# isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Prelim 2024 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the Eastern Cape Prelim Exam 2024, 18 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo-gr12-sept-2024/74531c19-1e96-402b-a820-310a4a2434c4
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: Eastern Cape Prelim Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 18

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Prelim 2024 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo-gr12-sept-2024/74531c19-1e96-402b-a820-310a4a2434c4)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Prelim Exam · 2024. Memorandum, 18 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                             NATIONAL
                        SENIOR CERTIFICATE

                              IBANGA 12

                          SEPTEMBA 2024

        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3
            ISIKHOKELO SOKUMAKISHA

AMANQAKU:   100

                  Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-18.

                      Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3              (EC/SEPTEMBA 2024)

IMIYALELO YOKUMAKISHA

Ekuhloleni umsebenzi wabaviwa, mayithathelwe ingqalelo le miba ilandelayo,
eminye yayo icatshulwe kwirubrikhi yokuhlola:

• Makubekho ubungqina bokucwangcisa, bokuyila, bokuhlaziya, bokuhlela
  nobokulungisa iziphene kumsebenzi aza kuwunikezela.
• Makayazi injongo, abantu ajolise kubo nomxholo kwakunye nerejista, isimbo
  sokubhala nethoni, ingakumbi kwiCANDELO B.
• Ukusetyenziwa kolwimi, upelo neempawu zobhalo.
• Izakhi zolwimi kubandakanya ulwazi olunzulu ngolwimi.
• Ukhetho magama nokusetyenziswa kwezafobe.
• Ukubunjwa kwezivakalisi.
• Ukubhalwa kwemihlathi.
• Ukutolikwa kwesihloko esiza kuvezwa kumxholo ngokupheleleyo: intshayelelo,
  ukukhuliswa kwezimvo nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                         3

IINGCEBISO NGENDLELA YOKUMAKISHA

ICANDELO A: ISINCOKO

Jonga kwiCANDELO A: Irubrikhi yokuhlola isincoko efumaneka kwiphepha le-17
nele-18 lesi sikhokelo sokumakisha.

IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO

                IMIQATHANGO                                AMANQAKU
UMXHOLO NOCWANGCISO                                           30
ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA                            15
ISAKHIWO                                                       5
AMANQAKU EWONKE                                               50

1.     Funda isincoko sonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO noCWANGCISO.

2.     Funda isincoko kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
       ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

3.     Funda isincoko kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo leSAKHIWO.

       ICANDELO B: IMIHLATHI

       Jonga kwiCANDELO B: Irubrikhi yokuhlola imihlathi efumaneka kwiphepha
       le-19 lesi sikhokelo sokumakisha.

       IMIQATHANGO ESETYENZISELWA UVAVANYO
       IMIQATHANGO                                         AMANQAKU
       UMXHOLO, UCWANGCISO NEFOMATHI                          15
       ULWIMI, ISIMBO SOKUBHALA NOKUHLELA                     10
       AMANQAKU EWONKE                                        25

1.     Funda umhlathi wonke uze ugqibe ngenqanaba loMXHOLO, UCWANGCISO
       neFOMATHI.

2.     Funda umhlathi kwakhona uze ukhethe inqanaba elichanekileyo loLWIMI,
       ISIMBO SOKUBHALA nokuHLELA.

       QAPHELA:

       • Iifomathi ezahlukeneyo zemihlathi/ezifundisiweyo ziyasetyenziswa. Oku
         kufuneka kuthatyathelwe ingqalelo xa kuhlolwa ifomathi.
       • Nika amanqaku ngefomathi echanekileyo.
       • Jonga uthungelwano lwezimvo kuko konke okubhaliweyo.
       • Amanqaku anikwe ngezantsi kwisihloko ngasinye kwesi sikhokelo
         sokumakisha asetyenziswa kuphela njengesikhokelo kubamakishi.
       • Makwamkelwe indlela umviwa ngamnye asitolike ngayo isihloko, nokuba
         iyohluka kumanqaku anikiweyo, okanye kwiimbono okanye iindlela
         asitolika ngayo ummakishi.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                 (EC/SEPTEMBA 2024)

ICANDELO A: IZINCOKO

Kulindeleke ukuba abaviwa babhale isincoko esiNYE esinomthamo wamagama
angama-340–390 ngesiNYE sezihloko ezinikiweyo. Abaviwa bangabhala
nangaluphi na udidi lwesincoko: esibalisayo, esichazayo, esicamngcayo,
esixoxayo, esivelela amacala omabini, okanye naziphina ezidityanisiweyo kwezi.
Isincoko esibalisayo:
•   Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo.
•   Sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
•   Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
•   Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo,
    mazibonakale.
•   Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
    ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana
    nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
•   Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha.
•   Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa.
•   Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda
    isincoko, lungekrwada phofu.
Isincoko esichazayo:
• Sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
• Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo.
• Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
• Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
  izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi.
• Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho.
• Sivakalisa iimvakalelo zombhali.
Isincoko esicamngcayo:
• Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
• Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
• Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
• Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza
  ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
  nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.)
• Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.
Isincoko esixoxayo:
•    Umviwa uthatha icala ngomba othile.
•    Uthotho lweengxoxo oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
     ezithile.
•    Ukubethelela isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
     lokuvula.
•    Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani
     okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani.
•    Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
•    Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                      5

Isincoko esivelela amacala omabini:

• Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili.
• Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
• Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
• Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
  luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
  makalunike olwakhe uluvo xa evala.
• Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani
  obuxhasayo.
• Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso.
• Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3             (EC/SEPTEMBA 2024)

UMBUZO 1

1.1   Saba nosuku olumnandi.

      Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala
      elinye.
      Isincoko masicwangiswe ngokokuko.
      Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/azixube
      iintsingiselo zeempendulo.
      Imo efanelekileyo: intshayelelo,isiqu nesiphelo.

      Umxholo:

      •   Ingaba libali lemini/lesiganeko/lemeko engobumnandi bolo suku.
      •   Bangabalisa /achaze/ uhlobo lobumnandi nendlela babonwabe ngayo.
      •   Bangabonakalisa ifuthe lobu bumnandi neemvakalelo zabo.
      •   Bangabhala neziphumo zobo bumnandi.

      [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkeleka.]

      Ulwimi:

      Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala,uhlobo lomhlathi oluhambelana
      nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
      sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                       [50]

1.2   Umonakalo odalwa zizandyondyo zemvula.

      Isincoko singabalisa /chaza/camngca/xoxela amacala amabini/xoxela icala
      elinye.
      Isincoko masicwangciswe ngokokuko.
      Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/efihlakeleyo/
      azixube iintsingiselo zeempendulo.
      Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu, nesiphelo.

      Umxholo:

      • Ingalibali lemini enye/lesiganeko/ lemeko/ leemeko/ leziganeko ezenziwa
        zizandyondyo zemvula.
      • Bangachaza ukuba zintoni izandyondyo zemvula baze bachaze
        nomonakalo owenziwa zizandyondyo zemvula.
      • Bangavelela iindlela oluchaphazeka ngazo uluntu ziimvula ezonakalisayo.
      • Banganika iingcebiso zokusombulula umonakalo odalwa zizandyondyo
        zemvula.

      [Nawuphi na umxholo ohambelana nezihloko uya kwamkelwa.]

      Ulwimi:

      Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana
      nesincoko esikhethiweyo/ isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
      sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                       [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                             7

1.3    Ubomi beentsapho kwiminyaka ezayo.

       Isincoko singaxoxela icala elinye/ singaxoxela amacala omabini/ singabalisa/
       chaza/ camngca.
       Isincoko masicwangiswe ngokokuko.
       Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa /efihlakeleyo/
       azixube iintsingiselo zeempendulo.
       Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu, nesiphelo.

       Umxholo:

       • Bangasikrobisela kubomi obuza kuphilwa ziintsapho kwiminyaka ezayo.
       • Bangaveza izimvo zabo malunga nobomi obuphilwa ziintsapho ngoku
         kunye nobo ziza kuphila kwiminyaka ezayo.
       • Bangabonisa ulwazi ngesihloko bebonisa ubomi obumnandi/ububi obuza
         kuphilwa ziintsapho kwinyaka ezayo.
       • Banganika neengcebiso ngendlela ababubona ngayo ubomi beentsapho
         besenza uqikelelo lobomi beminyaka ezayo .

       [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

       Ulwimi:

       Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
       oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
       isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.               [50]

1.4    Igugu lingaba likhulu umbombo uyaqhosha.

       Isincoko singabalisa/ chaza/ camngca/ xoxela amacala amabini/ xoxela icala
       elinye.
       Isincoko masicwangciswe ngokokuko.
       Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa/ efihlakeleyo/
       azixube iintsingiselo zeempendulo.
       Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo

       Umxholo:

       • Ingalibali lemini enye/ isiganeko/ imeko ekuboniseni ukuphoxeka komntu
         kuloo mabhongo ebenawo.
       • Angabalisa ibali elibonisa ifuthe lamazwi esihloko.
       • Iziphumo zala mazwi esihloko.

       [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

       Ulwimi:

       Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
       oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko,
       isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.               [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                            ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                (EC/SEPTEMBA 2024)

 1.5    Abafundi abahloniphayo bayaphumelela.

        Isincoko singabalisa/ chaza/ camngca/ xoxela icala elinye/ xoxela amacala
        omabini.
        Isincoko masicwangciswe ngokokuko.
        Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo efihlakeleyo/ yentsusa/
        azixube iintsingiselo zeempendulo.
        Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

        Umxholo:

        • Ingalibali lemini enye/ isiganeko/ imeko engendima edlalwa yintlonipho
          kwimpumelelo yabafundi.
        • Bangabalisa /baveze iimbono zabo ngabafundi abahloniphayo kunye
          nempumelelo yabo.
        • Bangaveza uncedo olwenziwa yintlonipho kwimpumelelo yabafundi
        • Bangakhuthaza okanye bacebise ngokubaluleka kwentlonipho
          kubafundi ukuze baphumelele.

        [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

        Ulwimi:

        Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
        oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane
        nesihloko,isakhiwo sesivakalisi kunye nezixhobo zokunonga
        ezifanelekileyo.                                                              [50]

 1.6    Ukulunga nokungalungi kwesibonelelo sama-R350 kulutsha.

        Isincoko singabalisa/ chaza/ camngca/ xoxela icala elinye/ xoxela amacala
        amabini.
        Isincoko masicwangciswe ngokokuko.
        Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo yentsusa /efuhlakeleyo/
        azixube iintsingiselo zeempendulo.
        Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

        Umxholo:
        • Ingalibali lemini enye/ isiganeko/ imeko enganefuthe lesibonelelo sama-
          R350 kulutsha.
        • Bangaveza amacala omabini /icala elinye ebonakalisa ububi/ubuhle
          besi sibonelelo kulutsha.
        • Banganika nezinye iingcebiso malunga nangamanye amaphulo
          anokwenziwa ngurhulumente kulutsha ukulwa intswela-ngqesho
          nokukwazi ukuzimela.
        [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa]

        Ulwimi:
        Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala,uhlobo lomhlathi oluhambelana
        nesincoko esikhethiweyo,isigama sihambelane nesihloko,isakhiwo
        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                       [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                       Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                                 9

 1.7    Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
        Isincoko singabalisa/ sichaze/ sicamngce/ xoxele icala elinye/ sixoxele
        amacala omabini.
        Isincoko masicwangciswe ngokokuko.
        Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo
        yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo.
        Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

        Umxholo:

        • Ingalibali losuku lokuvota notshintsho oluza nalo.
        • Bangabonisa ukubaluleka kosuku lokuvota kwilizwe/kumntu/okanye
          kuluntu ngokubanzi.
        • Bangachaza ifuthe lotshintsho oluza nokuvota.
        • Bangabonakalisa ukubaluleka kokuba uluntu luthathe inxaxheba kuvoto/
          kulonyulo lombutho oza kukhokela ilizwe/kumaphondo/kumasipala/
          kumanqanaba ohlukileyo olawulo.
        • Bangavelela indima edlalwa ngamaqela ezopolitiko/ urhulumente
          ekukhuthazeni uluntu luvote/luthathe inxaxheba kulonyulo abonakalise
          neziphumo zokuvota/zolonyulo.
        • Aveze indima ebalulekileyo edlalwa yiKhomishini ezimeleyo yolonyulo
          (IEC) ekulungiseleleni nasekuqhubeni uvoto.

        [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

        Ulwimi:

        Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala,uhlobo lomhlathi oluhambelana
        nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                           [50]

 1.8    Umviwa makanike isihloko esifanelekileyo.
        Isincoko singabalisa/ sichaze/ sicamngce/ xoxele icala elinye/ sixoxele
        amacala omabini.
        Isincoko masicwangciswe ngokokuko.
        Impendulo isenokuba kwinqanaba lentsingiselo
        yentsusa/efihlakeleyo/azixube iintsingiselo zeempendulo.
        Imo efanelekileyo: intshayelelo, isiqu nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                             Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3           (EC/SEPTEMBA 2024)

        Umxholo:

        • Bangabalisa ngesiganeko sokuxhwilwa/ sokubiwa/ sempatho-gadalala/
          sokuxhatshazwa kwabantwana.
        • Bangachaphazela imeko embi yokubiwa/yokuxhwilwa/kwabantwana
          ngabantu abadala.
        • Bangavelela impatho gadalala/impatho mbi eyenzeka ebantwaneni
          emakhaya nakuluntu ngokubanzi.
        • Bangabonakalisa ukungakhuseleki kwabantwana ngabantu ebebelindele
          ukuba babakhusele.
        • Bangaveza imeko yenkxalabo kubazali besoyikisela ukuba abantwana
          bangaxhwilwa/ bangabiwa/banganyamalala okanye abonakalise
          abantwana bephila ngokungakhululekanga.
        • Bangaveza ubomi obubi boloyiko obuphilwa ngabantwana kweli xesha
          langoku.

        [Nawuphi na umxholo ohambelana nesihloko uya kwamkelwa.]

        Ulwimi:

        Ulwimi maluhambelane nenjongo yokubhala,uhlobo lomhlathi oluhambelana
        nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
        sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.                   [50]

                                                    AMANQAKU ECANDELO A:            50

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                  Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                         11

ICANDELO B: IMIHLATHI

UMBUZO 2
Kulindeleke ukuba abaviwa bakhethe imihlathi ibe MI
BINI kule ibuziweyo. Ubude bempendulo nganye mabube li-100−120 amagama
ngomhlathi ngamnye. Oku kubhekisa kumxholo kuphela. Ulwimi, irejista isimbo
sokubhala nethoni masifanelane nenjongo yobhalo.
2.1    I-IMEYILI
       Ifomathi, ucwangciso nomxholo: [15]

       • Kunyanzelekile ivele idilesi yombhalelwa ibe neempawu zejelo
         alisebenzisayo.
       • Kolandelayo umgca kukho imigcana/ imiqolwana equlethe isizathu
         sokubhalwa.
       • Inesibuliso esidiza ukuba kubhalelwa umhlobo.
       • Umxholo ungokuvuyisana nomhlobo wakho ngenkxaso-mali ayifumene eza
         kumfundisa phesheya kolwandle.
       • Makusetyenziswe isimbo nefonti efundeka lula, ingaxutywa.
       • Mayingabhalwa ngoonobumba abakhulu bodwa.
       • Mayibhalwe ngemibala engaphandliyo.

       Ulwimi /isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

       • Ithoni nerejista mazibe sesikweni.
       • Ulwimi malube lolungandilisekannga, iregista engekho sesiweni nefanele
         abahlobo.
       • Isigama sesokuvuyisana nomhlobo.
       • Ubhalo maluvakale luyondelelane lucace lubesemxholweni.                    [25]
2.2    ILETA ESESIKWENI
       Ifomathi, ucwangciso nomxholo: [15]
       •   Iidilesi zibe mbini.
       •   Eyombhali idilesi nomhla zibhalwa ngokupheleleyo ngasekunene.
       •   Idilesi yombhalelwa ibhalwa ithi nca kumgca ohlayo ngasekhohlo.
       •   Isikhundla sombhalelwa negama lephephandaba malikhankanywe.
       •   Isibuliso masihambelane nomxholo weleta.
       •   Akunyanzelekanga ukuba abizwe ngegama lo ubhalelwayo xa
           kwamkelekile ukusebenzisa uMhlekazi/uNkosazana/uNkosikazi.
       •   Umcimbi ukrwelelwa umgca ngaphantsi xa ubhalwe ngoonobumba
           abancinci/ awukrwelelwa xa ubhalwe ngoonobumba abakhulu, uze ushiye
           umgca.
       •   Isakhiwo siquka intshayelelo, isiqu nesiphelo.
       •   Umxholo mawube malunga nokuthengiswa kweziyobisi ngaphakathi
           ezikolweni.
       •   Umhlathi wokuqala mawunike isizathu/ iinjongo sokubhala ileta.
       •   Umhlathi olandelayo ukhulisa umxholo. Uveza iziphumo ezibi ezibangelwa
           kukuthengwa kwezi ziyobisi ngabafundi.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3            (EC/SEPTEMBA 2024)

      • Umhlathi wokugqibela uza neengcebiso ngezinto ezinokwenziwa
        ukuphelisa ukuthengiswa kweziyobisi esikolweni.
      • Isiphelo masibe seseleta esesikweni size silandelwe ngoonobumba
        magama nefani yombhali.
      • Ileta mayibe malunga nokuthengiswa kweziyobisi ngaphakathi ezikolweni.
      • Mazingasetyenziswa izingxi kwiidilesi, kwisibuliso kunye nesiphelo.

      Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

      • Ithoni nerijista mazibe sesikweni.
      • Ulwimi malube lolusesikweni lusulungeke.
      • Ubhalo maluvakale luyondelelane lucace lube semxholweni.                   [25]

2.3   UDLIWANO NDLEBE

      Ifomathi, ucwangciso nomxholo: [15]

      • Udliwano ndlebe malubhalwe njengoko lusenzeka.
      • Kwintshayelelo makunikwe iinkcukacha malunga nenjongo
        yodliwanondlebe, indima yabadlali nendawo oluqhubeka kuyo.
      • Amagama wezithethi abhalwa kwicala lasekhohlo ephepheni kulandele
        ikholoni.
      • Makungabhalwa nto phantsi kwamagama ezithethi.
      • Ukwahlula intetho yesithethi ingasinye shiya umgca.
      • Imibuzo mayicace ingqale kwaye inike umhlaba wempendulo ephuhlileyo.
        Iimpendulo ezinjengo-Ewe/Hayi azamkelekanga.
      • Udliwanondlebe malube phakathi komqeshi wakwiSebe lezeMpilo kunye
        noAsive ozigqatsele umsebenzi.
      • Umxholo mawube nenjongo yokufumana ulwazi ngokufaneleka kukaAsive
        kumsebenzi azigqatsele wona.

      Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

      • Ulwimi malube lolusesikweni luhloniphe/olundilisekileyo.
      • Isigama singqamane nomxholo wodliwanondlebe.
      • Ithoni, irejista mayibe sesikweni.                                         [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                   Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                         13

 2.4    INGXELO ESESIKWENI

        Ifomathi, ucwangciso nomxholo: [15]

        • Imiba mayibhalwe ngokweengongoma.
        • Isihloko sengxelo masibe sifutshane, sibebanzi kwaye sisebenze
          njengesishwakanthelo sokuqulathwe yingxelo.
        • Isihloko sengxelo masingabhekiseli mntwini kodwa kufuneka
          uhlobo lokhuphiswano luxeliwe.
        • Mayibe nombhali wayo onegama, ayisayine kunye nomhla
          ebhalwe ngayo.
        • Isakhiwo masibhalwe ngokwefomathi echanekileyo
        • Kwintshayelelo: Makusetyenziswe amazwi ambalwa
          nakhethekileyo.
        • Makuchazwe umhla afumene ngawo umyalelo kunye nomhla
          ekufuneka kugqitywe ngayo ingxelo mayivele.
        • Umxholo: Mawucace gca umba ekuthethwa ngawo kwaphaya
          kwisihloko.
        • Makabonakalise iinkcukacha ezichanekileyo ezimalunga nolu
          khuphiswano ,izinto ezibalulekileyo nezibanike umdla kulo.
        • Umxholo mawube malunga neengcebiso zokugcina indalo
          ikhuselekile.
        • Makubekho uthungelwano, uyondelelwano nonxibelelwano
          lwezimvo/iziganeko.
        • Isiphelo: Umbhali makaveze ukubaluleka kolu khuphiswano
          nolwazi abalufumeneyo olukhuthaza ukugcinwa kwendalo
          ikhuselekile.
        • Makaveze iziphakamiso/izivumelwano eziye zavela kolu
          khuphiswano.
        • Makabhale igama lalowo uqulunqe le ngxelo.

        Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

         • Ulwimi nethoni malube lodidi lwengxelo leyo yenziwayo.
         • Kusetyenziswa ulwimi olusesikweni, izibizo gabalala, umntu
           wesithathu.
         • Ubhalo maluvakale lucace lube semxholweni.
         • Ulwimi lolundilisekileyo, kusetyenziswe ingxelo-ntetho.
         • Ithoni, irejista, isimbo sokubhala, isigama esifanelene
           nenjongo/isimo sentlalo.                                                 [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                           ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3             (EC/SEPTEMBA 2024)

 2.5    I-AJENDA NEMIZUZU

        Ifomathi, ucwangciso nomxholo: [15]

        • Kwi-ajenda makuvele igama lekomiti yabatsha, umhla, indawo
          nexesha neengongoma ze-ajenda.
        • Imizuzu mayibhalwe ilandele iingongoma ze-ajenda.
        • Imiba ekuza kuxoxwa ngayo mayinonjolwe.
        • Makudweliswe amagama abantu abakhoyo namagama
          abangxengxezileyo.
        • Makuvele izigqibo /izindululo ezithatyathwe kwintlanganiso
          ngokwesihloko esimalunga nokulungiselela usuku lolutsha.
        • Makusetyenziswe izenzi ezikwixesha elidlulileyo.
        • Malivele ixesha ephume ngayo intlanganiso.
        • Makubhalwe umqulunqi wemizuzu onguNobhala wekomiti
          nomhla equlunqwe ngayo intlanganiso.

        Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

        • Ulwimi malube sesikweni.
        • Ithoni nerejista mayibe sesikweni.
        • Ulwimi oluchukumisayo malusetyenziswe.                                    [25]

 2.6    INTETHO

        Ifomathi, ucwangciso nomxholo: [15]

        • Isakhiwo masibe yimihlathi eyakhiwe ngomxube wezivakalisi ukusuka
          kwezimfutshane ukuya kwezide.
        • Mayibe nesihloko esibhalwe ngoonobumba abakhulu.
        • Mayahlulwe ibe netshayelelo, isiqu nesiphelo.
        • Intshayelelo mayitsale umdla wabaphulaphuli/ idlwengule umxhelo.
        • Amanqaku aza kunyathela kuwo mawavele kwintshayelelo.
        • Ucwangciso malubonakalise ukuqonda isihloko/abantu ekujoliswe kubo/
          indawo/ ixesha kwanenjongo yentetho.
        • Mayikhankanye iingongoma aza kucangcatha kuzo ezinxulumene nokuthi
          ndlelantle kubafundi nombulelo kootitshala.
        • Intetho mayibe ngombulelo wabafundi kootitshala ngezinto ababenzele
          zona.
        • Ukunqumama makubonakaliswe ngeempawu ezifana ne-elipsis
          neziphumlisi.
        • Ucaphulo malubonakaliswe ngeempawu zocaphulo.
        • Isiphelo masibe sesincamisa umxhelo nesiza kwenza ukuba abaphulaphuli
          bahlale beyikhumbula le ntetho.
        • Mayibe nophawu olubonakalisa ukuba iyaphela./ifikelela esiphelweni
          intetho.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                    Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)              ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                        15

        Ulwimi/isimbo sokubhala nokuhlela: [10]

        • Ulwimi malube lolusulungekileyo nolundilisekileyo kuba yenzelwa
          abangasondelanga kulowo uyinikezelayo.
        • Izidibanisi nonamathelwano mazihambelane nodidi lomhlathi
          olukhethiweyo,umzekelo: okokuqala, okwesibini.
        • Ithoni, irejista nesimbo sokubhala masibe sesifanelekilayo sihambelane
          nendawo intetho eyenziwa kuyo kunye nodidi lwabantu eyenzelwa bona/
          abaphulaphuleyo.                                                         [25]

                                             AMANQAKU ECANDELO B (25 x 2):           50
                                                     AMANQAKU EWONKE:               100

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                     Tyhila iphepha

                            Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                                                                      ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                                                                 (EC/SEPTEMBER 2024)

QAPHELA:
o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (zephepha lesi-3, ICANDELO A)
o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu.
o Imigangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko
     ezikwinqwanqwa eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye.
o Isakhiwo asicatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi.

ISIHLOMELELO A: IRUBRIKHI YOKUHLOLA ISINCOKO ULWIMI LWASEKHAYA [50 AMANQAKU]

      Imiqathango                                         Egqwesileyo                 Esemagqabini                  Eyanelisayo              Eyinxalenye          Engaphumelelanga
                                                                                      neqaqambileyo                nefanelekileyo
 UMXHOLO                                                       28–30                      22–24                         16–18                    10–12                     4–6
 NOCWANGCISO                                        -Impendulo igqwesile/          -Impendulo ixongxwe          -Impendulo iyanelisa.     -Impendulo             -Impendulo ayihambelani

                         Inqwanqwa eliphakamileyo
                                                    inomtsalane, ngaphezu          ngobugcisa.                  -Izimvo ziyathungelana    ayinaluthungelwano     nomxholo kwaphela.
 (Impendulo nezimvo)                                koko bekulindelekile.          -Izimvo zihambelana gingci   noko ziyaqinisekisa       lungqinelanayo.        -Izimvo ziyabhidisa kwaye
 Uyondelelwaniso                                    -Izimvo eziqiqisisiweyo,       nomxholo kwaye zinomdla      ngokuse-mxholweni.        -Izimvo azicacanga     azingqamananga
 lwezimvo                                           ezixhokonxa iingcinga          zinobungqina bokuvuthwa.     - Ilungelelanisiwe noko   kwaye ayizizo          kwaphela nomxholo.
                                                    nezivuthiweyo.                 -Ilungelelaniswe kakuhle     kwaye iyathungelana       ezomfundi.             -Azicacanga kwaye kwaye
 ngokucwangcisa.
                                                    -Impendulo                     kakhulu kwaye                kuquka intshayelelo,      -Buncinci ubungqina    ziphindaphindiwe.
 Ukuqonda injongo,                                  elungelelaniswe kakuhle        iyathungelana                isiqu ukuqukumbela/       bolungelelwaniso       -Azilungelelaniswanga
 abantu ekujoliswe                                  ngokugqwesileyo                (inonamathelwano) kuquka     nesiphelo.                nothungelwano          kwaye azithungelani
 kubo kunye nesimo                                  enothungelwano                 intshayelelo, isiqu                                    lweengcamango.
 sentlalo.                                          (enonamathelwano)              ukuqukumbela/nesiphelo.
                                                    ukuquka intshayelelo, isiqu,
                                                    ukuqukumbela/nesiphelo.
     30 AMANQAKU                                               25–27                         19–21                       13–15                     7–9                     0–3
                                                    -Impendulo egqwesileyo         -Impendulo ixongxwe          -Impendulo eyanelisayo    -Ubukhulu becala       -Akukho linge
                                                    kodwa ineendawana esilela      kakuhle.                     nangona kumana kubakho    impendulo              lokuphendula isihloko.

                         Inqwanqwa elingezantsi
                                                    kuzo ukuba neempawu            -Izimvo ziyahambelana        izikhewu kwingcaciso.     ayihambelani           -Ayihambelani kwaphela
                                                    ezinomtsalane ogqwesileyo      zinomdla.                    -Izimvo ziyanamathelana   nomxholo.              nomxholo kwaye
                                                    wesincoko esinkqenkqeza        -Ilungelelaniswe kakuhle     ngokwanelisayo kwaye      -Izimvo zibonakalisa   ayifanelekanga.
                                                    phambili.                      iyathungelana                ziyaqinisekisa.           ukungahlangani         -Ayingqamananga
                                                    -Izimvo ezivuthiweyo           (inonamathelwano) kuquka     -Kukho ulungelelaniso     nokubhidisa.           nomxholo kwaphela
                                                    neziqiqisisiweyo.              intshayelelo, isiqu          olufumanekayo             -Phantse bungabikho    kwaye inobubhu-
                                                    -Izimvo zilungelelaniswe       nesiphelo..                  nothungelwano             ubungqina              tyubhutyu.
                                                    ngobugcisa                                                  kwintshayelelo, isiqu     bolungelelwaniso
                                                    zinothungelwano                                             nesiphelo.                nothungelwano.
                                                    (zinonamathelwano)
                                                    kuquka intshayelelo, isiqu
                                                    kunye nesiphelo.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                Tyhila iphepha

                                                                                   Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024)                                                                               ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                                                                                    17

 ULWIMI, ISIMBO                                                                14–15                           11–12                            8–9                        5–6                         0–3
 SOKUBHALA                                                         -Ithoni, irejista, isimbo         -Ithoni, irejista, isimbo      -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ulwimi alunantsingiselo.

                                        Inqwanqwa eliphakamileyo
 NOKUHLELA                                                         sokubhala, isigama zifaneleke     sokubhala kunye nesigama       sokubhala nesigama          sokubhala nesigama          -Ithoni, irejista, isimbo
 Ithoni, irejista, isimbo sokubhala,                               kakhulu kwinjongo, abantu         ziqaqambe kakhulu              zifanelekile kwinjongo,     azihambelani nenjongo,      sokubhala nesigama
 isigama esifanelenenenjongo/nesimo                                ekujoliswe kubo nakwisimo         kwinjongo, abantu ekujoliswe   abantu ekujoliswe kubo      abantu ekujoliswe kubo      azihambelani mpela
 sentlalo.                                                         sentlalo.                         kubo nesimo sentlalo.          nesimo sentlalo.            nesimo sentlalo.            nenjongo, abantu
 Uchongo magama.                                                   -Ulwimi lusetyenziswe             -Ulwimi luchanekile kwaye      -Ulwimi lusetyenziswe       -Ulwimi lusetyenziswa       ekujoliswe kubo nesimo
 Ukusetyenziswa kolwimi                                            ngokuzithemba,                    ithoni isetyenzisiwe           ngokufanelekileyo           ngendlela ebuthathaka.      sentlalo.
 nemigaqo,                                                         luyachukumisa                     ngokufanelekile                ukudlulisa umyalezo.        -Ithoni nochongo            -Ukusetyenziswa
 Iimpawu zokubhala, igrama, upelo.                                 ngokugqwesileyo.                  nangokuzinzileyo kwisincoko                                magama
                                                                                                                                    -Ithoni ifanelekile.                                    kwisigama
                                                                   -Ithoni edlwengula umxhelo        siphela.                       -Izixhobo zolwimi           azifanelekanga.             kunqongophele
 15 AMANQAKU                                                       nenobuciko.                       -Ubukhulu becala akukho                                    -Isigama
                                                                                                                                    zisetyenzisiwe                                          ngokubaxekileyo de
                                                                   -Akukho nasinye isiphene          ziphene kwigrama nopelo.       ukuphuhlisa nokuphucula     sinqongophele               ungakwazi ukuqonda
                                                                   segrama nopelo.                   -Sixongxwe kakuhle             umxholo.                    kakhulu.                    okubhaliweyo.
                                                                   -Sixonkxwe ngobugcisa             kakhulu.
                                                                   obukhulu.
                                                                                  13                              10                              7                          4
                                                                   -Ulwimi lugqwesile kwaye          -Ulwimi luyakuthimba           -Ukusetyenziswa kolwimi     -Ukusetyenziswa kolwimi
                                                                   kusetyenziswe izixhobo            kwaye ubukhulu becala          ngokwanelisayo kodwa        ngokungafanelekanga.
                                       Inqwan                      zolwimi ezibonakalisa ubuciko     luchanekile.                   kusekho ukungangqinelani    -Kuncinci okanye akukho
                                       qwa                         ngokufanelekileyo.                -Ithoni iqaqambile kwaye       apha naphaya.               ukohluka – hlukana
                                       elingez
                                       antsi                       -Akukho nasinye isiphene          ichanekile.                    -Ubukhulu becala ithoni     kwezivakalisi.
                                                                   segrama nopelo.                   -Zimbalwa iziphene             ifanelekile kodwa           -Isigama
                                                                   -Sixonkxwe ngobugcisa.            zegrama nopelo.                usetyenziso zixhobo         sinqongophele
                                                                                                     -Sixongxwe kakuhle.            zolwimi lunqongophele.      ngokugqithisileyo.

 ISAKHIWO                                                                          5                              4                               3                          2                         0–1
 Iimpawu zodidi lwesincoko                                         -Isihloko sikhuliswe              -Iinkcukacha zakhiwe           -Ukuphuhliswa               -Kukho amanqaku             -Amanqaku asemxholweni
 Ukuphuhliswa kwemihlathi                                          ngokugqwesileyo.                  ngokulandelelana               kweenkcukacha               asemxholweni.               awakho.
 nokubunjwa kwezivakalisi.                                         -Iinkcukacha ezigqwesileyo.       nangokuqiqisisiweyo.           ngokusemxhlolweni.          -Izivakalisi nemihlathi     -Ulwakhiwo lwezivakalisi
                                                                   -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe   -Ziyathungelana.               -Izivakalisi, imihlathi     zineemposiso.               nemihlathi
 5 AMANQAKU                                                        ngokugqwesileyo.                  -Ukwakhiwa kwezivakalisi       zakhiwe kakuhle.            -Isincoko                   lunobubhutyu-bhutyu.
                                                                                                     nemihlathi kuyahambelana,      -Isincoko                   sisesemxholweni             -Isincoko siphume
                                                                                                     kwahlukahlukene.               sisesemxholweni.            nangona zisekhona           kwaphela emxholweni.
                                                                                                                                                                iziphene.

 AMANQAKU                                                                      43–50                           33–40                           23–30                     13–20                         0–10

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                                                        Tyhila iphepha

                                                                                              Hosted by www.ecexams.co.za.

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                                                             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                                                                   (EC/SEPTEMBER 2024)

ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]

       Imiqathango                    Egqwesileyo                     Esemagqabini                   Eyanelisayo                 Eyinxalenye             Engaphumelelanga
                                                                      neqaqambileyo                 nefanelekileyo
 UMXHOLO,                                 13–15                           10–12                          7–9                          4–6                          0–3
 UCWANGCISO                    -Impendulo igqwesile             -Impendulo esemagqabini         -Impendulo eyanelisayo      -Kubonakala ubunzima        -Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                     ngaphezu koko                    ebonisa ulwazi olululo          ebonisa ulwazi              malunga nolwazi             ukunqongophala kolwazi
                               bekulindelekile                  ngeempawu zodidi lomhlathi.     ngeempawu zodidi            lweempawu zolu didi         ngeempawu zodidi
 -Impendulo nezimvo.           -Izimvo eziqiqisisiweyo          -Ubhalo lusemxholweni.          lomhlathi.                  lwetekisi.                  lomhlathi.
                               nezivuthiweyo.                   -Ukuthungelana komxholo         -Ayikho semxholweni         -Kukho ukungqamana          -Intsingiselo ilahlekile
 -Ulungelelwaniso lwezimvo
                               -Ulwazi olunzulu ngeempawu       nezimvo, kucaciswe kakuhle      ngokupheleleyo.             okungephi                   kwaye akakho
 nokucwangcisa.                zohlobo lomhlathi                kakhulu kwaye neenkcukacha      -Kukho ukuphambuka          okusemxholweni kodwa        semxholweni kwaphela.
 -Injongo, abantu ekujoliswe   obhaliweyo.                      zixhasa isihloko.               okungephi emxholweni.       ukuphambuka kubhalo.        -Ayithungelani kumxholo
 kubo, iimpawu/ imigaqo        -Ubhalo lusemxholweni            -Ifomathi efanelekileyo         -Ubukhulu becala            -Akusoloko kukho            nezimvo.
 nesimo sentlalo.              ncakasana.                       eneziphene ezingephi.           uyathungelana umxholo       uthungelwano phakathi       -Zimbalwa kakhulu
                               -Ukuthungelana komxholo                                          nezimvo.                    komxholo nezimvo.           iinkcukacha ezixhasa
                               nezimvo.                                                         -Ezinye iinkcukacha         -Zimbalwa iinkcukacha       isihloko.
                               -Icaciswe nzulu kwaye zonke                                      ziyasixhasa isihloko.       ezixhasa isihloko.          -Ayisetyenziswanga
                               iinkcukacha ziyasixhasa                                          -Ubukhulu becala            -Imigaqo eyimfuneko         imigaqo eyimfuneko
                               isihloko.                                                        ifomathi ifanelekile        yefomathi isetyenziswe      yefomathi.
                               -Ifomathi yamkelekile kwaye                                      kodwa kukho iziphene        ngokungacacanga.
                               ichanekile.                                                      ezingephi.                  -Imigaqo engundoqo
 15 AMANQAKU                                                                                                                yefomathi yetekisi
                                                                                                                            ityeshelwe.
 ULWIMI, ISIMBO                            9–10                              7–8                           5–6                        3–4                          0–2
 SOKUBHALA                     -Ithoni, irejista, isimbo        -Ithoni, irejista, isimbo       -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo   -Ithoni, irejista, isimbo
 NOKUHLELA                     sokubhala, isigama zifaneleke    sokubhala, isigama zifaneleke   sokubhala, isigama          sokubhala, isigama          sokubhala, isigama
 Ithoni, irejista, isimbo      ngokukodwa kwinjongo,            kakhulu kwinjongo, abantu       zifanelekile kwinjongo,     asifanelekanga              asihambelani nenjongo,
 sokubhala, injongo/imeko,     abantu ekujoliswe kubo           ekujoliswe kubo kunye           abantu ekujoliswe kubo      ngokupheleleyo              abantu ekujoliswe kubo
 abantu ekujoliswe kubo        nakwesimo sentlalo.              nakwisimo sentlalo.             kunye nesimo sentlalo.      kwinjongo, abantu           nesimo sentlalo.
 nesimo sentlalo.              -Ulwimi lusetyenziswe            -Ubukhulu becala ulwimi         -Kukho iziphene             ekujoliswe kubo kunye       -Izele ziziphene yaye
                               ngokuchanekileyo kwaye           lusetyenziswe ngokukuko         ezimbalwa zolwimi           nesimo sentlalo.            iyabhidisa.
 Ukusetyenziswa kolwimi
                               lwakhiwe ngokukuko.              nangokuchanekileyo.             -Isigama esaneleyo.         -Ukusetyenziswa kolwimi     -Isigama asihambelani
 nemigaqo yalo.                -Akukho ziphene konke            -Isigama sichaneke kakuhle.     -Iziphene                   ngokungachanekanga          nenjongo.
 Uchongo magama.               konke.                           -Ubukhulu becala akukho         aziyichaphazeli             kubangela iziphene          -Intsingiselo
 Iimpawu zokubhala                                              ziphene.                        intsingiselo.               ezibaxekileyo.              ichaphazeleke
 nopelo.                                                                                                                    -Intsingiselo ilahlekile.   ngokukodwa.

 10 AMANQAKU
 AMANQAKU                                 22–25                            17–20                         12–15                       7–10                          0–5

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                                                       Tyhila iphepha

                                                                  Hosted by www.ecexams.co.za.

## Related documents

- [isiXHOSA HL P3 QP GR12 SEPT 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-qp-gr12-sept-2024/bbcf969e-c0c4-47df-83d6-6dd993020a2d) — isiXhosa HL · QP · 2024 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — isiXhosa HL · Errata · 2024 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1/febe0a8c-f958-41d4-a87c-589d34cf4f1a) — isiXhosa HL · Errata · 2024 · isiXhosa
- [isiXHOSA HL P2 GR12 QP SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p2-gr12-qp-sept2024/91ca1290-e998-4918-b260-e3caf8763ae3) — isiXhosa HL · QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2024/53ba6920-da39-4ff1-91b3-5bcfc0342748) — isiXhosa HL · QP · 2024 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/1b5608d9-446e-4235-a304-4d8d16fa6d2b) — isiXhosa HL · QP · 2024 · isiXhosa

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-nov-2024/565429f8-87d6-4fa2-b709-5c480f7f035b) — QP · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
