# isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2013 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2013, 12 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo-gr12-2013/21967a36-d900-46cc-b963-0e92de0e568c
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2013
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2013 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo-gr12-2013/21967a36-d900-46cc-b963-0e92de0e568c)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2013. Memorandum, 12 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                  SENIOR CERTIFICATE

                          IBANGA 12

                   SEPTEMBA 2013

        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3
                 IMEMORANDAM

AMANQAKU:   100

                   Le memorandam inamaphepha ali – 15.

### Page 2

2                     ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3                         (SEPTEMBA 2013)

ICANDELO A: IZINCOKO

UMBUZO 1

Khetha isihloko sibe siNYE kwezi zilandelayo ubhale ngaso isincoko. Bhala amagama
angama-340 ukuya kuma-390 kwisincoko ngasinye.
Kwisincoko ngasinye umfundi makabonise isakhiwo esifanelekileyo, umongo uyilo, isimbo
nolwimi olufanelekileyo.

1.1   Uthi akungena utitshala wam egumbini lokufundela ndizive ndonwabe
      ngaphakathi, kuba uza kundifundisa esona sifundo ndisithandayo’
      Bhala isincoko uthethe ngesi sifundo usithandayo nezizathu zokuba usithande.
      Isincoko esichazayo/esiqiqisayo/esibalisayo
      Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
      - Achaze ngesi sifundo
      - Izinto ezimonwabisayo ngesi sifundo
      - Indlela afundisa ngayo isifundo utitshala
      - Ubudlelwane bale titshala nabafundi
      - Iziphumo zobudlelwane obuhle phakathi kotitshala nabafundi bakhe
      (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile).          [50]

1.2   Iminyhadala yee-Olimpiki esandula kubakho ivulela amathuba okugubhulula
      zonke iitalente zaseMzantsi Afrika.
      Bhala isincoko ungqine okanye uphikise olu luvo.

      Isincoko esichazayo/esibalisayo/esicamngcayo
      Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
      - Angachaza ukuba yintoni ii-Olimpiki
      - Angaveza amalungiselelo enziwayo phambi kwemidlalo yee-Olimpiki
      - Ukufunyanwa kwabadlali abanezakhono kuzo zonke iimbombo zoMzantsi
        Afrika
      - Ukuphuculwa kwamabala okudlala, nokuxhaswa kwezemidlalo
      (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile).          [50]

1.3   Nguphantsi phezulu iingcali zithi iziphumo zeMatriki zizibi nje eMpuma Koloni
      kungenxa yokuba abafundi bafunda ngolwimi lwasemzini olusisiNgesi.
      Veza olwakho uluvo.
      Isincoko esixoxayo/esigxeka-sincoma                                              [50]

### Page 3

(SEPTEMBA 2013)              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3                        3

       Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
       - Ukubaluleka kokufunda ngolwimi lwenkobe
       - Angaveza ukudlelelelwa kwabafundi abantetho isisiXhosa abafunda
         ngezinye iilwimi.
       - Angenza imizekelo yabafundi abaphumelelayo ngenxa yokuba befunda
         ngolwimi lwabo kuzo zonke izifundo eMpuma Koloni.
       - Angaveza ukusilela kukarhulumente ekuphuhliseni isiXhosa.
       - Ukunqongophala kwesigama nefuthe letekhnoloji.
       - Angaveza iimbono eziphikisa olu luvo, ekhankanya abafundi abakwamanye
         amaPhondo abangafundi ngolwimi lwabo lwenkobe kodwa beneziphumo
         ezihle.
       (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile.)

 1.4 Ndafunga ndamunc’iintupha loo mini ukuba umkhwa onjalo andinakuze
     ndiphinde ndiwenze.
       Bhala isincoko ngalo mba.
       Isincoko esibalisayo/esichazayo/esicamngcayo
       Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
       - Abalise isiganeko esikhokelele kwesi sigqibo.
       - Makakhankanye ukuba samchana njani esi siganeko.
       - Makabalise isifundo asifumene kwesi siganeko.
       - Makasibalisele ngako konke okwenzeka ngaloo mini.
       (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile.)   [50]

 1.5 Ukuthumela abafundi kwiinkampu zokufunda kulungiselelwa iimviwo zebanga
     leshumi elinambini kunganendima ekuphuculeni ukuphumelela kwabo.
       Isincoko esixoxayo/esichazayo/esigxeka sincoma
       Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
       - Imo yeziphumo zebanga leshumi elinambini jikelele
       - Iinkqubo ezenziwa kwezi nkampu ezithe xhaxhe kwiinkqubo zezikolo
       - Indima edlalwa ngabazali, abafundi, ootitshala norhulumente
       (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile.)   [50]

 1.6 Bhala isincoko esiphuhlisa le ntetho ithi, “Bezimuncu kakade”.
       Isincoko esibalisayo/esichazayo/esicamngcayo
       Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
       - Anike intsingiselo yeqhalo
       - Aphuhlise okuqulethwe liqhalo
       - Achaze okwenzekayo ukuze afikelele kule ntetho
       (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile.)   [50]

### Page 4

4                     ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3                         (SEPTEMBA 2013)

1.7 Qwalasela le mifanekiso ingezantsi wandule ukubhala isincoko esinesihloko
    esifanelekileyo.

     1.7.1   Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/sigxeka
             sincoma/esiqiqisayo
             Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
             - Ixesha leemviwo
             - Ukubaluleka kokufundela iimviwo
             - Indima edlalwa sisikolo, abazali nootitshala ekuxhaseni abafundi
               ukuze balungele iimviwo
             (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi
             zamkelekile).                                                             [50]

                                       OKANYE

     1.7.2   Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/sigxeka
             sincoma/esiqiqisayo
             Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
             - Ukubaluleka kokubakho kokhuphiswano lweengxoxo mpikiswano
               ezikolweni
             - Amaxhala abakho xa uthetha phakathi kwabantu
             - Ukuzithemba okungunozala wokuqheliswa ukuxoxa
             - Ukubaluleka kwendima eyenziwa ngabachongi kukhuphiswano
             - Amalungiselelo enziwa phambi kokhuphiswano
             (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi
             zamkelekile).                                                             [50]

                                                      AMANQAKU ECANDELO A:               50

### Page 5

(SEPTEMBA 2013)               ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3                        5

 ICANDELO B: IMIHLATHANA EMIDE

 UMBUZO 2

 Khetha umhlathana ube mNYE kule ilandelayo ubhale ngawo. Bhala amagama ali-
 100 ukuya kuma-120 (umxholo kuphela) ngomhlathana ngamnye.

 2.1 ILETA YASEBURHULUMENTENI

       Umlingwa makaqaphele ezi zinto zilandelayo:
       - Ineedilesi ezimbini(eyokuqala yeyombhali weleta, eyesibini yeyalo mntu
          ubhalelwayo.)
       - Iidilesi zilandelwa sisibuliso
       - Isibuliso silandelwa ngumcimbi engawo incwadi
       - Kulandela isiqu seleta
       - Isiphelo esichanekileyo                                                  [30]

 2.2 I-OBHITSHUWARI

       Kulindeleke ukuba umlingwa achaphazele ezi zinto zilandelayo:
       - Igama, nomhla wokuzalwa
       - Umnombo wakhe ngokufutshane
       - Amagqabantshintshi ngemfundo apho kukho imfuneko
       - Igalelo lakhe entlalweni nezinto ebenomdla kuzo esaphila
       - Usuku lokusweleka kwakhe
       - Isiphelo esichanekileyo                                                  [30]

 2.3 UDLIWANO-NDLEBE

       Kulindeleke ukuba umlingwa achaphazele ezi zinto zilandelayo:
       - Ziphe amagama izithethi
       - Indawo oluqhubeka kuyo olu dliwano-ndlebe
       - Intshayelelo mayitsale umdla
       - Ingxoxo ngemiba echaphazela inkqubo ayilandelayo lo umfundi ofuna
         ukuphumelela
       - Ingcaciso engenye ibhalwa kwizibiyeli
       - Isiphelo esichanekileyo                                                  [30]

 2.4 INQAKU LOMHLELI

       Kulindeleke ukuba umlingwa achaphazele ezi zinto zilandelayo:
       - Imo yokubhalwa kwenqaku eliya kumhleli
       - Umhla elibhalwe ngawo
       - Izimvo ngokuthengiswa kwamaphepha eemviwo
       - Izimvo ngabafundi abangafuni kuzilungiselela, bakhangelane nentluva
       - Isiphelo esichanekileyo                                                  [30]

                                                       AMANQAKU ECANDELO B:        30

### Page 6

6                    ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3                 (SEPTEMBA 2013)

ICANDELO C: IMIHLATHANA EMIFUTSHANE

UMBUZO 3

Khetha umhlathana ube mNYE kule ilandelayo ubhale ngawo. Bhala amagama
angama-80 ukuya kuma-100 (umxholo kuphela) ngomhlathana ngamnye.

3.1 ISIBHENGEZO

    Kulindeleke ezi zinto zilandelayo:
    - Imo yokubhalwa kwesibhengezo
    - Igama lesikolo
    - Isilogani
    - Okuthengiswayo
    - Ukwahluka kwaso kwezinye izikolo
    - Okungazuzwa ngumfundi
    - Amaxesha okungena nokuphuma kwesikolo                                   [20]

3.2 IPOSIKHADI

    Kulindeleke ezi zinto zilandelayo:
    - Imo yokubhalwa kweposikhadi
    - Amazwi okubulela                                                        [20]

3.3 UMYALELO

    Kulindeleke ezi zinto zilandelayo:
    - Imo yokubhalwa komyalelo
    - Mababhale ngezivakalisi ezipheleleyo
    - Mabaqaphele ukulandelelana kwemiyalelo                                  [20]

                                                 AMANQAKU ECANDELO C:           20
                                                    AMANQAKU EWONKE:           100

### Page 7

(SEPTEMBA 2013)                 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3                                                  7

ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA IRUBRIKI YE-NCS

ICANDELO A: IZINCOKO

Iziqulathiso          Khowudi 7               Khowudi 6               Khowudi 5              Khowudi 4                    Khowudi3               Khowudi 2              Khowudi 1
                      Balaseleyo              Mfaneleko              Enomthamo                 Anele                      Phakathi               Buthathaka           Bubhetyebhetye
                      80% – 100%               70% – 79%              60% – 69%               50% – 59%                   40% – 49%                30% – 39%               0% – 29%
                        24 – 30                 21 – 23½               18 – 20½                15 – 17½                    12 – 14½                 9 – 11½                 0 – 8½
UYILO            Ubungqina boyilo         Ubungqina boyilo        Ubungqina boyilo        Ubungqina boyilo           Ubungqina boyilo          Ubungqina boyilo       Ubungqina boyilo
NOMONGO          okanye bokuceba          okanye bokuceba         okanye bokuceba         okanye bokuceba            okanye bokuceba           okanye bokuceba        okanye bokuceba
                 ekuveliseni isincoko     ekuveliseni isincoko    ekuveliseni isincoko    ekuveliseni isincoko       ekuveliseni isincoko      ekuveliseni isincoko   ekuveliseni isincoko
                 esingenamakhwiniba       esinobugcisa obuhle     esinomfaneleko          esinomfaneleko             esikwizinga eliphakathi   esingabekelelwanga
(30 AMANQAKU)                                                                                                                                                         esibekelelwe
                 nesigqibeleleyo.         nobuqaqambileyo.        nesilunge kakhulu.      esamkelekileyo.            nesinamatheleneyo.        kakuhle.
                                                                                                                     Isiqulatho siqhelekile,   Isiqulatho simana      ngokutenxileyo.
                 Isincoko sibonakalisa                                                    Isincoko                   sinesikhewu               ukungacaci kusilela
                 ukhwenco olunzulu        Isincoko sibonakalisa   Isincoko sibonakalisa   sibonakalisa                                         unamathelwano.         Isincoko asikho
                                                                                                                     kunamathelwano.
                 ngesihloko.              utolikeko               utolikeko oluvakalayo   utolikeko                                                                   mxholweni kwaye
                                          oluchanekileyo                                  olwanelisayo                                                                akukho
                                                                  lwesihloko.
                 Iingcamango zivuthiwe,   lwesihloko.                                     lwesihloko.                                          Iingcamango            namathelwano.
                 zixhokonxa iingcinga.                            Iingcamango
                                                                                                                     Iingcamango uninzi        zinqongophele,         Iingcamango,
                                          Iingcamango             zinomdla                Iingcamango
                                                                                                                     lwazo lunxulumene.        soloko                 uphinda-phindo
                                          zihlakaniphile          zeziqinisekisayo.       ziqhelekile, ziyasilela
                                                                                                                                               kuphindaphindwa.       nokunwenwela kude
                                          zinomdla.                                       ngobunzulu.
                                                                                                                                                                      kwisihloko.

ULWIMI, ISIMBO   Isimbo, imvakalozwi      Isimbo, imvakalozwi     Isimbo, imvakalozwi     Isimbo, imvakalozwi        Isimbo, imvakalozwi       Isimbo, imvakalozwi    Isimbo, imvakalozwi
NOKUHLELA        nerejista zihambelana    nerejista zihambelana   nerejista ihambelana    nerejista ihambelana       nerejista ibusilela       nerejista zihexa       nerejista
                 ngokuchanekileyo         ngokuchanekileyo        nesihloko kumaxa        neemfuno zesihloko         kunamathelwano.           kakhulu. Upelo,        zinobubhetyebhetye
                 nangokufezekileyo        nesihloko. Upelo,       amaninzi. Upelo,        gabalala. Upelo,           Upelo, uqhawulo-          uqhawulo-magama,       kuzo zonke iinkalo.
(15 AMANQAKU)    nesihloko. Upelo,        uqhawulo-magama,        uqhawulo magama,        uqhawulo-magama,           magama, iziphumlisi       iziphumlisi nolwimi    Upelo, uqhawulo-
                 uqhawulo-magama,         iziphumlisi nolwimi     iziphumlisi nolwimi     iziphumlisi nolwimi        nolwimi ziqhelekile       zisetyenziswa          magama, iziphumlisi
                 iziphumlisi nolwimi      olusulungekileyo        zisetyenziswe           zilula, uchongo            kwaye zisetyenziswa       tenxileyo. Uchongo     nolwimi
                 olusulungekileyo         zisetyenziswe           ngokuchanekileyo        lwamagama                  ngokungachanekanga.       magama luyahexa.       zisetyenziswe
                 zisetyenziswe            ngokuchanekileyo.       kumaxa amaninzi.        lwanele.                                                                    tenxileyo
                 ngempumelelo enkulu                                                                                 Uchongo magama            Itekisi idlaka-dlaka   ngokugqithisileyo.
                 nangokufanelekileyo.     Itekisi                 Uchongo magama                                     luphakathi itekisi        ziimposiso nangona     Uchongo lwamagama
                                          engenamakhwiniba        oluhambelana            Itekisi                    ineziphoso ezininzi       kwenziwe uvavanyo-     luhexa kakhulu.
                 Itekisi ayinazimposiso   ngokupheleleyo kuba     netekisi. Ubukhulu      iseneemposiso noxa         kuba kwenziwe             fundo nohlelo.         Itekisi idlakadlaka
                 konke-konke kuba         kwenziwe uvavanyo-      betekisi                kwenziwe uvavanyo-         uvavanyo-fundo                                   ziimposiso kwaye
                 kwenziwa uvavanyo-       fundo kunye nohlelo.    abunazimposiso kuba     fundo nohlelo.             nohlelo.                                         ziyabhidisa nasemva
                 fundo nohlelo.                                   kwenziwe uvavanyo-                                                                                  kovavanyo-fundo
                                                                  fundo kunye nohlelo.                                                                                nohlelo.

                 12 – 15                  10½ – 11½               9 – 10                  7½ – 8½                    6–7                       4 ½ – 5½               0–4

### Page 8

8                    ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3   (SEPTEMBA 2013)

Amanqaku anokusetyenziswa xa kukorekishwa izincoko:

ISIQULATHISO                         AMANQAKU                            ISITSHIXO

A. UYILO NOMONGO                     30

B. ULWIMI, ISIMBO NOKUHLELA          15                                   A          B        C     EWONKE
C. ISAKHIWO / IMO                    5
                                                                          0 – 30     0 – 15   0–5

                                                                          30         15       5     50

Amanqaku ewonke                      50

### Page 9

(SEPTEMBA 2013)                  ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3                                                    9

ICANDELO B: IMIHLATHANA EMIDE

Iziqulathiso      Khowudi 7                Khowudi 6                   Khowudi 5                Khowudi 4                 Khowudi3                  Khowudi 2              Khowudi 1
                  Balaseleyo               Mfaneleko                   Enomthamo                Anele                     Phakathi                  Buthathaka             Bubhetyebhetye
                  80% – 100%               70% – 79%                   60% – 69%                50% – 59%                 40% – 49%                 30% – 39%              0% – 29%
                  14½ – 18                 13 – 14                     11 – 12½                 9 – 10½                   7½ – 8½                   5½ – 7                 0–5
UYILO             Ubungqina bokuceba       Ubungqina bokuceba          Ubungqina bokuceba       Ubungqina bokuceba        Ubungqina bokuceba        Uyilo okanye ucebo     Uyilo okanye ucebo
UMONGO            uyilo luvelise itekisi   uyilo luvelise itekisi      uyilo luvelise itekisi   uyilo luvelise itekisi    uyilo luvelise itekisi    alwanelisi             alukho, itekisi
NESAKHIWO/
IMO               engenazimpazamo.         engenazimpazamo             eyakhiwe                 eyanelisayo. Imihlathi    ephakathi kwaye           kwaphela. Itekisi      ibekelelwe
                                           kwaye bukwavelisa           ngokuncomekayo.          ibonakalisa utolikeko     bukwavelise itekisi       ayibekelelwanga        ngokutenxileyo.
                                           itekisi eyakhiwe            Imihlathi ibonakalisa    olwanelisayo              eyakhiwe                  kakuhle. Isiqulatho    Imihlathi ayikho
(18 AMANQAKU)                              ngokupheleleyo.             utolikeko oluvakalayo    lwesihloko.               ngokulindelekileyo.       simana ukungacaci      mxholweni. Akukho
                  Imihlathi ibonakalisa    Imihlathi ibonakalisa       lwesihloko.              Iingcamango               Isiqulatho siqhelekile,   kusilela               lunamathelwano.
                  ukhwenco olunzulu        utolikeko oluchanekileyo    Iingcamango zinomdla,    ziqhelekile, ziyasilela   sinezikhewu               unamathelwano.         Iingcamango
                  ngesihloko.              lwesihloko. Iingcamango     zeziqinisekisayo.        ngobunzulu. Izivakalisi   kunamathelwano.           Iingcamango            uphindaphindo
                  Iingcamango              zihlakaniphile, zinomdla.   Izivakalisi nemihlathi   nemihlathi zithande       Iingcamango uninzi        zinqongophele,         nokunwenwela kude
                  zivuthiwe, zixhokonxa    Izivakalisi nemihlathi      zakhiwe kakuhle          ukuba namakhwiniba        lwazo lunxulumene.        soloko kuphinda-       kwisihloko. Izivakalisi
                  iingcinga. Izivakalisi   zinongqinelwano kwaye                                kwiindawana ezithile      Izivakalisi nemihlathi    phindwa. Izivakalisi   nemihlathi
                  nemihlathi zakhiwe       zahlukahlukene.                                      kodwa isincoko sona       zineemposiso kodwa        nemihlathi zakhiwe     zinobubhutyubhutyu
                  ngokunamatheleneyo.                                                           sinembadla.               iingcamango               buthathaka.            azingqinelani.
                                                                                                                          ziyalandeleka.

                         10 – 12                  8½ – 9½                     7½ – 8                     6–7                      5 – 5½                  4 – 4½                    0–3
ULWIMI, ISIMBO    Isimbo,imvakalozwi       Isimbo, imvakalozwi         Isimbo, imvakalozwi      Isimbo, imvakalozwi       Isimbo, imvakalozwi       Isimbo,                Isimbo, imvakalozwi
NOKUHLELA         nerejista zisulungeke    nerejista zihambelana       nerejista ihambelana     nerejista ihambelana      nerejista ibusilela       imvakalozwi            nerejista
                  ngokuchanekileyo         ngokuchanekileyo            nesihloko kumaxa         neemfuno zesihloko        kunamathelwano.           nerejista zihexa       zinobubhetyebhetye
                  nangokufezekileyo
                                           nesihloko. Upelo,           amaninzi. Upelo,         gabalala. Upelo,          Upelo, uqhawulo-          kakhulu. Upelo,        kuzo zonke iinkalo.
                  nesihloko. Upelo,
                  uqhawulo-magama,         uqhawulo-magama,            uqhawulo magama,         uqhawulo-magama,          magama, iziphumlisi       uqhawulo-              Upelo, uqhawulo
(12 AMANQAKU)     iziphumlisi nolwimi      iziphumlisi nolwimi         iziphumlisi nolwimi      iziphumlisi nolwimi       nolwimi ziqhelekile       magama,                magama, iziphumlisi
                  olusulungekileyo         olusulungekileyo            zisetyenziswe            zilula, uchongo           kwaye zisetyenziswa       iziphumlisi nolwimi    nolwimi zisetyenziswe
                  zisetyenziswe            zisetyenziswe               ngokuchanekileyo         lwamagama lwanele.        ngokungachanekanga.       zisetyenziswa          tenxileyo
                  ngempumelelo enkulu      ngokuchanekileyo.           kumaxa amaninzi.                                   Uchongo magama            tenxileyo. Uchongo     ngokugqithisileyo.
                  nangokufanelekileyo.                                 Uchongo magama                                     luphakathi.               magama luyahexa.       Uchongo lwamagama
                                                                       oluhambelana netekisi.                                                                              luhexa kakhulu.
                  Itekisi ayinazimposiso
                  konke-konke kuba
                  kwenziwa uvavanyo-       Itekisi
                  fundo nohlelo.           engenamakhwiniba
                                           ngokuphelelyo kuba
                                           kwenziwe uvavanyo-
                                           fundo kunye nohlelo.

### Page 10

10                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3       (SEPTEMBA 2013)

Amanqaku anokusetyenziswa xa kukorekishwa imihlathana emide:

ISIQULATHISO                                AMANQAKU                             ISITSHIXO

A. UYILO NOMONGO                            18
                                                                                  A          B        EWONKE
B. ULWIMI, ISIMBO NOKUHLELA                 12
                                                                                  0 – 18     0 – 12

                                                                                  18         12       30

Amanqaku ewonke                             30

### Page 11

(SEPTEMBA 2013)                   ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3                                                11

ICANDELO C: IMIHLATHANA EMIFUTSHANE

 Iziqulathis      Khowudi 7                Khowudi 6                Khowudi 5                 Khowudi 4                 Khowudi3                  Khowudi 2                Khowudi 1
 o                Balaseleyo               Mfaneleko                Enomthamo                 Anele                     Phakathi                  Buthathaka               Bubhetyebhetye
                  80% – 100%               70% – 79%                60% – 69%                 50% – 59%                 40% – 49%                 30% – 39%                0% – 29%
                  10 – 12                  8½ – 9½                  7½ – 8                    6–7                       5 – 5½                    4 – 4½                   0–3
 UYILO,           Ubungqina bokuceba       Ubungqina bokuceba       Ubungqina bokuceba        Ubungqina bokuceba        Ubungqina bokuceba        Uyilo okanye ucebo       Uyilo okanye ucebo
 UMONGO           uyilo luvelise itekisi   uyilo luvelise itekisi   uyilo luvelise itekisi    uyilo luvelise itekisi    uyilo luvelise itekisi    alwanelisi kwaphela.     alukho, itekisi ibekelelwe
 NESAKHIWO/       engenazimpazamo          engenazimpazamo          eyakhiwe                  eyanelisayo.              ephakathi kwaye           Itekisi                  ngokutenxileyo.
 IMO
                                           kwaye bukwavelisa        ngokuncomekayo.           Imihlathi ibonakalisa     bukwavelise itekisi       ayibekelelwanga          Imihlathi ayikho
                  Imihlathi ibonakalisa    itekisi eyakhiwe         Imihlathi ibonakalisa     utolikeko                 eyakhiwe                  kakuhle.                 mxholweni. Akukho
                  ukhwenco olunzulu        ngokupheleleyo.          utolikeko oluvakalayo     olwanelisayo              ngokulindelekileyo.       Isiqulatho simana        lunamathelwano.
                  ngesihloko.              Imihlathi ibonakalisa    lwesihloko. Iingcamango   lwesihloko.               Isiqulatho siqhelekile,   ukungacaci kusilela      Iingcamango
                  Iingcamango              utolikeko                zinomdla,                 Iingcamango               sinezikhewu               unamathelwano.           uphindaphindwo
                  zivuthiwe,               oluchanekileyo           zeziqinisekisayo.         ziqhelekile, ziyasilela   kunamathelwano.           Iingcamango              nokunwenwela kude
                  zixhokonxa iingcinga.    lwesihloko.              Izivakalisi nemihlathi    ngobunzulu.               Iingcamango uninzi        zinqongophele,           kwisihloko.
                  Izivakalisi nemihlathi   Iingcamango              zakhiwe kakuhle           Izivakalisi nemihlathi    lwazo lunxulumene.        soloko kuphinda-         Izivakalisi nemihlathi
                  zakhiwe                  zihlakaniphile,                                    zithande ukuba            Izivakalisi nemihlathi    phindwa.                 zinobubhutyubhutyu
                  ngokunamatheleney        zinomdla. Izivakalisi                              namakhwiniba              zineemposiso kodwa        Izivakalisi nemihlathi   azingqinelani.
                  o.                       nemihlathi                                         kwiindawana ezithile      iingcamango               zakhiwe buthathaka.
                                           zinongqinelwano                                    kodwa umhlathana          ziyalandeleka.
                                           kwaye zahlukahlukene.                              wona unembadla.

 12                      6½ – 8                      6                        5½                     4 – 4½                        3½                    2½ – 3                      0–2
 ULWIMI, ISIMBO   Isimbo,imvakalozwi       Isimbo, imvakalozwi      Isimbo, imvakalozwi       Isimbo, imvakalozwi       Isimbo, imvakalozwi       Isimbo, imvakalozwi      Isimbo, imvakalozwi
 NOKUHLELA        nerejista zisulungeke    nerejista zihambelana    nerejista ihambelana      nerejista ihambelana      nerejista ibusilela       nerejista zihexa         nerejista
                  ngokuchanekileyo         ngokuchanekileyo         nesihloko kumaxa          neemfuno zesihloko        kunamathelwano. Upelo,    kakhulu. Upelo,          zinobubhetyebhetye kuzo
                  nangokufezekileyo        nesihloko. Upelo,        amaninzi. Upelo,          gabalala. Upelo,          uqhawulo-magama,          uqhawulo-magama,         zonke iinkalo. Upelo,
                  nesihloko. Upelo,        uqhawulo-magama,         uqhawulo magama,          uqhawulo-magama,          iziphumlisi nolwimi       iziphumlisi nolwimi      uqhawulo magama,
                  uqhawulo-magama,         iziphumlisi nolwimi      iziphumlisi nolwimi       iziphumlisi nolwimi       ziqhelekile kwaye         zisetyenziswa            iziphumlisi nolwimi
                  iziphumlisi nolwimi      olusulungekileyo         zisetyenziswe             zilula, uchongo           zisetyenziswa             tenxileyo. Uchongo       zisetyenziswe tenxileyo
 (8 AMANQAKU)     olusulungekileyo         zisetyenziswe            ngokuchanekileyo          lwamagama lwanele.        ngokungachanekanga.       magama luyahexa.         ngokugqithisileyo.
                  zisetyenziswe            ngokuchanekileyo.        kumaxa amaninzi.                                    Uchongo magama            Nangona kwenziwe         Uchongo lwamagama
                  ngempumelelo                                      Uchongo magama            Itekisi iseneemposiso     luphakathi.               uvavanyo-fundo           luhexa kakhulu. Itekisi
                  enkulu                   Itekisi                  oluhambelana netekisi.    noxa kwenziwe                                       kunye nohlelo.           idlakadlaka ziimposiso
                  nangokufanelekileyo.     engenamakhwiniba                                   uvavanyo-fundo            Itekisi ineziphoso                                 kwaye ziyabhidisa
                  Itekisi                  ngokupheleleyo kuba                                kunye nohlelo.            ezininzi kuba kwenziwe                             nasemva kovavanyo
                  ayinazimposiso           kwenziwe uvavanyo-                                                           uvavanyo-fundo kunye                               kunye nohlelo.
                  konke-konke kuba         fundo kunye nohlelo.                                                         nohlelo.
                  kwenziwa uvavanyo-
                  fundo nohlelo.
 8                6½ – 8                   6                        5½                        4 – 4½                    3½                        2½ – 3                   0–2

### Page 12

12                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3             (SEPTEMBA 2013)

Amanqaku anokusetyenziswa xa kukorekishwa imihlathana emifutshane:

ISIQULATHISO                                AMANQAKU                                   ISITSHIXO

A. UYILO NOMONGO                            12
                                                                                        A          B     EWONKE
B. ULWIMI, ISIMBO NOKUHLELA                 8
                                                                                        0 – 12     0–8

                                                                                        12         8     20

Amanqaku ewonke                             20

## Related documents

- [XHOSA HL P3 QP-GR12 2013](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-qp-gr12-2013/7bd00a63-14e2-4e44-bc22-599ecde20b9a) — isiXhosa HL · QP · 2013
- [Xhosa HL P3 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo/8af082b7-2682-402f-a626-ab36540f4a7f) — isiXhosa HL · Memo · 2018
- [XHOSA HL P3 MEMO GR12 SEPT2017](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo-gr12-sept2017/515c8c60-18c1-40c9-867f-b029ebfe7fc5) — isiXhosa HL · Memo · 2017
- [XHOSA HL P3 MEMO GR12 SEPT2015](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo-gr12-sept2015/11287a07-ed5f-4002-9576-97c906447169) — isiXhosa HL · Memo · 2015
- [XHOSA HL P3 QP GR12 SEPT 2023](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-qp-gr12-sept-2023/a6720276-bedc-4b2c-8853-7d8fd16829b8) — isiXhosa HL · QP · 2023
- [XHOSA HL P3 QP GR12 SEPT2020](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-qp-gr12-sept2020/378174af-5fa9-4a68-ade9-ba1a8c30abd5) — isiXhosa HL · QP · 2020

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
