# isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2013 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2013, 6 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-memo-sept13/b0369052-6eec-421a-b0f4-6b94a559f1c2
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2013
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 6

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2013 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-memo-sept13/b0369052-6eec-421a-b0f4-6b94a559f1c2)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2013. Memorandum, 6 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Province of the
               EASTERN CAPE
               EDUCATION

                      NATIONAL
                 SENIOR CERTIFICATE

                        IBANGA 12

                   SEPTEMBA 2013

           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P1
                    IMEMORANDAM

AMANQAKU: 70

                Le memorandam inamaphepha ama 6.

### Page 2

2                         ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P1                 (SEPTEMBA 2013)

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

ISICATSHULWA A

UMBUZO 1

1.1    NguNolusapho                                                                 (1)

1.2    (iii) wehlika                                                                (2)

1.3    Bubuxoki wayeqala: waboniswa indawo ekumiwa kuyo ngabantu abaya
       eNaledi ze wancedwa lipolisa elamyalela indlela aza kuyihamba.               (2)

1.4    Kukuba kulapho abasebenzi babesimba khona igolide emigodini(Nayiphi
       na inkcaza enikwa ngumfundi enomhluzi)                                       (2)

1.5    (Nasiphi na isivakalisi esiveza ukutyekeza kosana esivakalayo)
       Ndinike ilaphu lokosula usana apha esifubeni kuba lutyekezile, ndiyacinga
       luhluthi mpu.                                                                (2)

1.6    Wathi akuzichaza lwakhamnqa                                                  (1)

1.7    Usinika uluvo lokuba amaphupha anyanisile masiwakholelwe.                    (2)

1.8    (ii) Ukuthetha into engavakaliyo                                             (2)

1.9    Ingcuka eyambethe ufele lwegusha/ubuqholo bengcuka                           (2)

1.10   Ngendawushiya umendo ndagoduka/ngendaya kuzisebenzela (naluphi
       uluvo oluza nomfundi olunomhluzi)                                            (2)

1.11   Wayengayithandi kuba naku eyithengela abantu bokuyibulala.                   (1)

1.12   (iii) Olungileyo nokholose ngoYehova                                         (1)

1.13   Kukubonakalisa imbeko kuLowo uthandaza kuye/Kukubonisa intobeko
       kuThixo (Naluphi uluvo lomfundi oluvakalayo)                                 (2)

1.14   Naluphi uluvo lomfundi olunomhluzi                                           (2)

ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO

1.15   (c) 50 – 70                                                                  (2)

1.16   Inokuba sisikhumbuzo somtshato wabo/ukho lo wenzelwe itheko
       lokuzalwa (uluvo lomfundi olubonisa ulonwabo nothando)                       (2)

1.17   Zohlukile/azifani kuba kwesokuqala umfazi uza kubulaliswa yindoda
       yakhe kanti kulo mfanekiso babonakala bechulumancile bade basela
       kunye okanye babonakala bethandana.                                          (2)

                                                  AMANQAKU ECANDELO A:               30

### Page 3

(SEPTEMBA 2013)        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P1                    3

 ICANDELO B: ISISHWANKATHELO

 UMBUZO 2

 UKUKOREKISHWA KWESISHWANKATHELO:

     Ulwabiwo lwamanqaku
      Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7.
      Amanqaku ama-3 olwimi
      Ewonke: 10

     Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa besebenzise amazwi abo:
      1 – 3 amanqaku achanekileyo: nika inqaku eli-1.
      4 – 5 amanqaku achanekileyo: nika amanqaku amabini.
      6 – 7 amanqaku achanekileyo: nika amanqaku ama-3.

     Ubalo lwamagama
     Abakorekishi kulindeleke ukuba baqinisekise inani lamagama
      asetyenzisiweyo.
     Makungathatyathwa manqaku ukuba umlingwa akalibhalanga inani
      lamagama awasebenzisileyo okanye ubhale inani elingelilo.
     Ukuba udlule kwinani elimiselweyo, funda ukuya kumagama ama-5
      ngaphezulu kwabekiweyo uwayeke alandelayo.
     Izishwankathelo ezifutshane kodwa zinazo zonke iingongoma
      masingabikho isohlwayo.

 ISISHWANKATHELO NGOKWEENGONGOMA

     USiziwe wabulala umntwana wesithandwa sakhe ngenxa yokukhweleta.
     Ukuthandana kwabo uSiya waxelela uSiziwe ukuba unomntwana kwenye
      intombi kodwa abasathandani.
     Babethandana kakhulu de kwafuneka unina womntwana etshintshe
      umsebenzi, umntwana wagcinwa nguSiya.
     USiya wahoya umntwana kakhulu akabi naxesha likaSiziwe.
     USiziwe wacebisa unina womntwana ukuba abuye eze emntwaneni kodwa
      akavuma.
     Wagqiba kwelokumbulala umntwana, wamlanda esikolweni wamkhamela
      endlwini yakhe, wamfaka ebhokisini wamsa kwaSiya.
     USiya nonina womntwana bakhathazeka, uSiziwe ululekwa ngugqirha
      wengqondo kuba kucingwa ukuba uphazamisekile kwaye usejele
      kananjalo.

### Page 4

4                      ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P1             (SEPTEMBA 2013)

ISISHWANKATHELO NGOKOHLOBO LOMHLATHI

USiziwe wabulala umntwana wesithandwa sakhe ngenxa yokukhweleta.
Ukuthandana kwabo uSiya waxelela uSiziwe ukuba unomntwana kwenye
intombi kodwa abasathandani. Babethandana kakhulu de kwafuneka unina
womntwana atshintshe umsebenzi, umntwana wagcinwa nguSiya. USiya
wahoya kakhulu umntwana akabi naxesha likaSiziwe. USiziwe wacebisa unina
womntwana ukuba abuye eze emntwaneni kodwa akavuma. Wagqiba
kwelokumbulala umntwana, wamlanda esikolweni wamkhamela endlwini yakhe,
wamfaka ebhokisini wamsa kwaSiya. USiya nonina womntwana bakhathazeka.
USiziwe ululekwa ngugqirha wengqondo kuba kucingwa ukuba uphazamisekile
kwaye usejele kananjalo.

                                             AMANQAKU ECANDELO B:             10

### Page 5

(SEPTEMBA 2013)            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P1                      5

 ICANDELO C: ULWIMI

 UMBUZO 3

 3.1    Yi fibre/ Magic fibre                                                 (1)

 3.2    Kubafundi bebanga leshumi elinesibini                                 (1)

 3.3    Qhakaza ntwana! Qhakaza ntokazi                                       (1)

 3.4    Uzizuzele amafutha okuthambisa mahala                                 (1)

 3.5    Ukutsala umdla                                                        (2)

 3.6    Yiloo nto yenziwe kakuhle, icikiziwe kwaye ilele ncwaba iyabukeka.    (2)
                                                                              [8]

 UMBUZO 4

 4.1    Zingqonge                                                             (1)

 4.2    Lilandela isenzi u-waluthi                                            (1)

 4.3    (b) Sisifaniso / (b)                                                  (1)

 4.4    Sikwimo yaso yentsusa siba kwisixando sokwenzela sibe nesimamva
        u-ela                                                                 (1)

 4.5    Umfundi wolisebenzisa eli gama liveze intsingiselo
        Yethumbu elibizwa ngokuba ngumzi / Ingca yokoluka izithebe
        namakhuko ebizwa ngokuba ngumzi                                       (2)

 4.6    Libonakalisa ukusizela/ ubuhlungu/ uvelwano                           (1)

 4.7    (a) Indawo
        (b) Isixhobo esenziwe ngaso isenzo                                    (2)

 4.8    Intombazana yabaleka ngqee> igatya eliyintloko
        Ukuze ingabhaqwa> igatya sihlomelo lenjongo                           (2)
                                                                             [11]

### Page 6

6                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P1                 (SEPTEMBA 2013)

UMBUZO 5

5.1   Ndicele uluvo lwakho                                                             (1)

5.2   UShoti wathi, “Ndiyayithanda inkqubela yeshishini lakho elincinane.”             (2)

5.3   Liyahlanganisa /lidibanisa izivakalisi                                           (1)

5.4   Umsindo/ ukudikwa/ ukukruquka                                                    (1)

5.5   Ubhetele>Ungcono                                                                 (2)

5.6   Ukushiywa luvalo/ ukuthi rhiphu uvalo                                            (2)

5.7   Lichaza isibizo esineceba laso                                                   (1)

5.8   (c) iimpuku ezininzi                                                             (1)
                                                                                      [11]

                                                   AMANQAKU ECANDELO C:                 30
                                                      AMANQAKU EWONKE:                  70

## Related documents

- [XHOSA HL P3 MEMO GR12 2013](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo-gr12-2013/21967a36-d900-46cc-b963-0e92de0e568c) — isiXhosa HL · Memo · 2013
- [XHOSA FAL P1 GR12 MEMO SEPT2023](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-gr12-memo-sept2023/26c91b9a-8a3b-42df-aa39-2888b9534848) — isiXhosa HL · Memo · 2023
- [XHOSA HL P1 GR12 MEMO SEPT 2023 final](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr12-memo-sept-2023-final/816db697-f73d-498e-a0cb-d4b58a8c6ff4) — isiXhosa HL · Memo · 2023
- [XHOSA HL P1 GR12 MEMO SEPT 2020](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr12-memo-sept-2020/16c17085-b655-43df-acfc-d4077ef5979c) — isiXhosa HL · Memo · 2020
- [XHOSA HL P1 GR12 MEMO SEPT 2019](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr12-memo-sept-2019/81098661-51d5-4c1d-b144-b3f11250d82c) — isiXhosa HL · Memo · 2019
- [Xhosa HL P1 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-memo/e2fb0136-ceee-4d38-a6e9-562e6fac712b) — isiXhosa HL · Memo · 2018

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
