# isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2014 Memo

> Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2014, 13 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo-gr12-sept2014/2163ab16-6228-4b83-9e69-5a277f979782
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa HL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2014
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-hl) › [isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo-gr12-sept2014/2163ab16-6228-4b83-9e69-5a277f979782)

## About this document

Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2014. Memorandum, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                  SENIOR CERTIFICATE

                           IBANGA 12

                    SEPTEMBA 2014

       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3
                IMEMORANDAM

AMANQAKU:   100

                  Le memorandam inamaphepha ali – 13.

### Page 2

2                        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                     (SEPTEMBA 2014)

ICANDELO A: IZINCOKO

Khetha isihloko sibe siNYE kwezi zilandelayo ubhale ngaso isincoko.
Bhala amagama angama340-390 kwisincoko ngasinye.

Kwisincoko ngasinye umfundi makabonise isakhiwo esifanelekileyo, umongo, uyilo,
isimbo nolwimi olufanelekileyo.

UMBUZO 1

Isincoko esibalisayo/esichazayo/esinocamngco.
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makabhale ngebali/isiganeko esenzekileyo okanye esiqwetyiweyo.
- Isakhiwo sebali masidlwengule umxhelo sikholeleke.
- Makasebenzise ixesha elidlulileyo amaxa amaninzi, usenakho nokusebenzisa
  ixesha langoku.
- Mawubhalwe ngokudlwengula umxhelo umhlathi wokuqala oyintshayelelo.
(Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile).              [50]

UMBUZO 2

Isincoko esichazayo/esibalisayo/esinocamngco
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Makachaze into ukudlwengula umxhelo.
- Makachonge amagama ngobunono ukufezekisa isiphumo sakubhalayo.
- Makasebenzise imifanekiso ngqondweni yokubonwayo, okuvakalayo,
  okungcanyulwayo, nokuphathwayo.
- Makasebenzise izigaba zentetho ngokukuko.
(Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.)              [50]

UMBUZO 3

Isincoko esixoxayo/esivelela amacala amabini
Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
- Masityekele kwicala elinye.
- Makubekho ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo oluthile olukhabana nolunye.
- Maluxoxelwe ngokupheleleyo uluvo ngalunye.
- Makaphele ethatha icala elithile umviwa adandalazise nesizathu sokuba enze oko.
- Makavakalise olwakhe uluvo umviwa.
- Masibe nesakhiwo esibunjwe ngobunono.
(Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.)              [50]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 3

(SEPTEMBA 2014)                 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                            3

 UMBUZO 4

 Isincoko esibalisayo/esichazayo/esinocamngco.
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Makabhale ngebali/isiganeko esenzekileyo okanye esiqwetyiweyo.
 - Isakhiwo sebali masidlwengule umxhelo sikholeleke.
 - Makasebenzise ixesha elidlulileyo amaxa amaninzi, usenakho nokusebenzisa
   ixesha langoku.
 - Mawubhalwe ngokudlwengula umxhelo umhlathi wokuqala oyintshayelelo.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile).              [50]

 UMBUZO 5

 Isincoko esixoxayo/esichazayo/esivelela amacala amabini
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Masityekele kwicala elinye.
 - Makubekho ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo oluthile olukhabana nolunye.
 - Maluxoxelwe ngokupheleleyo uluvo ngalunye.
 - Makaphele ethatha icala elithile umviwa adandalazise nesizathu sokuba enze oko.
 - Makavakalise olwakhe uluvo umviwa.
 - Masibe nesakhiwo esibunjwe ngobunono.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile).              [50]

 UMBUZO 6

 Isincoko esivelela amacala omabini/esichazayo/esinocamngco
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Masilungelelaniswe sivelele zonke iinkalo.
 - Masicwangciswe ngobunono isakhiwo saso size sicaciswe.
 - Makangathathi cala umviwa nangona enakho ukuvakalisa olwakhe uluvo.
 - Mazixoxelwe ngokuvokothileyo nokuvakalayo izimvo.
 - Makubekho isiphelo esisulungekileyo nesishiya umfundi engenantandabuzo
   ngoluvo lombhali.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile).              [50]

 UMBUZO 7

 Isincoko esibalisayo/esichazayo/esinocamngco.
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Makabhale ngebali/isiganeko esenzekileyo okanye esiqwetyiweyo.
 - Isakhiwo sebali masidlwengule umxhelo sibenobunyani.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 4

4                        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                       (SEPTEMBA 2014)

 - Makasebenzise ixesha elidlulileyo amaxa amaninzi, usenakho
   nokusebenzisa ixesha langoku.
 - Mawubhalwe ngokudlwengula umxhelo umhlathi wokuqala
   oyintshayelelo.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomfundi zamkelekile).

 Isincoko esichazayo/esibalisayo/esinocamngco
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Makachaze into ukudlwengula umxhelo.
 - Makachonge amagama ngobunono ukufezekisa isiphumo sakubhalayo.
 - Makasebenzise imifanekiso ngqondweni yokubonwayo, okuvakalayo,
   okungcanyulwayo, nokuphathwayo.
 - Makasebenzise izigaba zentetho ngokukuko.

 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile).

 Isincoko esixoxayo/esivelela amacala amabini
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Masityekele kwicala elinye.
 - Makubekho ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo oluthile olukhabana nolunye.
 - Maluxoxelwe ngokupheleleyo uluvo ngalunye.
 - Makaphele ethatha icala elithile umviwa adandalazise nesizathu sokuba enze oko.
 - Makavakalise olwakhe uluvo umviwa.
 - Masibe nesakhiwo esibunjwe ngobunono.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile).

 Isincoko esibalisayo/esichazayo/esinocamngco.
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Makabhale ngebali/isiganeko esenzekileyo okanye esiqwetyiweyo.
 - Isakhiwo sebali masidlwengule umxhelo sikholeleke.
 - Makasebenzise ixesha elidlulileyo amaxa amaninzi, usenakho nokusebenzisa
   ixesha langoku.
 - Mawubhalwe ngokudlwengula umxhelo umhlathi wokuqala oyintshayelelo.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile).

 Isincoko esixoxayo/esichazayo/esivelela amacala amabini
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Masityekele kwicala elinye.
 - Makubekho ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo oluthile olukhabana nolunye.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                         Tyhila iphepha

### Page 5

(SEPTEMBA 2014)                 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                           5

 - Maluxoxelwe ngokupheleleyo uluvo ngalunye.
 - Makaphelele ethatha icala elithile umviwa adandalazise nesizathu sokuba
   enze oko.
 - Makavakalise olwakhe uluvo umviwa.
 - Masibe nesakhiwo esibunjwe ngobunono.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.)

 Isincoko esivelela amacala amabini/esichazayo/esinocamngco
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Masilungelelwaniswe sivelele zonke iinkalo.
 - Masicwangcwiswe ngobunono isakhiwo saso size sicaciswe.
 - Makangathathi cala umviwa nangona enakho ukuvakalisa olwakhe uluvo.
 - Mazixoxelwe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo izimvo.
 - Makubekho isiphelo esisulungekileyo nesishiya umfundi engenantandabuzo
   ngoluvo lombhali.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile).             [50]

 UMBUZO 8

 Isincoko esibalisayo/esichazayo/esinocamngco.
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Makabhale ngebali/isiganeko esenzekileyo okanye esiqwetyiweyo.
 - Isakhiwo sebali masidlwengule umxhelo sikholeleke.
 - Makasebenzise ixesha elidlulileyo amaxesha amaninzi, usenakho nokusebenzisa
   ixesha langoku.
 - Mawubhalwe ngokudlwengula umxhelo umhlathi wokuqala oyintshayelelo.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile).

 Isincoko esichazayo/esibalisayo/esinocamngco
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Makachaze into ukudlwengula umxhelo.
 - Makachonge amagama ngobunono ukufezekisa isiphumo sakubhalayo.
 - Makasebenzise imifanekiso ngqondweni yokubonwayo, okuvakalayo,
 - okungcanyulwayo, nokuphathwayo.
 - Makasebenzise izigaba zentetho ngokukuko.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile).

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 6

6                        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                         (SEPTEMBA 2014)

 Isincoko esixoxayo/esivelela amacala amabini
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Masityekele kwicala elinye.
 - Makubekho ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo oluthile olukhabana nolunye.
 - Maluxoxelwe ngokupheleleyo uluvo ngalunye.
 - Makaphele ethatha icala elithile umviwa adandalazise nesizathu sokuba enze oko.
 - Makavakalise olwakhe uluvo umviwa.
 - Masibe nesakhiwo esibunjwe ngobunono.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile).

 Isincoko esibalisayo/esichazayo/esinocamngco.
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
    - Makabhale ngebali/isiganeko esenzekileyo okanye esiqwetyiweyo.
    - Isakhiwo sebali masidlwengule umxhelo sikholeleke.
    - Makasebenzise ixesha elidlulileyo amaxesha amaninzi, usenakho nokusebenzisa
      ixesha langoku.
    - Mawubhalwe ngokudlwengula umxhelo umhlathi wokuqala oyintshayelelo.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile).

 Isincoko esixoxayo/esichazayo/esivelela amacala amabini
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
    - Masityekele kwicala elinye.
    - Makubekho ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo oluthile olukhabana nolunye.
    - Maluxoxelwe ngokupheleleyo uluvo ngalunye.
    - Makaphele ethatha icala elithile umviwa adandalazise nesizathu sokuba enze oko.
    - Makavakalise olwakhe uluvo umviwa.
    - Masibe nesakhiwo esibunjwe ngobunono.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile).

 Isincoko esivelela amacala omabini/esichazayo/esinocamngco
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Masilungelelaniswe sivelele zonke iinkalo.
 - Masicwangcwiswe ngobunono isakhiwo saso size sicaciswe.
 - Makangathathi cala umviwa nangona enakho ukuvakalisa olwakhe uluvo.
 - Mazixoxelwe ngokuvokothekileyo nangokuvakalayo izimvo.
 - Makubekho isiphelo esisulungekileyo nesishiya umfundi engenantandabuzo
   ngoluvo lombhali.

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                            Tyhila iphepha

### Page 7

(SEPTEMBA 2014)                 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                         7

 Isincoko esibalisayo/esichazayo/esinocamngco.
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Makabhale ngebali/isiganeko esenzekileyo okanye esiqwetyiweyo.
 - Isakhiwo sebali masidlwengule umxhelo sibenobunyani.
 - Makasebenzise ixesha elidlulileyo amaxesha amaninzi, usenakho nokusebenzisa
   ixesha langoku.
 - Mawubhalwe ngokudlwengula umxhelo umhlathi wokuqala oyintshayelelo.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.)

 Isincoko esichazayo/esibalisayo/esinocamngco
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Makachaze into ukudlwengula umxhelo.
 - Makachonge amagama ngobunono ukufezekisa isiphumo sakubhalayo.
 - Makasebenzise imifanekiso ngqondweni yokubonwayo, okuvakalayo,
   okungcanyulwayo, nokuphathwayo.
 - Makasebenzise izigaba zentetho ngokukuko.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.)

 Isincoko esixoxayo/esivelela amacala amabini
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Masityekele kwicala elinye.
 - Makubekho ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo oluthile olukhabana nolunye.
 - Maluxoxelwe ngokupheleleyo uluvo ngalunye.
 - Makaphele ethatha icala elithile umviwa adandalazise nesizathu sokuba enze
   oko.
 - Makavakalise olwakhe uluvo umviwa.
 - Masibe nesakhiwo esibunjwe ngobunono.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.)

 Isincoko esibalisayo/esichazayo/esinocamngco.
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Makabhale ngebali/isiganeko esenzekileyo okanye esiqwetyiweyo.
 - Isakhiwo sebali masidlwengule umxhelo sibenobunyani.
 - Makasebenzise ixesha elidlulileyo amaxesha amaninzi, usenakho nokusebenzisa
   ixesha langoku.
 - Mawubhalwe ngokudlwengula umxhelo umhlathi wokuqala oyintshayelelo.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.)

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                      Tyhila iphepha

### Page 8

8                        ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                      (SEPTEMBA 2014)

 Isincoko esixoxayo/esichazayo/esivelela amacala amabini
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
    - Masityekele kwicala elinye.
    - Makubekho ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo oluthile olukhabana nolunye.
    - Maluxoxelwe ngokupheleleyo uluvo ngalunye.
    - Makaphele ethatha icala elithile umviwa adandalazise nesizathu sokuba enze
      oko.
    - Makavakalise olwakhe uluvo umviwa.
    - Masibe nesakhiwo esibunjwe ngobunono.
 (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.)

 Isincoko esivelela amacala omabini/esichazayo/esinocamngco
 Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma:
 - Masilungelelaniswe sivelele zonke iinkalo.
 - Masicwangciswe ngobunono isakhiwo saso size sicaciswe.
 - Makangathathi cala umviwa nangona enakho ukuvakalisa olwakhe uluvo.
 - Mazixoxelwe ngokuvokothileyo nokuvakalayo izimvo.
 - Makubekho isiphelo esisulungekileyo nesishiya umfundi engenantandabuzo
   ngoluvo lombhali.                                                                 [50]

                                                     AMANQAKU ECANDELO A:              50

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 9

(SEPTEMBA 2014)                 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                           9

 ICANDELO B: IMIHLATHI

 Khetha umhlathana ube mNYE kule ilandelayo ubhale ngawo. Bhala amagama
 ali-120 (umxholo kuphela) ngomhlathi ngamnye.

 UMBUZO 9

 ILETA YOBUHLOBO

 Kulindeleke ukuba umviwa achaphazele ezi zinto zilandelayo:
 - Mayiqulathe idilesi enye, umbhali, umhla ebhalwe ngayo ngezantsi kwayo.
 - Kulandela intshayelelo isiqu nesiphelo..
 - Mabasebenzise ulwimi olungekho sikweni.
 - Mayibandakanye isibuliso esichanekileyo esilandela idilesi yombhali.
 - Mababhale ngolwimi oluvakalayo,olusulungekileyo nolutsala umdla.
 - Akukho mgaqo uthile ulandelwayo ncam malunga nesiphelo.                          [25]

 UMBUZO 10

 I-OBHITSHUWARI

 Kulindeleke ukuba umviwa achaphazele ezi zinto zilandelayo:
 - Igama nefani yalo mntu uswelekileyo
 - Umhla azalwa ngawo, indawo awazalelwa kuyo namagama abazali bakhe.
 - Imfundo yakhe neendawo aphangele kuzo.
 - Unobangela wokusweleka kwakhe;ukuba ugulile imbali yokugula kwakhe.
 - Abantu abashiya ngasemva.
 - Amazwi okumkhapha, mhlawumbi nezibongo zakhe.
 - Sebenzisa ulwimi oluhloniphayo.                                                  [25]

 UMBUZO 11

 I-AJENDA NEMIZUZU YENTLANGANISO

 Kulindeleke ukuba umviwa achaphazele ezi zinto zilandelayo:
 - Mabaxele okuza kuxoxwa entlanganisweni
 - Makakuthumele oko kuza kubantu abamenyiweyo.
 - Mabacwangcise imiba ekuza kuxoxwa ngayo ngokokubaluleka kwayo.
 - Okuthengiswayo.
 - Mawabelwe ixesha umba ngamnye.
 - Mababhale igama lequmrhu, umhla, indawo nexesha lentlanganiso.
 - Mabenze irejista yabakhoyo.
 - Mabacaphule babhale izindululo ezithathiweyo ngobunjalo bazo.
 - Mabanike isishwankathelo sezindululo ezenziweyo nekugqitywe kuzo.                [25]

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 10

10                       ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                      (SEPTEMBA 2014)

 UMBUZO 12

 UDLIWANO-NDLEBE

 Kulindeleke ukuba umlingwa achaphazele ezi zinto zilandelayo:
 - Imo yokubhalwa kwenqaku eliya kumhleli
 - Umhla elibhalwe ngawo
 - Izimvo ngokuthengiswa kwamaphepha eemviwo
 - Izimvo ngabafundi abangafuni kuzilungiselela, bakhangelane nentluva
 - Isiphelo esichanekileyo                                                           [25]

 UMBUZO 13

 INTETHO
 Kulindeleke ukuba umviwa achaphazele ezi zinto zilandelayo:
 - Mabachaze ngokufutshane umba abhala ngawo kodwa ucace.
 - Mabanike isihloko esicacileyo nesivakalayo baze bongeze nesihlokwana
   sicacileyo.
 - Mabagqithise umyalezo uvakale.
 - Mabaqale ngokona kubalulekileyo umzekelo, ngubani, yintoni, nini, phi,
   kutheni kangakanani.
 - Mabashwankathele ngokucacileyo bangayigqwethi into eyinyaniso.
 - Isiphelo esichanekileyo.                                                          [25]

 UMBUZO 14

 INGXOXO YABABINI

 Kulindeleke ukuba umviwa achaphazele ezi zinto zilandelayo:

 - Mayibe phakathi kwabantu ababini nangaphezulu.
 - Mabayibhale ingxoxo njengoko isenzeka.
 - Mabashiye umgca ukwahlula phakathi kwentetho yezithethi
 - Mabawubhale kwizibiyeli umyalezo phambi kokuba amagama athethwe.                  [25]

                                                      AMANQAKU ECANDELO B:             25
                                                         AMANQAKU EWONKE:             100

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                        Tyhila iphepha

### Page 11

(SEPTEMBA 2014)                                                          ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                                                                              11
 QAPHELA:
• Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko (Zephepha lesi-3, ICANDELO A).
• Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
• Kwiikhrayitheriya yoMxholo, ULwimi NeSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi
  yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.
• Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.

  IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO ZOLWIMI LWASEKHAYA [50 AMANQAKU]
      Ikhrayitheriya                                     Balaseleyo                  Enobuchule                   Phakathi                   Buthathaka               Bubhetyebhetye
   UMXHOLO                                                 27–30                       22–23                       15–17                        9–11                       3–5
   NOCWANGCISO                                     -Impendulo ebalaseleyo       -Impendulo ixonxwe         -Impendulo iyanelisa         -Impendulo ingena iphuma   -Impendulo ayikho
                                                   enomtsalane,ngaphaya         ngobugcisa obukhulu        ngokupheleleyo               emxholweni akukho          mxholweni konke konke
   (Impendulo nezimvo)                             kobekulindelekile            -Izimvo zinxulumene        -Izimvo ziyanamathelana      lunamathelwano kwizimvo    -Izimvo zibondene

                           Umgangatho ongentla
   Ukubekelela izimvo                              -Izimvo zihlakaniphile,      nomxholo kwaye zinika      noko kwaye zingakuguqula     -Izimvo azicacanga kwaye   azigqalanga ntweni
   ngenjongo                                       zixhokonxa iingcinga kwaye   umdla,bukho ubungqina      ukucinga kofundayo           ezinye zazo zezemboleko    -Azivakali izimvo kwaye
   yokucwangcisa                                   zinemfezeko                  bemfezeko kwizimvo         -Iingcamango zibekelelwe     -Buncinci kakhulu          ziyaphindaphindwa/
   Ukubonakalisa ukuyazi                           -Isincoko sibekelelwe        -Iingcamango               ngokunamatheleneyo           ubungqina bobekelelo       uthetha into enye
   injongo, abantu                                 ngobuchule                   zibekelelwe                kuquka intshayelelo, isiqu   nonamathelwano             -Iingcamango zibekwe
   ekujoliswe kubo kunye                           obungaqhelekanga kwaye       ngokwakhelanayo kuquka     nesiphelo                    lweengcamango              xazalala
   nemeko                                          intshayelelo, isiqu          intshayelelo, isiqu                                                                azinalunxibelelwano
                                                   kwakunye nesiphelo           nesiphelo
   30 AMANQAKU                                     zibonakalisa
                                                   unamathelwano
                                                   olunemfezeko
                                                            24–26                        18–21                      12–14                         6–8                         0–2
                                                   -Impendulo encamisileyo      -Impendulo ixonxwe         -Impendulo iyanelisa         -Impendulo iphumile        -Impendulo itenxile
                                                   kodwa akukho zimpawu         ngobugcisa                 nangona kumana kubakho       emxholweni ubukhulu        malunga nomxholo

                           Umgangatho ongezantsi
                                                   zakubalasela kubhekele phi   -Izimvo zisemxholweni      ukungacaci kwiindawo         becala                     -Izimvo zitenxile
                                                   kwisincoko                   kwaye zinika umdla         ezithile                     -Izimvo ziyaqhawu-         zingcwecwela kude
                                                   -Izimvo zivuthiwe            -Sibekelelwe ngobuchule,   -Kukho ukunamathelana        qhawuka ziyabhidisa        nomxholo
                                                   zixhokonxa iingcinga         kukho ukunamathelana       okubonakalayo kwizimvo       -Buyanqaphazeka            -Iingcamango
                                                   -Iingcamango zibekelelwe     kweengcamango okuquka      kwaye kuyanelisa             ubungqina bokubekeleleka   ziyingxubevange
                                                   zandindaniswa ngobugcisa     intshayelelo, isiqu        -Kukho ukubekelelwa          kweengcamango              engenamgqalisela
                                                   kuquka intshayelelo, isiqu   nesiphelo                  kweengcamango                nonamathelwano
                                                   kunye nesiphelo                                         nonamathelwano
                                                                                                           kwintshayelelo, isiqu
                                                                                                           nesiphelo

### Page 12

12                                                                             ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3                                                                        (SEPTEMBA 2014)

IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO ZOLWIMI LWASEKHAYA [50 AMANQAKU] (continued)
   Ikhrayitheriya         Balaseleyo      Enobuchule       Phakathi                                                                                Buthathaka                  Bubhetyebhetye
 ULWIMI, ISIMBO                                                14–15                         10–11                          6–7                          2–3                            0
 SOKUBHALA KUNYE                                     -Ithoni, irejista, isimbo,    -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,     -Ulwimi aluvakali
 NOKUHLELA                                           isigama zifanelene            isigama zifanelene kakhulu   isigama sifanelene           isigama azifanelananga         -Ithoni, irejista, isimbo,
 Ukuhambelana kwethoni,                              ngokugqwesileyo               nenjongo, abantu             nenjongo, abantu             ncam nenjongo, abantu          isigama asifanelananga
 irejista, isimbo, isigama                           nenjongo,abantu ekujoliswe    ekujoliswe kubo kunye        ekujoliswe kubo kunye        ekujoliswe kubo kunye          kwaphela nenjongo, abantu
 kunye nemeko                                        kubo kunye nemeko             nemeko                       nemeko                       nemeko                         ekujoliswe kubo kunye

                             Umgangatho ongentla
 Ukhetho-magama                                      -Ulwimi lusetyenziswe         -Ulwimi luchaneke            -Ulwimi olufanelekileyo      -Ulwimi lusetyenziswa          nemeko
 Ukusetyenziswa kolwimi                              ngokuzithemba,                ngakumbi kwaye ithoni        ludlulisa umyalezo           ngendlela ebuthathaka          -Ukunqongophala
 nesigama                                            luyathabathekisa              isetyenziswe                 -Ithoni ifanelekile          -Ithoni nochongo magama        kwesigama kubaxekile
 Iimpawu zobhalo, izakhi                             -Ithoni enomtsalane           ngokuchaneka kwisincoko      -Izafobe zentetho zinonga    azifanelekanga                 kangangokuba
 zezivakalisi, nopelo                                nezafobe zentetho             siphela                      umxholo                      -Isigama sinqongophele         ayinasihlahla into
                                                     eziphumeza injongo            -Iziphene zokusetyenziswa                                                                ebhaliweyo
 15 AMANQAKU                                         -Phantse kube akukho          kolwimi nopelo
                                                     nasinye isiphene              zinqongophele
                                                     solwakhiwo zivakalisi,upelo   -Sixonxwe ngobugcisa
                                                     nokusetyenziswa kolwimi       obukhulu
                                                     -Sixonxwe ngobugcisa
                                                     obukhulu
                                                               12–13                          8–9                           4–5                          0–1
                                                     -Ulwimi luchanekile kanye     -Ulwimi lunomtsalane         -Kuyanelisa                  -Ukusetyenziswa kolwimi
                                                     nezafobe zisetyenziswe        kwaye luyaziphumeza          ukusetyenziswa kolwimi       kubonisa ububhetyebhetye

                             Umgangatho ongezantsi
                                                     ngethoni ephumeza             iinjongo zokubhala           kodwa asekho                 -Izivakalisi zinobuthathaka-
                                                     ukudlulisa umyalezo           -Ithoni ifanelekile kwaye    amakhwiniba                  azitshintsha-tshintshwa
                                                     -Phantse kube akukho          iyaziphumeza iinjongo        -Ithoni ifanelekile kodwa    -Isigama sinqongophele
                                                     nasinye isiphene              zokubhala                    izafobe zentetho             ngokubalaseleyo
                                                     solwakhiwo                    -Zimbalwa iziphene zezakhi   ezisetyenzisiweyo
                                                     zivakalisi,upelo,             zezivakalisi kunye nopelo    zinqongophele
                                                     nokusetyenziswa kolwimi       -Sixonxwe ngobugcisa
                                                     -Sixonxwe ngobugcisa
                                                     obukhulu
 ISAKHIWO                                                         5                            4                             3                            2                            0–1
 Iimpawu zetekisi                                    -Isihloko sikhuliswe          -Iinkcukacha ezinengqiqo     -Iinkcukacha                 -Zikho iingcamango             -Iingcamango ezifunekayo
 Ukukhula kwemihlathi                                ngokuncamisayo                zikhuliswe                   ezisemxholweni zikhulisiwe   ezamkelekileyo                 zinqongophele
 nokwakhiwa                                          -Iinkcukacha zibalasele       ngokwakhelanayo              -Izivakalisi, imihlathi      -Isakhiwo sezivakalisi         -Isakhiwo sezivakalisi
 kwezivakalisi                                       ngokungaqhelekanga            -Izimvo zinamathelene        zakhiwe kuhle                nesemihlathi                   nesemihlathi sigxoko-gxoko
                                                     -Izivakalisi, imihlathi       -Izivakalisi,imihlathi       -Isincoko sibunjwe           sinamakhwiniba                 -Isincoko asinangqiqo
                                                     zakhiwe zaqiqiqsiswa          zitshintshatshintshwa        ngengqiqo                    -Isincoko sisenayo ingqiqo
                                                     ngokugqwesileyo               ngobuchule
 5 AMANQAKU                                                                        obuqiqisisiweyo
 UMMANDLA
 WAMANQAKU                                                     40–50                         30–39                        20–29                        10–19                           0–9

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                                 Tyhila iphepha

### Page 13

(SEPTEMBA 2014)                                                    ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3                                                                                          13
IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU]

         Ikhrayitheriya                       Balaseleyo                      Enobuchule                          Phakathi                    Buthathaka                 Bubhetyebhetye
                                                12–15                            9–11                               6–8                          4–5                          0–3
 UMXHOLO, UCWANGCISO                  -Impendulo igqwesile idlule    -Impendulo ibonakalisa               -Impendulo iyanelisa         -Impendulo ibonakalisa         -Impendulo ibonakalisa
 NEFOMATHI                            okuqhelekileyo                 ukuchaneka kanobom ulwazi            ibonakalisa ulwazi           ulwazi olungephi lweempawu     ukunqongophala kolwazi
 Ukungqala kwempendulo                -Izimvo ziqiqisisiwe kwaye     olunzulu lweempawu zolu didi         lweempawu zolu didi          zolu didi lwetekisi            lweempawu zolu didi
 nezimvo Ukuqoqwa                     zivuthiwe                      lwetekisi                            lwetekisi                    -Zimbalwa izimvo               lwetekisi
 kwezimvo ngenjongo                   -Luphangalele ulwazi           -Ingqalile ayiphumi                  -Izimvo ziyaphuma            ezisemxholweni kodwa           -Intsingiselo ilahleka
 yokucwangcisa                        lweempawu zolu didi            nasemxholweni                        emxholweni kwaye kukho       kuninzi ukuphuma ecaleni       rhoqo ide iphume
 Injongo yokubhala, abo               lwetekisi                      -Izimvo zixonxwe zadakancwa          nokugqwidiza                 -Kunqabile ukunamathelana      emxholweni
 kujoliswe kubo,                      -Umsebenzi ungqalile           ngokunamatheleneyo                   -Ukunamathelana              komxholo nezimvo               -Akukho ukunamathelana
 iimpawu/imigaqo yetekisi,            uhleli emxholweni              kumxholo nezimvo                     kumxholo nezimvo             -Zimbalwa iinkcukacha          kumxholo nezimvo
 kunye nemeko                         -Kukho ukunamathelana          -Iinkcukacha zixhasa isihloko        kufanelekile                 ezixhasa isihloko              -Zimbalwa kakhulu
                                      kwizimvo nomxholo              -Ifomathi ifanelekile                -Ezinye iinkcukacha          -Imigaqo yefomathi             iinkcukacha ezixhasa
 15 AMANQAKU                          -Iingcamango zidakancwe        ineendawana                          zixhasa isihloko             ephambili isetyenziswe         isihloko
                                      ngobunono zonke                ezingachanekanga ezingephi           -Ifomathi ifanelekile        ngokungaqondi                  -Imigaqo eyimfuneko
                                      iinkcukacha zixhasa                                                 kodwa kusekho                -Kutyeshelwe izinto ezininzi   yobhalo lwale tekisi
                                      isihloko                                                            ukungachaneki                                               ityeshelwe
                                      -Ifomathi ifanelekile kwaye
                                      ichanekile
 ULWIMI ISIMBO                                    8–10                             6–7                               4–5                           2–3                           0–1
 SOKUBHALA NOKUHLELA                  -Ithoni, irejista, isimbo,     -Ithoni, irejista, isimbo, isigama   -Ithoni, irejista, isimbo,   -Ithoni, irejista, isimbo,     -Ithoni, irejista, isimbo,
 Ithoni, irejista, isimbo, injongo/   isigama zihambelana            sichaneke kakhulu malunga            isigama sihambelana          nesigama azingqamani           nesigama azingqamani
 ifuthe, abo kujoliswe kubo           kakhulu nenjongo nabo          nenjongo, abantu ekujoliswe          nenjongo, abantu             nenjongo kwakunye nabantu      nenjongo,imeko
 kunye nemeko                         kujoliswe kubo kunye           kubo kunye nemeko                    ekujoliswe kubo              ekujoliswe kubo kunye          kwakunye nabantu
 Ukusetyenziswa kolwimi               nemeko                         -Izakhi zezivakalisi zichanekile     kwakunye nemeko              nemeko                         ekujoliswe kubo
 nemigaqo                             -Izakhi zezivakalisi           kwaye umyalezo wakheke               -Izakhi zezivakalisi         -Izakhi zezivakalisi           -Izele ziimpazamo
 Uchongo magama                       zisetyenziswe                  kakuhle                              zibonakalisa iimposiso       zineemposiso ezininzi          ixazalala
 Iimpawu zokubhala kunye              ngokuchanekileyo               -Isigama sichanekile                 -Isigama siyanelisa          eziphazamisa umyalezo          -Isigama asifanelananga
 nopelo                               -Phantse kube akukho           -Ubukhulu becala akukho              -Iimpazamo zobhalo           -Sinqongophele isigama         nenjongo
                                      nasinye isiphene               zimpazamo                            ezikhoyo aziyiphazamisi      -Kukho amagingxi-gingxi        -Intsingiselo ilahleke
 10 AMANQAKU                                                                                              intsingiselo nomyalezo       kwintsingiselo                 kakhulu
 UMMANDLA                                        20–25
 WAMANQAKU                                                                        15–19                             10–14                          5–9                           0–4

Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha                                                                              Tyhila iphepha

## Related documents

- [XHOSA HL P1 GR12 SEPT2014 MEMO](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-gr12-sept2014-memo/0e73c53f-55c6-471f-b37f-4ad2af694238) — isiXhosa HL · Memo · 2014
- [XHOSA HL P2 MEMO GR12 SEPT14 FINAL](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p2-memo-gr12-sept14-final/4e8ab37b-3444-4424-b16c-4488c64dc948) — isiXhosa HL · Memo · 2014
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2014 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-nov-2014-memo/2bc53392-4705-4def-953a-039e20ef488c) — isiXhosa HL · Memo · 2014 · isiXhosa
- [Xhosa HL P3 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo/8af082b7-2682-402f-a626-ab36540f4a7f) — isiXhosa HL · Memo · 2018
- [XHOSA HL P3 MEMO GR12 SEPT2017](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo-gr12-sept2017/515c8c60-18c1-40c9-867f-b029ebfe7fc5) — isiXhosa HL · Memo · 2017
- [XHOSA HL P3 MEMO GR12 SEPT2015](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p3-memo-gr12-sept2015/11287a07-ed5f-4002-9576-97c906447169) — isiXhosa HL · Memo · 2015

## More from Grade 12 isiXhosa HL

- [Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isixhosa-hl-atp-2023-24/47d8428a-6bc8-499c-acc8-8a8ebf4dd491) — ATP
- [XHOSA HL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-hl-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/d20cd17b-c868-4b95-8f4f-0b5c4e80f427) — QP · 2025
- [IsiXhosa HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p1-may-june-2025/81b1e1ae-3e52-401a-857c-f072993aeb60) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-hl-p3-may-june-2025/6d5fad84-05dc-4e7b-b291-bfa93d99bdda) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isixhosa-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isixhosa/144627a0-8784-408e-875f-fe5f89d59aff) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ERRATA ISIXHOSA HL P1](https://www.hlayiso.com/library/errata-isixhosa-hl-p1-2/e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72) — Errata · 2024 · isiXhosa

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
