# Xitsonga FAL Grade 12 Paper 2 November 2017 Memo

> Grade 12 Xitsonga FAL Paper 2 memorandum from the November 2017, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-nov-2017-memo/8829e5fe-0eb5-4249-b297-c07d3e497774
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Xitsonga FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Xitsonga
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: November
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Xitsonga FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/xitsonga-fal) › [Xitsonga FAL Grade 12 Paper 2 November 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-nov-2017-memo/8829e5fe-0eb5-4249-b297-c07d3e497774)

## About this document

Xitsonga Fal · Grade 12 · November · 2017 · xitsonga. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Xitsonga FAL P2 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-nov-2017/82d63379-beff-46f0-b405-f3b8f376aef6) — QP · 2017 · Xitsonga

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                          NATIONAL
                                     SENIOR CERTIFICATE

                                           GIREDI YA 12

            XITSONGA: RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA (FAL)

                                  PAPILA RA VUMBIRHI (P2)

                                             HUKURI 2017

                                          MEMORANDAMU

TIMARAKA: 70

                             Memorandamu leyi yi na 10 wa tipheji.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        2                      DBE/Hukuri 2017
                                                NSC – Memorandamu

XIYENGE XA A: NOVHELE

XIVUTISO XA 1: NDZI NGO TINCIKI – FA Thuketana

1.1       I ku hisiwa ka tibazi ta yena./I ku herisiwa ka bindzu ra yena ra tibazi.√             (1)

1.2       Hileswi vakristekulobye a va n'wi hleka.√                                              (1)

1.3       Eka N'wa-Mugwana./Ebyalweni./Eka vaJamboti.√                                           (1)

1.4       Matitiviselo ya yena khale a ya kombisa ku tikukumuxa hi rifuwo hileswi a a
          ri na tibazi ta khumembirhi, kasi loko a titivisa eka Muzayiwe se a titivisa hi
          vito na xivongo ntsena ku fana na munhu un'wana na un'wana hikuva rifuwo
          a ri herile.√√                                                                         (2)

1.5       ELisuthu√ na le Koloni.√                                                               (2)

1.6       Rito Lord ri vula munhu loyi a nga ehenhla hi xiyimo, kutani Ntekele a a
          tshemba leswaku u ta kuma ku pfuneka eka Muzayiwe hi ku pfuxa bindzu
          ra yena.√√                                                                             (2)

1.7       A hiseriwile tibazi ta makumembirhi hi vaLefty leswi swi nga endla leswaku a
          hundzuka xisiwana./Mahanyelo yo ka ya nga amukeleki ya vana va yena.√√                 (2)

1.8       U vurile leswaku a a ri na tibazi ta makumenharhu kasi entiyisweni a a ri na
          tibazi ta makumembirhi.√√                                                              (2)

1.9       Mpfuleni a nga xiximi tata wa yena./A a ri n'wana wo rhandza ku tilawula
          hikuva u tekile xiboho xa ku tekana na Lefty handle ka mpfumelelo wa tata wa
          yena Ntekele.√√                                                                        (2)

1.10      A ya fanerile hikuva a a hlangahlanganisiwile hi xiyimo lexi a a ri eka xona xa
          ku va a hiseriwile tibazi.√√

                                                     KUMBE

          A ya nga fanelangi hikuva a a nga ri eka xiyimo xa kahle emiehleketweni ku
          va a nga nghenela mintwanano.√√

          (Amukela na yan'wana mavonelo lawa ya twalaka. Timaraka i ta nseketelo
          ntsena.)                                                                               (2)

1.11      Eka Ntekele.√                                                                          (1)

1.12      Hileswi a a nga swi lavi ku tekana na Muzayiwe loyi a a hlawuleriwile hi
          Ntekele.√√                                                                             (2)

1.13      Lovile./B.√                                                                            (1)

1.14      Wu tshikelela ndlela leyi munhu loyi a nga tsaleriwa papila a nga na mona ha
          kona./Wu kombisa ndlela leyi Manayila a a twisiwile ku vava hi yona hi
          Ntekele.√√                                                                             (2)
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso              Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        3                        DBE/Hukuri 2017
                                                NSC – Memorandamu

1.15      A a lava ku pfuxeriwa bindzu ra yena ra tibazi leti a ti hisiwile.√√                     (2)

1.16      A a ri ejele epurasini ra Pluinvee./Epurasini ra Baas Donder.√                           (1)

1.17      A a n'wi tseketsela hileswi a a hlundzukile naswona a a swi vula hileswi a
          xanisiweke./A a n'wi godela hi mhaka ya leswi a a twa ku vava.√√

          (Amukela na tin'wana tinhlamulo leti twalaka.)                                           (2)

1.18      Hi ku n'wi alela ku teka nhwana loyi a a n'wi bihisile emirini.√√                        (2)

1.19      A a ri na ku hlawula vanhu ku ya hi swiyimo./A a arisa vana va yena ku
          rhandzana na vanhu lava a va vula vahedeni.√√                                            (2)

1.20      Mukamberiwa u ta tsala xitsundzuxo xa yena Xikombiso: A ndzi ta n'wi
          tsundzuxa leswaku a ya lava ku pfuniwa eka vanawu/soxaliweka.√√√                         (3)

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA A:          35

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso               Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        4                   DBE/Hukuri 2017
                                                NSC – Memorandamu

XIYENGE XA B: NTLANGU

XIVUTISO XA 2: BYOKOTA MADLAYISANA – MM Marhanele

2.1       Ekaya ka n'anga Mavundza.√                                                          (1)

2.2       I ku fikisa byalwa na huku laha a n'wi rhumile kona eka n'anga Mavundza.√√          (2)

2.3       Wa Ntlhaveni.√                                                                      (1)

2.4       Makhanana a a ri munhu wo ka a nga tshembekangi eka nuna wa yena.√/Wo
          rhandza ku dyela.√/Wo rhandza vavanuna.√/Wo ka a nga tikhomi,
          ngopfungopfu loko a nwile byalwa.√

          (Timhaka tinharhu ntsena.)                                                          (3)

2.5       A a lava ku tiva leswaku i ntiyiso leswaku Gezani na Makhanana va
          rhandzana. √√                                                                       (2)

2.6       Hi marito lawa Mavundza u tshembisa Gezani leswaku loko a ri na yena u
          hlayisekile ku ri leswaku endzhaku u n'wi chelerile byongo bya ngwenya
          (chefu) ebyalweni a lova.√√                                                         (2)

2.7       Hileswi a kunguhateke swin'we na Mavundza ku dlaya Gezani.√√                        (2)

2.8       Hi loko byi pyopya munhu.√                                                          (1)

2.9       A a kota ku rivalela a tlhela a va ntwelavusiwana.√√                                (2)

2.10      Mukamberiwa u ta nyika vonelo ra yena. Xikombiso: Ina, u endlile kahle i
          vutihlamuleri bya wanuna un'wana na un'wana ku burisana na nsati wa yena
          ku kuma ntiyiso wa timhaka loko a vona swilo swi nga tshamisekangi.√√

                                                     KUMBE

          E-e, a nga endlangi kahle. A a fanele a lo lavisisa hi yexe a tikumela
          ntiyiso.√√                                                                          (2)

2.11      U swi lemukile nkarhi lowu a a lava leswaku Makhanana a n'wi nyiketa fole
          leswaku a ta dzaha.√                                                                (1)

2.12      Endyangwini wa n'anga Mavundza.√                                                    (1)

2.13      U khongoterile Mathebula leswaku a yima ku ba Gezani swi ringanile kutani
          Mathebula a n'wi sukela.√√                                                          (2)

2.14      Makhanana a a endla vugangu na Gezani na Mavundza kutani Mavundza a
          dlaya Gezani leswaku a ta ka a nga ha vangisiwi eka Makhanana leswi nga
          endla a khomiwa a nyikiwa xigwevo xa rifu.√√                                        (2)

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso          Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        5                   DBE/Hukuri 2017
                                                NSC – Memorandamu

2.15      Ku ya tivisa hosi leswaku Mavundza hi yena a nga dlaya Gezani.√                     (1)

2.16      Hi swona. U tiendla lonene eka Gezani kasi wo n'wi onga leswaku a kota ku
          n'wi chelela chefu a n'wi dlaya.√√

          (Timaraka i to seketela ntsena.)                                                    (2)

2.17      U vula leswaku wa tiphina hi vugangu bya yena na Makhanana loyi a nga
          nsati wa Mathebula.√√                                                               (2)

2.18      Mukamberiwa u ta boxa miehleketo ya yena. Xikombiso: Yi ndzi tisela
          miehleketo ya leswaku minkarhi yo tala tin'anga ti lumbetiwa ku dlaya./Yi ndzi
          tisela miehleketo ya leswaku N'wa-Chovolo a a bvumba leswaku Mavundza u
          ta dlaya Gezani hakunene.√√                                                         (2)

2.19      Munhu loyi a dlayaka un'wana na yena u fanele ku dlayiwa.√                          (1)

2.20      Mukamberiwa u ta nyika vonelo ra yena. Xikombiso: A a fanele a lo tshama
          ehansi loko vukari byi vohlile a vulavurisana na nsati wa yena./ A a fanele a
          lo nghenisa nandzu ehubyeni kumbe eka tindhuna./A a fanele a vitanile va ka
          va nsati wa yena ku tengiwa mhaka hi xindyangu.√√√                                  (3)
                                                                                              [35]

XIVUTISO XA 3: KU DYELA NYAMA EMATLUKENI – DJ Risenga

3.1       A va ri eka Siyandhani.√                                                            (1)

3.2       A a nyanyuriwa hi mali ya phenxeni.√√                                               (2)

3.3       A a pitsula nuna wa yena.√/A n'wi kholela.√/A a n'wi tekela swiboho swa
          leswaku va fanele ku rhurha va ya tshama eKremetart.√

          (Tinhlamulo timbirhi ntsena.)                                                       (2)

3.4       Ku va a byerile Vukosi leswaku u lerile Mzamani hi xipapilana a swi nga ri
          xikombiso xa kahle./A a byeletela Vukosi leswaku wansati u sirheleriwa hi
          nawu ku hava lexi wanuna a nga ta n'wi byela xona.√√                                (2)

3.5       Hi vona hi endlelo ra yena ra ku pfhumbisa vuxaka bya Piet na Vukosi tanihi
          nuna na nsati va nga si lovolana./Ku siya nuna eka Siyandhani a ya
          eKremetart hi xikongomelo xo lava ku xava yindlu a nga si hlayelela kahle
          mali ya phenxini na mali yo xava yi nga si va kona.√√                               (2)

3.6       A a twisisa leswaku vavasati va na timfanelo to susa ndzhwalo wa vuyimana
          ehandle ko byela nuna.√√/Wansati a nga ya kun'wana na kun'wana ehandle
          ka ku lawuriwa hi nuna.√√/Ku ambala buruku, rhoko yo koma yi tlhela yi
          vonikela na ku komba mavele a hi xihoxo.√√

          (Tinhlamulo timbirhi ntsena.)                                                       (4)

3.7       A a chava leswi yena na Vukosi a va nga si tekana.√√                                (2)

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso          Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        6                       DBE/Hukuri 2017
                                                NSC – Memorandamu

3.8       Mukamberiwa u ta nyika vonelo ra yena. Xikombiso: Swi lulamile hikuva a a
          va pfuna ku sungula muti.

                                                     KUMBE

          A swi nga lulamangi hikuva Piet na Vukosi a va tirha naswona a va nga si
          tekana.√√                                                                               (2)

3.9       Ku kukula.√                                                                             (1)

3.10      Swa fambelana hikuva a nghenelela timhaka leti nga laveki yena na ku
          hlamula laha swi nga fanelangiki.√√                                                     (2)

3.11      Vukosi a a hlonipha no yingisela kasi Ma'am Joyce a a nga hloniphi no
          yingisela nuna wa yena Mzamani.√√                                                       (2)

3.12      Mukamberiwa u ta nyika vonelo ra yena. Xikombiso: Vukati bya vona a byi
          nga ri na ndzhuti hikuva Ma'am Joyce a a nga leli kahle loko a famba
          naswona a a teka swiboho a nga tivisangi Mzamani.√√√

                                                     KUMBE

          A byi ri kahle hikuva Ma'am Joyce a hanya tanihi hi wansati loyi a tivaka
          timfanelo ta yena na ku twisisa leswaku swiboho swin'wana munhu u fanele
          ku swi teka a ri yexe.√√√

          (Amukela na yan'wana mavonelo lawa ya twisisekaka.)                                     (3)

3.13      U vula leswaku wansati u tshunxekile ku endla leswi kombaka
          vutihlamuleri.√/Wansati u tshunxekile ku bula na nuna ku nga ri ku yingisa
          leswi nuna a swi vulaka. √/Wansati u na mfanelo yo humesa miehleketo ya
          yena.√
                                                                                                  (2)
          (Tinhlamulo timbirhi ntsena.)

3.14      Hileswi a a dedeleka hikwalaho ka ku pyopyiwa hi vhinya.√√                              (2)

3.15      A ya nga ri kahle hikuva a va ri vanhu vakulu, a va fanele ku tihlonipha va
          tlhela va hlonipha Piet loyi a a tshama na Vukosi n'wana wa Ma'am Joyce.√√              (2)

3.16      Mukamberiwa u ta nyika vonelo ra yena. Xikombiso: Va xavile yindlu na
          movha hi mali leyi a va yi hlengeletile.√√                                              (2)

3.17      Mukamberiwa u ta nyika dyondzo ya yena. Leswaku loko munhu a ri na mali
          u fanele ku yi hlayisa na yona yi ta kota ku n'wi hlayisa.√√                            (2)
                                                                                                  [35]

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA B:         35

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso              Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        7                    DBE/Hukuri 2017
                                                NSC – Memorandamu

XIVUTISO XA 4: XAMUGANGA – SJ Malungana na KA Khosa

4.1       'NKHUVO WA MUCATO WA MAHALA' – KA Khosa

          4.1.1        Madasani√ na Mamayila/N'wa-Makasani.√                                      (2)

          4.1.2        Miehleketo ya leswaku a a tisola ku va a kunguhatile ku cata.√             (1)

          4.1.3        U hubutile/B.√                                                             (1)

          4.1.4        Loko a ri na makumenharhu wa malembe.√                                     (1)

          4.1.5        Mafanato√ wa ka Nghomunghomu.√                                             (2)

          4.1.6       U fanele ku twanana na vatswari va yena na nsati wa yena, a tlhela
                      a tiva ku ri va rhange va kuma n'wana leswi swi n'wi bohaka ku
                      tekana na nsati wa yena ku ya hi xikereke.√√                                (2)

          4.1.7        Mahala u yile exikolweni malembe yo hlaya loko a ya dyondzela
                       vudokodela laha a nga hlangana na vanhwana vo tala, kambe a
                       nga n'wi tshikangi naswona a ku ri khalenyana va ri na n'wana
                       swin'we.√√                                                                 (2)

          4.1.8        A a ri munhu loyi a nga vileli ku vavisa matitwelo ya vanhu
                       van'wana./A ri na ntiyiso eka matitwelo ya yena.√√                         (2)

          4.1.9        Ndlela leyi va n'wi hlamulaka hayona a yi kombisi ku yima na
                       vonelo ra n'wana wa vona hikuva mhaka ya yena a yi nga twali
                       naswona a va poyileka etikweni./A va tivisangi tiko hi ta makungu
                       ya Mahala yo yimisa mucato.√√                                              (2)

          4.1.10       Mukamberiwa u ta nyika mavonelo ya yena. Xikombiso: Va endlile
                       kahle, hikuva vanhu van'wana ingi va nga ha tangi enkhubyeni ku
                       ve nkhuvo wu ve kona.√√                                                    (2)
                                                                                                  [17]

                                                    NA

4.2       'SWA ANTSWA NDZI PHULA BYI HOLA' – SJ Malungana

          4.2.1        Exikolweni xa Tsandzeki.√                                                  (1)

          4.2.2        Ri fambelana hileswi exikolweni lexi swilo a swi nga fambi kahle/a
                       swi tsandza swa vulawuri.√√                                                (2)

          4.2.3        Hileswi n'wana wa yena a bihile emirini, muvangi wa timhaka ku ri
                       mudyondzisi.√                                                              (1)

          4.2.4        A a vula leswaku xidemokirasi xi endlile leswaku xikolo xi nga
                       fambi kahle/lawuleki.√√                                                    (2)

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso               Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        8                       DBE/Hukuri 2017
                                                NSC – Memorandamu

          4.2.5        Vadyondzi va nga ha tsandzeka ku xixima vadyondzisi va vona/swi
                       nga ha kavanyeta madyondzelo ya vadyondzi.√√                               (2)

          4.2.6        Eka lembe leri landzelaka.√                                                (1)

          4.2.7        A a khunguvanyekile ngopfu./A a hlundzukile ngopfu.√√                      (2)

          4.2.8        Hileswi a a n'wi tshembisile ku n'wi pasisa exikolweni.√√                  (2)

          4.2.9        Mutsari u thyile xirungulwana lexi vito ra 'Swa antswa ndzi phula
                       byi hola' leswi vulaka ku va munhu a karhele hi swiendlo swo biha
                       kutani a tiyimisela ku hambana na xiyimo xa kona, swi nga leswi
                       swi humeleleke nhloko ya xikolo xa 'Tsandzeki' a kala a tibyela ku
                       tshika ntirho a hambana na swiendlo swo biha swa vadyondzi na
                       vadyondzisi.√√                                                             (2)

          4.2.10       Mukamberiwa u ta nyika vonelo ra yena. Xikombiso: A nga
                       endlangi kahle, hikuva nhloko ya xikolo a hi yena a nga na nandzu,
                       u ringetile ku vulavula na vadyondzisi hi vubihi bya ku rhandzana
                       ka vadyondzisi na vadyondzi.√√√

                                                           KUMBE

                       U endlile kahle, hikuva nhloko ya xikolo a a lava ku sirhelela
                       mudyondzisi wa yena eka mhaka leyi a nga yi endla yo biha.√√√              (3)

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA C:         35

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso              Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        9                    DBE/Hukuri 2017
                                                NSC – Memorandamu

XIYENGE D: VUTLHOKOVETSERI

XIVUTISO XA 5

5.1       'EXIHLOBYENI'

          5.1.1        Xi vulavula hi xikolo tanihi ndhawu leyi phamelaka vutivi lebyi
                       endlaka leswaku lava va tikarhataka va vuyeriwa loko lavo loloha
                       na ku tsan'wa switsundzuxo va hanya hi ku xaniseka na ku tisola
                       evuton'wini.√√                                                          (2)

          5.1.2        'Hi laha ku keleriwaka kona dyondzo' ya vula ndhawu leyi eka yona
                       ku kumekaka dyondzo hi xitalo/ndhawu leyi ku dyondzisiwaka swilo
                       swo tala swo hambanahambana/ndhawu leyi munhu a nga kumaka
                       tidyondzo to tala kumbe vutivi eka yona/exikolweni.√√                   (2)

          5.1.3        Ku tirha u nga kumi hakelo/ku tirha kambe u nga swi voni leswaku
                       u tirhela yini.√√                                                       (2)

          5.1.4        Ku hlaya na ku tsala tinomboro na maletere./A. √                        (1)

          5.1.5        Ri tshikelela ndhawu leyi ku kumekaka dyondzo eka yona.√√               (2)

          5.1.6        Va bile nkateko hi le ndzhaku ka xandla.√√                              (2)

          5.1.7        Ya kombisa ku tisola kumbe ku tilaya/Ya kombisa ku twa ku vava
                       emoyeni./Ku vilela hi ku va a nga endlangi swilo hi mfanelo.√√          (2)

          5.1.8        Ti kombisa leswaku ku siyiwe timhaka to karhi leti muhlayi a nga
                       tiengetelelaka tona.√                                                   (1)

          5.1.9        Sonete.√                                                                (1)

          5.1.10       Mukamberiwa u ta kombisa swilo swa nkoka leswi a swi kumaka
                       eka xitlhokovetselo lexi. Xikombiso: Mhaka ya ku tirha hi matimba,√
                       ku tikarhatela dyondzo evuton'wini,√ ku teka swileriso na
                       switsundzuxo swa vatswari na ku va na swikongomelo
                       evuton'wini.√                                                           (3)

                                                    NA

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso            Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2        10                      DBE/Hukuri 2017
                                                NSC – Memorandamu

5.2       'SORISA'

          5.2.1        Xitlhokovetselo lexi xi vulavula hi munhu loyi a nga na vunene na
                       ntiyiso kambe vanhu va n'wi sola hi mhaka ya xiyimo xa yena.
                       Mutlhokovetseri wa n'wi tiyisa leswaku a nga heli matimba kambe a
                       ya emahlweni na mintirho ya yena leyinene.√√                               (2)

          5.2.2        Vunene√ na ntiyiso.√                                                       (2)

          5.2.3        ‘Lunya.' √                                                                 (1)

          5.2.4        Ku pfuka evurhongweni.√                                                    (1)

          5.2.5        Ku tshikeleka mhaka ya leswaku vanhu va nga n'wi cinci
                       mahanyelo ya yena lamanene.√√                                              (2)

          5.2.6        Leswaku vanhu va tsandzeka ku va na miehleketo leyinene.√√                 (2)

          5.2.7        U vula leswaku vanhu lava solaka va nga endli leswaku musoriwa
                       a a ehleketa ngopfu timhaka to tala mayelana na swisolo leswi a
                       swi amukelaka.√√                                                           (2)

          5.2.8        Mukamberiwa u ta nyika dyondzo leyi a yi kumeke. Xikombiso:
                       Dyondzo ya leswaku munhu a nga fanelangi ku hela matimba loko
                       a endla leswinene evuton'wini hambiloko vanhu va tshamela ku
                       n'wi sola.√

                       (Amukela na tin'wana tidyondzo leti twisisekaka.)                          (1)

          5.2.9        Leswaku wa vilerisiwa/wa hlamarisiwa hi swiendlo swa vanhu lava
                       solaka munhu loyi a endlaka leswinene.√√                                   (2)

          5.2.10       Ri nga va ri sukela eka ku va vanhu va sola swiendlo leswinene
                       swa munhu loyi ku tlhokovetseriwaka hi yena.√√                             (2)

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA D:         35
                                                                    NTSENGO WA TIMARAKA:          70

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso

## Related documents

- [Xitsonga FAL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p1-nov-2017-memo/7fac09a5-a244-4935-bf0b-9d87035e8bd4) — Xitsonga FAL · Memo · 2017 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P3 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p3-nov-2017-memo/47cf24e3-3d88-445c-8c8a-cc2d925007a3) — Xitsonga FAL · Memo · 2017 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-feb-march-2017-memo/daf21f23-ae43-449a-8e80-17babd317cca) — Xitsonga FAL · Memo · 2017 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-may-june-2017-memo/1ed0ffab-8085-467c-9e3d-1d52ff05acef) — Xitsonga FAL · Memo · 2017 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-nov-2019-memo/a7fc7d34-adb0-427e-84bd-29ee00d05ad7) — Xitsonga FAL · Memo · 2019 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-nov-2018-final-memo/6a96f25e-e60f-4a75-bb1a-ba04f000ffa0) — Xitsonga FAL · Memo · 2018 · Xitsonga

## More from Grade 12 Xitsonga FAL

- [Gr 12 Xitsonga FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-xitsonga-fal-atp-2023-24/5be9f504-976c-44dc-89b0-03ecf6a24a65) — ATP
- [Xitsonga FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-xitsonga/347c2290-c494-40ca-a9f8-45890e61b5bc) — QP · 2025 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-xitsonga/06fdfb10-5ff1-4fe8-9991-c79f58198998) — QP · 2025 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-xitsonga/e3c858f4-d9a7-4188-b6a9-2eafee4024b3) — QP · 2025 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p1-nov-2024/3b46635f-7f15-4117-a226-b8d28ae9f907) — QP · 2024 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-nov-2024/025b33f4-51de-418d-abe0-fda74fc2ce38) — QP · 2024 · Xitsonga

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
