (2)

3.2 Caphula isigama kwisitanza sesi-2 esiqulethe uluvo lokuba oko ebekwenza
    uCharlotte akasayi kuphinda akwenze.                                              (1)

3.3 Cacisa ifuthe lombuzo buciko okumqolo we19–20 kumyalezo wale miqolo.              (2)

3.4 Ngqina ngeengongoma eziMBINI ukuba imbongi yakholwa yimisebenzi
    kaCharlotte.                                                                      (2)

3.5 Xela uhlobo lwesixhobo sesandi esinomgca ngaphantsi kumqolo wama-23-25.           (1)

3.6 Nika imfundiso yalo mbongo ngoMfikazi uCharlotte.                                (2)
                                                                                    [10]

UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)

Funda esi sicatshulwa sombongo silandelayo, wandule ukuphendula imibuzo.

UNOZAKUZAKU – Z.S. QANGULE

1     Indod’ encazwa ngabakhulu kwanabanci,
2     Kufunek’ ingalandulanga kodwa yenz’ ezo nto
3     Imaz’ esengekayo nok’ isisaqhaga,
4     Kaloku yindlezan’ ayinakoma kuthi tu.

5     Inyew’ idinyazw’ ilungiswe nguye,
6     Ngumnt’ onentloni ke wasebulawini.
7     Intomb’ iyazimel’ unin’ ambathe,
8     Ngumdibanisi wamakhay’ amabini ngobulawu.

9     Nanko k’ esiz’ ehamb’ exhakazela,
10    Abafazi bemhewula, zimkhonkoth’ izinja.
11    Iinkomo ziphi, luphi na lon’ uswazi?
12    Azi waze njani na? Isazi-mzi k’ eso.

131   Imbeko nemibuz’ emlindeleyo kwelo khaya.
4     Kodwa ke yinkabi yamalang’ ekad’ inetha.
15    Indlel’ ayaziwa mntu kodw’ umhambi wayo,
16    Kuthenjwe yena ngasemv’ ujongiwe ngaphambili.

17    Iinyawo zakhe ziluvil’ uthuli lwendlela,
18    Nentloko yakh’ ulophu lwasehlotyeni.
19    Izithuko zakhe ziviwe ngamathafa, nemimango,
20    Ngasemva kweenkomo ziya kulobola.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                       11

4.1    Luzisa ntsingiselo ni uchasaniso oluphawulwe ngqindilili kumqolo woku-1?        (2)

4.2    Caphula isigama kwisitanza sesi-2 esiqulethe uluvo lokuba unozakuzaku
       ngumntu ohloniphekileyo.                                                        (1)

4.3    Cacisa ifuthe lowalakahla lwemibuzo ekumqolo we11–12.                           (2)

4.4    Ngqina ngeengongoma eziMBINI ukuba imbongi ikholiwe yimisebenzi
       kanozakuzaku.                                                                   (2)

4.5    Xela uhlobo lwesixhobo sesandi esinomgca ngaphantsi kumqolo we-10.              (1)

4.6    Nika imfundiso yalo mbongo ngoNozakuzaku.                                      (2)
                                                                                     [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2              (EC/SEPTEMBA 2021)

 UMBONGO ONGAFUNDISWANGA: KUNYANZELEKILE UWUPHENDULE.

 UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 Funda esi sicatshulwa sombongo silandelayo, wandule ukuphendula imibuzo.

 UMNGA – S.E.K. MQHAYI

 1     Ndazalwa ngenyanga yoMnga,
 2     Inyang’ edume ngelanga;
 3     Ngumth’ omhle kunene uMnga,
 4     Nonezimbo zokulunga,
 5     Enkosi Somandla Mhlekaz’ okulunga,
 6     Ngokuthi kwindalo, usidalel’ umnga.

 7     MaXhosa nisawazi na?
 8     Nina baMbo nithini na?
 9     Kodwa nisakhumbula na?
 10    Ngemihla yaphambilana?
 11    Enkosi Somandla Mhlekaz’ okulunga
 12    Ngokuthi kwindalo, usidalel’ uMnga.

 13    Benisitya iingcambu zawo;
 14    Niwatye nameva awo;
 15    Nisayazi na inkxozi,-
 16    Xa kungekho namxoxozi?
 17    Enkosi Somandla Mhlekaz’ okulunga,
 18    Ngokuthi kwindalo, usidalel’ uMnga

 19    Ngokuthi kwindalo, usidalel’ uMnga.
 20    Besitshaya namagqabi,
 21    Ngezo mini zamadabi;
 22    Sitsho ngamalahl’ashushu;
 23    Ngeemini ezingeshushu;
 24    Enkosi Somandla Mhlekaz’ okulunga,
 25    Ngokuthi kwindalo, usabele uMnga.

 5.1 Xela ukuba yiyiphi inyanga yoMnga.                                               (1)

 5.2 Khankanya amalungu amaTHATHU oMnga ebefudula eluncedo eluntwini
     ngokwesitanza sesibini.                                                          (3)

 5.3 Chaza ukuba igxininisa ntoni impinda ekwimiqolo emibini yokugqibela
     yesitanza ngasinye salo mbongo.                                                  (2)

 5.4 Nika izixhobo eziBINI ezidale isingqisho kulo mbongo.                            (2)

 5.5 Chaza uvakalelo lwembongi ngoMnga kulo mbongo. Xhasa impendulo yakho.           (2)
                                                                                    [10]

                                                    AMANQAKU ECANDELO A:              30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                     13

ICANDELO B: INOVELI

IMIYALELO

• Kweli candelo kubuzwe iiNoveli ezintathu noNcwadi Lwemveli.
• Khetha umbuzo kwiNoveli/kuncwadi lwemveli olufundisiweyo.
• Kwinoveli ngaNYE nakuNcwadi Lwemveli kubuzwe imibuzo emiBINI,
  OSISINCOKO SONCWADI nombuzo OMFUTSHANE,ukususela kumbuzo wesi-6
  ukuya kumbuzo we-13.
• Khetha umbuzo ube mNYE uwuphendule.

QAPHELA:             Xa umviwa ekhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI
                     (kwinoveli/kuNcwadi Lwemveli) KUNYANZELEKILE ukuba akhethe
                     umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO C (kwidrama).
                     Xa umviwa ekhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO B
                     (kwinoveli/Ncwadi Lwemveli)KUNYANZELEKILE ukuba akhethe
                     umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO C (kwidrama).

INOVELI

Phendula UMBUZO 6 (UMBUZO OSISINCOKO) OKANYE UMBUZO 7 (UMBUZO
OMFUTSHANE).

UMBUZO 6 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

INKAWU IDLIW’ ILILA – S. KULA

Impumelelo isentabeni.Ngqina olu luvo uqamele ngendlela uMapheza ajamelene
ngayo nemiqobo ekusiphuleni ulwaphulomthetho kule noveli.

Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabube ngamagama
angama-340–390.                                                                    [25]

                                        OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                    (EC/SEPTEMBA 2021)

UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUTSHANE)

INKAWU IDLIW’ILILA: S. KULA

Funda ezi zicatshulwa        zenoveli zingezantsi,    wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.

ISICATSHULWA A

Wasiva isililo sendoda esasiphuma kwimoto eyayidutyulwa. Yayitarhuzisa icela ukuba
ingabi sabulawa, koko kuthathwe imoto yayo leyo kunye nemali. Yaba lithutyana elide
iimbumbulu zisitsho, esiva nokuthukisela kwabantu uBhanqo. Zathi izithonga
zakupheza, kwathi cwaka. Wakha walinda ithutyana esalele ngesisu phambi kokuba
athi qwa intloko. Wathi engekavuki weva ngemoto yezikrelemnqa ikhalisa amavili,
kanti iyajika iya apho ivela ngakhona.
Waphuma ehamba kancinci esikhundleni sakhe emva kokuba loo moto iyokusithela
phakathi kwehlathi. Wathi akuqwalasela apho ekoyameni kocingo, wabona imesidisi
ebomvu ithiwe nyha phezu komjelo wamanzi. Akazange akwazi ukufownela
amapolisa kuba babengenayo ifowuni kweloo nqugwalwana labo.
“Tyhini, uphambene na lo mfo! Ucinga ukuba ngubani ongazisa emapoliseni
njengokuba ethanda kangaka nje ukunyuka nengalo emntwini? Nokuba kungathiwa
kukho ibhaso lemali, andisoze tu. Heyi makhe ndihlale ndibukele!” Wacinga njalo
uBhanqo evele ngefestilana kwelo tyotyombe, nelalingakhanyiswanga. Wayemvela
uMfuneko owayethetha kunomyayi.
Wathi uMfuneko akugqiba ukuthetha noThantaswa kunomyayi wakhe, wabuyela
kwasemotweni yeshwangusha. Wafika wayijikeleza engathi uyayicofacofa. UBhanqo
wambona evula ucango lwangaphambili. Kube lithutyana egubhulula apho unkabi.
“Izikhulu azihambi nje, zivamise ukuhamba nentyweka yemali emotweni,” wacinga
njalo uMfuneko emana ukuvula zonke iindawo awayezicingela ukuba uMsindisi
angafaka kuzo imali.

7.1   Chaza indima        ayidlalileyo   uBhanqo     kuphando   lwetyala   lokugwintwa
      kukaMsindisi.                                                                         (1)

7.2   Cacisa ukuba ukoyika nokungabi nazixhobo kwindawo aphangela kuyo
      uBhanqo kuluqhubele phambili njani ulwaphulomthetho kule noveli.                      (2)

7.3   Ingaba wabambelela kwisifungo sakhe esibhalwe ngqindilili uBhanqo? Xhasa
      impendulo yakho.                                                                      (2)

7.4   Bonisa ngeengongoma eziMBINI ezikwisicatshulwa ukuba umbalisi ngumbalisi
      owazi konke.                                                                          (2)

7.5   Ingaba uMsindisi kwesi sicatshulwa udlala indima (yokuba ngumchasi
      wolwaphulomthetho/yokuba lixhoba lolwaphulomthetho)? Xhasa impendulo
      yakho.                                                                                (2)

7.6   Ngqina ngeengongoma eziNTATHU usukela kwiingcinga abe nazo uMfuneko
      ngezikhulu ukuba uyayithanda imali kule noveli.                                       (3)

7.7   Chaza ingxaki ezizifake kuyo izigwinta ngokutyeshela umyalelo
      wokungazithathi izinto zikaMsindisi emotweni.                                         (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                        15

                                          KUNYE

ISICATSHULWA B

“Dlangamandla, simele kukuzintyintya ngotywala sinxile singazazi namagama ethu
namhlanje kuba inyoka iza kufela ekurhubuzeleni kwayo,” watsho uMfuneko ehleka.
“Yhu! Ndakutsho ndisebenze ngokonwaba okukhulu,” watsho uNqoza eyitsibela
eyivula loo bhotile.
“Uyabona ke, kuyo yonke le nto siyenzileyo kufuneka uvale umlomo wakho, usivale
nesifu ...,: Wathi nqumama kancinci uMfuneko ebona kungena uThembakazi kwelo
gumbi babekulo. Uthe akuqonda ukuba uvelwe nguThembakazi watshintsha isihloko.
“Yinyaniso leyo,” waphosa nje elo uNqoza elindele umfazi wakhe de aphume.
“Khawufane ucinge xa lo mfana afuna ukukugxothisa emsebenzini! Uthi uza kulondla
ngantoni usapho lwakho? Kungcono kuhambe yena engekasidyobhi sonke.
Mhlawumbi kwenye indawo uya kubonelwa icebo,” watsho uMfuneko ejonge
ngakuThembakazi.
“Ngabantwana bakabani aba afuna balale ngamanzi? Hayi makasikhwelele
ngokwenene,” watsho uNqoza nokuphuma kukaThembakazi. Waziva engabuthandi
obu buhlobo besi sibini yena uThembakazi kodwa wakhetha ukuzithulela ngelithi uya
kuyicela ivuthiwe apha emyenini wakhe.
Emva kokusela loo bhotile, uMfuneko waphuma apho ehamba ngodonga ukuya
emotweni yakhe.Endaweni yokuba aye kowabo, wabekela kwaYangaphi, nalapho
walalisa khona.
“Khawutsho ke Mfuno, kushiyeke ntoni ngoku?” wabuza uThantaswa echulumancile.
“Kushiyeke ukuba siyokuzibonela uMapheza xa angcwatywayo,” watsho
ephendula izinto zomqala wakhe uMfuneko. Wabona uThantaswa ukuba makamyeke
angambuzi nto kwakhona kuba unxile kakhulu.

7.8     Tyebisa unozala wamazwi kaMfuneko abhalwe bukekela ngokwale noveli.              (1)

7.9     Ngqina ngeengongoma eziMBINI ukuba uMfuneko noNqoza balala ngengubo
        enye kulwaphulomthetho olugquba kule ncwadi.                                     (2)

7.10    Xela isiganeko esenzeke kanye emva kwale ncoko ikwesi sicatshulwa.               (2)

7.11    Chaza indlela alilandele ngayo igama lakhe uMfuneko kule noveli.                 (2)

7.12    Tyhila isigqebelo esikumazwi kaMfuneko abhalwe ngqindilili.                      (2)

7.13    Bubenesiphelo esinjani ubuhlobo bukaMfuneko noNqoza? Xhasa impendulo
        yakho.                                                                           (2)
                                                                                        [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                (EC/SEPTEMBA 2021)

 UMBUZO 8 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

 NYANA WAM! NYANA WAM! – WK TAMSANQA

 Impumelelo isentabeni.Ngqina olu luvo uqamele ngendlela uThole ajamelene ngayo
 nemiqobo/nemingeni yokuzalisekisa izigqibo zakhe ngobomi bakhe.                       [25]

 Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabube ngamagama
 angama-340–390.

 UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 NYANA WAM! NYANA WAM! – WK TAMSANQA

 Funda ezi zicatshulwa zenoveli zingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
 elandelayo.

 ISICATSHULWA C

 Ithi ke inkosi ezi yure zimbini zishiyekileyo iyakuboleka ukuba ukuba ukhe
 uzithandazele uthethe noThixo wakho alungiselele umphefumlo wakho indawo”.
 Sathi ukuba sime esi sigwebo waziqonda uThole ukuba ngoku ukuwo umfula
 wethunzi lokufa , ifikile imini yokufa kuye. Umfo owayewisa esi sigwebo
 wayekhangeleka ukuqhula ingento yakhe, amehlo entama ubugebenga. Wathi
 akulijonga ixesha uThole wafika libaleka ngokusisimanga, iintsiba zexesha zaba
 ngathi zijikeleza oku kwamavili enqwelo. Ukubetha kwalo kwaba ngathi zizingqi
 zesilo esoyikekayo sisiza kumtshabalalisa. Ngenene yayizizingqi zesilo ukufa.
 Kwalile ngesiqingatha sentsimbi yeshumi lahlokoma ixesha, latsho ngentlokomo
 enkulu, kuba lalithiyelwe ukwenjenjalo.Ingxolo yalo yabangathi yileyo yokubethwa
 kwamagogogo ezilokishini ezinzulwini zobusuku xa kuphela umnyaka omdala
 kungena omtsha. Ngenene kwakusehlulelana ubomi obudala kuThole kungena
 ubomi obutsha angabaziyo, belabafileyo. Lathi ukuba litsho ixesha zatsiba kuye ezi
 zinto zimkhulula zimqamangela izandla zozibini ngasemva zimphamba
 ngeempama zimkhomba emnyango.

 Waqhutywa waya kukhutshelwa ngaphandle kwelokishi, yekoko ukukhweza naye
 ucingo besihla besiya echibini. Imizuzu yayilishumi linesihlanu ibethe intsimbi
 yeshumi elinanye awayeza kuphoswa ngayo emanzini. Ukususela ekubotshelelweni
 kwakhe endlwini umthandazo wakhe wawumnye ingothi.“Nkosi ukuba
 ndingaphuncula kula makhamandela ndizibone ndingosindileyo inkulu into
 endingakwenzela yona, igama lakho ndingalibonga njalo.”

 9.1 Chaza indima edlalwe nguJoe neqela lakhe ukubuyisela uThole kubomi
     obuneenjongo.                                                                     (1)

 9.2 Chaza ukuba izoyikiso nokubekelwa ixesha nendawo azakubulawa kuyo
     kuncedisene njani nokuguquka kweendlela zikaThole ezigwenxa.                      (2)

 9.3 Ingaba wabambelela uThole kwisibhambathiso sakhe esibhalwe ngqindilili de
     laphela ibali? Xhasa impendulo yakho.                                             (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                           17

 9.4 Bonisa ngeengongoma                eziMBINI   ezikwisicatshulwa   ukuba   umbalisi
     ungumbalisi owazi konke.                                                               (2)

 9.5 Ingaba uThemba noSonwabo kule noveli bangabachasi kwiinjongo zobomi
     bukaThole? Xhasa impendulo yakho.                                                      (2)

 9.6 Ngqina ngeendawo eziNTATHU ukuba ngenene uThole uye wayisebenzela
     inkosi.                                                                                (3)

 9.7 Chaza enye ingxaki azifake kuyo uThole ingeyiyo le ikwesi sicatshulwa
     ngokutyeshela umyalelo kaFikizolo wokungaze ayeke isikolo.                             (2)

                                              KUNYE

 ISICATSHULWA D

 “Thix’ onofefe nguMangaliso!” watsho uMaNtuli ekhwaza, suka bathamba amadolo
 benoNofundile bexakwa yeyona nto mabayenze, babuyela endlwini bee fokoxo
 emva kocango beziphethe ngeenkophe iinyembezi. Bamokamokana belilelana
 uFikizolo noThole entla komzi yaba yiloo nto suka wabonakala ephelelwa
 ngamandla uFikizolo, wamtotobisa uThole ukumsa endlwini, naye kungasekho nto
 inguye. Bathe ukuba bangene wadanduluka uFikizolo esithi, “Nokhaya mfazi!
 Ubefile, uvukile!” Wathi ukuba atsho basothula isikhalo uMaNtuli noNofundile
 batsho ngesijwili. Esi sijwili sothusa noSiphiwe owayengqengqile efunda incwadi
 entangeni yakhe ngeli xesha. Uthe akusiva wothuka weza ebaleka suka wathi ukuba
 afike wee ntla ngoMangaliso wakhohlwa yinto amakayenze bajongana, belilelana.

 Kuthe kuseso sijwili kwangena uMasuthu, unina kaThozama wabuya nocango
 ehlabela ivesi kwawaseWesile,

 Kubo bonke ooThixo
 Akukho onje ngawe,
 Kuba inceba zakhe
 Zimi ngonaphakade.*

 Watsho ewuphuthuma umthandazo embonga uYehova, eyibeka imeko
 yokukhathazeka komzi wasemaKhomanzini ukususela mhla uMangaliso wazimela
 esiya eRhawutini. Eyibeka imeko yentsomi yokuvakala kokubonwa kwakhe
 edolophini eGcuwa eyakuphathelela kwizinto yokufunyanwa kweentloko zooThemba
 beqwengwe ziingonyama ecacisa ubuhlungu obembathisa elo khaya bengazi ukuba
 makube kwaba mthi mni na kuMangaliso ekwakuvakele ukuba ubonwe ehamba
 noThemba.

 9.8    Tyebisa unozala wamazwi kaFikizolo abhalwe ngqindilili.                             (1)

 9.9    Ngqina ngeengongoma eziMBINI ukuba konwatywa lusapho lwakwaFikizolo
        akubuya uThole.                                                                     (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                    (EC/SEPTEMBA 2021)

9.10    Ngexesha ebuya uThole besele engasacingeli uyise ukuba angabasaphinda
        esikolweni kuba esithi sele emdala. Xela eyona nto ebesele embonela yona.          (2)

9.11    Chaza indlela alilandele ngayo igama lakhe uMangaliso kule noveli.                 (2)

9.12    Chaza isigqebelo esikwisikhalo esenziwa lusapho lwakwaFikizolo.                    (2)

9.13    Bube nesiphelo esinjani ubuhlobo bosapho lwaseMakhomanzini noMaSuthu
        ongumama kaThozama? Xhasa impendulo yakho.                                        (2)
                                                                                         [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                         19

 UMBUZO 10 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

 UKHOZI OLUMAPHIKO – N. SAULE

 Impumelelo isentabeni. Ngqina olu luvo uqamele ngemiqobo ajamelene nayo
 uMfazwe kwindlela eya empumelelweni ngexesha lengcinezelo.

 Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabube ngamagama
 angama-340–390.                                                                      [25]

 UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 UKHOZI OLUMAPHIKO – N SAULE

 Funda ezi zicatshulwa zenoveli zingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
 elandelayo.

 ISICATSHULWA E

 Ndaqubuda ndajonga emhlabeni andathetha. Ndive ngesandla esirhabaxa
 sindigxavula esilevini, baqwanyiswa ubuso obu.“UNguwe” wandijonga nzoo
 emehlweni nam ndimthe ntshoo oku ngathi sibambene ngomnatha.
 Ndamjonga ndada ndawubona umfanekiso wobuso bam kwiliso lakhe
 langasekunene. Bathi ubuso bakhe bebusangene,ndabubona bunyibilika,
 wasiyeka isilevu sam ekwakusele kukufutshane ukuba imihlathi ichachambe
 ngenxa yobugadalala besandla sakhe. Wenze uphawu lokuba ndiphakame, ndee
 khwashu kwangoko.
 Ndimbone umfo omkhulu ewabalekisa ngoku amehlo oku komntu obhaqwe
 ebesenza into engekho mgceni, waya kusebeza kulaa mfo kwakucaca ukuba
 lisekela lakhe. Kuze yena ngoku kum eyekelele umzimba, wafika wema apha
 phambi kwam wandijonga.
 Isandla sakhe sikhawuleze seza engxoweni yam yesilamba, sangena, ndayiva
 iminwe ibamba isiqhuma semali, saphuma nayo. Waphinda wafaka esinye
 isandla, saphuma nesinye isiqhuma semali. Oku kwesibini impi ebukeleyo
 ayibanga nakuzibamba, yakhuza ngathi ibona umhlola.
 “Yile nto kanye besiyithetha, yintlola le, impimpi.” Utsho ke umfo omkhulu ebonisa
 abanye isiqhuma esingumbhumbutho wemali nabo bengenelela ngezithuko
 nangezenyeliso. Mna lalindiyile, ndiqonda mhlophe ukuba andinakuze ndibe nabo
 ubuchule bokubaqinisekisa asimali yabumpimpi leyo.Ingqina laloo nto lizokuvela
 kumazwi enkokeli xa ilumkisa uwabo.
 “Loo mali ivuza igazi labantwana babantu, lingakudyobhi mfondini. Nika uJudas
 imali yakhe azokufa nayo.”

 11.1     Tyebisa unobangela wokuba uMfazwe atshutshiswe kwesi sicatshulwa.            (1)

 11.2     Chaza ukuba izityholo zobumpimpi nezobuntlola abetyabekwa ngazo
          uMfazwe zilikhulise njani ibali.                                             (2)

 11.3     Ingaba uMfazwe wabambelela kwisibhambathiso asenze ekuqaleni
          kwebali sokuba akasoze abe ngungcothoza? Xhasa impendulo yakho.              (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
20                          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2               (EC/SEPTEMBA 2021)

 11.4    Bonisa ngeengongoma eziMBINI ezikwisicatshulwa ukuba umbalisi ubalisa
         ngejelo lomntu wokuqala.                                                      (2)

 11.5    Ingaba amapolisa ocalucalulo kule noveli adlala indima yokubangumchasi
         kwiinjongo zikaMfazwe? Xhasa impendulo yakho.                                 (2)

 11.6    Ngqina ngeengongoma eziNTATHU ukuba ngenene uMfazwe
         ungumlinganiswa oliqhawe.                                                     (3)

 11.7    Chaza ukuba imali awayeyiphethe uMfazwe wayeyithathe phi.                     (2)

 ISICATSHULWA F

 Ayisikuko nokuba wayethanda ukundiqhula uSiphiwo lo.Ukuba yiyingenguye,
 ndiqinisekile ukuba amanxeba asentliziyweni ngengazange adambe ukuqaqamba.
 Umfo omkhulu usamana ukulwa into yokuba ndale ukubizwa ngabo
 njengecombrade kuba ndisithi andizange ndaluke nabo. “Icombrade kaloku
 Mfundisi liqabane lalapha emzabalazweni, hayi esikhwetheni,” atsho xa ebona
 ukuba andifuni kuyiva le nto yeli gama lisenza iintanga sakugqiba ukungabi zizo.

 Zaziseziqengqelekile iinyanga ndikwelaBathwa eMgazi, kwindawo esasiyibiza
 ngokuthi yiNkampu apho elinye lamabutho eNtsimb’ ebomvu lalihlala khona,
 liqeqeshelwa imini yogayi mhla kwaqutyiswana nomkhosi waseMzafrika. Ngale
 mini ndandincokola noSiphiwo, ndandichacha kwintente eyayibizwa ngokuthi
 sisibhedlele, iteketiswa ngokuthi yiMzimhlophe kuthathelwa kwindlela abanxiba
 ngayo abongikazi. Kodwa ke intente yona yayikude kakhulu kwintsingiselo yegama
 eyayiphiwe lona. Kufana negama eyayibizwa ngalo inkampu le yethu, iMthonsi,
 igama abanye bethu ababengenalo nofifi lwemvelaphi yalo.
 Emzimhlophe ndandifana nenkwenkwe ethutha ubisi ukuqaqa oku ngenxa yalo
 mlenze wasekunene, kuba kancinci kancinci kwakuye kufuneke ndiyokuwuhlolisa.
 Ekuqaleni ndandinengqondo ethe noko uya kukhawuleza uphile, ubuyele
 esiqhelweni, kwathi kanti andibhungisanga.Wahambela phambili okomkhuhlane
 wexhego, yaba ngamabonandenzil ukuba ungashunqulwa.
 Oyena nobangela wenkathazo kukuba walufumana kade uqwalaselo ngabanolwazi
 lwamachiza eli xesha, lwathi lufika labe irhorho eli selifuna ukubola.

 11.8    Chaza unozala wamazwi kaSiphiwo abhalwe ngqindilili.                          (1)

 11.9    Chaza ngengongoma eziMBINI ukuba uSiphiwo noMfazwe balala
         ngengubo enye kwinjongo yokufuna ukukhulula isizwe esimnyama phantsi
         kwengcinezelo.                                                                (2)

 11.10   Xela isiganeko esenzeke kanye emva kwale ncoko ikwesi sicatshulwa.            (2)

 11.11   Chaza indlela alilandele ngayo igama lakhe uMfazwe.                           (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                      21

 11.12    Tyhila isigqebelo esikwindlela ebefudula ebizwa ngayo uMfazwe
          kwezopolitiko kuQaka nakwindela abizwa ngayo kwezopolitiko ngelixa
          ekwelaBathwa.                                                               (2)

 11.13    Ibali liphela sele engumfundisi naye uSiphiwo. Chaza umahluko phakathi
          kobufundisi bukaSiphiwo nobufundisi ebefudula ebubo uMfazwe.               (2)
                                                                                    [25]

 UMBUZO 12 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

 UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI SWANA NABANYE

 Impumelelo isentabeni. Ngqina oku ngentsomi ethi “uGxuluwe naBathwa”
 uqamele ngemiqobo ajamelene nayo uGxuluwe ngexesha edibana naBathwa
 kunye nesibongo esithi “INtaba kaNdoda” uqamele ngemiqobo ajamelene nayo
 uRharhabe esilwela le Ntaba.

 Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabube ngamagama angama
 340–390.                                                                           [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
22                          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2               (EC/SEPTEMBA 2021)

 UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI SWANA

 Funda ezi zicatshulwa zoncwadi lwemveli zingezantsi, wandule uphendule
 imibuzo elandelayo.

 ISICATSHULWA G (INTSOMI)

                           INTSOMI YEENYAMAKAZANA

 Kwathi ke kaloku ngantsomi, yayiziinyamakazi zonke, zalima intsimi zemka zaya
 kuzingela. Zabuya zayihlakuhlakula. Zemka zaya kuzingela kwakhona. Zabuya
 zisiya kuhlola. Zathi zisekude zabona umsi omkhulu phakathi entsimini. Zahlala
 phantsi zacinga icebo zaza zagqiba ukuba uMvundla uye kujonga ukuba ngubani
 lo usentsimini yazo. Uhambile uMvundla ngokuzithemba waza wakhwaza wathi:
 ‘Ungubani na wena ukuloo ntsimi yeenyamakazana zonke; zayilimalima,
 zayihlakuhlakula zemka zaya kuzingela?’ Livakele ilizwi lisithi, ‘Ndim Maginyʼ
 inyathi    neempondo,       ndingasuka   nawe     Mvundlazana        ndikuginye
 ndingakuhlafunanga.’ Wagqotsa kwa oko uMvundla.

 Zathi iinyamakazi makukhe kuye uMfene. Naye ufike wamemeza wathi:
 ‘Ungubani wena ukuloo ntsimi yeenyamakazana zonke, zayilimalima,
 zayihlakuhlakula zemka zaya kuzingela.’ ‘Ndim uMaginyʼ inyinyathi neempondo,
 ndingakuginya ngoku’ Yagqotsa imfene ukubuyela emva. Zamana ukuya nganye-
 nganye zibuye, kwada kwacaca ukuba kushiyeke uFudwazana yedwa. Kwathiwa
 makukhe kuye yena zabe ezinye zinqanda zisithi kungathi koyiswe zona kobekela
 phi kooFudwazana abancinci. Wabonakala ezwabuluka ngokuzola zabe ezinye
 zimsizela zimbuza ukuba uyaphi na kodwa eza kuzenzakalisa nje. UFudwazana
 zange amamele warhoqoza wenjenjeya ukuya kuzikhangelela le nto isentsimini
 yabo. Naye njengezinye wakhwaza wathi: 'Ungubani wena ukuloo ntsimi
 yeenyamakazana zonke, zayilimalima, zayihlakuhlakula zaya kuzingela?'
 Yaphendula njengesiqhelo yathi: 'NdinguMaginyʼinyathi neempondo nawe lo
 ndingakuginya ungabonakali.'
 Warhoqoza uFudwazana wabheka phambili ezama ukusondela kanye kule nto.
 Wathi akuyibona izojela umbona waphinda wakhwaza njengakuqala. Yathi xa
 iqala ukuphendula njengesiqhelo wakhwela kuyo uFudwazana wayikhama.
 Kwajijiswana kwayiloo nto wabe uFudwazana engayiyekanga. Yada yafa waba ke
 uFudwazana uyigqibile edelelekile enjalo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                      23

Wathi ukuba abone ukuba uyigqibile waza wacula ingoma yakhe wathi:
'Mna Fudwazana ndimncinane ndinjalo!
Ndikwazile ukulubulala utshaba obelugqiba umbona wethu!
Mna Fudwazana ndimncinane ndinjalo.
Ndikwazile ukulubulala utshaba obelugqiba umbona wethu!
Yizani nonke nize kubona isimanga!'
Zabuza iinyamakazana ukuba uthini na uFudwazana. Zathi ezivileyo uthi ubulele
utshaba. Yekoko ukubaleka zisiya entsimini. Zafika zambulela ngobugorha
abubonakalisileyo. Zamncoma zimtyibela ukumthutha oku kuba uzihlangule
iinyamakazana.
Ukusukela ngaloo mini wahlonipheka uFudwazana naye phakathi kwezinye
izilwanyana kuba yena zange asebenzise zigalo kuba emncinci wasebenzisa
ingqondo kuba wasuka wakhwela kulo utshaba walukhama lwafa. Zambamba
izandla zimvuma ukuba ube ngoyena unengqondo kunazo zonke, zatsho zalivuma
elithi: 'Ungabokuwudela umqulu iiyadi ungazibalanga’. Phela-phela ngantsomi.

13.1    Xela indima edlalwe yindlela athiywe ngayo “uMaginy’ inyathi neempondo”.      (2)

13.2    Cacisa ukuba isoyikiso sikaMaginy’ inyathi sokuginya izilwanyana
        siwukhulise njani umxholo wale ntsomi.                                        (2)

13.3    Xela ingcinga eziswa sisenzo sezilwanyana sokukhetha umvundla kuqala
        ukuba ibe nguye oya kukhangela utshaba entsimini yazo.                        (2)

13.4    Ngeengongoma eziMBINI cacisa ukuba iveza ntoni ngoFudwazana intetho
        ekrwelelwe umgca ngaphantsi.                                                  (2)

13.5    Bonisa ngeengongoma eziMBINI ezikwisicatshulwa ukuba umbalisi
        ngumbalisi owazi konke.                                                       (2)

13.6    Chaza injongo yengoma kaFudwazana kule ntsomi.                                (2)

13.7    Nika intsingiselo yeqhalo elibhalwe ngqindilili uze uchaze indlela elithe
        latyhileka ngayo kule ntsomi.                                                 (3)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 24

Downloaded from hlayiso.com
24                                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2             (EC/SEPTEMBA 2021)

 ISICATSHULWA H (UMBUZO OMFUTSHANE)

 A! Zilimbola!
 .......................................................
   1. A! Zilimbola!
   2. Yinkcalankcala inkunz’ aseGwali,
   3. Umjezula kakuhle gqitha ngeliso,
   4. Ngomlomo le nkunzi iyabhodla,
   5. Ibhodl' iintshwembenxa zamagama,
   6. Itsho ngezibhebhewula uncuthu.
   7. Ciko lokuncokola, ciko lokuvuma-
   8. Mv' evum'engaziwayo ingoma.
   9. Nkunz' inomcondo yaseGwali-
 10. Mabandl' akuloPhuthise nivile na?
 11. Nditsho kuni mabandl' aseGwali.
 12. MaGwali akuloPhuthise nibonile na?
 13. Ukusombuluka kwenamba kowayo?
 14. Isilo esimzila sibonwa koomaFort Hare-
 15. KoomaKapa kooRowdzi siboniwe.
            .........................................................
 16. A! Zilimbola!
 17. Ndikhuza wena, nyana kaNtaba,
 18. Mphakuli wetsili linolwamvila,
 19. Msombululi wezintsonkotha nezintsompothi,
 20. Mvumisi phakathi kwamagqirha,

 21.     Mbongi phakathi kweembongi,
 22.     Rhanga-rhanga phakathi kwamarhwanqa,
 23.     Ntyulubi phakathi kwamaqhitala,
 24.     Ntaba kaNdoda nay'iyangqina.
 25.     Nditsh' eyeBhukazana nekaMnqwazi,
 26.     Kuye kuye kwezaseBaThenjini,
 27.     Zithi zonke, Zilimbol' uyingqanga.
 28.     Nam ndith' uyindangandanga.
 29.     A! Zilimbola!
 30.     Ncincilili!

 13.8        Nika iimpawu zibeMBINI zesibongo kwisicatshulwa esingentla.                   (2)

 13.9        Thiya isafobe esikumqolo wesi-2 kwisitanza soku-1.                            (1)

 13.10       Xela injongo yokuphindaphindwa kwesikhahlelo u A! Zilimbola.                  (1)

 13.11       Xela ukuba zibonga ngantoni iimbongi zomthonyama.                             (1)

 13.12       Uyintoni lo Zilimbola ubongwayo kulo mbongo?                                  (1)

 13.13       Tolika umqolo we-18 ngokomxholo walo mbongo.                                  (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 25

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                       25

 13.14     Sisiphi isixhobo sohlalutyo esikwizandi ezibhalwe ngqindilili?              (1)

 13.15     Cacisa okuqulethwe ngumqolo wama-23 kwesi sibongo.                         (2)
                                                                                     [25]

                                                        AMANQAKU ECANDELO B:           25

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 26

Downloaded from hlayiso.com
26                          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2           (EC/SEPTEMBA 2021)

 ICANDELO C: IDRAMA

 IMIYALELO

 •      Kweli candelo kubuzwe imibuzo kwiiDrama ezimbini, ukususela kumbuzo
        14 ukuya kumbuzo 17.
 •      KwiDrama ngaNYE kubuzwe imibuzo EMIBINI; OSISINCOKO SONCWADI
        kunye NOMBUZO OMFUTSHANE.
 •      Khetha umbuzo ube MNYE uwuphendule.

 QAPHELA:       Xa umviwa ekhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO B
                (kwinoveli/kuNcwadi Lwemveli) KUNYANZELEKILE ukuba akhethe
                umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO C (kwiDrama).
                Xa umviwa ekhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI
                kwiCANDELO B (kwinoveli/Ncwadi lwemveli) KUNYANZELEKILE
                ukuba akhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO C
                (kwiDrama).

 UMBUZO 14 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

 BUZANI KUBAWO – WK TAMSANQA

 Ukwahlulelana kwamaxesha ezimbalini kungunozala wempixano kule drama.
 Ngqina olu luvo.

 Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabube ngamagama
 angama-340–390.                                                               [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 27

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                      27

 UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 Funda ezi zicatshulwa zilandelayo zedrama uze uphendule imibuzo elandelayo.

 ISICATSHULWA I

 UNOMAMPONDOMISE Kowu bhuti Gugulethu Rhadebe, le nto akukayiyeki
                 nangoku? Kodwa sisizungu sani esi undimele ngaso?
                 Uza kundenzela amashwa ngale nto. Uza kubanga
                 ukuba ndingatyi kutya kuhlayo, ndingalali buthongo
                 buhlayo yiyo yonke le nto.
 UGUGULETHU      Wena Jola uthi “ndiza” mna akuhli ngoku ukutya
                 endikutyayo. Andithethi ke bona ubuthongo, ndithi
                 ndakucinga ngawe bumke bonke, ngoku into eseleyo
                 ngamashwa ukuba abe phezu kwam ngenxa yakho:
                 kuba NomaMpondomise, qonda kakuhle Jola, ngenxa
                 yothando le nto ingumntu iyajika ibe yinto ebingeyiyo
                 ekuzalweni, okanye ibe yinto ebingadalelwanga yona
                 nguThixo. Ngenxa yothando umntu uba ngumbulali
                 ngoku      ebengadalelwanga      kubulala.     Ngenxa
                 yothando umntu uba ngugqobha ogqobha onke la
                 mankazana eli lizwe. Yintoni unobangela? Intliziyo
                 ayivumi ukwanela kuba kukho lowa mntu unguyena-
                 yena ebesenyongweni. Ngoku ke seleyinto ehamba
                 isenza nje phantsi kwegama lokuba iyazixolisa. Ngenxa
                 yothanda umntu uzibona selenxila ebengakhange
                 wadalelwa bunxila, umve esithi ucima iintsizi,
                 uyazithuthuzela. Ngani ukuba azinyulele ixelegu
                 elibutywala ekucimeni iintsizi, nasekuzithuthuzeleni?
                 Kaloku oyena mthuthuzeli wenene ngulowo usuke
                 wakhwez’ amathambeka. NomaMpondomise Jola,
                 ndive xa ndithi kuwe andityi kutya kuhlayo nguwe,
                 andilali buthongo buhlayo ngenxa yakho. Ngoku
                 ndiyakucela, nqanda nali ilifu lelishwa, lokuba yinto
                 endingadalelwanga yona, lilenga phezu kwam.

 15.1    Caphula intetho kwisicatshulwa etyhila ukuba sekulithuba uGugulethu
         emcenga uNomaMpondomise.                                                   (1)

 15.2    Ngqina ngengongoma ENYE ubunyani bamazwi kaGugulethu abhalwe
         ngqindilili ngokwale drama.                                                (2)

 15.3    Chaza ukwahluka kwiindlela amaHlubi atolike ngayo isiko lokubonela kule
         drama.                                                                     (2)

 15.4    Cacisa ngeengongoma eziMBINI ukuba umxholwana wothando ukhulise
         intlekele ekule drama.                                                     (2)

 15.5    Nika isizathu sokuba uNomaMpondomise              angasamkeli   isicelo
         sikaGugulethu kwesi siqendwana.                                            (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 28

Downloaded from hlayiso.com
28                          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                (EC/SEPTEMBA 2021)

 15.6    Cacisa ukuba kutheni ukukhalala kungabanga sisisombululo esichanekileyo
         kwiingxaki abebekuzo abalinganiswa bale drama.                                (2)

 15.7    Chaza ngeengongoma eziNTATHU izenzo zikaZwilakhe ezikhokelele
         ekufeni kukaThobeka Mcothama.                                                 (3)

 ISICATSHULWA J

 UMCUNUKELWA:           Ndithi intombi kaLangeni iyandala.
 UQAVILE:               Awu! Ithi yintoni isizathu?
 UMCUNUKELWA:           Ithi ayizange yandithanda.
 UQAVILE:               Kuphela kwento eyithethayo leyo?
 UMCUNUKELWA:           Ayixeli yimbi.
 UQAVILE:               Iyaxoka ikhona into.
 UMCUNUKELWA:           Asazi ke.
 UQAVILE:               Ke kuza kuthiwani?
 UMCUNUKELWA:           Andiboni nto yimbi ngaphandle kokuba kuphuthunywe
                        iinkomo
 UQAVILE:               Uyixelele ke phofu ukuba iinkomo ezo kufuneka zibuyile?
 UMCUNUKELWA:           Yiyona nto ibindibizele yona leyo.
 UQAVILE:               Hayi akukho nto mfo wam, ziinto zakhona ezo. Ukufa
                        kwebhokhwe uyiseza asinto inokuncedwa sithi leyo. Biza
                        uMrhaji noMsikelwa noMchithwa beze apha ngoku. (Bafikile)

 UMRHAJI:               Kutheni mfo kaBawo wasibizela ebuhlanti xa litshonayo
                        ilanga, kukho egulayo na?
 UQAVILE:               Hayi mfo kabawo akukho igulayo, nto nje kukho mcimbi
                        wumbi ndifuna ukunazisa wona.
 UMRHAJI:               Kwekh! Ndothukile mfondini! Kaloku ithi ingca yakuba nje
                        ukuba luhlaza iinkomo zingemi kakuhle.
 UQAVILE:               Nantsi le ndawo mawethu, phofu ningaxhalabi akukho nto
                        imbi. Apha ndibona kufika umfana lo ebika udaba lokuba
                        uyaliwa yintombi kaLangeni, ithi makalande iinkomo zakhe.
                        Phofu ke mna loo nto ndiyothuke ndingayothuki njengokuba
                        kakade le ndlu ibisekwa sithi bazali kucaca ukuba intombi
                        iqhawula iintambo.
 UMSIKELWA:             Uthini na ngoku Nozulu?
 UQAVILE:               Yiloo nto Mpafane.
 UMSIKELWA:             Ke ngoku uthi makuthiweni?
 UQAVILE:               Into yokubumba umdongwe ongabumbekiyo Nozulu, loo nto
                        mna ndithi ayincedi nto. Mna andiboni ndlelambini
                        ngaphandle kokuba kuphuthunywe iinkomo ezo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 29

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                   29

15.8      Xela ukuba iinjongo zikaNomaMpondomise zokukhupha iinkomo
          zikaMcunukelwa zahambelana neziphumo. Xhasa impendulo yakho.             (2)

15.9      Inika ngcinga ni intetho kaQavile enomgca ngaphantsi?                    (1)

15.10     Xela ukuba ngubani othetha kwizalathisi zeqonga ezikwisicatshulwa
          wandule ukuxela ulwazi esilufumana kuzo.                                 (2)

15.11     Khankanya eziBINI izibakala ezikwiincoko, ekwisicatshulwa ezivelisa
          ukuphanza kwesiko lokwendisela intombi emfaneni engamthandanga.          (2)

15.12     Uludidi luni lomlinganiswa uMcunukelwa ngokwendima ayidlalayo kule
          drama? Xhasa impendulo yakho.                                            (2)

15.13     Ucinga ukuba uNomaMpondomise noThobeka balumelo olwanelisayo na
          lwabantu ababhinqileyo kule drama? Xhasa impendulo yakho.               (2)
                                                                                 [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 30

Downloaded from hlayiso.com
30                          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                 (EC/SEPTEMBA 2021)

 UMBUZO 16 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)

 INDLAL’INAMANYALA – M. LAMATI

 Ukwahluka ngeemo zendlala nentlutha kube ngunozala wempixano kule drama.
 Ngqina olu luvo.

 Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabube ngamagama angama-
 340–390.                                                                               [25]

                                        OKANYE

 UMBUZO 17 (UMBUZO OMFUTSHANE)

 Funda ezi zicatshulwa zedrama zilandelayo uze uphendule imibuzo elandelayo.

 ISICATSHULWA K

 SIPHOKAZI :       Sirhezu, ixesha limkile sithandwa ngoku. Kuza kufuneka ndibuyele
                   endlwini.
 SIRHEZU :         Into endiyizeleyo namhlanje inye qwaba.
 SIPHOKAZI:        Ungayithetha yonke enye into,kodwa ungandixeleli ngomtshato
                   Sirhezu wam.
 SIRHEZU:          Uthetha loo nto nje wenziwa kukuba usazi kakuhle ukuba ayikho
                   enye into endiyizeleyo ngaphandle kokuza kuthabatha isiqinisekiso
                   sokuba thina sobabini asisayi kwahlulwa naziindudumo.
 SIPHOKAZI:        Ndifanele Sirhezu. Impendulo yeso sicelo nguHAYI obhalwe
                   ngonoobumba abakhulu.
 SIRHEZU:          Ndincede kaloku Nozulu. Ndincede Thukela. Musa ukwenza ukuba
                   sibonakale njengabantu abaqhwayela emva okwesikhukukazi
                   esinamantshontsho.
 SIPHOKAZI:        Asizonjongo zam ezo Ndlebentle zombini. Asizonjongo zam ezo
                   Mthimkhulu.
 SIRHEZU:          Masiqhubele phambili ke, Mpafana, kuba kucacile ukuba siyevana
                   ngaleyo indawo.
 SIPHOKAZI:        Hayi siyevana ngaleyo indawo. Esingevani ngayo yile ingondoqo.
 SIRHEZU:          Hayi bo, khawuthethe kakuhle Sphosh. Thetha kakuhle Mpafana.
                   Mandicacelwe ukuba uyandithanda ngenene okanye zange
                   wandithanda kwasekuqaleni.
 SIPHOKAZI:        Uyaphazama ke ngoku Sirhezu wam. Uyaphazama Rhadebe.
 SIRHEZU:          Ndilungise kaloku xa ndiphazama. Ndicinga ukuba ngumsebenzi
                   wakho ukulungisa iimpazamo zam.
 SIPHOKAZI:        Uyazi Sirhezu ukuba isikhalo sam sinye kuwe, sesokuba ndim
                   inkulu aph’ ekhaya.
 SIRHEZU:          Ndiyayazi ke leyo. Akukho mfuneko yokuba ude uyiphinda-phinde.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 31

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                        31

 SIPHOKAZI:             Uthi umama ke angandithatha njani xa ndinokuthi
                        ndingekaphangeli nonyaka omnye lo, ndibe sendimxelela
                        ukuba ndiyenda?
 SIRHEZU:               Kudala ke ndiwuphendula lo mbuzo wakho, ikhaya lentombi
                        lisekwendeni.

 17.1     Caphula intetho kaSiphokazi etyhila ukuba ebesele ewukrokrela umcimbi
          aze ngawo uSirhezu.                                                            (1)

 17.2     Ngqina ngengongoma ENYE ubunyani bamazwi kaSirhezu abhalwe
          ngqindilili ngokwale drama.                                                    (2)

 17.3     Chaza zibeMBINI iindlela zokwaphula umthetho ezisetyenziswe kule drama.        (2)

 17.4     Cacisa ngeengongoma eziMBINI ukuba umxholwana wokunyoluka ukhulise
          intlekele ekule drama.                                                         (2)

 17.5     Nika isizathu asibekayo uSiphokazi sokungasamkeli isicelo sikaSirhezu.         (2)

 17.6     Cacisa ukuba kutheni ukunyoba kungabanga sisisombululo esichanekileyo
          kwingxaki ababekuzo abalinganiswa ababefuna umsebenzi kule drama.              (2)

 17.7     Chaza izenzo zibeziTHATHU zikaSiqhiwu ezichase izinyobo kule drama.            (3)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [ISIXHOSA HL GR12 MEMO P2 SEPT 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-gr12-memo-p2-sept-2021/1742e48c-7428-4a7d-909f-c1f402274f0a) — isiXhosa HL · Memo · 2021 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-nov-2021/32fc2e58-0561-48fd-a0df-a6f97c3ab122) — isiXhosa HL · QP · 2021 · isiXhosa
- [XHOSA HL P2 QP GRADE 12 SEPT 2019](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p2-qp-grade-12-sept-2019/2f3fba07-ee3a-42f5-89a4-ec5012ec3178) — isiXhosa HL · QP · 2019
- [XHOSA HL P1 GR12 MEMO SEPT 2021](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr12-memo-sept-2021/5befd4cc-e35d-4680-a4ee-6a24871242da) — isiXhosa HL · Memo · 2021
- [XHOHL P2 GR12 MEMO SEPT2022](https://www.hlayiso.com/library/xhohl-p2-gr12-memo-sept2022/4b4edcf0-840e-4e56-8f8f-622dc966133e) — isiXhosa HL · Memo · 2022
- [XHOSA HL P2 MEMO GR12 SEPT 2019](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p2-memo-gr12-sept-2019/5aca9b47-9025-4c6a-a811-f95bec041e41) — isiXhosa HL · Memo · 2019

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [ISIXHOSA HL P1 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-memo-gr12-sept-2025-watermark/d61da289-7a98-4204-84e7-ba0a8206f429) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA HL P3 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-memo-gr12-sept-2025-watermark/fba1d302-d085-47cd-bee2-513282cac780) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025-mg/84b5db34-ace8-41ee-9524-c8517ac6b171) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2025-mg/b4f21d74-9dc5-4e7d-8fbd-4654b4536d22) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025-mg/7d3626eb-631c-40f6-893a-fadbe86c8359) — Memo · 2025 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
