# isiXhosa HL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 question paper from the Eastern Cape Mock Exam 2025, 31 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p2-gr12-qp-sept2025-watermark/32cba915-c1ea-4d70-824a-5edcf428c095
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Document type: Question paper
- Year: 2025
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 31

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p2-gr12-qp-sept2025-watermark/32cba915-c1ea-4d70-824a-5edcf428c095)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2025. Question paper, 31 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                        SENIOR CERTIFICATE

                              IBANGA 12

                         SEPTEMBA 2025

          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2

AMANQAKU:   80

IXESHA:     2½ iiyure

                         Olu viwo lunamaphepha angama-31.

### Page 2

2                        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                        (EC/SEPTEMBA 2025)

IMIYALELO NENGCACISO

1.   Funda imiyalelo ngocoselelo phambi kokuba uphendule imibuzo.

2.   Musa ukuzama ukufunda lonke iphepha loviwo. Funda itheyibhile yesiqulatho
     ekwiphepha lesi-4 uze uchonge imibuzo ebuzwe ngoncwadi olufundisiweyo kulo
     nyaka. Emva koko, funda le mibuzo wandule ukhethe oza kuyiphendula.

3.   Eli phepha loviwo linamaCANDELO amaTHATHU:

     ICANDELO A: ISihobe                          (30)
     ICANDELO B: Inoveli                          (25)
     ICANDELO C: IDrama                           (25)

4.   Phendula imibuzo EMIHLANU iyonke:

     Imibuzo EMITHATHU kwiCANDELO A, omNYE kwiCANDELO B, nomNYE
     kwiCANDELO C ngale ndlela ilandelayo:

     ICANDELO A: ISIHOBE

     IMIBONGO EFUNDISIWEYO – Phendula imibuzo EMIBINI
     UMBONGO ONGAFUNDISWANGA: Ngumbuzo ONYANZELEKILEYO

     ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI

     Phendula umbuzo omNYE.

     ICANDELO C: IDRAMA

     Phendula umbuzo omNYE.

5.   UKHETHO LWEMIBUZO KWICANDELO B (INOVELI/UNCWADI LWEMVELI)
     NECANDELO C (IDRAMA).

      • Phendula KUPHELA         imibuzo   ekwiNoveli/Uncwadi   Lwemveli   nakwiDrama
        oyifundisiweyo.

      • Phendula UMBUZO OSISINCOKO omNYE kunye NOMFUTSHANE ube mNYE.

     Xa uphendule UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO B,
     unyanzelekile ukuba uphendule UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO C.
     Xa uphendule UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO B, unyanzelekile
     ukuba uphendule UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO C.
     Sebenzisa itshekhlisiti ukwenza oku.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 3

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                           3

6.   UBUDE BEEMPENDULO

     •     Umbuzo osisincoko kwiSihobe kulindeleke ukuba uphendulwe
           ngamagama ali-190–240.
     •     Umbuzo osisincoko kwiNoveli/Kuncwadi Lwemveli nakwiDrama
           kulindeleke ukuba uphendulwe ngamagama angama 340–390.
     •     Ubude beempendulo zemibuzo emifutshane buxhomekeke kulwabiwo
           lwamanqaku. Abaviwa kulindeleke ukuba baphendule ngokuvakalayo
           nangokusemxholweni.

7.   Landela imiyalelo ebhalwe ekuqaleni kweCANDELO ngaliNYE ngocoselelo.

8.   Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ulandela indlela ekunonjolwe
     ngayo kwiphepha loviwo.

9.   Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.

10. Yaba ixesha ngolu hlobo lulandelayo:

     ICANDELO A: Malunga nama-40 emizuzu
     ICANDELO B: Malunga nama-55 emizuzu
     ICANDELO C: Malunga nama-55 emizuzu

11. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                 Tyhila iphepha

### Page 4

4                        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                   (EC/SEPTEMBA 2025)

ITHEYIBHILE YESIQULATHO

Le theyibhile yesiqulatho kulindeleke ukuba incede umviwa akwazi ukukhetha imibuzo afuna
ukuyiphendula ngaphandle kokufunda lonke iphepha.

ICANDELO A: ISIHOBE

Imibongo efundisiweyo: Phendula NAYIPHI na imibuzo emiBINI.

     INANI LOMBUZO                       UMBUZO      AMANQAKU        INOMBOLO
                                                                     YEPHEPHA
1.   Usana                           Umbuzo omde          10                6

2.   Ingqina ezingela            Umbuzo omfutshane        10                    8
     imiphefumlo

3.   Okuhle                      Umbuzo omfutshane        10                    9

4.   Isiqithi seentini    Umbuzo omfutshane        10               10
                                   KUNYE
          Umbongo ongafundiswanga. Kunyanzelekile ukuba uwuphendule.
5.   Uhambo lukaMzilikazi Umbuzo omfutshane        10               12

QAPHELA:       Phendula umbuzo omNYE OSISINCOKO nombuzo omNYE OMFUTSHANE. Xa
               uphendule UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO B, unyanzelekile
               ukuba uphendule UMBUZO OMFUTSHANE kwiCANDELO C.

ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI

Phendula umbuzo omNYE

                                                                            INOMBOLO
     INANI LOMBUZO                        UMBUZO          AMANQAKU
                                                                            YEPHEPHA
6.   Inkawu idliw’ilila          Umbuzo osisincoko
                                                               25                   13
                                 soncwadi

7.   Inkawu idliw’ilila          Umbuzo omfutshane             25                   14

8.   Nyana Wam! Nyana            Umbuzo osisincoko
                                                               25                   16
     Wam!                        soncwadi

9.   Nyana Wam! Nyana            Umbuzo omfutshane             25                   16
     Wam!

10. Ukhozi Olumaphiko            Umbuzo osisincoko             25                   19
                                 soncwadi
11. Ukhozi Olumaphiko            Umbuzo omfutshane             25                   19
                                          OKANYE
12. Ubuncwane boncwadi           Umbuzo osisincoko
                                                               25                   22
    Lwemveli                     soncwadi

13. Ubuncwane boncwadi           Umbuzo omfutshane
                                                               25                   22
    Lwemveli

 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 5

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                               5

ICANDELO C: IDRAMA

Phendula umbuzo omNYE.

      INANI LOMBUZO                     UMBUZO            AMANQAKU          INOMBOLO
                                                                            YEPHEPHA
14.    Buzani Kubawo            Umbuzo osisincoko                  25          25
                                soncwadi

15.    Buzani Kubawo            Umbuzo omfutshane                  25             26

16.    Indlal’inamanyala        Umbuzo osisincoko                  25             29
                                soncwadi

17.    Indlal’inamanyala        Umbuzo omfutshane                  25             29

QAPHELA:        KUMACANDELO B no C, qiniseka ukuba uphendule umbuzo OMNYE
                OSISINCOKO nombuzo omNYE OMFUTSHANE.
                Nceda ungaphenduli imibuzo emiBINI ezizincoko okanye imibuzo
                emiBINI emifutshane.

ITSHEKHLISTI

Kulindeleke ukuba abaviwa baqwalasele itshekhlisti elandelayo ukuqinisekisa ukuba ukhethe
imibuzo ngendlela eyiyo.

             ICANDELO                   AMANANI     INANI LEMIBUZO         TIKISHA
                                        EMIBUZO     EPHENDULWAYO         NGASEZANTSI
A     ISihobe (ISihobe
                                          1–4                  2
      esifundisiweyo)
                                          KUNYE
A     ISihobe (ISihobe
      esingafundiswanga)                   5                   1

B     INoveli OKANYE Uncwadi
      lweMveli (Umbuzo osisincoko
                                          6–13                 1
      soncwadi OKANYE umbuzo
      omfutshane)

C  IDRAMA (Umbuzo osisincoko
   soncwadi OKANYE umbuzo           14–17              1
   omfutshane
QAPHELA: KUMACANDELO B no C, qiniseka ukuba uphendula umbuzo OMNYE OMDE
          nombuzo OMNYE OMFUTSHANE.
          Nceda ungaphenduli imibuzo EMIBINI emide okanye EMIBINI emifutshane.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 6

6                        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2               (EC/SEPTEMBA 2025)

ICANDELO A: ISIHOBE

IMIHOBE YESIXHOSA – B Ngombane

IMIYALELO

•    Kweli candelo kubuzwe imibongo nezibongo EZINE ezifundisiweyo nombongo
     OMNYE ongafundiswanga.
•    Ulindeleke ukuba uphendule nayiphi na imibuzo EMIBINI ebuzwe kwimibongo
     okanye kwizibongo ezifundisiweyo; KUNYE nombuzo OMNYE wombongo okanye
     isibongo esingafundiswanga.

QAPHELA: Umbuzo ongumbongo ongafundiswanga KUNYANZELEKILE ukuba
         uwuphendule. Qiniseka ukuba ukhetha imibuzo EMITHATHU kweli
         candelo.

IMIBONGO EFUNDISIWEYO

Phendula NAYIPHI NA imibuzo EMIBINI

UMBUZO 1: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

Funda esi sicatshulwa sombongo silandelayo, wandule ukuphendula umbuzo
olandelayo.

      USANA – ZS Qangule

1     Bubushushu bodwa emzini
2     Lupholile usana londile.
3     Zinxwaleko zodwa endlwini,
4     Luzolile usana lujongile.
5     Yincwina yodwa egumbini,
6     Luncumile usana lubukele.

7     Ulilela ntoni wakufika?
8     Akulili wena uyathetha.
9     Akugxwali wena uyazixela,
10    Ubomi kaloku sisandi
11    Ubomi kaloku ngumzamo,
12    Yiloo nto usana luhlabela.

13    Olo ncumo lumpuluswa,
14    Sibane sobomi bumbi.
15    Ezo nyembezi zehlayo,
16    Mfula wenzingo zempilo.
17    Oko kukhohlela ebusuku,
18    Sithonga sompu wotshaba.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 7

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                              7

19   Lusana lwethu uluvuyo,
20   Ntandane kokwethu uluvalo.
21   Mbewu yekhaya uyabukwa,
22   Sithombo somzi uyoyikwa.
23   Sityalo uyimbiza yebhongo,
24   Siqhamo ukukutya okulumayo.

Tyhila ngokwezixhobo ezisetyenziswe kulo mbongo ukuba ukufika koSana emzini
kwenza imeko yosapho ibe mbolombini, oko kukuthi luzisa imincili neenkxwaleko

Impendulo yombuzo osisincoko ngamagama ali- 190–240.                             [10]

                                            OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 8

8                        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                    (EC/SEPTEMBA 2025)

UMBUZO 2: UMBUZO OMFUTSHANE

Funda lo mbongo ulandelayo, wandule ukuphendula imibuzo esekwe kuwo.

        INGQINA EZINGELA IMIPHEFUMLO – JJR Jolobe

           1.       Ulindel’ ukuba ndinyuke kuwe na, Ndlela ndini,
           2.       Ndikubona nje ukuba ungumnqantsa?
           3.      “Ikwayiloo ndlela eyahanjwa nayiNkosi,
           4.       Ngoko kufanelekile uyihambe.”

           5.      “Lo mnqamlezo unzim’ ungab’ uza kuthwalwa ndim na?
           6.       Koda kubenini undihleli nzima?”
           7.      “Loo mnqamlezo’ owalindela kwaneNkosi yakho
           8.       Usahleli, ulinde wena lowo”

           9.      “Iziphango nezaqhwithi zakufika futhi,
           10.      Ndothini na ukuba ndibe ndisahamba?”
           11.     “Elaa litha elakhanyisel’ iNkosi yakho;
           12.       Khona ngoku ke liya kukhanyisa.”

           13.      “Ndakuyoba, emka la mandlana endinawo,
           14.       Kukho msizi na owoza andincede?”
           15.       “Ewe. Kwanele Nkosi yakho yawaphiw’ amandla;
           16.       Yona ke ngokwayo yokunik’ amendu.”

           17.        “Yakuphela ke le Ndlela ndiyihambayo.
           18.        Ndithenjiswa zinto zaluphi na uhlobo?
           19.       “Elaa Zulu elavulekel’ iNkosi yakho,
           20.        “Elo Zulu lovuleka ke nakuwe.”

2.1     Caphula umqolo otyhila ubunzima bendlela eza kuhanjwa yimbongi
        kwiStanza sokuqala.                                                           (1)

2.2     Ingaba imbongi iludale njani undindwano kulo mbongo?                          (1)

2.3     Ngqina ukuba lo mbongo ngumbongo ntyilazwi ngokomxholo.                       (2)

2.4     Nguwuphi umyalezo odluliswa yimbongi kulo mbongo?                             (2)

2.5     Chaza izinto zibe MBINI ezingumceli mngeni kwindlela ehanjwa sisithethi
        ngokwesitanza 3.                                                              (2)

2.6     Ucinga ukuba esi sicatshulwa sombongo siphumelele ukudlulisa uluvo
        lokuba emva kwamanzithinzithi obunzima bendlela kukho ithemba
        lokuphumla. Xhasa impendulo yakho.                                             (2)
                                                                                      [10]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 9

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                              9

                                    OKANYE

UMBUZO 3: UMBUZO OMFUTSHANE

Funda isicatshulwa sombongo esingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.

OKUHLE – ZS QANGULE

   1.     Yakhula inkwenkwe yabheka esikolweni,
   2.     Izithanda iincwadi ingenzi nomolweni.
   3.     Yayisingcutha isiLungu ingaqhelisi,
   4.     Iwadlakaza amanani njengesiNgesi.

   5.      Yazixaka iititshala zaphoselana ngayo,
   6.      Kwakuthi khinxi kukhululwa ngezayo.
   7.      Yaba yiminyakana yodudulela phambili,
   8.      Bothuka bonke bajonga phambili.

   9.      Kwancipha ubuhlanti kwasala zambini,
   10.     Waphela umzi yavungama ilali.
   11.     Yaba mbalwa yabhavumlela kude,
   12.     Wathi umntu uncamile ifuzile kakade.

   13.     Yaphela imfuyo kwaxhathiswa ngehagu,
   14.     Yabila ingqondo yona okweyehagu.
   15.     Lancama ixhego lathi liyazinikela,
   16.     Likhusela ikhehlekazi evasini lizincamela.

   17.     Labuya litaka izimanga lakukhohlela.
   18.     Nakwikhehlekazi kukubi lizitotobela.
   19.     Naxa kunjalo bathi kumele agqibe,
   20.     Wasebenza naye wabhitya nemilebe.

   21.     Qondo le-B.A walixway’ emhlana,
   22.     Ngqondo yakhe zange izigwagwise.
   23.     Lachach’ ixhego nexhegwazana,
   24.     Khanyisa mzi babone kudana.

3.1 Caphula umqolo obonisa ukuba yayizimisele le nkwenkwe, ingadlali kwisitanza
    sokuqala.                                                                         (1)

3.2 Ingaba imbongi iludale njani undindwano kulo mbongo?                              (1)

3.3 Ngqina ukuba lo ngumbongo mbaliso ngokomxholo.                                    (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 10

10                          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                        (EC/SEPTEMBA 2025)

3.4 Chaza izinto zibe mbini ezibe ngumceli mngeni kwimfundo yale nkwenkwe
    ngokwesitanza 3                                                                           (2)

3.5 Nguwuphi umyalezo odluliswa yimbongi kulo mbongo?                                         (2)

3.6 Ucinga ukuba siphumelele esi sicatshulwa sombongo ukudlulisa uluvo lokuba
    ukuzinikela sisixhobo esisa empumelelweni? Xhasa uluvo lwakho.                            (2)
                                                                                              [10]

                                                 OKANYE

UMBUZO 4: UMBUZO OMFUTSHANE
Funda isicatshulwa         sombongo     esilandelayo,    wandule   ukuphendula    imibuzo
elandelayo.

ISIQITHI SEENTINI – TN Kabanyane

      1.     Ndulo sadalwa ngeenjong’ entle
      2.     Njengendawo zonke saba likhaya,
      3.     Kwiintini zolwandle zaphumla khona.
      4.     Oonwele ziyephu-yephu ziphetshethwa ngumoya
      5.     Beza neenjongo eziphuthileyo eKoloni.
      6.     EzaseNtshon’ izaphuselane zade zaphukaneka.

      7. Zathi isiqithi silungel’ abaneqhenqe,
      8. Balahlelwe khona de bawohloke,
      9. Mva kwalandelisw’ abalahlekelwa ziingqondo,
      10. Bazenzel’ indumanga yab’ esiqithini.
      11. Baxulubane baxhwithane kudliw’ ofileyo
      12. Kungenjal’ ongen’ emanzini lilifa likakrebe.

      13.    Abath’ abaphucukile, bambono zityedileyo,
      14.    Bahluth’ umhlaba womXhosa emaXhoseni,
      15.    Akubuz’ isizekabani wanyolwa ngomnwe.
      16.    Akuphindisa kwathiw’ ulidela-mbuso,
      17.    Isigwebo sakhe wohlal’ubom esiQithini.
      18.    Ndithetha ngoMakana kaNxele?

      19.    Kwathi kant’ uMakan’ uhlahl’ indlela,
      20.    Wandulel’ amaXhosa akowab’ alandela.
      21.    Wawuvumisele na Makana kaNxele?
      22.    OoRholihlahla barhol’ amahlahla balandela.
      23.    Sisiqithi esitheni esi sibulala calanye ?
      24.    Abangeneleli, oovelevutha bakwamlebese.

4.1         Caphula umqolo obonisa ukuba abamhlophe beza nezimvo ezingathandekiyo
            kwisitanza sokuqala.                                                            (1)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                              Tyhila iphepha

### Page 11

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                           11

4.2    Imbongi iludale njani undindwano kulo mbongo?                            (1)

4.3    Chaza izinto zibe MBINI ezibe ngumceli mngeni kumaXhosa
       ngokwakwisitanza -3                                                      (2)

4.4    Ngqina ukuba lo ngumbongo wopolitiko ngokomxholo.                        (2)

4.5    Nguwuphi umyalezo odluliswa yimbongi kulo mbongo?                        (2)

4.6    Ucinga ukuba siphumelele esi sicatshulwa sombongo ukudandalaziza
       intlungu ababekuyo abomgquba kwilizwe looyisemkhulu? Xhasa impendulo
       lwakho.                                                                  (2)

                                        OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                 Tyhila iphepha

### Page 12

12                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                     (EC/SEPTEMBA 2025)

UMBONGO ONGAFUNDISWANGA: KUNYANZELEKILE UWUPHENDULE

UMBUZO 5: UMBUZO OMFUTSHANE

Funda isicatshulwa sombongo esingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

UHAMBO LUKAMZILIKAZI – M.G. Mdliva
1     Aa Mthwakazi!
2     Wena Mzilikazi gorha ndini
3     Waliwel’iThukela namaNdebele,
4     Wabagxagxamis’ abanyeph’ ugxanya.
5     Wambeth’ umnweb’ uyingwe,
6     Iyimikhonto amehlw’ ekubonis’ indlela.
7     Ndebele Mthwakazi mhlekazi,
8     Wen’ umzimb’ ubhaxa bhaxa.
9     Wawabelek’ amaNdebele ungagodoli,
10    Wazilibal’ iindaba zomtshakazi,
11    Mzilikaz’ ungumNguni,
12    Mthwakazi nguw’ ungumNguni,
13    Wawacand’ amathaf’ e-Afrika,
14    Zikukhweb’ ingxangxasi zikaVictoria ngxa.
15    Zath’ akulahlekang’ ugodukile,
16    Athul’ amalahlekaz’ ekufihlile.
17    Wabengabong’uNyath’ ebhomboloza,
18    Wazivum’ iingoma zamaqhaw’ enethemba.
19    Yiza Nyath’ umkhaph’ umntwan’ egazi,
20    Uyigqibil’ ebeyizalelw’ eyizele.
21    Uyishiy’ iKafusi naGwanda uyahamb’ uMzilikazi.
22    Z’ umbong’ asithel’ ubuy’ ubon’ uLobengula,
23    Ndlela-ntle Mthwakazi,
24    Nde ngqishi ndagqibezela.

5.1    Chonga umqolo obonisa ukuphehluzeliswa kwabamhlophe nguMzilikazi
       kwisitanza-1                                                                       (1)

5.2    Chaza isixhobo sohlalutyo kumagama abhalwe ngqindilili kwisitanza -1 uze
       uchaze nenjongo yokusetyenziswa kwaso.                                             (2)

5.3    Ngumfanekiso ngqondweni mni ofumaneka kumagama abhalwe ngqindilili
       kumhlathi we-3?                                                                    (1)

5.4    Ithini injongo yembongi kulo mbongo?                                               (2)

5.5    Ngqina ngeengongoma ezimbini ukuba sisibongo esi.                                  (2)

5.6    Ingaba imbongi iphumelele ukuphuhlisa uhambo lukaMzilikazi kulo mbongo?
       Xhasa izimvo zakho.                                                                (2)
                                                                                         [10]

                                                        AMANQAKU ECANDELO A:              30

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 13

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                              13

ICANDELO B: INOVELI/ UNCWADI LWEMVELI

IMIYALELO

• Kweli candelo kubuzwe iiNoveli ezimbini noNcwadi Lwemveli.
• Khetha umbuzo kwiNoveli oyifundisiweyo/ukhethe umbuzo kuNcwadi Lwemveli.
• KwiNoveli ngaNYE nakuNcwadi Lwemveli kubuzwe imibuzo emiBINI,
  OSISINCOKO SONCWADI nombuzo OMFUTSHANE, ukususela kumbuzo wesi-8
  ukuya kumbuzo we-13.
• Khetha umbuzo ube mNYE uwuphendule.

QAPHELA:        •    Xa ukhetha umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwiCandelo B,
                     (kwiNoveli/kuNcwadi Lwemveli) KUNYANZELEKILE ukuba ukhethe
                     umbuzo OMFUTSHANE kwiCandelo C (kwiDrama).
                •    Xa ukhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO B
                     (kwiNoveli/KuNcwadi Lwemveli), KUNYANZELEKILE ukuba
                     ukhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO C
                     (kwiDrama).

INOVELI

Phendula UMBUZO 6 (UMBUZO OSISINCOKO) OKANYE UMBUZO 7 (UMBUZO
OMFUTSHANE)

UMBUZO 6: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

INKAWU IDLIW’ILILA – S Kula

Liyinene elithi, ubomi obububo yimigudu nemizamo, impumelelo isentabeni. Ngqina
olu luvo ngokuqamela kwimigudu nemiqobo uMapheza athubeleze kuyo ekulweni
ngempumelelo ulwaphulomthetho kule Noveli.

Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabube ngamagama angama-340–390.              [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

### Page 14

14                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                    (EC/SEPTEMBA 2025)

UMBUZO 7: UMBUZO OMFUTSHANE

INKAWU IDLIW’ILILA – S Kula

Funda ezi zicatshulwa zoncwadi zingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.

ISICATSHULWA A

 “Senditshilo ke ukuthi umqobo ngoku iza kuba nguMapheza.” “Makafe naye
 uMapheza ukuba unayo indlela. Inkawu idliwa ilila, ngaphaya koko siya konwaba
 kudala.” Walala uMfuneko izibilini ziphezulu. Wathi akucinga, wafumanisa ukuba
 ngenene nangenyaniso kunyambelekile, kufuneka amkhusele uThantaswa
 ukuze naye azoxhamla kweliya lifa lemali ashiywe nalo. Njengoko ebesel’        5
 etshilo ukuba akuyi kuba lula ukumkhusela ukuba uMapheza usadla amazimba,
 ucinge ngecebo lokumbulala. Kuthe qatha engqondweni yakhe u-Inspector
 Nqoza awayemazi ukuba uyinkubabulongwe yakhe kodwa alavela msinyane
 iqhinga lokumfaka kule ndibongo. Wayengumfo onezigigaba kakade umthetho
 wakhe uMfuneko. Wayekuthanda kakhulu ukuphumelela ngezinto ezingekho           10
 mthethweni. Wayesithi xa athethayo yena akazi kulungisa umthetho owonakala
 kudala. Kwakukudala esamkela iimali zokunyotywa zizihange awayezikhupha
 sele ezibambile, emva koko amanye amapolisa awakhombe eNdenxa.
 Ukunyoluka kwakhe ke kwakuza kukhe kuvavanyeke kweli tyala lokugetyengwa
 kukaMsindisi. Njengesiqhelo wavuka waphangela uMfuneko ngemini                 15
 elandelayo. Wayengabonakalisi nto kwathini, koko wayemangalisiwe naye
 njengamapolisa onke.
 Wafika uMapheza sele efikile emsebenzini efake intlanganiso namanye
 amapolisa bevandlakanya ityala awayejongene nalo. “Madoda ukuba ninalo
 iqhinga malunga neli tyala indoda mayivelise umbono wayo” wangena uMfuneko 20
 xa atshoyo uMapheza kuBhadula owayelipolisa elingengomcuphi. Lisiko
 lamapolisa kakade ukuba xa kukho intlekele axhobisa aza kuphanda
 ngamacebo. “Ityala elinje wena Mapheza liqhelekile.
 Andiqondi ukuba ababulali bakaYangaphi baya kufihlakala kuphele
 nangona ubugebenga bebenzele emnyameni nje” utshilo uBhadula.
 Wothukela ngaphakathi uMfuneko.

7.1     Tyhila isigqebelo esikumazwi kaThantaswa abhalwe ngqindilili kumhlathi
        woku-1.                                                                              (2)

7.2     Chaza into eyathi qatha kuMfuneko njengesisombululo sokususa umqobo
        onguMapheza kulonwabo lwakhe noThantaswa.                                            (1)

7.3     Yinyani okanye asiyonyani ukuba uthando oluphakathi kukaMfuneko
        noThantaswa alunyanisekanga? Xhasa impendulo yakho.                                  (2)

7.4     Nika izinto eziMBINI ezingqina ukuba uMfuneko wayechasene nobulungisa
        ngokwesi sicatshulwa.                                                                (2)

7.5     Xela into ebophelela uThantaswa kuMfuneko ngokwemeko yesi sicatshulwa.               (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 15

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                   15

7.6     Ingaba uphumelele uMfuneko kwiinjongo zakhe zokukhusela uThantaswa
        ngokwasebalini? Xhasa impendulo yakho.                                                 (2)

7.7     Ucinga ukuba yintoni emenza othukele ngaphakathi uMfuneko akuva amazwi
        kaBhadula abhalwe ngqindilili?                                                         (2)

7.8     Tyhila ukuzaliseka kwamazwi abhalwe bukekela kumhlathi wokugqibela.                    (2)

                                           KUNYE

ISICATSHULWA B

Wayengaqhwanyazi emjonge ntshoo, engundiyalwa wonke, iinwele zimile
nkqo okweentsiba zencanda elwa nezinja. Nangona uMfuneko
wayekuqeqeshelwe nje ukubamba umntu ophethe umkhono wekati, ngaloo mzuzu
wasuka waliqhitala.
Wayekhohlwe okwenja imi nenkovu.                                                      5

“Thanti, Thanti, khawume kancinci, sithandwa sam! Beka umpu phantsi,
sithethe kuqala phambi kokuba sife,” wacenga ephelelwe licebo uMfuneko.
Wayeduduzela kukoyika ecinga ngobuhlungu bokufa ngokudutyulwa.
“ Mfuneko, ubutyebi ebesizithembise ngabo bumke namanzi. Into
eshiyekileyo ngoku kukubhadla ejele ubomi bethu bonke.” Watsho umpu                   10
ewubambe ngezandla zozibini ewukhombe kuMfuneko. “Khawume kancinci
kaloku, Thanti! Yonke le nto iza kulunga! Awuzukuya entolongweni.” Watsho
engcucalaza phezu kwebhedi uMfuneko, iliso lakhe libona intunjana
emnyama yeembumbulu ijonge kuye okweliso lekhamera.

“Amathumzi obumnyama awile. Makathi ephakama ke ngemini elandelayo,     15
sibe thina sobabini sesiwile, singenakuphinda siphakame naphakade.”
Watshothozelisa la mazwi uThantaswa, kanti ngamazwi akhe okugqibela
lawo phezu kwegade lomhlaba. Abamelwane bakhe beva ngezithonga zompu
ezine zisitsho kwaYangaphi, emva koko kwathi cwaka akwabikho nomntu lo
okhalayo. Owaba nesibindi wayokroba, wafika itshoba lilele umbethe kubo 20
bobabini, wabe sel’ ehlaba umkhosi. Ayemathathu amanxeba kuMfuneko.
KuThantaswa imbumbulu yangena ebunzi, yaya kuphuma ekhosi.

7.9     Xela izixhobo ezimbini ezikwesi sicatshulwa ezityhila ukuba ibali liqhubeka
        kwixesha lokhanyo.                                                                     (2)

7.10    Chaza ukuba sikweliphi inqanaba lesakhiwo sebali esi sicatshulwa.
        Xhasa impendulo yakho.                                                                 (2)

7.11    Cacisa ukuba ukusetyenziswa kwamagama abhalwe ngqindilili kwesi
        sicatshulwa angumqondiso wantoni? Xhasa impendulo yakho.                               (2)

7.12    Ngokolwazi lwakho lwebali ingaba umbhali uyaluchasa okanye uyaluxhasa
        ulwaphulo mthetho? Xhasa impendulo yakho                                               (2)

7.13    Ingaba isiphelo sale Noveli sisiyolisi okanye yintlekele? Xhasa impendulo
        yakho.                                                                              (2)
                                                                                           [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 16

16                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                   (EC/SEPTEMBA 2025)

                                        OKANYE

UMBUZO 8: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa

Liyinene elithi, ubomi obububo yimigudu nemizamo, impumelelo isentabeni.
Ngqina amanzithinzithi athubeleze kuwo uThole ukufika kwimpumelelo yakhe kule
Noveli.
Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko ngamagama angama-340–390.                      [25]

UMBUZO 9: UMBUZO OMFUTSHANE

Funda ezi zicatshulwa zoncwadi zingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA C

Uthe akunyeka wabona ngesinye isibini simkhombe ngomkhono wekati.
Waphelelwa ngamandla kwangoko waguquka ewajonga. “Phakamis’ izandla”
utshilo omnye kwesi sibini. Uthe ukuba aphakamise yamtsibela enye kwesi
sibini yamqamangela ngokungekho similweni, ngentambo azandleni yathi
ukuba igqibe yamfak’impama yamkhaba waya kuwa. “Kahleni madoda.
                                                                                 5
Musani ukuyibhuduzelela le nja iza kusuk’ ife singekayenzi nto,” watsho lo
uphethe umkhonw’ekati. “Ikakade Peto kufuneka ifile” …

Kwalile ngesiqingatha sentsimbi yeshumi lahlokoma ixesha, latsho ngentlokoma
enkulu, kuba lalithiyelwe ukwenjenjalo. Ingxolo yalo yabangathi yileyo
yokubethwa kwamagogogo ezilokishini ezinzulwini zobusuku xa kuphela              10
umnyaka omdala kungena omtsha. Ngenene kwakusahlulelana ubomi obudala
kuThole kungena ubomi obutsha angabaziyo, belabafileyo.
Lathi ukuba litsho ixesha zatsiba kuye ezi zinto zimkhulula zimqamangela
izandla ngasemva zimphamba ngeempama zimkhomba emnyango.
Waqhutywa waya kukhutshelwa ngaphandle kwelokishi, yekoko ukukhweza              15
naye ucingo besihla besiya echibini. Imizuzu yayilishumi linesihlanu ibethe
intsimbi yeshumi elinanye awayeza kuphoswa ngayo emanzini. Ukususela
ekubotshelelweni kwakhe endlwini umthandazo wakhe wawumnye ingothi;
“Nkosi ukuba ndingaphuncuka kula makhamandela ndizibone
ndingosindileyo inkulu into endingakwenzela yona, igama lakho                    20
ndingalibonga njalo.”
Bathe xa balushiyayo ucingo kwathi gqi umqokozo wamapolisa ngomgaqo oza
ngeliya icala ukhweza ucingo olo ukhwele iibhayisekile, suka zee dungu ezi
zihange zabaleka zimshiya ngasemva ebotshwe izandla ngezo ntambo. Afika
abuza amapolisa ukuba kungaba kuhleni na, wee cwaka engaphenduli.                25
Amfaka ithotshi emehlweni efuna ukuqonda ukuba ungubani na; afika umfo
exwebe eluthwebeshu, ubuso buyiloo nto kukudumba zimpama namanqindi.
Amkhulula ezo ntambo zazisezandleni.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 17

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                  17

9.1    Xela into ebophelele uThole kwezi zihange zikwesi sicatshulwa.                    (1)

9.2    Chonga izinto zibe MBINI ezikhankanywa kwesi sicatshulwa
       njengesisombululo sokususa umqobo onguThole kulonwabo lukaJoe
       noNomsa.                                                                          (2)

9.3    Yinyani okanye asiyonyani ukuba uthando oluphakathi kukaThole noNomsa
       lwalunganyanisekanga. Xhasa impendulo yakho.                                      (2)

9.4    Xela uluvo oluphuhlisa ukuba aba bafo babeza kubulala uThole babechasene
       nobulungisa.                                                                      (2)

9.5    Tyhila isgqebelo esikumazwi abhalwe ngqindilili kumhlathi wokuqala.               (2)

9.6    Ingaba uphumelele uThole kwiinjongo zakhe zokudumisa iNkosi
       ngokwesebalini? Xhasa impendulo yakho                                             (2)

9.7    Ucinga ukuba yintoni eyenza uThole athi cwaka xa ebuzwa unobangela
       wemeko akuyo?                                                                     (2)

9.8    Tyhila ukuzaliseka kwamazwi akumthandazo kaThole abhalwe ngqindilili
       kumhlathi wesi-2.                                                                 (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 18

18                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                      (EC/SEPTEMBA 2025)

ISICATSHULWA D

 Kuthe xa kuphakathi engxoxweni ngalo mbandela, kungekho uzimisele
 ukunikezela, uMangaliso emile ngelokuba makathunyelwe kuyo, isifundisi
 sikhaba ngamanqin’ omane sisala, kwavela la ngwevu yomfundisi ibikhe
 yadanduluka esidlangalaleni isithi; ‘Akuyi lubuyayo apho mfo wam,’ yathi,
 ‘Uxolo maWesile amahle, kambe ngokuzenza umqobo phambi komfundisi lo               5
 efuna ukuya eGeorge Goch hleze kuthi kanti siphazamisana necebo likaThixo.
 Ndingomnye nje ochase ukuba umfundisi lo aye eGeorge Gosh ndiphakamisa
 ukuba umntu kaThixo akhululwe ahambe aye kule ndawo, inkomo enotshobo
 ayinqandwa bazalwana.’

 Ngaloo mazwi endod’ enkulu waba uyakhululwa uMangaliso ukuba ayokuba
                                                                         10
 ngumfundisi eGeorge Gosh eza kujongana nombandela wokwakha nendlu
 yecawa. NgoLwesihlanu emva kokuba enyuliwe wenjenjeya nenkosikazi yakhe
 bephuma eAlbert Street besiya kuhlola loo lokishi wayeza kuqala kuyo
 umsebenzi wakhe bekhwele kuNyawuzevangeli.

 Bafika beshiya imoto esangweni bee chu kancinci besihla benyuka nezitalato         15
 zelokishi bemana ukunqwala ngeentloko bebulisa ababehleli eziverandeni.
 Kuye wonke umntu odlulayo kwakusala ukuba angakhe eme esondele esi
 sibini. Ude ubeve abanye bethethela phantsi bebuzana besithi, ’Ngowaphi na
 lo mfundisi ufaneleke kangaka?
 “Andazi uthi asinguye lo waseWesile uza kuza apha? Wova esitsho                    20
 ukuphendula obuzwayo.” “Kowu! Ingathi usemncinci nje nithi uza kulunga kule
 George Gosh inzima kangaka?”
 Bathi kuba kwakungoLwesihlanu emva kwemini bazibona izimanga zase
 George; abantu benxila behebhuza ezitalatweni bephuma izinto ngemilomo
 yabo.

9.9     Xela izixhobo ezikwesi sicatshulwa ezityhila ukuba liqhubeka kwixesha
        lokhanyo.                                                                          (2)

9.10    Chaza ukuba sikweliphi inqanaba lesakhiwo esi sicatshulwa. Xhasa impendulo
        yakho.                                                                             (2)

9.11    Cacisa ukuba ukusetyenziswa kwamagama abhalwe ngqindilili kungumqondiso
        wantoni? Xhasa impendulo yakho.                                                    (2)

9.12    Ucinga ukuba umbhali wale ncwadi uyichasile okanye uyayixhasa inkolo
        yobuKrestu? Xhasa impendulo yakho.                                                 (2)

9.13    Ingaba isiphelo sale Noveli sisiyolisi okanye yintlekele? Xhasa impendulo
        yakho.                                                                             (2)
                                                                                          [25]

                                                         AMANQAKU ECANDELO B:                  25

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 19

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                               19

                                          OKANYE

UMBUZO 10: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule

Liyinene elithi ubomi obububo yimigudu nemizamo, impumelelo isentabeni. Ngqina olu
luvo ngokuqamela kwimigudu nemiqobo uMfazwe athubeleze kuyo ukuya kufika
kwimpumelelo yomzabalazo wakhe kweli bali.
Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabube ngamagama angama-340–390.                [25]

                                        OKANYE

UMBUZO 11: UMBUZO OMFUTSHANE

UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule

Funda ezi zicatshulwa zoncwadi zilandelayo, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.

ISICATSHULWA E

Yadubula ngelo xesha imikhwazo yanxakama imemeza ivela kwezinye izisele,
kwabanye abavalelwe njengam, “Wenzeni umntwan’ omntu, selede abethelwe
ukubulawa nje?”
Kwathi kanti baninzi abayimameleyo imigudu eyenzekayo. Ndangenelela nam
ndingenakuzibamba, “Magqwirhandini”, kanti kuloku ziza kupheza izithonga.                   5
Zathi cwaka, kwathi cwaka.

Kusasa ngaloo mini ndeva ndingabuzanga ngegwangqa elalize kuthabatha
iinkcukacha esiseleni sam ukuba “obesenza isimbonono sokukhumbula unina
ngephezolo uzixhome ngomlenze webrukhwe lahlanza iselwa.” Ndibuze
ngobungxamo ndikhondoza ndifuna ukuqonda ukuba balwenze ntoni olo sizana, yathi            10
impendulo “ngumntu obecinga unolwazi oluninzi.” Ngesibindi endingasaziyo
ukuba ndasithatha phi na, ndathi uyaxoka ubulewe ngokubethwa
ngamapolisa lathi igwangqa lingandijonganga “nguwe olandelayo.”
Ndashiyeka ndithe nkamalala, ndikhamisile. Esi simo seli polisa sandicingisa nzulu,
ndatsho ndakhumbula amazwi eqobokazana endandichitha nalo imva kwemini                     15
engaphambi kwale yokubanjwa.

Akukho nto ndandingayincokoli noNokuzola, ingakumbi ubomi bam baseyunivesithi
njengokuba yena engazange aye nje. Kaloku yena umfokazi wayesebenza
njengomongikazi kuloo dolophu yethu iBholo. Wayedla ngokuyiphulaphula ngomdla
yonke intshwaqa yam, kodwa kuthi kwakufika kwezopolitiko athi,                             20
“ungaleqi endala uba lithole, umzabalazo kudala wabakho, kwaye uhamba
ushiya izigede neengxwelerha endleleni, ungabi lelinye lamaxhoba ke mfo.”
Lathi xa indim olandelayo igwangqa ndamcinga uZoe.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 20

20                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                    (EC/SEPTEMBA 2025)

11.1   Xela into ebophelela uMfazwe noNokuzola amkhankanya kwesi
       sicatshulwa.                                                                         (1)

11.2   Chonga izinto zibe MBINI ezenziwe nguMfazwe kwesi sicatshulwa
       ukudandalazisa uvakakelo lwakhe ngomfo ebebhonga esiseleni.                          (2)

11.3   Yinyani okanye asiyonyani ukuba uthando oluphakathi kukaMfazwe
       noZoe lwalunganyanisekanga. Xhasa impendulo yakho.                                   (2)

11.4   Chonga uluvo ngokwesi sicatshulwa oluphuhlisa ukuba uMfazwe uchasene
       nobuxoki                                                                             (2)

11.5   Tyhila isigqebelo esikumazwi egwangqa abhalwe ngqindilili, athi
       “nguwe olandelayo”                                                                   (2)

11.6   Ingaba uphumelele uMfazwe kwiinjongo zakhe zokuvulela uNokuzola isifuba,
       ahlale emthembile. Xhasa impendulo yakho                                             (2)

11.7   Ucinga ukuba yintoni emenza ashiyeke ethe nkamalala
       uMfazwe emva kwamazwi abhalwe ngqindilili athethwe lipolisa.                         (2)

11.8   Tyhila ukuzaliseka kwamazwi abhalwe ngqindilili kumhlathi wesi-3 kwesi
       sicatshulwa singentla.                                                               (2)

 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                          Tyhila iphepha

### Page 21

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                 21

ISICATSHULWA F

 Ithe seyigqitha le ntokazi kum, yajika ndamva umfana xa ekukhalazela oko,
 ethetha isiXhosa. Ijike yaza kuma phambi kwam ayagqitha. Ndaphakamisa
 intloko ndisiba mhlawumbi ngumntu oxakwe yinto.
 YayinguCikizwa! Andiphinda laa mehlo ukundibamba ngomnatha,
 sajongana ixesha elide, kwada kwangenelela unyana wakhe ngokumtsala-            5
 tsala.
 ‘Ngunyana kabani lo umhle kangaka?’ Ndibuza kuCikizwa sekukudala sihleli
 phantsi egumbini lokutyela kwalapha esikhululweni seenqwelo-moya.
 Ngaxeshanye ndifunqule le nkwenkwe yasuka yathandeka, ndiyibeke phezu
 kwalo mlenze ungaqhwaleliyo.                                                    10
 ‘Ngunyana wakho!’ Izinto ezothusayo zingabe ziphinda ziphele na kakade?
 ‘Hayi wena Cikizwa khawuthethe inyani. Phofu ke ukuba akufuni kuxela,
 kakade ibingeyondawo yam leyo, kodwa ke unonyana omhle gqitha.’ Ndatsho
 ndirhwaqela ndisoyika ukuthi kanti ndonile.
 ‘Xa umjongile wena ufana nabani? Khangela olu siba lusebunzi,                   15
 ngumfanekiso wakho nangalaa mehlo alaqazayo. UZubuye lo ngunyana
 wakho. Nako nangoku ubuyile.’
 Amehlo am ayesathe ntshoo emfaneni, engakwazi ukusuka. UCikizwa
 wayethetha ngokukhawuleza.
 “Kuyacaca iileta zikanina noninakhulu akukazifundi. UNokuzola wamfumana         20
 lo mntwana ukusweleka kwakhe. Kwakufanele ukuba wayengazanga aphile
 naye, kodwa uThixo akavuma, lwasinda lona usana. Ukuba ube ulapha
 yimisebenzi kamfundisi uHlathi nenkosikazi yakhe. Sendingenelele ke nam
 njengonina.” Ndiphazanyiswe kwingcinga neziqhwaywe nguZubuye kukufika
 konyana kaMeva Douglas, ndabe ndisithi makusongwe impahla.                      25

11.9    Xela izixhobo eziMBINI ezikwesi sicatshulwa ezibonisa ukuba ibali liqhubeka
        kwixesha lokhanyo.                                                              (2)

11.10 Chaza ukuba sikweliphi inqanaba lesakhiwo sebali esi sicatshulwa. Xhasa
      impendulo yakho.                                                                  (2)

11.11 Ukusetyenziswa kwamagama abhalwe ngqindilili kwesi sicatshulwa
      angumqondiso wantoni? Xhasa impendulo yakho.                                      (2)

11.12 Ucinga ukuba umbhali wale ncwadi uwuchasile okanye uyawuxhasa
      umzabalazo wokulwela inkululeko? Xhasa impendulo yakho.                           (2)

11.13 Ingaba isiphelo sale Noveli sibe sisiyolisi okanye yintlekele?
      Xhasa impendulo yakho.                                                           (2)
                                                                                      [25]

 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 22

22                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                    (EC/SEPTEMBA 2025)

                                    OKANYE

UMBUZO 12: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana NABANYE

Liyinene elithi ubomi obububo yimigudu nemizamo, impumelelo isentabeni. Ngqina olu
luvo ngokuqamela kwimigudu nemiqobo athubeleze kuyo uGxuluwe kwintsomi ethi
“uGxuluwe naBathwa” kunye nombongo othi “Intaba kaNdoda”

Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabube ngamagama angama-340–390.
[25]

UMBUZO 13: UMBUZO OMFUTSHANE

UBUNCWANE BONCWADI LWEMVELI – MMI Swana

Funda ezi zicatshulwa zoncwadi lwemveli ezingezantsi, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.

ISICATSHULWA G

INTSOMI KAKHETSHE NESIKHUKUKAZI

Kwathi ke kaloku ngantsomi, kudala-dala iintaka zaye zithandana, zisendiselana
njengabantu. Ngelo xesha ukhetshe ufike watshata nesikhukukazi, bahlalisana
kakuhle, bathandana oku kusisimanga bada bafumana nabantwana.

Kwalile ngenye imini, ukhetshe wemka esiya kuphandela usapho into etyiwayo
eshiya isitshixo sendlu nomfazi. Ekuhambeni kwendoda isikhukukazi sicinge        5
ngokuya kutyelela isihlobo saso ebesihlala mgama. Kule ngcingane yembutho
sihambe nabantwana baso ukuze nabo bafumane ithuba lokuya kubona ilizwe.
Sincokole, sancokola, sancokola nesihlobo saso kwahamba ixesha, kwabonakala
ukuba lifikile ixesha lokuba usapho lugoduke.

Lufikile ekhaya umninimzi engekabuyi, abantwana beyimfe kukudinwa,               10
belambile, wada omncinane woyiswa kukunyamezela, wazibika kunina.
Isikhukukazi sibe ngakhangela isitshixo sokuvula indlu ukuze abantwana batye, tu
ukuvela isitshixo. Sibhuqe sabhuqa, sabhuqa sada sancama.
Kusenjalo, kwenzeka elona sikizi kuba umntwana wasuka waqhawuka, itshoba
lalala umbethe ngenxa yendlala. Uthe umntwana esandul’ ukufa wagaleleka          15
ukhetshe, akuyibona le ntlekele wavutha ngumsindo engxolisa umfazi wathetha:
“Ukususela namhlanje thina sobabini sahlukene. Kunjalo nje kuya kuba njalo
nakwinzala yethu. Ookhetshe baya kubatya abantwana beenkuku kude
kuvele esi sitshixo silahlekileyo. “Uthe ukuba atsho ukhetshe wabutha konke
okwakhe wemka. Okwenene kwenzeka ngokokuthetha kwakhe kuba nanamhla              20
oku ookhetshe basawatya amantshontsho eenkuku. Isikhukukazi sona
asikancami kuba sisaphikelele ukuphanda, siqhwaya emhlabeni nje
sisakhangela esaa sitshixo sikakhetshe ukuze sixolelane naye, kubekho
ibuyambo ukuze abantwana babo bangabisaxhwilwa. Phelaphela ngantsomi.

 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

### Page 23

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                               23

13.1   Loluphi udidi lwentsomi olu lukwesi sicatshulwa?                              (1)

13.2   Chonga izinto zibe MBINI ezikhankanywa ngukhetshe njengesisombululo
       kwingxaki abajongene nayo yokulahleka kwesitshixo.                            (2)

13.3   Yinyani okanye asiyonyani ukuba uthando olwaluphakathi kokhetshe
       nesikhukukazi belunganyanisekanga?                                            (2)

13.4   Nyothula uluvo ngokwale ntsomi oluphuhlisa ukuba ukhetshe uchasene
       nesimbo sokungakhathali.                                                      (1)

13.5   Chaza iingxaki eziMBINI adibene nazo uSikhukukazi xa efika kwikhaya lakhe.    (2)

13.6   Uphumelele ukhetshe kwiinjongo zakhe zokuqhawula ubudlelwane phakathi
       kwakhe nesikhukukazi? Xhasa impendulo yakho.                                  (2)

13.7   Tyhila intsingiselo eziswa ngamagama abhalwe bukekela kumqolo we-15.          (2)

13.8   Ngeengongoma eziMBINI cebisa ukhetshe ngobungozi bokuba ingxabano
       yabo ichaphazele abantwana.                                                   (2)

ISICATSHULWA H

Funda esi sibongo silandelayo wandule uphendule imibuzo elandelayo.

UTYWALA BOMLUNGU
  1. Ho-o-o-o-yina Mz’ oNtsundu!
  2. Khaniphulaphule Mzi wase-Afrika!
  3. Kanivul’ iindlebe Mzi wakowethu!
  4. Khanivul’ iindlebe nina hlang’ oluNtsundu!

   5. Yizani sikhe sibonisane!
   6. Yizani sikhe sifundisane!
   7. Yaphel’ iAfrik’ emnyama madoda
   8. Yizani siyilungise madoda.

   9. Amagatya amatsha aqhuzukile
   10. Nomlisela wakuthi uwohlokile
   11. Iintyatyambo ze-Afrika zivuthulukile
   12. Ngenxa yakho tywala bomlungu!

   13. Afil’ amahlumel’ eAfrika
   14. Nesizalo se-Afrika sabuna
   15. Umqolo we-Afrika waphusile
   16. Ngenxa yakho tywala bomlungu !

   17. Iinqwelo zilugqibil’ulutsha
   18. Aphelil’ amathemb’ amatsha
   19. Zifundiswa ze-Afrika ziphelile
   20. Ngenxa yakho tywala ndini bomlungu!

 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 24

24                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                   (EC/SEPTEMBA 2025)

     21. Bonke bakhala ngegrangqa
     22. Badunduluze njengamathanga
     23. Zon’ iintloni zibe ziphelile
     24. Ngenxa yakho tywala bomlungu!

     25. Yizani siyivus’ i-Afrika
     26. Siyitywine yonk’ imithombo
     27. Empompoz’ utywala bomLungu
     28. Siyivale yonk’ imijelo
     29. Ephalal’ iinyembezi zomlungwazana
     30. Siziqhekeze zonk’ iingqayi
     31. Ezizele butywala bomlungu !
     32. Yini le !
     33. Yaphel’ iAfrika sijongele!!

13.9      Xela iimpawu zibe MBINI ezibonakalisa ukuba esi sisibongo.                    (2)

13.10     Chaza isixhobo sohlalutyo esisetyenziswe kwimiqolo ebhalwe ngqindilili
          wandule unike injongo yokusetyenziswa kwaso.                                  (2)

13.11     Nika amagama abe MATHATHU abonakalisa ukuba imbongi ithetha
          nohlanga oluNtsundu.                                                          (3)

13.12     Loluphi udidi oluchatshazelwa kakhulu ngulo mbulalazwe ubutywala
          ngokwalo mbongo? Xhasa impendulo yakho.                                       (2)

13.13     Mfundisoni oyifumana kulo mbongo?                                             (2)
                                                                                       [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 25

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                            25

ICANDELO C: IDRAMA

IMIYALELO

• Kweli candelo kubuzwe imibuzo kwiiDrama ezimbini, ukususela kuMBUZO 14
  ukuya kuMBUZO 17.
• KwiDrama ngaNYE kubuzwe imibuzo EMIBINI; OSISINCOKO SONCWADI kunye
  NOMBUZO OMFUTSHANE.
• Khetha umbuzo ube MNYE uwuphendule.

QAPHELA:        Xa umviwa ekhethe umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO B
                (kwiNoveli/ kuNcwadiLwemveli) KUNYANZELEKILE ukuba akhethe
                umbuzo OSISINCOKO SONCWADI KwiCANDELO C (kwiDrama). Xa
                umviwa ekhethe umbuzo OSISINCOKO SONCWADI kwiCANDELO B
                (kwiNoveli/ kuNcwadi Lwemveli KUNYANZELEKILE ukuba akhethe
                umbuzo OMFUTSHANE kwiCANDELO C (kwiDrama)

UMBUZO 14: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa

‘Loo nto ndiza kuyimela, andikhathali nokuba umntu sele esithini.’

Cangcatha kwimigudu eyenziwe nguZwilakhe ukuzalisekisa la mazwi akhe
angasentla nesiphumo sayo.

Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabube ngamagama
angama-340–390.                                                                    [25]

                                        OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

### Page 26

26                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                        (EC/SEPTEMBA 2025)

UMBUZO 15: UMBUZO OMFUTSHANE

BUZANI KUBAWO – WK Tamsanqa

Funda ezi zicatshulwa zoncwadi zilandelayo, wandule ukuphendula imibuzo elandelayo.

ISICATSHULWA I

 UNOMAMPONDOMISE            Kowu bhuti Gugulethu, Rhadebe, le nto akukayiyeki
                            nangoku?
                            Kodwa sisizungu sani esi undimele ngaso? Uza
                            kundenzela amashwa ngale nto. Uza kubangela ukuba
                            ndingatyi kutya kuhlayo, ndingalali buthongo buhlayo yiyo     5
                            yonke le nto
 GUGULETHU                  Mna akuhli ngoku ukutya endikutyayo. Andisathethi ke
                            bona ubuthongo, ndithi ndakucinga ngawe bumke bonke,
                            ngoku into eseleyo ngamashwa ukuba abephezu kwam
                            ngenxa yakho, kuba NomaMpondomise, qonda kakuhle              10
                            Jola, ngenxa yothando lento ingumntu iyajika ibe yinto
                            ebingeyiyo ekuzalweni, okanye ibeyinto
                            ebingadalelwanga yona ekuzalweni, okanye abe yinto
                            ebengadalelwanga yona nguThixo. Ngenxa yothando
                            umntu uba ngumbulali ngoku ebengadalelwanga                   15
                            kubulala. Ngenxa yothando umntu uba ngugqobha
                            ogqobha onke la mankazana eli lizwe. Yintoni
                            unobangela? Intliziyo ayivumi ukwanela kuba kukho lowa
                            mntu unguyena-yena ubesenyongweni. Ngoku seleyinto
                            ehamba isenza nje phantsi kwegama lokuba iyazixolisa.         20
                            Ngenxa yothando umntu uzibona selenxila
                            ebengakhange wadalelwa bunxila, umve esithi ucima
                            iintsizi, uyazithuthuzela. Ngani ukuba azinyulele ixelegu
                            elibutywala ekucimeni iintsizi, nasekuzithuthuzeleni?
                            Kaloku oyena mthuthuzeli wenene ngulowo usuke                 25
                            wakhwez’ amathambeka. NomaMpondomise, Jola, ndive
                            xa ndisithi kuwe andityi kutya kuhlayo nguwe, andilali
                            buthongo buhlayo ngenxa yakho.
                            Ngoku ndiyakucela, nqanda nali ilifu lelishwa, lokuba yinto
                            endingadalelwanga yona, lilenga phezu kwam.                   30

15.1    UNomaMpondomise uzenzele amashwa ngokwakhe. Ngeengongoma ezimBINI
        xela amashwa athe amehlela ngokwasebalini                                                (2)

15.2    Chaza ngeentetha eziMBINI ezixela ukuba zozibini izithethi kwesi sicatshulwa
        azonwabanga.                                                                             (2)

15.3    Ngqina ngeengongoma eziMBINI ubunyani bamazwi kaGugulethu abhalwe
        ngqindilili ngokwale drama.                                                              (2)

15.4    Chaza isiganeko esenziwa nguGugulethu kule drama ukhokelwa ngamazwi
        akrwelelwe umgca ngaphantsi.                                                             (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                           Tyhila iphepha

### Page 27

(EC/SEPTEMBA 2025)             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                       27

15.5    Nika isizathu sokuba uNomaMpondomise angasamkeli isicelo sikaGugulethu
        esikwesi siqendwana.                                                                        (2)

15.6    Ingaba umtshato kaGugulethu noNomaMpondomise malunga nothando
        abalucebayo waphumelela? Xhasa impendulo yakho.                                             (2)

                                               KUNYE

ISICATSHULWA J

UZWILAKHE Ewe kuba ityala likuye, lo mntwana wasemzini akanalo nelincinci
                ityala, nguGugulethu obalekileyo. Ukuba uGugulethu
                ebengabalekanga waya kuhlala eMthatha ngeyingekho yonke le nto.
UNYANISO        Mfo kabawo Mthetho mus’ ukuzihlupha, yhini mfondini ngathi akuyazi
                le ndoda, ayizi kujika kule nto noxa sekuhle izinto ezinje ngenxa yayo. 5
                Qhuba mfo kabawo, oxheleyakhe akabuzwa. Kuqala besifudula sisithi
                isala kutyewa sibona ngolophu, ngoku sixakiwe ukuba siza kuthini na
                kuba nalo ulophu lubonakele. Ngoku ke sofana siqukumbele ngelithi,
                inkomo enotshobo ayinqandwa. Kodwa ungafane uqine mfo kabawo
                kule nto uyenzayo, mkhulu umhadi ozimbela wona.                         10
UMTHETHO        Khawutsho ke mfo kabawo, lo mfazi uza kumthumela naba bantwana
                eMthatha?
UMTHETHO        Sii!! Ngamanyal’ enyoka odwa, ndifung’ uBhungane. Qhuba mfo
                kabawo sova ngawe. Ndisatshaya.
UNYANISO        Hayi mna ndisemkile.                                                        15
UMTHETHO        Mus’ ukundishiya Rhadebe, nam andisayazi endisayihlaleleyo.
                (Bayaphuma)
UNYANISO        Hi mfondini uthi lo mfo uphilile nje? Sisibindi sini esi singaka anaso,
                ukuthi sekuhle izinto ezingaka kanti akanakho ukuyaleka?
UMTHETHO        Akanayo nento le uphile qete, nto nje wenza le nto kuthiwa kukqina          20
                enyaleni. Kaloku uZwilakhe wanconywa esiva kwathiwa uneenkani.
                Akwazi ukuba umntu uyonakala kukunconywa esiva?

15.7     Thelekisa uZwilakhe othetha kwesi sicatshulwa noZwilakhe womhla
         wokugwetywa kukaGugulethu intambo.                                                         (2)

15.8     Sesiphi isiganeko esandulela le ngxoxo ikwesi sicatshulwa?                                 (2)

15.9     Xela iziganeko ezenzekileyo ezichazwa nguNyaniso zibe ZITHATHU
         ngokwasebalini.                                                                            (3)

15.10    Uloluphi udidi lomlinganiswa uZwilakhe? Xhasa impendulo yakho.                             (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha

### Page 28

28                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                  (EC/SEPTEMBA 2025)

15.11    Ingaba uyangqina ukuba uZwilakhe wajika kwizenzo zakhe kule drama?
         Khokelwa ngamazwi akrwelelwe umgca ngaphantsi                                (2)

15.12    Ngokolwazi lwakho lwale drama ingaba ikulungele ukufundwa kule mihla
         siphila kuyo? Xhasa impendulo yakho.                                         (2)
                                                                                     [25]

                                        OKANYE

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

### Page 29

(EC/SEPTEMBA 2025)                ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                                        29

UMBUZO 16: UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI

INDLAL’INAMANYALA – M Lamati

“Ndinecebo eliya kusenza sibe zezingawothiyo zona umlilo izityebi ezi.”
Cangcatha kwimigudu eyenziwe nguMamQhinebe ukuzalisekisa la mazwi angasentla
neziphumo zoko.

Ubude bempendulo ecwangciswe ngokukuko mabube ngamagama angama-340–390.                            [25]

                                            OKANYE

UMBUZO 17: UMBUZO OMFUTSHANE

INDLAL’ INAMANYALA – M Lamati

Funda ezi zicatshulwa zoncwadi zilandelayo, wandule ukuphendula imibuzo
elandelayo.

ISICATSHULWA K

 SIPHOKAZI:          Inceba ayikho kweli hlabathi, ndincamile namhlanje.
 SIQHIWU:            It’s the survival of the fittest; the elimination of the weakest; the law
                     of the jungle.
 SIPHOKAZI:          Umama uyakothuka ajube zezi ndaba. Kaloku sithi xa simana
                     ukulala ngamanzi kweli khaya umama asithuthuzele ngelithi
                     akusekude ndiphangele.

 SIQHIWU:            Sukuba ezikhanda ngenyhek’ etyeni nje.

 SIPHOKAZI:          Xa ke imeko ngoku ikekele ngolu hlobo, ngubani onokuhlalela
                     ukubambelela ethembeni elingekhoyo ngolu hlobo?
 SIQHIWU:            Mna ke ndisuke ndacinga ukuba kubhetele nokuya kukhuthuza xa
                     kunje.
 SIPHOKAZI:          Ungakhe uyenze loo nto Siqhiwu. Kungcono ukulala ngesisu
                     esigunkcuza amanzi kunokulala uhluthi iinyembezi zamaxhego
                     namaxhegwazana angathathi ntweni nawo ngokwawo.

 SIQHIWU:            Ingathi ndiyambona nangoku umama. Ephatha kuthwalela abantu
                     imithwalo yabo edolophini. Ephatha kuthengisa neebhotile. Maxa
                     wambi de athengise namathambo la embala. Ndibala ntoni na?
                     Ezama ukufundisa mna lo.
 SIPHOKAZI:          Ungazidubi kakhul’ umphefumlo Siqhiwu.

 SIQHIWU:            Wayecinga ukuba wovuzwa ndakuphumelela ibanga leshumi.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                 Tyhila iphepha

### Page 30

30                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2                      (EC/SEPTEMBA 2025)

 SIPHOKAZI:       Awunakuxelela mna ngehambonzima yekhaya lakho. Kaloku
                  Siqhiwu indlela esifunde ngayo sobabini ifana nqwa. Ulibele na
                  ngoku?
 SIQHIWU:         Ndisuka ndiphelelwe ngamandla nangoku ndakucinga ukuba
                  oomama bade banyanzeleka ukuba baphindele kobuya buxelegu
                  bokuthwala laa mithwalo kulaa nto yalaa renki, kodwa thina sikho
                  apha. Basifundisile ke abo bantu …
 SIPHOKAZI:       Kaloku ndisakhumbula kakuhle ukuba mna nawe saqala ukuva kwa
                  izihlangu kwezi nyawo zethu mhla saya esinaleni.

 17.1   Sizathu sini esibangela ukuba uSiphokazi athi inceba ayikho kweli hlabathi?
        Zixhase ngeengongoma eziMBINI.                                                     (2)

 17.2   Ngqina ngeengongoma eziMBINI ukunyaniseka kwamazwi athethwa                        (2)
        nguSiqhiwu abhalwe bukekela

 17.3   Xela ezi ndaba athetha ngazo uSiphokazi zinokothusa zijubise umama wakhe.          (2)

 17.4   Phawula ngala mazwi kaSiphokazi xa esithi “Kungcono ukulala ngesisu
        esigunkcuza amanzi kunokulala uhluthi iinyembezi zamaxhego
        namaxhegwazana angathathi ntweni nawo ngokwawo.”                                   (2)

 17.5   Chaza isisombululo ababhenele kuso abazali bakaSiqhiwu noSiphokazi
        ukuhlangabezana nengxaki abajongene nayo ngokwesi sicatshulwa                      (2)

 17.6   Ngqina ukuba uSiphokazi noSiqhiwu abonwabanga kwesi sicatshulwa.                   (2)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [XHOSA HL P2 QP GR12 SEPT 2016](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p2-qp-gr12-sept-2016/8c18231b-5a1d-4fb6-92d1-d87d5e94fd56) — isiXhosa HL · QP · 2016
- [XHOSA HL P2 QP GR12 SEPT2015](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p2-qp-gr12-sept2015/b1daf025-81ce-421e-ad29-f36bd4410fb7) — isiXhosa HL · QP · 2015
- [ISIXHOSA HL P1 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-memo-gr12-sept-2025-watermark/d61da289-7a98-4204-84e7-ba0a8206f429) — isiXhosa HL · Memo · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA HL P3 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-memo-gr12-sept-2025-watermark/fba1d302-d085-47cd-bee2-513282cac780) — isiXhosa HL · Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-may-june-2025-mg/b4f21d74-9dc5-4e7d-8fbd-4654b4536d22) — isiXhosa HL · Memo · 2025 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P2 MEMO GR 12 SEPT2023](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-memo-gr-12-sept2023/48ade3ac-7aea-4d45-bf06-ab26722953a1) — isiXhosa HL · Memo · 2023

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025-mg/84b5db34-ace8-41ee-9524-c8517ac6b171) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025-mg/7d3626eb-631c-40f6-893a-fadbe86c8359) — Memo · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1/febe0a8c-f958-41d4-a87c-589d34cf4f1a) — Errata · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA HL P1 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-memo-sept2024/5d130a52-6c92-441b-bf59-db87012316a3) — Memo · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
