# Xitsonga FAL Grade 12 Paper 3 May June 2016 Memo

> Grade 12 Xitsonga FAL Paper 3 memorandum from the May June 2016, 15 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p3-may-june-2016-memo/61ee5d17-2985-41ee-8136-4b9fa9e12952
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Xitsonga FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Xitsonga
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: May June
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 15

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Xitsonga FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/xitsonga-fal) › [Xitsonga FAL Grade 12 Paper 3 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p3-may-june-2016-memo/61ee5d17-2985-41ee-8136-4b9fa9e12952)

## About this document

Xitsonga Fal · Grade 12 · May June · 2016 · xitsonga. Memorandum, 15 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Xitsonga FAL P3 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p3-may-june-2016/8c13b107-ff11-45e7-9ecf-b517dc0a7086) — QP · 2016 · Xitsonga

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                    SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                XITSONGA: RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA (FAL)

                                             PAPILA RA 3 (P3)

                                                       2016

                                             MEMORANDAMU

                                                                            TIMARAKA: 100

                                    Papila leri ri na tipheji ta 15.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso         Phendla

### Page 2

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3
                                                  Downloaded from hlayiso.com              2                                                                       DBE/2016
                                                                                   SCE – Memorandamu

RHUBIRIKI: XITSALWANA [50 WA TIMARAKA]

XIYA:

• Tirhisa rhubiriki minkarhi hinkwayo loko u koreketa xitsalwana xa vutumbuluxi (Papila ra vu3, XIYENGE XA A).
• Timaraka to sukela eka 0 kufikela eka 50 ti avanyisiwile hi tinhlamuselo ta 5 ta vuswikoti.
• Eka swilaveko swa Vundzeni, Ririmi na Xitayili, nhlamuselo yin'wana na yin'wana ya vuswikoti eka leta ntlhanu yi avanyisiwile hi
  swiyimo swimbirhi: xa le henhla na xa le hansi xikan'we na maavelo lawa ya tirhisiwaka ya timaraka.
• Xivumbeko a xi khumbeki hi xiyimo xa le henhla na xa le hansi.

RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWANA EKA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA
[TIMARAKA TA 50]
        Swiyenge                                      Vuswikoti byo            Vuswikoti bya le            Vuswikoti byo              Vuswikoti bya          Vuswikoti byo ka
                                                        hlawuleka                   henhla                   amukeleka                 madyondza            byi nga fikelelangi
 VUNDZENI &                                               28–30                      22–24                     16–18                      10–12                     4–6
 MAKUNGUHATELO                                  -Mahlamulelo yo            -Mahlamulelo lama           -Mahlamulelo lama         -Mahlamulelo ma na        -Mahlamulelo yo
                                                hlawuleka/lama             vumbiweke kahle             amukelekaka               nkhulukelano kun'wana     huhulula
 (Mahlamulelo na                                tlhontlhaka miehleketo     swinene                     -Miehleketo leyi nga na   -Miehleketo a yi          -Miehleketo yo
 miehleketo)                                    na ku hundzisa eka         -Miehleketo leyi faneleke   nkhulukelano na ku        twisiseki naswona a yi    hlanganahlangana yo

                          Xiyimo xa le henhla
 Maveketelelo ya                                leswi languteriweke        no tsakisa naswona yi       khorwisa                  kombisi vutitumbuluxeri   va yi nga kongomisi
 miehleketo eka                                 -Miehleketo ya vutlhari,   kombisa vumbhoni byo        -Mahungu ya               -Ku na vumbhoni           mhaka
 makunguhatelo                                  leyi tlhontlhaka           va yi vupfile               veketeriwe kahle          byitsongo bya             -Mahungu yo
 Ndzemuko wa                                    miehleketo naswona         -Mahungu ya veketeriwe      naswona ku na             maveketelelo na           huhulula no
 xikongomelo,                                   leyi vupfeke               kahle swinene naswona       nkhulukelano              nkhulukelano wa           vuyeleriwa
 vaamukeri va                                   -Mahungu ya                ku na nkhulukelano          (nhlangano) eka           mahungu                   -Mahungu a ya
 mahungu na mbangu                              veketeriwe hi ndlela yo    (nhlangano) eka             manghenelo, miri na                                 veketeriwangi kahle
                                                hlawuleka naswona ku       manghenelo, miri na         masongelo/mahetelelo                                naswona ya hava
 TIMARAKA TA 30                                 na nkhulukelano            masongelo/mahetelelo                                                            nkhulukelano
                                                (nhlangano) ku katsa
                                                manghenelo, miri na
                                                masongelo/mahetelelo

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                                                                                           Phendla

### Page 3

Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3
                                                 Downloaded from hlayiso.com             3                                                                     DBE/2016
                                                                                 SCE – Memorandamu

RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWANA EKA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA
[TIMARAKA TA 50] (ku yisa emahlweni)
       Swiyenge                                     Vuswikoti byo            Vuswikoti bya le             Vuswikoti byo           Vuswikoti bya         Vuswikoti byo ka
                                                      hlawuleka                   henhla                   amukeleka               madyondza            byi nga fikelelangi
                                                         25–27                    19–21                       13–15                    7–9                      0–3
                                               -Mahlamulelo ya xiyimo    -Mahlamulelo lama           -Mahlamulelo lama       -Mahlamulelo             -A nga kalangi a
                                               xa le henhla kambe        vumbiweke kahle             amukelekaka kambe       hakanyingi a hi lama     ringeta ku angula ku
                                               lama nga riki na          -Miehleketo leyi faneleke   hungu a ri              faneleke                 ya hi nhlokomhaka
                                               swihlawulekiso swa        no tsakisa                  hlamuseriwangi ri       -Miehleketo yi tala ku   -Miehleketo hi leyi yi

                          Xiyimo xa le hansi
                                               xitsalwana xo hlawuleka   -Mahungu ya veketeriwe      twisiseka swinene       va leyi nga              nga fanelangiki
                                               no tlhontlha miehleketo   kahle naswona ku na         -Miehleketo yi na       hlanganangiki na ku      naswona a yi
                                               -Miehleketo ya vutlhari   nkhulukelano                nkhulukelano lowu       hlanganahlangana         fambelani
                                               no vupfa                  (nhlangano) eka             eneleke na ku           -Ku hava vumbhoni        nakatsongo na
                                               -Mahungu ya               manghenelo, miri na         khorwisa                lebyi kombisaka          nhlokomhaka
                                               veketeriwe hi ndlela ya   masongelo/mahetelelo        -Mahungu ya             maveketelelo             -A yi na nkongomo
                                               vutshila naswona ku na                                veketeriwe kahlenyana   lamanene na              naswona yi
                                               nkhulukelano                                          naswona ku na           nkhulukelano wa          pfuvapfuvekile
                                               (nhlangano) eka                                       nkhulukelanonyana       mahungu
                                               manghenelo, miri na                                   (nhlanganonyana) eka
                                               masongelo/mahetelelo                                  manghenelo, miri na
                                                                                                     masongelo/mahetelelo

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                                                                                        Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3                               4                                                                               DBE/2016
                                                                       SCE – Memorandamu

RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWANA EKA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA [TIMARAKA TA 50] (ku
yisa emahlweni)
       Swiyenge               Vuswikoti byo hlawuleka          Vuswikoti bya le henhla           Vuswikoti byo                  Vuswikoti bya          Vuswikoti byo ka byi
                                                                                                   amukeleka                     madyondza                 nga fikelelangi
 RIRIMI, XITAYILI &                       14–15                           11–12                          8–9                          5–6                         0–3
 VUHLERI                  -Thoni, rhejisitara, xitayili na   -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili -Ririmi a ri twisiseki
                          ntivomarito swa fambelana          na ntivomarito swi            na ntivomarito swa            na ntivomarito swa            -Thoni, rhejisitara,
 Thoni, rhejisitara,      swinene na xikongomelo,            fambelana kahle na            fambelana na                  fambelanyana na               xitayili na ntivomarito

                        Xiyimo xa le henhla
 xitayili na ntivomarito  vaamukeri va mahungu na            xikongomelo, vaamukeri va xikongomelo, vaamukeri            xikongomelo, vaamukeri        a swi fambelani na
 swa fambelana na         mbangu                             mahungu na mbangu             va mahungu na mbangu          va mahungu na mbangu          xikongomelo,
 xikongomelo,             -Vutitshembi eka ku tirhisa ririmi -Ririmi hi leri faneleke      -Ririmi ri tirhisiwile hi     -Matirhiselo ya ririmi i ya   vaamukeri va
 nkucetelo, vundzeni      naswona hi ndlela yo hlawuleka     naswona thoni leyi            mfanelo ku hlamusela          xiyimo xa madyondza           mahungu na mbangu
 na mahlawulelo ya        no tsakisa                         tirhisiweke hi leyi faneleke  mahungu                       swinene                       -Ntivoririmi wa mpimo
 marito                  -Xi koka rinoko naswona xi na       minkarhi hinkwayo             -Thoni hi leyi faneleke       -Thoni na dikixini hi leswi   wa le hansi swinene
 Matirhiselo ya ririmi   thoni leyinene no tlhavula          -Swihoxo swa ntivoririmi na -Ku tirhisiwile ririmi ro       swi nga faneriki              wu endla leswaku
 na swiaki na milawu      -Swihoxo swa ntivoririmi na        mahikahatelo a swi talangi    tlhavula ku tiyisisa          -Ntivoririmi i wa mpimo       mahungu ya nga
 ya rona,                 mapeletelo a swi tali ku va kona   -Xi vumbiwile hi ndlela ya    vundzeni bya hungu            wa le hansi                   twisiseki
 mahikahatelo,            -Xi vumbiwile hi ndlela ya         vutshila
 ntivoririmi na           vutshila swinene
 mapeletelo                                 13                              10                             7                            4
                          -Ririmi i ra xiyimo xa le henhla   -Ririmi ri koka miehleketo    -Matirhiselo lama             -A ku tirhisiwangi ririmi

                        Xiyimoxa le hansi
 TIMARAKA TA 15           naswona ri na thoni leyi faneleke naswona hakanyingi ra          faneleke ya ririmi eka        leri faneleke
                          no tlhavula                        vuyerisa                      minkarhi yin'wana             -Ku tirhisiwile swivulwa
                          -Swihoxo swa ntivoririmi na        -Thoni hi leyi faneleke na    -Hakanyingi thoni hi leyi     swo fana kumbe
                          mapeletelo a swi tali ku va kona   ku vuyerisa                   faneleke kambe ku             switsongo leswi
                          -Xi vumbiwile hi ndlela yo         -Swihoxo swa ntivoririmi na tirhisiwa ka ririmi ro          hambaneke
                          hlawuleka                          mapeletelo i switsongo        tlhavula i ka mpimo wa le     -Ntivo ririmi i wa mpimo
                                                             -Xi vumbiwile hi ndlela ya    hansi                         wa le hansi swinene
                                                             vutshila
 XIVUMBEKO                                   5                               4                             3                            2                         0–1
                          -Mavumbelo ya nhlokomhaka i        -Vuxokoxoko byi vumbiwile -Ku vumbiwile                     -Ku na                        -Ku pfumaleka ka
 Swihlawulekiso swa       ya xiyimo xa le henhla swinene     hi ndlela yo twisiseka        vuxokoxoko lebyi              timhakankulunyana leti        timhakankulu leti
 xitshuriwa.              -Vuxokoxoko lebyi hlawulekeke      -Ku na nkhulukelano           faneleke                      faneleke                      lavekaka
 Mavumbelo ya             -Swivulwa na tindzimana swi        -Swivulwa na tindzimana       -Swivulwa na tindzimana       -Swivulwa na tindzimana       -Swivulwa na
 tindzimana na            vumbiwile hi ndlela ya xiyimo xa swa twisiseka naswona i         swi vumbiwile hi ndlela       swi na swihoxo                tindzimana swi na
 swivulwa.                le henhla swinene                  swo hambanahambana            leyinene                      -Xitsalwana xa ha             swihoxo
                                                                                           -Xitsalwana xi sala xa ha     twisiseka hambileswi xi       -Xitsalwana a xi
 TIMARAKA TA 5                                                                             twisiseka                     nga na swihoxo                twisiseki
 MAAVELO YA
 TIMARAKA                                 43–50                           33–40                         23–30                       13–20                         0–10

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                                                                                        Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3                             5                                                                      DBE/2016
                                                                     SCE – Memorandamu

RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWAMBIKO XO LEHA EKA RIRIMI RO ENGETELA
RO SUNGULA [TIMARAKA TA 30]
        Swiyenge              Vuswikoti byo hlawuleka             Vuswikoti bya le            Vuswikoti byo            Vuswikoti bya           Vuswikoti byo ka
                                                                       henhla                  amukeleka                madyondza             byi nga fikelelangi
 VUNDZENI,                              15–18                          11–14                       8–10                      5–7                      0–4
 MAKUNGUHATELO &            -Mahlamulelo yo hlawuleka         -Mahlamulelo lamanene      -Mahlamulelo yo         -Mahlamulelo ya             -Mahlamulelo a ya
 XIVUMBEKO                  na ku hundzisa leswi a swi        lama kombisaka vutivi      ringanela lama          madyondza lama              kombisi vutivi bya
                            languteriwile                     lebyinene bya              kombisaka vutivi bya    kombisaka vutivinyana       swihlawulekiso swa
 Mahlamulelo na             -Miehleketo ya vutlhari na ku     swihlawulekiso swa         swihlawulekiso swa      bya swihlawulekiso          muxaka wa
 miehleketo                 vupfa                             muxaka wa xitshuriwa       muxaka wa xitshuriwa    swa muxaka wa               xitshuriwa
 Maveketelelo ya            -Vutivi byo enta bya              -Ku na ku kongoma          -Mhaka a yi kongomiwi   xitshuriwa                  -Nhlamuselo a yi le
 miehleketo eka             swihlawulekiso swa muxaka         mhaka, a ku na ku huma     hi ku hetiseka          -Ku na ku                   rivaleni naswona yi
 makunguhatelo              wa xitshuriwa                     emhakeni                   -Ku na ku humanyana     kongomanyana kambe          humile swinene
 Xikongomelo,               -Matsalelo ya kongoma             -Vundzeni na miehleketo    emhakeni                ku na ku pfa ku             emhakeni
 vaamukeri va hungu,        mhaka                             swi na nkhulukelano,       -Vundzeni na            humiwa emhakeni             -Vundzeni na
 swihlawulekiso/milawu      -Vundzeni na miehleketo swi       nhlamuselo ya vuenti       miehleketo swi na       -A hi minkarhi              miehleketo swi hava
 ya matirhiselo ya ririmi   na nkhulukelano                   naswona vuxokoxoko byi     nkhulukelano lowu       hinkwayo vundzeni na        nkhulukelano
 na mbangu                  -Nhlamuselo ya vuenti             seketela nhlokomhaka       amukelekaka             miehleketo swi              -Ku na vuxokoxoko
                            swinene naswona                   -Xivumbeko lexi faneleka   -Ku na vuxokoxoko       khulukelanaka               byitsongo swinene
 TIMARAKA TA 18             vuxokoxoko hinkwabyo byi          kambe xi ri na swihoxo     byin'wana lebyi         -Ku na vuxokoxoko           lebyi seketelaka
                            seketela nhlokomhaka              switsongo swa nkhaqato     seketelaka              byitsongo lebyi             nhlokomhaka
                            -Xivumbeko lexi faneleka no                                  nhlokomhaka             seketelaka                  -A ku tirhisiwangi
                            va na nkhaqato                                               -Xivumbeko lexi         nhlokomhaka                 milawu ya
                                                                                         fanelaka hi ku          -Milawu ya xivumbeko        xivumbeko leyi
                                                                                         angarhela kambe xi ri   yi tirhisiwe hi ndlela yo   faneleke
                                                                                         na swihoxo switsongo    ka yi nga twisiseki
                                                                                                                 -Ku na swihoxo swo
                                                                                                                 tala

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                                                                             Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3                             6                                                                    DBE/2016
                                                                     SCE – Memorandamu

RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWAMBIKO XO LEHA EKA RIRIMI RO ENGETELA
RO SUNGULA [TIMARAKA TA 30] (ku yisa emahlweni)
        Swiyenge                     Vuswikoti byo            Vuswikoti bya le           Vuswikoti byo              Vuswikoti bya         Vuswikoti byo ka byi
                                         hlawuleka                   henhla                  amukeleka                madyondza              nga fikelelangi
RIRIMI, XITAYILI &                         10–12                      8–9                       6–7                       4–5                       0–3
VUHLERI                         -Thoni, rhejisitara,      -Thoni, rhejisitara,      -Thoni, rhejisitara,      -Thoni, rhejisitara,      -Thoni, rhejisitara,
                                xitayili na ntivomarito   xitayili na ntivomarito   xitayili na ntivomarito   xitayili na ntivomarito   xitayili na ntivomarito a
Thoni, rhejisitara, xitayili,   swi fambelana swinene     swi fambelana swinene     swi fambelana na          swo fambelananyana na     swi fambelani na
xikongomelo/nkucetelo,          na xikongomelo,           na xikongomelo,           xikongomelo, vaamukeri    xikongomelo, vaamukeri    xikongomelo, vaamukeri
vaamukeri va hungu na           vaamukeri va hungu na     vaamukeri va hungu na     va hungu na mbangu        va hungu na mbangu        va hungu na mbangu
mbangu                          mbangu                    mbangu                    -Ku na swihoxonyana       -Ntivoririmi wo pfumala   -Swihoxo swi tele
Matirhiselo ya ririmi na        -Ku na nkhaqato wa        -Hi ku angarhela ku na    swa ririmi                nkhaqato wu tlhela wu     naswona ku na ku
milawu ya matirhiselo ya        ntivoririmi naswona wu    nkhaqato wa ntivoririmi   -Ku na ntivomarito wo     va na swihoxo swo         hlanganahlangana ka
ririmi                          vumbiwile hi mfanelo      naswona wu vumbiwile      ringanela                 hlayanyana                timhaka
Mahlawulelo ya marito           -Swihoxo a swi tali ku    hi mfanelo                -Swihoxo a swi onhi       -Ntivomarito wa mpimo     -Ntivomarito a wu
Mahikahatelo na                 vonaka                    -Ntivomarito wa kahle     nhlamuselo                wa le hansi               fambelani na
mapeletelo                                                swinene                                             -Nhlamuselo a yi le       xikongomelo
                                                          -A ku tali ku va na                                 rivaleni                  -Nhlamuselo a yi twali
TIMARAKA TA 12                                            swihoxo                                                                       nakatsongo
MAAVELO YA                               25–30                       19–23                  14–17                      9–12                         0–7
TIMARAKA

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                                                                           Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3                                  7                                                                                 DBE/2016
                                                                          SCE – Memorandamu

 RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWAMBIKO XO KOMA EKA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA
 [TIMARAKA TA 20]
        Swiyenge               Vuswikoti byo hlawuleka       Vuswikoti bya le henhla Vuswikoti byo amukeleka                   Vuswikoti bya           Vuswikoti byo ka byi nga
                                                                                                                                 madyondza                     fikelelangi
VUNDZENI,                                 10–12                         8–9                            6–7                           4–5                           0–3
MAKUNGUHATELO &               -Mahlamulelo yo hlawuleka -Mahlamulelo lamanene             -Mahlamulelo yo ringanela     -Mahlamulelo ya               -Mahlamulelo a ya kombisi
XIVUMBEKO                     na ku hundzisa leswi a swi    lama kombisaka vutivi         lama kombisaka vutivi bya     madyondza lama                vutivi bya swihlawulekiso
                              languteriwile                 lebyinene bya                 swihlawulekiso swa            kombisaka vutivinyana bya swa muxaka wa xitshuriwa
Mahlamulelo na                -Miehleketo ya vutlhari na    swihlawulekiso swa            muxaka wa xitshuriwa          swihlawulekiso swa            -Nhlamuselo a yi le rivaleni
miehleketo                    ku vupfa                      muxaka wa xitshuriwa          -Mhaka a yi kongomiwi hi      muxaka wa xitshuriwa          naswona yi humile swinene
Maveketelelo ya               -Vutivi byo enta bya          -Ku na ku kongoma             ku hetiseka                   -Ku na ku kongomanyana        emhakeni
miehleketo eka                swihlawulekiso swa            mhaka, a ku na ku huma        -Ku na ku humanyana           kambe ku pfa ku               -Vundzeni na miehleketo
makunguhatelo                 muxaka wa xitshuriwa          emhakeni                      emhakeni                      humiwanyana emhakeni          swi hava nkhulukelano
Swihlawulekiso/Milawu ya -Matsalelo ya kongoma              -Vundzeni na miehleketo       -Vundzeni na miehleketo       -A hi minkarhi hinkwayo       -Ku na vuxokoxoko
matirhiselo ya ririmi na      mhaka                         swi na nkhulukelano,          swi na nkhulukelano lowu      vundzeni na miehleketo swi byitsongo swinene lebyi
mbangu                        -Vundzeni na miehleketo       nhlamuselo ya vuenti          amukelekaka                   khulukelanaka                 seketelaka nhlokomhaka
                              swi na nkhulukelano           naswona vuxokoxoko byi        -Ku na vuxokoxoko             -Ku na vuxokoxoko             -A ku tirhisiwangi milawu ya
TIMARAKA TA 12                -Nhlamuselo ya vuenti         seketela nhlokomhaka          byin'wana lebyi seketelaka    byitsongo lebyi seketelaka    xivumbeko leyi faneleke
                              swinene naswona               -Xivumbeko lexi faneleka      nhlokomhaka                   nhlokomhaka
                              vuxokoxoko hinkwabyo byi      kambe xi ri na swihoxo        -Xivumbeko lexi fanelaka hi -Milawu ya xivumbeko yi
                              seketela nhlokomhaka          switsongo swa nkhaqato        ku angarhela kambe xi ri na tirhisiwe hi ndlela yo ka yi
                              -Xivumbeko lexi faneleka                                    swihoxo switsongo             nga twisiseki
                              no va na nkhaqato                                                                         -Ku na swihoxo swo tala
RIRIMI, XITAYILI &                         7–8                          5–6                             4                             3                            0–2
VUHLERI                       -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili
                              na ntivomarito swi            na ntivomarito swi            na ntivomarito swi            na ntivomarito swo            na ntivomarito a swi
Thoni, rhejisitara, xitayili, fambelana swinene na          fambelana swinene na          fambelana na xikongomelo, fambelananyana na                 fambelani na xikongomelo,
ntivomarito wu fanele         xikongomelo, vaamukeri va xikongomelo, vaamukeri            vaamukeri va hungu na         xikongomelo, vaamukeri va vaamukeri va hungu na
xikongomelo na mbangu         hungu na mbangu               va hungu na mbangu            mbangu                        hungu na mbangu               mbangu
Matirhiselo ya ririmi na      -Ku na nkhaqato wa            -Hi ku angarhela ku na        -Ku na swihoxonyana swa       -Ntivoririmi wo pfumala       -Swihoxo swi tele naswona
milawu ya matirhiselo ya      ntivoririmi naswona wu        nkhaqato wa ntivoririmi       ririmi                        nkhaqato wu tlhela wu va      ku na ku hlanganahlangana
ririmi                        vumbiwile hi mfanelo          naswona wu vumbiwile hi -Ku na ntivomarito wo               na swihoxo swo                ka timhaka
Mahlawulelo ya marito         -Swihoxo a swi tali ku        mfanelo                       ringanela                     hlayanyana                    -Ntivomarito a wu
Mahikahatelo na               vonaka                        -Ntivomarito wa kahle         -Swihoxo a swi onhi           -Ntivomarito wa mpimo wa      fambelani na xikongomelo
mapeletelo                                                  swinene                       nhlamuselo                    le hansi                      -Nhlamuselo a yi twali
                                                            -A ku tali ku va na                                         -Nhlamuselo a yi le rivaleni nakatsongo
TIMARAKA TA 8                                               swihoxo
MAAVELO YA                                17–20                        13–15                         10–11                           7–8                           0–5
TIMARAKA

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                                                                                             Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3        8                                      DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

MAAVELO YA TIMARAKA

XIYENGE XA A: XITSALWANA:                                                   50   WA TIMARAKA

VUNDZENI NA MAKUNGUHATELO                                      (VM):        30
RIRIMI, XITAYILI NA VUHLERI                                   (RXV):        15
XIVUMBEKO                                                        (X):       05
                                                                            50

XIYENGE XA B: XITSALWAMBIKO XO LEHA:                                        30   WA TIMARAKA

VUNDZENI, MAKUNGUHATELO NA XIVUMBEKO                          (VMX):        18
RIRIMI, XITAYILI NA VUHLERI                                  (RXV) :        12
                                                                            30

XIYENGE XA C: XITSALWAMBIKO XO KOMA:
                                                                            20   WA TIMARAKA
VUNDZENI, MAKUNGUHATELO NA XIVUMBEKO                          (VMX):
RIRIMI, XITAYILI NA VUHLERI                                   (RXV):        12
                                                                            08
                                                                            20

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                       Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3        9                          DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

SWILETELO SWA MAKOREKETELO

XIYENGE XA A: SWITSHURIWA SWA XITSALWANA

XIVUTISO XA 1

VADYONDZI VA NGA TSALA SWIN'WANA SWA LESWI LANDZELAKA:

1.1       Hi te ha ha tivonela thelevhixini namadyambu, ko nghena hahani
          swiambalo swa yena swi handzukerile. Rungula leswi humeleleke.

          Xitsalwana xa muxaka lowu i xa ndzungulo.

          Mukamberiwa u languteriwa ku rungula hi siku ku nga fika hahani wa yena a
          twisiwe ku vava hi ndlela yo karhi.

          Xitsalwana xa ndzungulo xi hlamusela xitori kumbe mhaka leyi humeleleke
          eka karhi lowu nga hundza.

          Mukamberiwa a nga ha katsa na leswi landzelaka:

          •     Leswi va nga titwisa xiswona loko hahani a fika.
          •     Leswi a nga swi endla loko a fika.
          •     Leswi va swi endleke loko a nghena.
          •     Timhaka leti a va runguleleke tona. Xik. U lo biwa hi nuna/I xifamona a xi
                lava ku n'wi endla nsele/u hlangane na timbyana to leva.
          •     Leswi nga landzela loko hahani a ta va nghenile.
          •     Leswi endliweke eka lava xaniseke hahani.
          •     Ndlela leyi hahani a pfuniweke ha yona.
          •     Leswi hinkwavo ku katsa na hahani va titwiseke xiswona emakumu.                 [50]

1.2       Ku kombisa ku vilela, ku onha miako na ku phanga nhundzu ya mfumo
          swi tlherisela tiko endzhaku. Kanela mhaka leyi.

          Xitsalwana xa muxaka lowu i xo kanela.

          Mukamberiwa u languteriwa ku kanela mhaka ya madzolonga, ku onha
          miako na ku phanga nhundzu ya mfumo.

          Mukamberiwa a nga ha katsa na leswi landzelaka:

           •    Ku ya ka ikhonomi ya tiko ehansi.
           •    Ku lahlekeriwa hi mintirho hikwalaho ka ku xwa loko ku ri na
                madzolonga.
           •    Ku salela endzhaku ka vadyondzi eka timhaka ta dyondzo.
           •    Ku onhakeriwa eka ku amukeriwa etiyunivhesithi na le tikholichini.
           •    Ku onhaka ka mapatu na miako.
           •    Leswi swi faneleke ku endliwaka hi miako leyi onhiweke yo fana na
                titliliniki na tilayiburari.
           •    Leswi swi faneleke ku endliwa hi tinhundzu tin'wana ta mfumo leti
                onhiweke no yiviwa.                                                            [50]

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso            Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3        10                        DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

1.3       Ku cinca loku ndzi nga ku endlaka loko a ndzo va murhangeri wa
          xibedhlele xa muganga wa ka hina.

          Xitsalwana xa muxaka lowu i xa mianakanyo.

          Mukamberiwa u languteriwa ku kombisa ku cinca loku a nga ku endlaka loko
          o va murhangeri wa xibedhlele xa muganga wa ka vona.

          Mukamberiwa a nga ha katsa na leswi landzelaka:

          •     Ku thola madokodela yo tala na vaongori vo tala.
          •     Ku ngetelela switirhisiwa swo fana na michini na tiambulense.
          •     Ku va nyika masagwadi yo tikarhatela ntirho wa vona.
          •     Ku tshungula vavabyi hi ndlela yo xiximeka.
          •     Ku khuthaza vatirhi ku tirha hi ku tiyimisela.
          •     Ku basisa xibedhlele xi tshama xi basile na jarata ri sasekisiwa.
          •     Ku endla leswaku vavabyi va va na ndlela yo burisana na vurhangeri bya
                xibedhlele.
          •     Ku kota ku burisana na vurhangeri bya masipala.
          •     Ku va varindzi va tirha ntirho wa vona hi ku hetiseka.
                                                                                             [50]

1.4       Mintlangu yi na nkoka eswikolweni. Pfumela kumbe u kaneta mhaka leyi.

          Xitsalwana xa muxaka lowu i xa mavonelo.

          Mukamberiwa u languteriwa ku nyika mavonelo ya yena a pfumela kumbe a
          kaneta loko mintlangu yi ri na nkoka eswikolweni.

          Mukamberiwa a nga ha katsa na leswi landzelaka:

          Ku pfumela

          •     Ku lota miehleketo ya vadyondzi.
          •     Ku va vadyondzi va kota ku phikizana.
          •     Ku hlanganisa vadyondzi va swikolo swo hambanahambana.
          •     Ku va vadyondzi va dyondza ku tirha tanihi xipanu/na van'wana.
          •     Ku va mintlangu yi aka miri.
          •     Ku va mintlangu yi tisa rihanyo lerinene na matimba.
          •     Ku va vadyondzi va kuma tinyiko/titalenta ta vona eka swa mintlangu.
          •     Ku pfuna vadyondzi ku kuma tibasari.

          Ku kaneta

           •    Ku rivateka ka vadyondzi eka swa tidyondzo.
           •    Ku tumbuluxa mphikizano exikarhi ka vadyondzi leswi vangaka ku avana.
           •    Ku tisa rivengo exikarhi ka vadyondzi.
           •    Ku vaviseka/vavisana.
           •    Ntshikelelo wa miehleteko lowu va ka kona eka vatlangi lava nga tirhiki
                kahle.                                                                       [50]

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso          Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3        11                     DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

1.5       Hlamusela leswi mfumo wu nga swi endlaka ku antswisa xiyimo xa
          ntlimbano wa swo famba emagondzweni.

          Xitsalwana xa muxaka lowu i xa nhlamuselo.

          Mukamberiwa u ta hlamusela leswi mfumo wu nga swi endlaka ku antswisa
          xiyimo xa nhlayo ya le henhla ya swifambo emagondzweni ya laha tikweni.

          Mukamberiwa a nga ha katsa na leswi landzelaka:

          •     Xivangelo xa ntlimbano wa swifambo emagondzweni.
          •     Swiphiqo leswi tisiwaka hi ntlimbano wa swifambo emagondzweni.
          •     Swipimelo leswi faneleke ku vekiwa.
          •     Ku khutaza vanhu ku tirhisa swifambo swa mani na mani.
          •     Ku tlakusa tihakelo ta le magondzweni.
          •     Ku tlakusa tihakelo ta tindhawu to paka mimovha.
          •     Ku nyika mintshovo eka lava fambaka na van'wana hi swifambo swa
                vona.
          •     Ku pfuna lava tirhisaka swifambo swa mani na mani hi malimpfuneto.
          •     Ku engetela swifambo no kurisa mapatu.

          (Amukela na tin'wana tinhlamulo leti fambelanaka na nhlokomhaka)                [50]

1.6       Vukhongeri eAfrika - Dzonga.

          Xitsalwana xa muxaka lowu i xa nhlamuselo.

          Mukamberiwa u languteriwa ku hlamusela leswi a swi tivaka hi vukhongeri
          eAfrika-Dzonga.

          Mukamberiwa a nga ha katsa na leswi landzelaka:

          •     Leswi vumbiwa byi vulaka swona hi vukhongeri.
          •     Tinxaka ta vukhongeri.
          •     Swa nkoka leswi kumekaka eka vukhongeri lebyi.
          •     Mintolovelo ya tinxaka leti ta vukhongeri.
          •     Maambalelo ya vanhu va vukhongeri byo hambanahambana.
          •     Ndlela leyi va gandzelaka hi yona.
          •     Vuxaka lebyi nga kona exikarhi ka vanhu va vukhongeri lebyi.
          •     Mafambiselo eka vukhongeri lebyi byo hambanahambana.
          •     Vubihi lebyi vanhu va byi endlaka hi vito ra vukhongeri.                  [50]

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso       Phendla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3        12                          DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

1.7       Xifaniso xa 1.7.1

          Mukamberiwa u ta tsala hi leswi a xi vonisaka xiswona xifaniso.
          Mukamberiwa a nga ha rungula/hlamusela/kanela/nyika vonelo/mianakanyo
          ya yena.

          Mukamberiwa u ta nyika nhlokomhaka leyi faneleke.

          A nga ha katsa na leswi landzelaka eka xitsalwana xa yena:

          •     Leswi vuriwaka hi vumbiwa mayelana na ku ringana ka vanhu va
                rimbewu ra xinuna na ra xisati.
          •     Vuswikoti bya vavasati byo tirha mintirho leyi tirhiwaka hi vavanuna.
          •     Vavasati lava kotaka ku tiyimela.
          •     Nhluvuko lowu tisiwaka hi vavasati etikweni.
          •     Ku tikiseriwa ka vaxisati.
          •     Tithendara to aka leti fambisiwaka hi vaxisati.
          •     Ku tshembeka na migingiriko ya vaxisati.

          (Amukela na tin'wana tinhlamulo leti fambelanaka na xifaniso)

          Xifaniso xa 1.7.2

          Mukamberiwa u ta tsala hi leswi a xi vonisaka xiswona xifaniso.
          Mukamberiwa a nga ha rungula/hlamusela/kanela/nyika vonelo/mianakanyo
          ya yena.

          Mukamberiwa u ta nyika nhlokomhaka leyi faneleke.

          A nga ha katsa na leswi landzelaka eka xitsalwana xa yena:

          •     Ku va Valungu va ri na ku navela ndhavuko wa Vantima.
          •     Ku saseka ka ndhavuko wa Vatsonga.
          •     Mindhavukonyingi ya Afrika-Dzonga.
          •     Ku amukelana ka tinxaka.
          •     N'hweti ya Mfuwo na Ndhavuko.
          •     Siku ro tlangela Mfuwo na Ndhavuko.
          •     Vapfhumba na ndhavuko wa Vatsonga.
          •     Maambalelo ya Vatsonga.

          (Amukela na tin'wana tinhlamulo leti fambelanaka na xifaniso)                        [50]

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA A:      50

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso            Phendla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3        13                       DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

XIYENGE XA B: SWITSHURIWA SWA XITSALWAMBIKO XO LEHA

XIVUTISO XA 2

XIVUMBEKO XI FANELE XI KOMBISA LESWI LANDZELAKA:

2.1       Papila ra xinghana

          Mukamberiwa u languteriwa ku tsalela munghana wa yena papila a n'wi
          khensa eka leswi a n'wi endleleke swona.

          Papila leri ri na xivumbeko lexi landzelaka:

          •     Papila leri ri na adirese yin'we ya mutsari.
          •     Adirese ya mutsari yi le xineneni ehenhla.
          •     Siku ri tsariwa ehansi ka adirese ya mutsari.
          •     Ku tsariwa xiloso eximatsini. Ku nga tsariwa na vito ra munghana wa
                kona.
          •     Endzhaku ka xiloso ku tsariwa mahungu yo khensa.
          •     Ku boxa mhaka leyi a endleleriweke yona.
          •     Nkoka wa yona.
          •     Nsariso.                                                                     [30]

2.2       Tsalwavutitivisi na papila ro seketela

          Mukamberiwa u languteriwa ku tsala Tsalwavutitivisi na papila ro seketela.
          Leswimbirhi swi fanele ku hlamusela timhaka hi ndlela yo lava ku fikelela
          swilaveko swa ntirho lowu navetisiweke.

          Mukamberiwa a nga ha katsa na leswi landzelaka:

          Tsalwavutitivisi:

          Tsalwavutitivisi i nxaxamelo wo karhi wa vuxokoxoko bya mutsari leri
          tsariweke hi xivumbeko xo karhi(rimba ro karhi) lexi katsaka leswi landzelaka:
          • Vuxokoxoko bya mutsari. Xik, mavito, xivongo, siku ra ku velekiwa na
               swin'wana.
          • Vuxokoxoko bya minthwaso ya tidyondzo.
          • Vuxokoxoko bya ntokoto wa ntirho (loko swi fanerile).
          • Timbhoni leti seketelaka vuxokoxoko lebyi andlariweke.

          Papila ro seketela:

          Mukamberiwa u languteriwa ku tsala papila ro seketela leri ri kombisaka swa
          nkoka hi mulavi wa ntirho tani hi ku kumeka hi ku olova hambi
          swibumabumelo swa vuswikoti bya ntirho. Papila ri fanele ku landzelerisisa hi
          vukheta mahungu lama nga eka xinavetiso xa ntirho lowu.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso          Phendla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3        14                          DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

          Papila leri ri na xivumbeko lexi landzelaka:

          •      Tiadirese timbirhi.
          •      Siku.
          •      Xiloso.
          •      Nhlokomhaka hi maletere lamakulu.
          •      Mahungu.
          •      Nghimeto.
          •      Vito ra mutsari na nsayino.                                                   [30]

2.3       Ajenda na makanelwa

          Mukamberiwa u languteriwa ku tsala ajenda na makanelwa ya nhlengeletano
          leyi veke kona.

          Ajenda

          Ajenda yi nga katsa swin'wana swa leswi landzelaka:

          •      Siku, nkarhi na ndhawu.
          •      Nxaxamelo wa leswi ku nga ta kanerisaniwa hi swona eka
                 nhlengeletano.

          Makanelwa

          Makanelwa i nxanxamelo wa leswi kaneriweke eka nhlengeletano leyi nga
          hundza.

          Mukamberiwa a nga ha katsa na leswi landzelaka:

          •      Vito ra nhlangano (xikolo).
          •      Siku, ndhawu na nkarhi.
          •      Rhejisitara ra lava a va ri kona eka nhlengeletano.
          •      Swiboho leswi tekiweke.

          (Mukamberiwa a nga katsa na swin'wana leswi humeleleke swo fana na ku
          pfula, ku amukela na swin'wana.)                                                     [30]

2.4       N'wangulano

          Mukamberiwa u languteriwa ku yisa emahlweni n'wangulano exikarhi ka
          Heleketa na Man. Xikowa.

          Mukamberiwa a nga ha katsa na leswi landzelaka:

          •    Nkwetlembetano exikarhi ka vavasati lavambirhi.
          •    Ku kombisa ntsengo wa mali leyi a londziwaka yona.
          •    Ku kombisa swivangelo leswi tsandzisaka Manana Xikowa ku hakela mali.
          •    Ku kombisa ku biha ka timhaka.
          •    Ku kombisa na mahetelelo ya ku holova loku.                                     [30]

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA B:      30

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso            Phendla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3        15                          DBE/2016
                                                SCE – Memorandamu

XIYENGE XA C: SWITSHURIWA SWA XITSALWAMBIKO XO KOMA

XIVUTISO XA 3

XIVUMBEKO XI FANELE XI KOMBISA LESWI LANDZELAKA:

3.1       Phositara

          Mukamberiwa u languteriwa ku tsala phositara a tivisa vaakatiko hi ta ku ta ka
          meyara wa masipala wa ka vona.

          Phositara yi nga katsa swin'wana swa leswi landzelaka:

          •     Vaamukeri (Vanhu lava phositara yi nga kongomisiwa eka vona.)
          •     Siku, ndhawu na nkarhi.
          •     Vito na nomboro ya riqingho ra loyi a va rhambaka.
          •     Xikongomelo xa vuendzi.
          •     Migingiriko na swihungasi swa siku.                                            [20]

3.2       Dayari

          Mukamberiwa u languteriwa ku tsala dayari ya masiku ya mune.

          Dayari yi nga katsa swin'wana swa leswi landzelaka:

          •     Siku, nkarhi na lembe.
          •     Migingiriko ku ya hi masiku.                                                   [20]

3.3       Swiletelo

          Mukamberiwa u languteriwa ku tsala swiletelo leswi nga ta tirhisiwa hi va
          xikolo xa Xongani.

          Mukamberiwa a nga katsa swin'wana swa leswi landzelaka:

          •     Nhlamuselo ya laha vhengele ri nga kona.
          •     Mpimanyeto wa mpfhuka ku suka evhengeleni ku ya fika exikolweni.
          •     Switarata leswi nga ta tirhisiwa na ku hundziwa.
          •     Miako na tindhawu ta nkoka leti nga endleleni.
          •     Ku kombisa matlhelo na timheho.                                                [20]

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA C:      20
                                                                    NTSENGO WA TIMARAKA:       100

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso

## Related documents

- [Xitsonga FAL P1 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p1-may-june-2016-memo/bd1db164-9840-4844-ab28-8cf9318fef9f) — Xitsonga FAL · Memo · 2016 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-may-june-2016-memo/703d1ec5-5718-4c99-8249-086466a620e5) — Xitsonga FAL · Memo · 2016 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P3 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p3-may-june-2017-memo/cb40d40b-be31-4b02-9d20-098bfb9b911f) — Xitsonga FAL · Memo · 2017 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P1 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p1-may-june-2016/8a359376-1683-4cac-94ba-441ef936d2af) — Xitsonga FAL · QP · 2016 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-may-june-2016/e61187dc-e50a-4123-adc8-73193ca81281) — Xitsonga FAL · QP · 2016 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P3 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p3-may-june-2017/8fdfe5c4-7541-417a-b726-cba8082d5302) — Xitsonga FAL · QP · 2017 · Xitsonga

## More from Grade 12 Xitsonga FAL

- [Gr 12 Xitsonga FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-xitsonga-fal-atp-2023-24/5be9f504-976c-44dc-89b0-03ecf6a24a65) — ATP
- [Xitsonga FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-xitsonga/347c2290-c494-40ca-a9f8-45890e61b5bc) — QP · 2025 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-xitsonga/06fdfb10-5ff1-4fe8-9991-c79f58198998) — QP · 2025 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-xitsonga/e3c858f4-d9a7-4188-b6a9-2eafee4024b3) — QP · 2025 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p1-nov-2024/3b46635f-7f15-4117-a226-b8d28ae9f907) — QP · 2024 · Xitsonga
- [Xitsonga FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-fal-p2-nov-2024/025b33f4-51de-418d-abe0-fda74fc2ce38) — QP · 2024 · Xitsonga

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
