# Xitsonga FAL Grade 12 Paper 1 May June 2016 Question Paper

> Grade 12 Xitsonga FAL Paper 1 question paper from the May June 2016, 11 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p1-may-june-2016/8a359376-1683-4cac-94ba-441ef936d2af
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Xitsonga FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Xitsonga
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: May June
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Xitsonga FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/xitsonga-fal) › [Xitsonga FAL Grade 12 Paper 1 May June 2016 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p1-may-june-2016/8a359376-1683-4cac-94ba-441ef936d2af)

## About this document

Xitsonga Fal · Grade 12 · May June · 2016 · xitsonga. Question paper, 11 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Xitsonga FAL P1 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p1-may-june-2016-memo/bd1db164-9840-4844-ab28-8cf9318fef9f) — Memo · 2016 · Xitsonga

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                             GRAAD 12

                    SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

            XITSONGA: RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA (FAL)

                                         PAPILA RA 1 (P1)

                                                  2016

                                                                                 TIMARAKA: 80

                                                                            NIKARHI: Tiawara ti2

                                   Papila leri ri na 11 wa tipheji.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso               Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P1            2                      DBE/2016
                                                           SCE

SWITSUNDZUXO NA VUXOKOXOKO

1.        Papila leri ri avanyisiwile hi SWIYENGE SWINHARHU:

          XIYENGE XA A:           Xikambelantwisiso                         (30)
          XIYENGE XA B:           Nkomiso/Nkatsakanyo wa ndzima             (10)
          XIYENGE XA C:           Ntivoririmi na matirhiselo ya ririmi      (40)

2.        Hlamula swivutiso HINKWASWO.

3.        Sungula XIYENGE XIN'WANA na XIN'WANA eka pheji YINTSHWA.

4.        Khwatihata ehansi ka XIYENGE XIN'WANA na XIN'WANA.

5.        Nombora nhlamulo yin'wana na yin'wana ku fana na leswi xivutiso xi
          nomborisiweke xiswona.

6.        Tlula ntila endzhaku ka nhlamulo YIN'WANA na YIN'WANA.

7.        Landzelela milawu leyi faneleke ya mapeletelo na mavumbelo ya swivulwa.

8.        Minkarhi leyi ringanyetiweke

          XIYENGE XA A: 50 wa timinete
          XIYENGE XA B: 30 wa timinete
          XIYENGE XA C: 40 wa timinete

9.        Tsala hi vurhon'wana swi vonaka.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso           Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P1            3                     DBE/2016
                                                           SCE

XIYENGE XA A: XIKAMBELANTWISISO

XIVUTISO XA 1

Hlaya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi ka xona.

XITSHURIWA XA A: PROSI

1         Eka nhloko ya xikolo, mutshamaxitulu wa SGB, SGB, vadyondzisi na
          vadyondzi, ndza mi xeweta. I ntsako eka mina ku tikuma ndzi yimile laha
          mahlweni ka n'wina ndzi mi funungulela swin'wana swa swihundla swa vutomi
          leswi ndzi hlanganeke na swona. Ndzi yimile laha mahlweni ka n'wina ndzi ri
          munhu loyi mi n'wi tivaka hi ku hetiseka. Mi tiva vuhlangi bya mina mi tlhela 5
          mi tiva na swiyimo leswo tika leswi ndzi hundzeke eka swona. A ndzi munhu
          lontshwa eka xikolo lexi xa Hlamalani. Laha ndzi nga yima kona ndzi kota na
          ku vona tlilasi ya Giredi ya 9 leyi ndzi dyondzeke eka yona malembe yo
          ringana mune. Loko ndzi languta hala xineneni ndzi vona na nkanyi lowu a
          ndzi tala ku tshama eka wona hi nkarhi wo wisa loko lavan'wana va ye eku 10
          tixaveleni ka swakudya.

2         Van'wana va n'wina mi nga va mi tivutisa leswaku i mani nkulukumba yeloyi a
          hi lumbetaka ku n'wi tiva na ku tiva vuhlangi bya yena. Ndzi languteni kahle
          mi ta ndzi tsundzuka. Hi mina Butikokwana wa xikolo, Ntanguyin'we kumbe
          Guwela wa nyarhi. Ndza tshemba se ma ndzi lemuka hikuva hi leswi a mi 15
          ndzi vitanisa xiswona. A swi twala swi ri mafenya kambe a swi nga ndzi
          nandziheli hambileswi a ndzi n'wayitela ndzi tlhela ndzi nga kombi ku
          hlundzuka.

3         Ndzi tsundzuka siku leri Thicara Manyarhule na Manana Magoza va nga ndzi
          vitanela ehofisini ya nhloko ya xikolo. Va fikile va ku eka mina, Tomasi, ha swi 20
          vona leswaku wa tirhandza swinene naswona u rhandza xikolo. A wu xwi, a
          wu xweli, a wu deleli, kambe a wu pasi. Mhaka leyi ya hi vavisa hikuva hi
          vona u faneriwile hi leswinene. Swi nga endleka hi ri ku tirhiseni ka xikalu xo
          hoxeka ku pima vutlharhi bya wena. Hi vona swi antswa leswaku u ya
          exikolweni xo dyondzela mintirho ya mavoko kumbexana hi kona laha nyiko 25
          ya wena yi tumbeleke kona.

4         Kunene ndzi swi gayerile, loko lembe ri hela ndzi ya eka FET College ya le
          Vaal. Swilo swo fika swi phurumuka, mahlo ya pfuleka na ku dyondza swi
          sungula ku nandziha. A ndzi nga phikizani na munhu hi ku hiselela. Nsimbi a
          yi ku hosi eka mina. Ndzi sungula ku va na ndzhuti, ndzi titwa ndzi ri munhu 30
          nakambe. Loko ndzi pasile ndzi tirhile eka tifeme to hambanahambana eJoni
          ku fikela loko ndzi ta eka leyi ndzi nga eka yona sweswi yi nga yo hiselela
          swikepe leswikulu swi ri endzeni ka mati. I ntirho wo tika swinene. Laha
          Afrika-Dzonga Vantima lava tirhaka wona a hi tati na xandla, lavan'wana i
          vanhu vo huma ematikweni ya le handle. Namuntlha tikhampani to lwetana hi 35
          mina kasi muholo na wona a ndza ha kombeli, ndzo lerisa leswaku ndzi lava
          mali muni.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso          Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P1            4                        DBE/2016
                                                           SCE

5         Hi matimunyana lawa ndzi rhandza ku kombisa leswaku munhu un'wana na
          un'wana u na nyiko ya yena leyi a faneleke ku tihanyisa hi yona. Kambe hi
          kumeka hi khwekerile laha hi nga lavekiki kona. Ku dyondzeka a hi 40
          vudokodela, a hi vuinjhiniyere kumbe vugqweta ntsena. Humani mi ya hala
          handle mi ta swi vona leswaku ma ha khwekele eka matwisiselo ya xikhale.
          Vanhu va tinxaka letin'wana va hanya ku hi tlula va tlhela va endla mali ku hi
          tlula. Mina loyi a ndzi khwekerile laha Hlamalani ndzi langutane na swa
          xiakhademiki ntsena kasi a hi swa mina. A ndzi vona ku hiselela ku ri ntirho 45
          wa vamalambhani kasi malambhani wa miehleketo a ku ri mina. Namuntlha
          tiko ra hina ri le vuswetini bya vanhu va mintirho ya mavoko kambe siku na
          siku hi rila hi ku pfumaleka ka mintirho.

6         Mhaka ya mintirho ya mavoko na ku titumbuluxela tifeme vanhu va titirha hi
          voxe ya ha ri xihundla xa Valungu. A hi phaphameni, mintirho ya mavoko a hi 50
          ya madomu naswona a hi ya vamalambhani. Mina ndzi khensa Manyarhule
          na Magoza lava nga ndzi khwexunula laha a ndzi khwekele kona. Namuntlha
          ndzi ba magoza ndzi nyarhula na letin'wana tinxaka. Dyondzani eka mina.
          Guwela liya yo famba yoxe, Ntanguyin'we, Butikokwana wa xikolo u
          hundzukile muhiseleri lonkulu.                                              55

7         Na n'wina vadyondzi lava mi nga kona haleno namuntlha, xiyimo xa n'wina xi
          nga hundzuka. Yingisani loko va mi khwexunula, mi ta swi vona evuton'wini
          mi ta gwirima kunene.

          Inkomu!
                                                                            [Vutitumbuluxeri]

1.1       Boxa vito ra ntiyiso ra munhu loyi a vulavulaka.                                       (1)

1.2       Xana munhu loyi a vulavula na vamani? Boxa VAMBIRHI ntsena.                            (2)

1.3       Munhu loyi a vulavulaka u feyirile kangani eka Giredi ya 9?                            (2)

1.4       Vula mavito ya vadyondzisi lava nga pfuna xivulavuri lexi.                             (2)

1.5       Boxa vito/ndhawu leyi munhu loyi a a vulavula a ri eka yona.                           (1)

1.6       I ncini lexi a xi endla leswaku vanhu va nga ha lemuki leswaku xivulavuri i
          mani?                                                                                  (2)

1.7       Hi yihi mhakankulu leyi munhu loyi a yi byela vanhu lava?                              (1)

1.8       Nyika tinhlamuselo ta leswi landzelaka:

          1.8.1        Ndzi ta ya swi gayela.                                                    (2)

          1.8.2        Ndzi sungula ku va na ndzhuti.                                            (2)

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso              Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P1            5                                   DBE/2016
                                                           SCE

1.9       Xana mavito LAMAMBIRHI ya hi byela yini hi vutomi bya munhu loyi a
          vulavulaka. Ntanguyin'we na Butikokwana wa xikolo.                                                  (4)

1.10      Nyika dyondzo leyi u yi kumaka eka vutomi bya munhu loyi.                                           (3)

1.11      Mhaka leyi vuriwaka hi xivulavuri ya leswaku munhu un'wana na un'wana u
          fanele ku tihanyisa hi nyiko ya yena u pfumelelana na yona ke? Seketela.                            (2)

XITSHURIWA XA B: XIFANISO

Xiyaxiya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi
ka xona.

                                                                 [Xi huma eka: www.wikipedia.org]

1.12      Xana munhu loyi a nga laha xifanisweni u tirha ntirho muni?                                         (1)

1.13      Xana a wu ta titwa njhani loko a wu ri eka xiyimo xa munhu loyi a nga ka
          xifaniso? Seketela.                                                                                 (2)

1.14      Xana munhu loyi u lava ku phalariwa hi yini? Hlawula nhlamulo yin'we eka leti
          landzelaka:

          A        Hi xo famba.
          B        Hi mali ya xikolo.
          C        Hi swakudya.
          D        Hi xikhongelo.                                                                             (1)

1.15      Hi ku vona ka wena i ncini lexi xi nga endla leswaku munhu loyi a tikuma a ri
          eka xiyimo lexi?                                                                                    (2)

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA A:                     30
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                           Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P1            6                          DBE/2016
                                                           SCE

XIYENGE XA B: NKOMISO/NKATSAKANYO WA NDZIMA

XIVUTISO XA 2

Hlaya xitshuriwa xa C laha hansi kutani u longoloxa tipoyinti ta NKOMBO u kombisa
vunene bya xiyanimoya.

SWILETELO

1.     Longoloxa NKOMBO wa tipoyinti hi marito LAMA NGA HUNDZIKI 70, u kombisa
       vunene bya xiyanimoya.
2.     Nombora swivulwa swa wena ku suka eka 1–7.
3.     Tsala poyinti YIN'WE eka xivulwa xin'wana na xin'wana.
4.     Tirhisa marito ya WENA N'WINYI.
5.     Kombisa ntsengo wa marito lama u ma tirhiseke ma ri endzeni ka swiangi
       emakumu ka nkomiso wa wena.

XITSHURIWA XA C

                   MATIMBA YA XIYANAMOYA (RHADIYO) ETIKWENI

Xiyanamoya i xitirhisiwa xa nkoka eka vanhu vo tala kusukela eka minkarhi ya khale.
I xa nkoka hikuva xi hi nyika mahungu lama humelelaka laha tikweni, xi tlhela xi hi
hungasa hi tinsimu, mintlangu, ta vukhongeri na swinavetiso. Lava va nga lolohiki ku
nghenela mimphikizano ya xiyanimoya vo dlemulela timali dyambu ri lo hosi!

Vadyondzi lava nga fambeliki kule na xona na vona va kuma tidyondzo ta xiyimo xa le
henhla handle ko kayakaya. Switiviso swa nkoka swa vaakatiko a wu nga swi hupi
loko u tiyingiselela xiyanimoya. Lexi tsakisaka hi xona i ku munhu u kota ku tirha
mintirho ya yena a ri eku yingiseleni. A xi kavanyeti munhu eka mintirho ya yena.
Xin'wana lexi xi tsakisaka hileswaku a xi durhi ku xi xava naswona vanhu vo tala va
kota ku xi fikelela. Masiku lawa na tiqingho ta le nyongeni ti na xona.

Hambiloko u etlele wa swi kota ku xi yingisela hikuva a xi lavi ku langutisiwa. Xi tlhela
xi haxa hi ririmi ra wena leri u ri twisisaka swinene. Leswi vulaka leswaku xi tlakusa
tindzimi hinkwato hambi leti tekeriwaka ehansi. Eka minongonoko yo tala vayingiseri
va kota ku nyika mavonelo ya vona ehenhla ka mhaka yo karhi. Loko u ri eku fambeni
hi movha wa swi kota ku yingisela swi nga kavanyeti machayelelo ya wena. Hambi u ri
ekule na xona wa swi kota ku kuma mahungu lama ya haxiwaka. Xiyanamoya a xi
hlohloteli vulolo eka vanhu. Vantshwa va dyondzisiwa swilo swa kahle na ku tsakela
ririmi ra vona hi xona.

                                                                              [Vutitumbuluxeri]

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA B:          10

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P1            7                                 DBE/2016
                                                           SCE

XIYENGE XA C: NTIVORIRIMI NA MATIRHISELO YA RIRIMI

XIVUTISO XA 3

XITSHURIWA XA D: XINAVETISO

Xiyaxiya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi
ka xona.

                                      Nkwangulatilo
                                 Hi ku vangamisela vutomi!
                                                                                   Nxavo i R100
                                                                                  ku ya ehenhla.

                 Hlayisa mali!
  Tsutsumela eka Nkwangulatilo.
  Hi ku pfanganisela tipende ta mbilu ya wena.
  Ya hatima, a yi saleli eka tihovhorolo.
  Yi khomelela vutomi bya wena hinkwabyo.
               Famba na van'wana!
        Tirhisa tipende ta Nkwangulatilo
                 Nkwangulatilo
       Hi ku vangamisela vutomi bya wena!

                                                             [Xi huma eka: www.google.com]

3.1       Xana ku navetisiwa yini eka xinavetiso lexi?                                                       (1)

3.2       Yisa xivulwa lexi landzelaka eka nkarhi lowu taka.
          Hi ku vangamisela vutomi bya wena!                                                                 (2)

3.3       Kombisa nthathelo wa xiyimo xa le henhla eka xinavetiso lexi.                                      (2)

3.4       Xana loko munavetisi a ku: 'Hi ku pfanganisela tipende ta mbilu ya wena.'
          U vula yini? Hlawula nhlamulo yin'we eka leti ti nga laha hansi.

          A        Leti u ti lerisiweke.
          B        Leti u tirhandzaka
          C        Leti faneleke.
          D        Leti sasekeke.                                                                            (1)

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                          Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P1            8                                   DBE/2016
                                                           SCE

3.5       Marito lama nge, 'Famba na van'wana!' ya tirhisiwile ku fikelela mhaka yihi?                     (2)

3.6       Hi ku vona ka wena, hi wihi nkoka wa xifaniso xa nkwangulatilo lexi nga eka
          xinavetiso lexi?                                                                                 (2)
                                                                                                           [10]

XIVUTISO XA 4: KU XOPAXOPA KHATHUNI

Xiyaxiya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi ka
xona.

XITSHURIWA XA E

              Leswi hi leswi mi nga ta tlangisa
            xiswona eka ntlangu wa vhiki leri …
            Loyi a nga yi twisisiki pulani leyi u ta
                    tshendelela na xitulu!
                                                                                       Na wena
                                                                                      xitulu xi ta
                                                                                     tsekatseka!

      A

                                                                                            B

                                                                  [Xi huma eka: www.undertoons.com]

4.1       Hlamusela leswi humelelaka eka Khathuni leyi.                                                    (2)

4.2       Xana vanhu lava va nga va va ri kwihi?                                                           (1)

4.3       Nyika mavizweni wa rito leri tikisiweke laha hansi.

          Loyi a nga yi twisisiki pulani leyi …                                                            (1)

4.4       Tidoto tinharhu (elipisisi) eka leswi swi vulaka hi munhu wa A ti komba
          leswaku ...

          A      wa va tsundzuxa.
          B      u tsakile.
          C      ku na hungu leri siyiweke.
          D      u lava leswaku va hlula.                                                                  (1)
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                        Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P1            9                          DBE/2016
                                                           SCE

4.5       Komba ku hambana ka tinhlamuselo ta rito 'xitulu' eka munhu wa A na munhu
          wa B.                                                                                    (2)

4.6       Yisa xivulwa lexi landzelaka eka ntsongahato.

          Leswi hi leswi mi nga ta tlangisa xiswona eka ntlangu wa vhiki leri.                     (1)

4.7       Xana munhu wa A u vonaka a titwa njhani? Seketela.                                       (2)
                                                                                                   [10]

XIVUTISO XA 5

XITSHURIWA XA F: SWIAKI NA MILAWU YA MATIRHISELO YA RIRIMI

5.1       Hlaya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u hlamula swivutiso ehansi ka xona.

          Vatolo a va hembangi loko va te 'kuwa ro tshwuka ri na xivungu endzeni'.
          Ku n'unun'uta Xisandhaku a titshamerile exikhumbanini xa xigurumbana xa
          yena. A ku ri khale swinene a tshwukisile mahlo hi ku langutela ku vuya ka
          nghamu yakwe N'waXimange loyi himpfhuka a huma hi mahlambandlopfu a
          byerile nuna leswaku wa vuya u ya londza mali ya mporosi le matendeni ya
          lavo chela xikontiri le Masana.

          Xisandhaku wa vanhu a nga nonohangi. Sweswi a a ri ku vileleni lokukulu
          hikuva a a siyeriwile ricece. U te a ha tshame tano maphorisa yo ta ku ga!
          Leswi na n'wina maphorisa mi ya tivaka, a va kalanga va fika va ha ba
          xihlahla va tshika mpfundla. A va tela ku n'wi teka va ya le xitichini xa
          maphorisa. Nsati wa yena a a lwile na nsati wa Mabihani.

          A va lwela leswi nsati wa Mabihani a nga kuma N'waXimange na nuna wa
          yena. Lava va tindzimi to leha hi vona va nga onha timhaka hi ku luma ndleve
          nsati wa Mabihani. Loko a ku nga ri nyimpi leyi Xisandhaku wa vanhu a nga
          ta kala a tiva nchumu. N'waXimange yena a a fana na mbyana leyi nga
          kumetiwa yi ri karhi yi yiva mandza.

                                                                              [Vutitumbuluxeri]

          5.1.1        Sungula xivulwa lexi nga laha hansi hi rihlanganisi 'hikuva'.

                       A va tela ku n'wi teka va ya le xitichini xa maphorisa. Nsati wa yena
                       a a lwile na nsati wa Mabihani.                                             (2)

          5.1.2        Nyika tinhlamuselo ta swivulwa leswi landzelaka.

                       (a) Ku luma ndleve.

                       (b) Lava va tindzimi to leha.                                               (4)

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P1            10                                   DBE/2016
                                                           SCE

          5.1.3        Yisa xivulwa lexi landzelaka eka tlhelo ra mpfumelo.

                       Xisandhaku wa vanhu a nga nonohangi.                                                 (2)

          5.1.4        Tsala xivulwa hi rito tiva leri nga ta nyika nhlamuselo yo hambana
                       na leyi nga eka xivulwa lexi nga laha hansi.

                       Xisandhaku wa vanhu a nga ta kala a tiva nchumu.                                     (2)

          5.1.5        Tsala ritofularha ra rito leri tikisiweke.

                       N'waXimange loyi himpfhuka a huma hi mahlambandlopfu.                                (1)

          5.1.6        Rito 'Mpfundla' ri le ka vun'we. Yisa rito leri eka vunyingi.                        (1)

          5.1.7        Rito leri tikisiweke laha hansi i nsinya wa riendli. Tlhela u tsala
                       xivulwa lexi u ri yisa eka rhavi ra xivuyevuye.

                       … yi ri karhi yi yiva mandza.                                                        (2)

XITSHURIWA XA G: XIFANISO

5.2       Xiyaxiya xifaniso lexi landzelaka kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi
          ka xona.

              Siku rin'wana ndzi ta va nghwazi, milenge leyi yi ta ndzi
           fikisa endzhandzheni wa malwandle. Ntsako wu ta va risimu
                              ra masiku hinkwawo!
                                                                            [Xi huma eka: www.google.com]

          5.2.1        Rito ntsako eka xivulwa lexi nga laha hansi i rivitimpfelelo, tsala
                       xivulwa hi rito leri ri pfelelaka ri huma eka rona.

                       Ntsako wu ta va risimu ra masiku hinkwawo!                                           (2)

          5.2.2        Siva marito lama tikisiweke hi masivinene lama faneleke.

                       Milenge leyi yi ta ndzi fikisa endzhandzheni wa malwandle.                           (2)

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                         Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P1            11                      DBE/2016
                                                           SCE

          5.2.3        Tlhela u tsala xivulwa lexi nga laha hansi kutani u yisa rito leri
                       tikisiweke eka munhu wa vunharhu.

                       Siku rin'wana ndzi ta va nghwazi.                                       (2)
                                                                                               [20]

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA C:      40
                                                                    NTSENGO WA TIMARAKA:       80

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso

## Related documents

- [Xitsonga FAL P2 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-may-june-2016/e61187dc-e50a-4123-adc8-73193ca81281) — Xitsonga FAL · QP · 2016 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P3 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p3-may-june-2016/8c13b107-ff11-45e7-9ecf-b517dc0a7086) — Xitsonga FAL · QP · 2016 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P1 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p1-may-june-2017/3a8cf19a-fbdc-4944-b5dc-9af173f35be7) — Xitsonga FAL · QP · 2017 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-may-june-2016-memo/703d1ec5-5718-4c99-8249-086466a620e5) — Xitsonga FAL · Memo · 2016 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P3 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p3-may-june-2016-memo/61ee5d17-2985-41ee-8136-4b9fa9e12952) — Xitsonga FAL · Memo · 2016 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P1 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p1-may-june-2017-memo/17c0d209-6a49-429f-9caf-6140dea78d39) — Xitsonga FAL · Memo · 2017 · Xitsonga

## More from Grade 12 Xitsonga FAL

- [Gr 12 Xitsonga FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-xitsonga-fal-atp-2023-24/5be9f504-976c-44dc-89b0-03ecf6a24a65) — ATP
- [Xitsonga FAL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-xitsonga/b22bd3e6-ea9f-4fd9-a78b-79060233a1f1) — QP · 2024 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-xitsonga/9a411270-a0e6-40c8-ae27-389ae9b8036f) — QP · 2024 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-xitsonga/f7f20b8d-0892-4cb5-8609-f82091278e66) — QP · 2024 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p1-may-june-2023/41380a30-b546-46e2-85b6-c62115fa88a7) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-may-june-2023/0beab161-1941-4a75-b450-74a17aa69dfd) — QP · 2023 · Xitsonga

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
