# isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2014 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2014, 7 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr12-sept2014-memo/0e73c53f-55c6-471f-b37f-4ad2af694238
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2014
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr12-sept2014-memo/0e73c53f-55c6-471f-b37f-4ad2af694238)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2014. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                 SENIOR CERTIFICATE

                       IBANGA 12

                  SEPTEMBA 2014

    ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1
                 MEMORANDAM

AMANQAKU:   70

                  Le memorandam inamaphepha asi – 7.

### Page 2

2                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1          (SEPTEMBA 2014)

 ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

 QAPHELA

       Eyona njongo yalo mbuzo kukuvavanya ukuqonda, ngoko ke umvavanywa
        makanganyityelwa manqaku ngeempazamo zopelo nezolwimi ngaphandle
        kokuba iimpazamo ezo zithi zitshintshe intsingiselo (itsho impendulo
        ingabiyiyo echanekileyo).
       Xa umvavanywa esebenzise amagama angengawo awesiXhosa
        ncakasana, ibe yona impendulo iyechanekileyo, makanikwe amanqaku
        apheleleyo ngempendulo yakhe.
       Kwimibuzo evulelekileyo, makunganikwa manqaku ngo- EWE/HAYI,
        NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI, YINYANI/BUBUXOKI/LULUVO.
        Amanqaku mawanikwe kujongwe ukuzixhasa kwakhe umvavanywa
        (makujongwe ukuzixhasa kwakhe/isizathu esibambekayo esibangela ukuba
        abhale ewe/hayi okanye yinyani/bubuxoki/luluvo,
        ndiyangqinelana/andingqinelani).
       Ukuba umvavanywa ubhale isivakalisi esipheleleyo endaweni
        yegama/ibinzana ebelilindelekile, makanyityelwe amanqaku xa
        engalikrwelelanga/engaliqaphulanga igama/ibinzana elo lilindelekileyo.
       Xa kulindeleke ukuba umvavanywa abhale amanqaku amabini/amathathu
        ze yena anike angaphezulu kwabelindelekile, makuhoywe la
        mabini/mathathu okuqala kuphela.
       Xa umvavanywa esebenzise IsiXhosa sengingqi makawanikwe amanqaku
        ukuba impendulo yechanekileyo.
       Xa kulindeleke ukuba umvavanywa akhethe impendulo echanekileyo
        kwazinikiweyo, makaphiwe amanqaku xa abhale unobumba nempendulo
        echanekileyo esecaleni konobumba/unobumba osecaleni kwempendulo
        echanekileyo.

 UMBUZO 1

 1.1    Wayesebenza eRichmond. √                                                      (1)

 1.2    Umntu onxiba kakuhle aqwele ngokufaneleka √√/ Inene elinxiba kakuhle
        lifaneleke √√                                                                 (2)

 1.3    Utitshalakazi wayemsizela √/waba nosizi. √                                    (1)

 1.4    Wayenomvandedwa ongasuswa nabutywala. √                                       (1)

 1.5    Kukuvakala kwelizwi likaNomsa√/ Kukuva ilizwi likaNomsa limbuza ukuba
        uyaphi. √                                                                     (1)

 1.6    Bubuxoki. Amanzi amenza wabona umzimba kunye nesambatho sakhe
        sengxowa. √√                                                                  (2)

 1.7    Wamcela ukuba amdlalele uhadi. √                                              (1)

 1.8    Ukucuntsula kwinto yabantwana. √√                                             (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 3

(SEPTEMBA 2014)           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1                     3

 1.9    Ngeenzame zakhe. √                                                            (1)

 1.10   Andikholelwa kuwo (Uluvo lomfundi lokuzixhasa olunomhluzi) √√/
        Ndiyakholelwa kuwo (Uluvo olunomhluzi lokuzixhasa). √√                        (2)

 1.11   Umona. √                                                                      (1)

 1.12   Kulungile. Azixhase. √√
        Akulunganga. Azixhase. √√
        (Naluphi uluvo lomfundi olunomhluzi)                                          (2)

 1.13   Ozidlayo noziqhenyayo ngobufana bakhe√/ngumfana ongalandeliyo
        nonyabileyo/ nomathileyo.√(Naluphi uluvo lomfundi oluvakalayo)                (1)

 1.14   (a)       kukulahlekelwa yinto obusel’usithi yeyakho. √√                      (2)

 1.15   Ndingamncekelela de andivume√√/Ndingamyeka ndijonge ezinye
        iintombi.√√ (Naluphi uluvo lomfundi olunomhluzi)                              (2)

 1.16   Umntu akayiyo le nto umbona ekhangeleka eyiyo √√ /Umntu nokuba
        uyintoni akancanywa √√/ yenza okuhle komnye umntu. √√ (Nayiphi na
        impendulo yomfundi enomhluzi)                                                 (2)

 1.17   Ziyafana ngokuba kuveliswe inene nenenekazi/ umfana nentombi. √
        Zohluke ngokuba kumfanekiso A konwatyiwe kanti kumfanekiso B
        kubonakala ngathi kukho le nto bangavisisani ngayo. √                         (2)

 1.18   Ngulo wesibini kuba UThemba akavumelananga nesicelo sikaNongendi
        kwaye noNomsa akavisisananga noVelesazi. √√                                   (2)

 1.19   Kumfanekiso A ukuze bahlale ngokonwaba emva kokungavumi abo
        bebebafuna ukuba bathandane nabo √√ okanye emva kokuba uNomsa
        encede uThemba waguquka walinene eliphangelayo nelithe layivuyela loo
        nto. √√                                                                       (2)

                                                         AMANQAKU ECANDELO A:         30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 4

4                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1        (SEPTEMBA 2014)

 ICANDELO B: ISISHWANKATHELO

 UMBUZO 2

    Amanqaku abiwa ngolu hlobo lulandelayo:
    Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7.
    Amanqaku ama-3 olwimi.
    Amanqaku ewonke:10

    Ulwabiwo lwamanqaku olwimi:
    1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1
    4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2
    6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3

    Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umvavanywa ezicaphule iingongoma:
    6–7 iingongoma ezicatshulweyo: akafumani nqaku lolwimi
    1–5 iingongoma ezicatshulweyo: Nika inqaku eli-1

 QAPHELA

     Imo
      Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga,
      masiphononongwe.

     Ubalo-magama
     Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama
      asetyenzisiweyo.
     Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
      lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
      ngokungachanekanga.
     Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ukuya kuma ekupheleni
      kwesivakalisi emva kokuphela kwenani eliqingqiweyo lamagama, ungawahoyi
      alandelayo.
     Izishwankathelo ezibhalwe zazifutshane kodwa zinazo zonke iingongoma
      ezifunekayo okanye ezilindelekileyo mazinganyityelwa manqaku.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

### Page 5

(SEPTEMBA 2014)         ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1                       5

 UMFUNDI ANGACANGCATHA KWEZI NGONGOMA

 IINGONGOMA EZICATSHULWEYO                 IINGONGOMA EZISHWANKATHELWEYO
 USebastian Kingue usibalisela            USebastian wathengela uSiphindile
 ngokuthengela uSiphindile Sibiya         umsesane beneeveki ezimbini
 umsesane emva kweeveki ezimbini          bethandana waze wawugcina.
 ethandana naye kodwa wawufihla kuba
 esoyika.
 Sadibana okokuqala ngoJanuwari ka-       Badibana enkonzweni baze emva
 2011 eCenturion xa uSiphindile           kweenyanga ezintandathu bethandana
 wayefika kwibandla leJehovah’s           uSebastian wacela umtshato.
 Witnesses emva kokubuya kwakhe
 eJapan apho wayesenza izifundo
 zakhe, kodwa siqale ukuthandana
 ngoMeyi xa sobabini sasibhala iimviwo
 eUnisa. Isicelo somtshato
 sasingalindelekanga emva kweenyanga
 ezintandathu sithandana saqala
 sathetha ngengomso.
 Ndandisoloko ndibuza uSiphindile         USebastian ngumCameroon logama
 ngenkcubeko yakowabo- kaloku             uSiphindile enguMzulu.
 yintombi yomZulu mna
 ndingowaseCameroon.
 Sasicinga ukuba abazali bakhe baza       Wayenexhala ngelobola awayeza
 kundibiza imali enkulu kwaye nangona     kuyibizwa kuba engawazi amasiko
 ndandingenamali ingako, ndandisazi       amaZulu.
 ukuba ndiza kuziqongqotha ngokulobola
 uSiphindile.
 Ngenye imini mhla sasizama               USiphindile ulubonisile uthando
 ukutshintsha ilayisenisi yam yokuqhuba   kuSebastian xa wayenengxaki
 yaseCameroon ukuba ibe yeyeli,           yelayisenisi yokuqhuba ze
 sisehliswa sisenyuswa ndambona           uSebastian walubuyekeza
 ukuba uyacaphuka. Ndaqaphela ukuba       ngokumngeja.
 intlungu yam uyithatha njengeyakhe.
 Ukuzama ukumonwabisa, ndakhupha
 umsesane.
 Sabona iindawo eziliqela phambi          Bawulungiselela umtshato
 kokukhetha i-Aviator Hotel eKempton      eAviator Hotel neyabalasela
 Park.Umququzeleli wale ndawo wenza       ngamalungiselelo
 umsebenzi oncomekayo ukuzama             asemgangathweni ophezulu.
 ukwenza usuku lwethu lufane lodwa.
 Emva koko siye santingela eKapa apho     Emva komtshato baya konwaba
 siye sayokuzonwabisa khona. Safika       eKapa babuya emva kweentsuku
 satendwa saphululwa nemizimba eFive      ezintathu bediniwe.
 Star SWI Luxury Guest Retreat.
 Sakhenketha iintsuku ezintathu eKapa
 kuquka nokuya kwintaba yetafile
 nokujikeleza elwandle ngesikhephe.
 Sabuya sidinwe siyimfe emva kolo
 tyelelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 6

6                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1            (SEPTEMBA 2014)

 NGOKOMHLATHI

 USebastian wathengela uSiphindile umsesane beneeveki ezimbini bethandana
 waze wawugcina. Badibana enkonzweni baze emva kweenyanga ezintandathu
 bethandana uSebastian wacela umtshato. USebastian ngumCameroon logama
 uSiphindile enguMzulu. Wayenexhala ngelobola awayeza kuyibizwa kuba
 engawazi amasiko amaZulu. USiphindile ulubonisile uthando lwakhe xa
 uSebastian wayenengxaki yelayisenisi yokuqhuba ze uSebastian walubuyekeza
 ngokumngeja. Bawulungiselela umtshato eAviator Hotel neyabalasela
 ngamalungiselelo asemgangathweni ophezulu. Emva komtshato baya konwaba
 eKapa babuya emva kweentsuku ezintathu bediniwe.

 ICANDELO C: ULWIMI

 UMBUZO 3: UKUCAZULULA ISIBHENGEZO-NTENGISO

 3.1    Kuthengiswa i-Study Guides √                                                      (1)

 3.2    Abafundi √/ Ootitshala√/Kubafundi nootitshala √ (Khetha enye kwezi)               (1)

 3.3    Ngokuyalezela √                                                                   (1)

 3.4    (a)    Ncedani! Yizani! Ngenani! √                                                (1)

        (b)    Uthenga sibe sinye, uzizuzele ibhaso ngaphakathi./Uwabimbilize
               onke amanqaku √/Thina sikukhaphelela kwikamva eliqaqambileyo. √            (1)

        (c)    Sinazo i-Study Guides zeelwimi zonke√/ ikwazezezifundo zonke zeli
               Phondo. √                                                                  (1)

 3.5    Yima √                                                                            (1)

 3.6    Uloba abathengi√/utsala umdla wabathengi. √                                       (1)

 3.7    Luluvo, kuba kuthiwa “Usengaphumelela eluviweni ugcoloda” usenga
        ubonisa ukungakuqinisekisi ngempumelelo √√/ubonisa ukuthandabuza
        √√/usenokungaphumeleli okanye usenokuphumelela. √√                               (2)
                                                                                        [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 7

(SEPTEMBA 2014)          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1                                  7

 UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI

 4.1    Kubahlali bale dolophu √ / Kwiindwendwe ezisebenzisa le dolophu. √                        (1)

 4.2    Isimntwiso. √√                                                                            (2)

 4.3    Lixelegu / lixumbululu/ lixixilili / lixaxavithi √ (Naliphi na eliza nomfundi
        elikwathetha oku kubuzwayo)                                                               (1)

 4.4    Ucoceko/ubunono.√                                                                         (1)

 4.5    Ungazihluphi wena ndililahla ngabom. √√                                                   (2)

 4.6    Ukungavumelani nesi senzo √√/ Ukuyala le nto yenzekayo √√/
        Ukungahambisani noku √√/ ukukulandula oku kwenzekayo √√                                   (2)

 4.7    Hayi aziyiphili, kuba kaloku ziyayithanda indawo emdaka nengcolileyo. √                   (1)
                                                                                                 [10]

 UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI

 5.1    Ubuncinane ngesiqu √                                                                      (1)

 5.2    Lisetyenziswe lakhokela/ landulela isibizo; Lilandelwa sisibizo √                         (1)

 5.3    Zazingeninzanga iincwadi zikaLindile. √                                                   (1)

 5.4    ULindile noFuneka bangcambaza kunye ukuya evenkileni kodwa akukho
        mntu wakhe wababuza nto. √√                                                               (2)

 5.5    Badlula eposini. √                                                                        (1)

 5.6    Nkszn√                                                                                    (1)

 5.7    C         Uhlobo lokuqhubeka √                                                            (1)

 5.8     Utata wosula umntwana intloko. √√ (Nasiphi na isivakalisi esibhalwe
         ngumfundi siveza iinjongosenzi ezimbini)                                                 (2)
                                                                                                 [10]

                                                        AMANQAKU ECANDELO C:                      30
                                                    AMANQAKU EWONKE EPHEPHA:                      70

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                   Tyhila iphepha

## Related documents

- [XHOSA HL P2 MEMO GR12 SEPT14 FINAL](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p2-memo-gr12-sept14-final/4e8ab37b-3444-4424-b16c-4488c64dc948) — isiXhosa HL · Memo · 2014
- [XHOSA FAL P1 GR12 MEMO SEPT2023](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-gr12-memo-sept2023/26c91b9a-8a3b-42df-aa39-2888b9534848) — isiXhosa HL · Memo · 2023
- [XHOSA HL P1 GR12 MEMO SEPT 2023 final](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr12-memo-sept-2023-final/816db697-f73d-498e-a0cb-d4b58a8c6ff4) — isiXhosa HL · Memo · 2023
- [XHOSA HL P1 GR12 MEMO SEPT 2020](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr12-memo-sept-2020/16c17085-b655-43df-acfc-d4077ef5979c) — isiXhosa HL · Memo · 2020
- [XHOSA HL P1 GR12 MEMO SEPT 2019](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr12-memo-sept-2019/81098661-51d5-4c1d-b144-b3f11250d82c) — isiXhosa HL · Memo · 2019
- [Xhosa HL P1 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-memo/e2fb0136-ceee-4d38-a6e9-562e6fac712b) — isiXhosa HL · Memo · 2018

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
