# isiXhosa HL Grade 11 Paper 1 Eastern Cape November 2020 Memo

> Grade 11 isiXhosa HL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape November 2020, 9 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr11-memo-novemba-2020/abe07cc4-7b4f-4d9b-9dc8-68b28b9036f8
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 11
- Document type: Memorandum
- Year: 2020
- Exam period: Eastern Cape November
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 11](https://www.hlayiso.com/library/grade-11) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-11/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 11 Paper 1 Eastern Cape November 2020 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr11-memo-novemba-2020/abe07cc4-7b4f-4d9b-9dc8-68b28b9036f8)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 11 · Eastern Cape November · 2020. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                          NATIONAL
                     SENIOR CERTIFICATE

                           IBANGA 11

                       NOVEMBA 2020

 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1
        ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
               (EXEMPLAR)

AMANQAKU:   70

            Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1             (EC/NOVEMBA 2020)

 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

 UMBUZO 1

 Qaphela oku kulandelayo xa umakisha uvavanyo lokuqonda:

    • Eyona njongo yalo mbuzo kukuvavanya ukuqonda, ngoko ke umvavanywa
      makanganyityelwa manqaku ngeempazamo zopelo nezolwimi ngaphandle
      kokuba iimpazamo ezo zithi zitshintshe intsingiselo (itsho impendulo ingabiyiyo
      echanekileyo).

    • Xa umvavanywa esebenzise amagama angengawo awesiXhosa ncakasana,
      ibe yona impendulo iyechanekileyo, makanikwe amanqaku apheleleyo
      ngempendulo yakhe.

    • Kwimibuzo evulelekileyo, makunganikwa manqaku ngo-EWE/HAYI,
      NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI, YINYANI/BUBUXOKI/LULUVO.
      Amanqaku mawanikwe kujongwe ukuzixhasa kwakhe umvavanywa
      (makujongwe ukuzixhasa kwakhe/isizathu esibambekayo esibangela ukuba
      abhale ewe/hayi okanye yinyani/bubuxoki/luluvo,
      ndiyangqinelana/andingqinelani).

    • Ukuba umvavanywa ubhale isivakalisi esipheleleyo endaweni
      yegama/ibinzana ebelilindelekile, makanyityelwe amanqaku xa
      engalikrwelelanga/engaliqaphulanga igama/ibinzana elo lilindelekileyo.

    • Xa kulindeleke ukuba umvavanywa abhale amanqaku amabini/amathathu ze
      yena anike angaphezulu kwabelindelekile, makuhoywe la mabini/mathathu
      okuqala kuphela.

    • Xa umvavanywa esebenzise isiXhosa sengingqi makawanikwe amanqaku
      ukuba impendulo yechanekileyo.

    • Xa kulindeleke ukuba umvavanywa akhethe impendulo echanekileyo
      kwazinikiweyo, makaphiwe amanqaku xa ebhale unobumba nempendulo
      echanekileyo esecaleni konobumba/unobumba osecaleni kwempendulo
      echanekileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBA 2020)       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1                             3

 ISICATSHULWA A

 1.1    Nguloliwe. √                                                                       (1)

 1.2    Umfanekiso-ngqondweni weliso. √                                                    (1)

 1.3    Sandulelwa sisenzi u-thi. √√                                                       (2)

 1.4    Ukutsalela abantu kwizithuthi zabo √√/ ukubizela abakhweli kwizithuthi
         zabo. √√
        (Nayiphi na kwezi)                                                                 (2)

 1.5    Isizathu sokuba abantu bathontelane ezidolophini kukuya kufuna imisebenzi
        engcono. √                                                                         (1)

 1.6    Imali iyadingeka kweli xesha siphila kulo kuba uninzi lwezinto zenziwa
        ngemali. √√                                                                        (2)

 1.7    Ndiyangqinelana, kuba edolophini kulapho izinto zenziwa khona, loo nto
        ibangele ukuba amaxabiso azo abe phantsi. √√

                                          OKANYE

        Andingqinelani, kuba nasezilalini zikhona izinto ezifumaneka ngamaxabiso
        aphantsi ezifana nezinto zolimo. √√
        (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                                (2)

 1.8    Libonakalisa ukunqwenela into ngamandla √√/libonakalisa ukurhalela into
        kakhulu. √/libonakalisa ukubawela into kakhulu. √√
        (Nayiphi na kwezi)                                                                 (2)

 1.9    Izizalwane √/izalamane √/usapho. √
        (Nayiphi na kwezi)                                                                 (1)

 1.10   'Bathi bakungahambeli ndawo abanye banuke abanye kwalapha phakathi
        komzi.' √                                                                          (1)

 1.11   Ngumntu obhinqileyo othe sele endile esemzini waphinda waphelelwa
        ngumendo wabuyela kowabo abe umyeni esaphila. √√                                   (2)

 1.12   D √√/D. Bafuna ukukhwela iimoto √√/Bafuna ukukhwela iimoto. √√
        (Nayiphi na kwezi)                                                                 (2)

 1.13   Yingxinano eyoyikisayo nengeyompilo √/kukuhlala kwabantu abaninzi
        kwindlwana encinane √/ukungabikho kwezindlwana zangasese√/ukungabikho
        zitephu zamanzi. √
        (Nayiphi na kwezi)                                                                 (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha
                                                                                 Tyhila  iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1           (EC/NOVEMBA 2020)

 1.14    Bendinokwakhela abantu izindlu ezoneleyo √√/bendinokuvula amathuba
         emisebenzi ukuze abantu bakwazi ukuzakhela izindlu. √√
         (Nayiphi na kwezi)                                                          (2)

 1.15    Ndifunde ukuba nangona ukuthontelana kwabantu ezidolophini
         kunezizathu ezivakalayo kodwa kubangela iingxaki ezininzi. √√
         (Nayiphi na impendulo echanekileyo.)                                        (2)

 1.16    Abayithobeli √, kuba babonakala besondelelene kakhulu, ube umthetho
         wekhorona usithi abantu mabachaselane √/abayithobeli √, kuba
         abazinxibanga izimuku okanye izicheme. √
         (Nayiphi na kwezi)                                                          (2)

 1.17    Akayenzanga ngcono, kuba kusekho abantu abahlala ematyotyombeni
         bengenazo izindlu zangasese neetephu zamanzi.√√

                                        OKANYE

         Uyenze ngcono, kuba uninzi lwabantu lwakhelwa izindlu
         ezisemgangathweni nezinezindlu zangasese namanzi.√√
         (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                         (2)

 1.18    Kuhambelana nomhlathi wesi-6, kuba kwisicatshulwa B kuvezwe
         amatyotyombe amaninzi axineneyo angenazindlu zangasese neetephu
         zamanzi, ube umhlathi wesi-6 uthetha ngokuhlala kwabantu
         kumaxhobongwana axineneyo angenazindlu zangasese neetephu
         zamanzi. √√                                                                 (2)

                                                  AMANQAKU ECANDELO A:               30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBA 2020)       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1                      5

ICANDELO B: ISISHWANKATHELO

UMBUZO 2

UKUMAKISHWA KWESISHWANKATHELO

• Amanqaku abiwa ngolu hlobo lulandelayo:

    o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Ingongoma nganye linqaku)
    o Amanqaku ama-3 olwimi
    o Amanqaku ewonke: 10

• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa besebenzise amazwi abo:

    o 1−3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1
    o 4−5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2
    o 6−7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3

• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umlingwa ecaphule njengoko
  kubhaliwe kwisicatshulwa:

    o 6−7 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: 0 amanqaku olwimi (Akanikwa
      nqaku lolwimi umfundi)
    o 1−5 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: nika inqaku eli-1 lolwimi

QAPHELA

•   Imo
    o Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga,
      masiphononongwe.

•   Ubalo-magama
    o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama
       asetyenzisiweyo.
    o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
       lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
       ngokungachanekanga.
    o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda de uye kusigqiba isivakalisi
       eso, ze ungakuhoyi okulandelayo.
    o Izishwankathelo ezibhalwe zazifutshane kodwa zinazo zonke iingongoma
       ezifunekayo okanye ezilindelekileyo mazinganyityelwa manqaku.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha
                                                                          Tyhila  iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1         (EC/NOVEMBA 2020)

UMFUNDI ANGACANGCATHA KWEZI NGONGOMA

               UCAPHULO                               IINGONGOMA
1.   Yijonge into eyenziwa ngulo mntu   1. Qwalasela okwenziwa ngumntu
     ugalela amafutha kuba kungenzeka      okugalelela amafutha, kuba kungathi
     kuthi kanti akakuvanga ukuba uthe     kanti akakuvanga ukuba uthi
     makagalele ngamalini.                 makagalele ngamalini.
2.   Musa ukucofa-cofana nefowuni       2. Hlukana nokuzixakekisa
     ngexesha ugalelelwa amafutha          ngokusebenzisa unomyayi xa kugalelwa
     emotweni.                             amafutha emotweni yakho.
3.   Hlala emotweni ngalo lonke ixesha  3. Kubalulekile ukuba uzinze emotweni
     kugalelwa amafutha emotweni yakho.    yakho ngalo lonke ilixa ugalelelwa
                                           amafutha emotweni.
4.   Musa ukuyeka abantwana badakase 4. Musa ukubayeka abantwana behle
     bengagadwanga kuba iigaraji           besenyuka egaraji ungababekanga
     zamafutha ziyathanda ukugcwala        sweni kuba iigaraji zigcwala iimoto.
     ziimoto.
5.   Yehlisa umculo okanye uwucime      5. Thothisa isandi somculo kungenjalo
     emotweni yakho ude ube kanti          uwucime ude ugqibe obukwenza
     ugqibile ukugalela amafutha okanye    egaraji.
     ude uhambe.
6.   Musa ukuzixakekisa ngezinye izinto 6. Sukwenza ezinye izinto xa kuvulwa
     xa kuvulwa ibhonethi yakho.           ibhonethi yemoto yakho.
7.   Yiba noncumo kwaye ube nenceba     7. Yiba nobubele ngalo lonke ixesha
     kubasebenzi basegaraji.               kubantu abasebenza egaraji.

UKUBHALA NGOKOMHLATHI

Qwalasela okwenziwa ngumntu okugalelela amafutha, kuba kungathi kanti akakuvanga
ukuba uthi makagalele ngamalini. Hlukana nokuzixakekisa ngokusebenzisa unomyayi xa
kugalelwa amafutha emotweni yakho. Kubalulekile ukuba uzinze emotweni yakho ngalo
lonke ilixa ugalelelwa amafutha emotweni. Musa ukubayeka abantwana behle
besenyuka egaraji ungababekanga sweni kuba iigaraji zigcwala iimoto. Thothisa isandi
somculo kungenjalo uwucime ude ugqibe obukwenza egaraji. Sukwenza ezinye izinto xa
kuvulwa ibhonethi yemoto yakho. Yiba nobubele ngalo lonke ixesha kubantu
abasebenza egaraji.                                                               (70)

                                                    AMANQAKU ECANDELO B: 10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBA 2020)       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1                       7

ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI

UKUMAKISHA ICANDELO C

•     Upelo
      o Iimpendulo eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo
         nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla
         intsingiselo efunwayo yegama.
      o Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga
         luya kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
      o Xa kuvavanywa izifinyezi, impendulo mayifakwe iziphumlisi
         ngokuchanekileyo.
      o Ulwakhiwo lwezivakalisi kufuneka luchaneke ngokwemigaqo yolwimi
         kwaye lusetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo njengoko umbuzo
         uyalela.
      o Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo,
         yamkela ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo
         KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.

UMBUZO 3: UKUCAZULULA INTENGISO

3.1    Intliziyo. √                                                               (1)

3.2    Kumntu wonke. √                                                            (1)

3.3    Kukutsalela umdla kwigama 'ubomi' √√/kukugxininisa igama
       'ubomi' √√/kukuqaqambisa igama 'ubomi'. √√
       (Nayiphi na kwezi)                                                         (2)

3.4    Kuzisa ingcinga yokuba xa usitya ukutya okusempilweni uye ubukeke
       okanye uba mhle njengeli nenekazi √√                                       (2)

3.5    C √√/C. Ukulala kakhulu √√/ukulala kakhulu. √√                             (2)

3.6    Aluyilandeli, kuba uninzi lwabantu lutya ngendlela engamkelekanga
       ngokwasempilweni kwaye aluyithobeli imiqathango yokutya. √√
       (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                       (2)
                                                                                [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha
                                                                           Tyhila  iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1           (EC/NOVEMBA 2020)

UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI

4.1    Basegaraji √, kuba uWanda ugalela amafutha emotweni √/ Basegaraji √,
       kuba kukho impompo yamafutha. √
       (Nayiphi na kwezi)                                                            (2)

4.2    Iveza ukuba kuninzi okunye okulandelayo ngaphandle kwexabiso
       lamafutha. √                                                                  (1)

4.3   Ukuyilungisa √/ukuyigcina isemgangathweni √/ukuthenga amavili √/
      ukuyirhafela √/ ukubhatala i-inshorensi. √
      (Nasiphi na isibini)                                                           (2)

4.4    Lixabiso lamafutha √/yimali ekufuneka ibhatelwe ngu-Oyama. √
       (Nayiphi na kwezi)                                                            (1)

4.5    Kuphuhlisa ukuba ixabiso lemoto liphezulu √√/kuphuhlisa ukuba
       imisebenzi yela xesha yayingabhatali ngokwaneleyo. √√
       (Nayiphi na impendulo echanekileyo)                                           (2)

4.6    Inochasaniso, kuba usebenzise 'inkululeko' no 'bubukhoboka', magama
       lawo akhabanayo ngokweentsingiselo. √√                                        (2)
                                                                                    [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBA 2020)       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1                     9

 UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI NGOKUCHANEKILEYO

 5.1   Umntu ukhutshelwa phandle. √                                              (1)

 5.2   Kukuxela indawo. √                                                        (1)

 5.3   Umntu uthi, ‟Ekuzenzeleni kwam √ umyezo kwakufuneka ukuba
       ndi√cingisise.”                                                           (2)

 5.4   Ikhuthaze. √                                                              (1)

 5.5   Ekuyilweni komyezo wase-Eden yayilityelwe indawo yobuhle. √√              (2)

 5.6   Zithe zakudubula ezo zithonga zompu kwavaleka iindlebe. √√
       (Nasiphi na isivakalisi esibonakalisa ukudubula kwesithonga)              (2)

 5.7   Phambi kwesibizo √/ sandulela isibizo √/ silandelwa sisibizo. √
       (Nayiphi na kwezi)                                                        (1)
                                                                                [10]

                                                  AMANQAKU ECANDELO C:           30
                                              AMANQAKU EWONKE EPHEPHA:           70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha
                                                                         Tyhila  iphepha

## Related documents

- [XHOSA HL P1 QP MEMO GR11 NOV 2020 D](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-memo-gr11-nov-2020-d/ec9c3d97-6f78-4abd-9d69-1ac5970456ec) — isiXhosa HL · Memo · 2020
- [XHOSA HL P1 GR11 MEMO NOVEMBA 2020 D](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr11-memo-novemba-2020-d/3def643d-0178-4590-88af-62de3231249e) — isiXhosa HL · Memo · 2020
- [XHOSA HL P1 QP GR11 NOV 2020 D](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr11-nov-2020-d/42a8a8a7-8db6-498c-8580-487c3f4806e6) — isiXhosa HL · QP · 2020
- [XHOSA HL P1 GR11 NOV 2020](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr11-nov-2020/811df38e-2d93-4837-bfac-daff12bce07e) — isiXhosa HL · QP · 2020
- [XHOSA HL P2 QP MEMO GR11 NOV2O20 D](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p2-qp-memo-gr11-nov2o20-d/ad5cddf4-8cee-4126-8f5e-d0f70a4a88ab) — isiXhosa HL · Memo · 2020
- [XHOSA HL P2 MEMO GR11 NOV2020 D](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p2-memo-gr11-nov2020-d/304bd694-fc56-4454-946d-5df0196f7043) — isiXhosa HL · Memo · 2020

## More from Grade 11 isiXhosa HL

- [Gr 11 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-11-isixhosa-hl-atp-2023-24/b7cfd541-5754-4cf9-9f4c-72ef7cbf82f4) — ATP
- [XHOHL GRADE 11 NOV 2022 changes accepted](https://www.hlayiso.com/library/xhohl-grade-11-nov-2022-changes-accepted/5fb0d7b0-f032-42a1-926c-d547fd962d2f) — QP · 2022
- [XHOSA HL P1 QP GR11 NOV 2022](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr11-nov-2022/24ad6d99-a976-4552-8f1c-6d86abfa92d3) — QP · 2022
- [XHOSA HL P3 QP GR11 NOV 2022](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-qp-gr11-nov-2022/a495f784-5062-4c93-841b-327bf7b2d5c2) — QP · 2022
- [XHOHL GRADE 11 NOV 2022 changes accepted](https://www.hlayiso.com/library/grade-11-isixhosa-hl-2022-exemplar-november-exam-question-paper/e036a7d6-48b9-4293-8d93-03c5d4551850) — QP · 2022
- [XHOSA HL P1 QP GR11 NOV 2022](https://www.hlayiso.com/library/grade-11-isixhosa-hl-2022-exemplar-november-exam-question-paper-paper-1/11d6ddd3-1caa-4e1a-b143-f0ed26702936) — QP · 2022

## Collection

- [Grade 11 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-11/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
