# isiXhosa FAL Grade 12 P1 September Trial Exams 2013 Memo

> Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the September Trial Exams 2013, 7 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xhosafal-p1-memo-sept13/205b2724-bf9f-4936-9b2d-18f8d17bb877
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiXhosa FAL
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2013
- Exam period: September Trial Exams
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiXhosa FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isixhosa-fal) › [isiXhosa FAL Grade 12 P1 September Trial Exams 2013 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xhosafal-p1-memo-sept13/205b2724-bf9f-4936-9b2d-18f8d17bb877)

## About this document

Isixhosa Fal · Grade 12 · September Trial Exams · 2013. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

               Province of the
               EASTERN CAPE
               EDUCATION

                      NATIONAL
                 SENIOR CERTIFICATE

                        IBANGA 12

                   SEPTEMBA 2013

           ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA
              OLONGEZELWEYO – P1
                 IMEMORANDAM

AMANQAKU: 80

                Le memorandam inamaphepha asi – 7.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P1              (SEPTEMBA 2013)

ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA

UMBUZO 1

1.1   ISICATSHULWA 1

      1.1.1   Lubonakaliswa ngokuthunyelwa kwezipho okanye iincwadi
              ezineminqweno emihle kubantu abachaphazelekayo.                        (1)

      1.1.2   Ngumbala obomvu.                                                       (1)

      1.1.3   Yonke ke le nquleqhu ngumvungulo wempucuko yaseNtshona.                (1)

      1.1.4   Iba yeyesikhumbuzo somhla wokuzalwa.                                   (1)

      1.1.5   Ngento embi othe wayenza uyintombi, loo nto iyakwaziwa lilizwe
              lonke, kuhanjwe kusimiwa ngayo xa iintombi ziye ehlathini okanye
              emlanjeni/ undaba mlonyeni.                                            (1)

      1.1.6   Ububoniswa ngezaa mini zemitshotsho yamakhwenkwe
              namantombazana, nangalaa mihla yeentlombe zabafana
              neentombi.                                                             (1)

      1.1.7   Kukuba intombi ize yenze izinto ezenziwa emzini wayo ingenzi
              ezakowayo.                                                             (1)

      1.1.8   Zizithethe namasiko esiXhosa ajongene nemitshato.                      (1)

      1.1.9   Bekusithiwa ize izihloniphe, ihloniphe nekhaya layo, ibe nesidima.
              (eziMbini kwezi)                                                       (2)

      1.1.10 Ithetha ukuba into elilungeleyo okanye eyamkelekileyo kwelinye
             ikhaya ingangamkeleki kwelakho.                                         (2)

      1.1.11 Umfanekiso weliso/wokubona.                                             (1)

      1.1.12 Umtshato wamandulo wawulawulwa ngabazali, kweli xesha
             abantwana bayazidibanela.                                               (2)

      1.1.13 Sisishumane                                                             (1)

      1.1.14 Umbhali ucebisa ukuba baqale bazane kwaye bahlale kwingingqi
             enye.                                                                   (1)

      1.1.15 amasi                                                                   (1)

      1.1.16 Lungenyanga ka Agasti/eyeThupha, ngomhla we-9.                          (2)

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2013)       ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P1                 3

       1.1.17 Kukukhumbula amaqhawekazi aqhankqalazela ukuphathwa
              kwepasi ngamabhinqa ngexesha lolawulo lwamaBhulu/ ngexesha
              lengcinezelo apha eMzantsi Afrika.

                  [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka]                 (2)

       1.1.18 Ewe, kuba ezivenkileni kubakho iikomityi; iintyatyambo ezibomvu
              namakhadi athengiswayo aza kuba zizipho ngolu suku
              lweValentine kusenziwa imali.                                       (2)
                                                                                 [24]

 ISICATSHULWA 2

 1.2   1.2.1      Ongenambeko oxhaphaza abanye abantu xa efuna ukulungelwa.       (1)

       1.2.2      Ufuna ukuba abantu babenosizi ngoMadiba batsho bavotele
                  i-ANC.                                                          (2)

       1.2.3      Usentlungwini, akakwazi nokuzinceda kulo mntu ambonayo ukuba
                  uyamxhaphaza.
                  [Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.]                (2)

       1.2.4      Lubonisa ukuba uyagxagxanyiswa/uyaqweqwediswa lo mntu
                  uhleli esitulweni kwaye akakhathalelwanga nokuba uva njani.     (1)
                                                                                  [6]

                                                     AMANQAKU ECANDELO A:         30

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                  ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P1         (SEPTEMBA 2013)

ICANDELO B: ISISHWANKATHELO

UMBUZO 2

Ulwabiwo lwamanqaku:

•        Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7
•        Amanqaku ama-3 olwimi
         Amanqaku ewonke: 10

Ulwabiwo lwamanqaku olwimi:

1 – 3 amanqaku achanekileyo: Nika inqaku eli-1.
4 – 5 amanqaku: Nika amanqaku ama-2.
6 – 7 amanqaku achanekileyo.

Ngokwezivakalisi, masithungelane siyondelelane.

QAPHELA:

Ifomathi:
Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga, masiphononongwe.

Ubalo-magama:

Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama asetyenzisiweyo.
Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibhalanga inani lamagama
asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama alibhalileyo alichanekanga.
Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ukuya kumagama ama-5 ngaphezulu
kwaqingqiweyo ungawahoyi alandelayo.

QAPHELA:

        Imo:
         Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga,
         masiphononongwe.

       Ubudlelwana kukuhlobana, ukuvana nendlela ethile.
       Kukho iindidi zokuhlobana ezifana nokuhlobana ngegazi, ngokwendiselana
        okanye ngezinyo.
       Ubuhlobo kubantu abaNtsundu kukuhlobana ngeziduko nangona
        kwamaMhlophe kungenjalo.
       Abantu abaNtsundu ngabantu abanothando, ngokuthetha nomntu nokuba
        ubeqala ukumbona sele ubuhlobo budalekile.
       Isimo sabantu abaNtsundu sitshintshiwe kakhulu lifuthe labantu
        baseNtshona ngoba ngoku bayagqitha bengabulisanga.

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(SEPTEMBA 2013)    ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P1           5

     Le mpucuko yiyo edale utshintsho kwisimo sabantu abaNtsundu kweli
      xesha siphila kulo.
     Eli futhe laseNtshona lenze ukuba abantu bajike babe zizigebenga
      noburhalarhume bande.

                                                AMANQAKU ECANDELO B:      10

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
 6               ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P1         (SEPTEMBA 2013)

 ICANDELO C: UKUSETYENZISWA KOLWIMI

 UMBUZO 3

 3.1   Garnier Ambre Solaire                                                        (1)

 3.2   Asiyonyani sisetyenziswa ngabo bonke abantu unyaka wonke.                    (1)

 3.3   Emeleni                                                                      (1)

 3.4   Ewe, kuba kuthiwa ikukhusela kwilanga lase-Afrika elibukhali.                (2)

 3.5   Ngabantu abadala nabasebatsha okanye wonke umntu kuba inesikhuseli-
       langa.                                                                       (1)

 3.6   Ikhusela ukuguga kwesikhumba phambi kwexesha, nakwisifo somhlaza
       wesikhumba.                                                                  (2)

 3.7   Cancer                                                                       (1)

 3.8   Ikhusela ikhazimlise isikhumba ayisishiyi singwevu.                         (1)
                                                                                  [10]

UUMBUZO 4

 4.1   Uyamsizela/usizi/uvelwano                                                    (1)

 4.2   Kwixesha elizayo.                                                            (1)

 4.3   Mfowethu- Liyalahlwa iceba xa igama lisisibizi.                              (1)

 4.4   Isisu ebesimluma imini yonke, wohlukene naso.                                (1)

 4.5   Madoda/ Bafana                                                               (1)

 4.6   Uza kuqaqanjelwa ngumzimba - Isihlonipho.                                    (1)

 4.7   Isisu somhambi asingakanani koko singaphambili/ ulwantwentwe ngesisu
       ungcathu ngemikhono. [Namanye amaqhalo/izaci angesisu amkelekile).           (1)

 4.8   Simlumile isisu nangona ebelisele iyeza.                                     (1)

 4.9   UChiskop uthe kuRasta makasele naliya iyeza, aze aphumle.                   (2)
                                                                                  [10]

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
 (SEPTEMBA 2013)        ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P1                 7

UUMBUZO 5

  5.1    5.1.1     Kulula- esobunjani                                                 (2)

         5.1.2     Ekujikelezileyo/ekurhangqileyo                                     (1)

         5.1.3     Isibanayo                                                          (1)

         5.1.4     Chu/nqwa                                                           (1)

         5.1.5     Intombazana/intombazanana                                          (1)

         5.1.6     Isilanduli                                                         (1)

         5.1.7     Sibonisa ubuncinci ngokweminyaka/ ngokokuzalwa.                    (1)

         5.1.8     Imoto iqhutywa ngutata.                                            (1)

         5.1.9 EEzinintsi- ezininzi
                 Umuntu- umntu                                                        (2)

         5.1.10    Eyona- esokugxininisa/ esoqobo sokugxininisa kule- esokwalatha.    (2)

         5.1.11    Amashumi amathathu anesihlanu                                      (1)
                                                                                     [14]

  5.2    5.2.1     Imiphunga ayonakali kukutshaya.                                    (1)

         5.2.2     Uhlobo lokuqondisa                                                 (1)

         5.2.3     Esimhlophe                                                         (1)

         5.2.4     Isibaluli                                                          (1)

         5.2.5     Umphunga ngumsi okanye umbilo ophuma embizeni ebilayo.             (1)

         5.2.6     Yingedle                                                           (1)
                                                                                      [6]

                                                       AMANQAKU ECANDELO C:           20
                                                          AMANQAKU EWONKE:            80

## Related documents

- [XHOSA FAL P1 QP-GR12 2013](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-2013/beb9ccb7-4ea2-4bce-8a5b-bb53c664b8a5) — isiXhosa FAL · QP · 2013
- [XHOFAL PAPER3 MEMO](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-paper3-memo/715e78bb-9fd5-4406-8e24-a7bfc53d6391) — isiXhosa FAL · Memo · 2013
- [IsiXhosa+FAL+P2+Nov+2013+Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p2-nov-2013-memo/cd9c75ff-d7cd-445e-bfb3-65162d6e2a99) — isiXhosa FAL · Memo · 2013 · isiXhosa
- [IsiXhosa+FAL+P3+Nov+2013+Memo](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-nov-2013-memo/e9ed0e9a-9059-489b-ab23-e3bd0646483c) — isiXhosa FAL · Memo · 2013 · isiXhosa
- [XHOFAL P2 MEMO GR12 SEPT 2014](https://www.hlayiso.com/library/xhofal-p2-memo-gr12-sept-2014/5944ff2f-c24a-4cb0-8e1b-ff961d16823f) — isiXhosa FAL · Memo · 2014
- [XHOFA PAPER 2 MEMO SEPT 2012](https://www.hlayiso.com/library/xhofa-paper-2-memo-sept-2012/8e2a2128-ebb7-4f46-af7f-4860faffa596) — isiXhosa FAL · Memo · 2012

## More from Grade 12 isiXhosa FAL

- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2025-watermark/54927a9f-ec95-473f-a9dc-becbb9619bec) — QP · 2025
- [XHOSA FAL P2 QP GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p2-qp-gr12-sept-2025-watermark/820f399b-f2ed-4bc3-a389-09432525b94d) — QP · 2025
- [IsiXhosa FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p1-may-june-2025/dfb326a5-1cbe-4d68-8bd1-8c94a47abcf6) — QP · 2025 · isiXhosa
- [IsiXhosa FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-may-june-2025/754b97da-d7f6-450e-b2ad-9cf877caabc0) — QP · 2025 · isiXhosa
- [ISIXHOSA FAL P3 GR12 MEMO SEPT2024](https://www.hlayiso.com/library/isixhosa-fal-p3-gr12-memo-sept2024/bffdc7ae-e26d-41ce-85b3-45556351b8c5) — Memo · 2024 · isiXhosa
- [XHOSA FAL P1 QP GR12 SEPT 2024 watermark](https://www.hlayiso.com/library/xhosa-fal-p1-qp-gr12-sept-2024-watermark/5be12696-7890-422a-afee-2e392c7345d2) — QP · 2024

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
