# Xitsonga HL Grade 12 Paper 1 Feb March 2011 Question Paper

> Grade 12 Xitsonga HL Paper 1 question paper from the Feb March 2011, 9 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2011/2bb7faa1-9b7e-4269-a077-66ba37c4a2ce
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Xitsonga HL
- Grade: Grade 12
- Language: Xitsonga
- Document type: Question paper
- Year: 2011
- Exam period: Feb March
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Xitsonga HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/xitsonga-hl) › [Xitsonga HL Grade 12 Paper 1 Feb March 2011 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2011/2bb7faa1-9b7e-4269-a077-66ba37c4a2ce)

## About this document

Xitsonga Hl · Grade 12 · Feb March · 2011 · xitsonga. Question paper, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                              GRADE 12

                                          NATIONAL
                                     SENIOR CERTIFICATE

                                          GIREDI YA 12

                          XITSONGA: RIRIMI RA LE KAYA (HL)

                                         PAPILA RA 1 (P1)

                          NYENYANYANA/NYENYANKULU 2011

TIMARAKA: 70

NKARHI: tiawara ti2

                                    Papila leri ri na 9 wa tipheji.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  2              DBE/Nyenyanyana – Nyenyankulu 2011
                                                    NSC

SWITSUNDZUXO

1.        Papila leri ri avanyisiwile hi SWIYENGE SWINHARHU:

          XIYENGE XA A: Xikambelantwisiso                                     (30)
          XIYENGE XA B: Nkomiso/Nkatsakanyo wa ndzima                         (10)
          XIYENGE XA C: Ntivoririmi na matirhiselo ya ririmi                  (30)

2.        Hlamula swivutiso HINKWASWO.

3.        Sungula swivutiso swa xiyenge XIN'WANA na XIN'WANA eka pheji
          YINTSHWA u tlhela u nkhwatihata emakumu ka xiyenge xin'wana na
          xin'wana.

4.        Nombora tinhlamulo ta wena ku ya hilaha swivutiso swi nomboriweke hakona.

5.        Tlula ntila loko u hetile nhlamulo ya xivutiso xin'wana na xin'wana.

6.        Tsala hi vurhon'wana (swi saseka no vonaka), u landzelela milawu leyi
          faneleke ya mapeletelo, mahikahatelo na mavumbelo ya swivulwa.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                       Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  3              DBE/Nyenyanyana – Nyenyankulu 2011
                                                    NSC

XIYENGE XA A: XIKAMBELANTWISISO
XIVUTISO XA 1
Hlaya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi ka xona.

1    Namuntlha vutomi byi rheta bya dinda eka vo tala. Ku tshambuluta voko kunene u
     yisa riqingho endleveni na le non'wini handle ko badhlelana nyuku, swilo
     hinkwaswo swi va swi tirhekile. Hungu ra wena ri fika hambi entsungeni wa
     malwandle hi nkarhi wolowo u ri rhumelaka hi wona. Imeyili na yona ya swi kota ku
     rhumela hungu ra wena hi nkarhi lowu wu nga hetiki mbilu.

2    Leswi a swi nga ri tano tolo. Hikwalaho, loko vakokwana vo pfuka namuntlha, va
     nge pfumeli leswaku misava leyi hi yona leyi a va hanya eka yona. Kwalomuya ka
     malembe ya va500 000 lama nga hundza, vanhu a swi va tikela ku fambisa
     mahungu. A va kota ntsena ku tirhisa swikoweto, ku khindlata na ku komba ku
     titwa ka vona hi ku koka xikandza. Van'wana a va kombisa ku tsaka kumbe ku
     hlundzuka ka vona hi ku humesa mipfumawulo tanihi swiharhi. Leswi swi paluxa
     leswaku ku hangalasa mahungu a ku ri ndlopfu. Hambiswiritano, vanhu va tinxaka
     to hambana va vuye va swi vona leswaku ndzhwalo va ringetela emakatleni,
     kutani va sungula ku endla matshalatshala yo fambisa mahungu.

3    Varhoma vona a va aka swihondzo kutani va tirhisa mujeko kumbe rivoni ku
     hlamusela mhaka kumbe hungu ro karhi. Tinxaka tin'wana ta Afrika a ti ba
     tingoma, vaaki lava landzelaka na vona va ba, swi fambisa sweswo ku kondza
     hungu ri fika laha ri lavekaka kona. Mpfumawulo wa tingoma leti a va ti chaya a wu
     twala eka mpfhuka wa kwalomu ka khume ra tikhilomitara.

4    Ndlela leyi a yi languteka yi olova ku fambisa mahungu a ku ri ku huwelela. Hi
     endlelo leri vanhu a va yimisiwa eka mipfhuka yo hambanahambana, va huwelela
     ku kondza hungu ri ya fika eka munhu wo hetelela. Endlelo leri ra tikomba leswaku
     a ri lava vanhu vo tala ku fambisa mahungu. A ku nga ri munhu un'wana na
     un'wana loyi a a fambisa mahungu, a wu fanele u kota ku twa swinene na ku
     hokoloka. Ku rhumela munhu un'wana a ku fambisela hungu ra wena a wu fanele
     ku ba xikhwama swi vonaka hikuva a a ta koxa xuma xo tala. Loko u nga lavi ku
     endla tano, a wu boheka ku tifambisela hungu hi wexe.

5    Magiriki vona a va lava munhu loyi a a kota ku ba rivilo ra mpfundla ku tuvika na
     ritshuri. Loko va sungula ku tsutsuma a va nga yimi helo. A va tsutsuma va ri karhi
     va vulavula mahungu lama va rhumiweke wona. Loko va ri karhi va tsutsuma, hi
     tlhelo a va va va ri karhi va ba mombo hi voko lerin'wana leswaku va nga rivali
     mahungu lawa va nga rhumiwa wona. Ku rivala leswi u rhumiweke a ku ri ku fa ka
     xitiko xa ndyangu wa ka n'wina. Namuntlha leswi swi sunguriweke hi rixaka leri,
     swi entisa swikhwama swa vaMulaudzi, vatsutsumi va ndhuma va Afrika-Dzonga.

6    Kwalomuya ka va1100 BC. Machayina ma sungule ku letela vanhu ku tsutsuma,
     van'wana va leteriwile ku famba hi ku hatlisa hi milenge. Lava va nga leteriwa hi
     vona a va rhumiwa loko ku tshuka ku va na timhaka ta xihatla. Tinxaka tin'wana na
     tona ti vuye ti tekela endlelo leri. Tona ti katsa Varhoma, Magiriki na Maphexjiya.
     EPeru switsutsumi a swi xaxametiwa emagondzweni lamakulu yo saseka, swi va
     swi hambanisiwile hi mipfhuka.
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                       Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  4              DBE/Nyenyanyana – Nyenyankulu 2011
                                                    NSC

7      Mutsutsumi wo sungula a a teka mahungu a ma yisa eka loyi a landzelaka, na
       yena a endlisa sweswo ku kondza hungu ri fika laha ri yaka kona. Vatsutsumi lava
       a va swi kota ku va va hlanganisa khumentlhanu wa tikhilomitara hi awara. Rivilo
       leri a ri chavisi loko ri fanisiwa na ra switsutsumi leswi hi nga na swona namuntlha.
       Loko ko kumeka vaCaster Semenya va ntlhanu, ntirho lowu a wu ta tirheka hi ku
       olova swinene.

1.1        Hikwalaho ka yini mutsari a vula leswaku loko vakokwana vo pfuka
           namuntlha, va nge pfumeli leswaku misava leyi hi yona leyi a va hanya eka
           yona? (Ndzimana ya 2)                                                                         (2)

1.2        Hi rihi endlelo leri na namuntlha ra ha tirhisiwaka leri a ri tirhisiwa hi vanhu
           khale ku paluxa ku titwa ka vona?                                                             (2)

1.3        Xikongomelo xa Machayina xo letela vanhu ku tsutsuma na ku famba hi ku
           hatlisa hi milenge a xi ri xihi?                                                              (2)

1.4        Hi rihi khombo leri a ri ta va kona eka vanhu lava a va nyiketana mahungu hi
           ku tsutsuma?                                                                                  (2)

1.5        Nyika tinhlamuselo ta leswi landzelaka:

           1.5.1       Ku ba rivilo ra mpfundla. (Ndzimana ya 5)                                         (2)

           1.5.2       Namuntlha vutomi byi rheta bya dinda eka vo tala. (Ndzimana ya 1)                 (2)

           1.5.3       Leswi swi paluxa leswaku ku hangalasa mahungu a ku ri ndlopfu.
                       (Ndzimana ya 2)                                                                   (2)

1.6        Vula u ku hi swona kumbe a hi swona kutani u seketela nhlamulo ya wena.

           1.6.1       Mpfumawulo wa tingoma leti a va ti chaya a wu nga ri ehansi ka
                       kaye wa tikhilomitara.                                                            (2)

           1.6.2       Vanhu va khale a va boheka ku tifambisela mahungu hi voxe.                        (2)

           1.6.3       Vatsutsumi lava a va fambisa mahungu a va ta heleriwa hi ntirho
                       eka nkarhi lowu ku hanyiwaka eka wona namuntlha.                                  (2)

1.7        "Ku rhumela mahungu hi ku huwelela ku na xiphiqo." Pfumela kumbe u
           kaneta kutani u seketela nhlamulo ya wena.                                                    (2)

1.8        Ku hambana loku nga kona eka ku fambisa hungu hi wexe na ku rhuma
           munhu un'wana a ku fambisela rona hi kwihi?                                                   (2)

1.9        Nyika nkongomelo wa xitshuriwa lexi.                                                          (2)

1.10       Nyika ndzimana leyi nhlokomhaka leyi yi yi faneleke.                                           (2)

1.11       Wena u nga vula yini hi ndlela leyi mahungu a ya fambisiwa hi yona khale.                     (2)

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA A:                30

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                       Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  5              DBE/Nyenyanyana – Nyenyankulu 2011
                                                    NSC

XIYENGE XA B: NKOMISO/NKATSAKANYO WA NDZIMA

XIVUTISO XA 2

Hlaya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u tsala nkomiso/nkatsakanyo wa xona hi marito
ya wena n'wini ya kwalomu ka 80 – 90. Tsala nkomiso/ nkatsakanyo wa wena hi ku
tirhisa ndlela yo xaxameta timhaka/tipoyinti u ri karhi u kongomisa eka swilaveko swa
vukorhokeri lebyinene eswibedhlele swa mfumo. U nga onhi mongo wa xona.

Vutomi i mhaka yo hlawuleka swinene. Xivumbiwa xin'wana na xin'wana xi rila byona.
Loko munhu a nga tsakangi enyameni u tsutsumela exibedhlele. Hikokwalaho
xibedhlele i ndhawu yo xiximeka swinene. Ku va swibedhlele swi fikelela vukorhokeri hi
ndlela leyi enerisaka, ku na swilaveko swo karhi leswi faneleke ku tekeriwa
enhlokweni. Mfumo wu fanele ku aka swibedhlele leswi ringaneleke eka miganga
hinkwayo. Ku aka swibedhlele ku ri hava switirho leswi faneleke no ringanela a swi nge
pfuni nchumu. Hi nga rivali leswaku xibedhlele xi fanele ku tshama ngoma yi vambiwle
vusiku na nhlekanhi. Tiambulese leti hanyeke ti fanele ku tshama ti rindzele mhangu
leswaku ti ta kota ku hatla ti fika lomu ti nga ta laveka kona loko swilo swi bihile.

Loko hi vulavula hi vutshunguri hi nga ka hi nga siyi vadokodela na vaongori ehandle.
Kambe a hi lemukeni leswaku a hi mani na mani a nga va ka dokodela kumbe
muongori. Hikwalaho i swa nkoka ku va vadokodela kumbe vaongori va tirha hi ku
tinyiketa na vutshembeki. Leswi swi tikomba hikuva Ndzawulo ya Rihanyo, yi
susumeta leswaku mutshunguri un'wana na un'wana u fanele a hlambanya na ku
tiboha ku tirha hi ku landzelela milawu ya matirhelo. Ku hlambanya na ku tiboha ha
swi twa, kambe nkayivelo wa vadokodela na vaongori wa ha ri kona eswibedhlele.
Leswi swi vangiwa hikuva vadokodela van'wana va tisungulela tindhawu ta vona ta
vutshungulelo kasi vaongori vona va tsutsumela eka matiko man'wana laha va
nyikiwaka swa le mandleni swo antswa. Ku ololoxa swiphiqo leswi, Ndzawulo ya
Rihanyo yi fanele ku swi tekela enhlokweni leswaku yi famba hi marhumbu.
Vatshunguri va laha tikweni ra hina na vona va fanele ku nyikiwa leswi vonakaka leswi
ringanaka kumbe ku tlula leswi matiko man'wana ma tamerisaka vatshunguri va vona.
Vatshunguri lava tirhaka ku hundza nkarhi lowu pimiweke wa matirhelo va fanele ku
ririsiwa. Leswi swi ta endla leswaku exibedhlele ku tshama ku ri na vukorhokeri bya
xiyimo xa le henhla lebyi nga ta vuyerisa na ku hlenga vutomi. Vaakitiko na vona va ta
vuyeriwa hi matirhelo lama fanaka. Lava va nga ta ya eka vutshungulelo byo durha a
va nge he yi hi ku bohiwa kambe va to ya hikuva ku ri ku rhandza ka vona.

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA B:                 10

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                       Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  6              DBE/Nyenyanyana – Nyenyankulu 2011
                                                    NSC

XIYENGE XA C: NTIVORIRIMI NA MATIRHISELO YA RIRIMI

XIVUTISO XA 3

3.1       Hlaya xitshuriwa lexi landzelaka hi vukheta kutani u hlamula swivutiso leswi
          swi nga ehansi ka xona.

          1      Hi Musumbunuku wa 4 Sunguti 2010, Umalusi, ku nga huvo leyi
                 kambisisaka na ku tiyisisa mbuyelo wa xikambelo xa Giredi ya 12 laha
                 Afrika-Dzonga, yi tivisile hi ta ku amukeriwa ka mbuyelo wa xikambelo
                 xa Giredi ya 12 lexi tsariweke hi Hukuri 2009. Mbuyelo a wu fanele ku
                 tivisiwa ximfumo hi Ravumune ra 7 Sunguti 2010.

          2      Vadyondzisi, vadyondzi, vatswari na mihlangano leyi hoxaka xandla eka
                 dyondzo ya laha tikweni, a va languterile ku tivisiwa ka mbuyelo hi
                 mahlongati. Tinhlayohlayo ti kombisa leswaku vadyondzi lava tsaleke
                 xikambelo xa Giredi ya 12 hi 2009 a va hundzanyana eka 585 000, kasi
                 eka nhlayo yoleyo, vadyondzi vo ringana 300 461 va tsarile na phepha
                 ra Metse, loko 284 826 wa vadyondzi va tsarile phepha ra Litheresi ya
                 Metse. Phela kharikhulamu leyintshwa yi swi veka erivaleni leswaku
                 mudyondzi un'wana na un'wana u boheka ku tsala yin'we ya tidyondzo
                 letimbirhi.

          3      Ku vikiwile leswaku hambileswi ku tsariwa ka swikambelo swa 2009 swi
                 sunguleke kahle, endzhakunyana ku vile na swiphiqo swo karhi.
                 Vadyondzi lava tsaleke phepha ra Alijebura, va kombisile hilaha va
                 tweke ri nonon'hwa hakona. Va vurile leswaku a ri nga nonon'hwi a ro
                 chela ndlala. Mudyondzi un'wana u vule leswi: "Phepha leri a ri
                 ringanelangi ku tsariwa hi hina vadyondzi va Giredi ya 12, kambe ri
                 ringanerile ku tsariwa hi swichudeni leswi endlaka lembe ro sungula
                 eyunivhesiti".

          4      Mhaka leyi yi seketeriwile hi vadyondzisi na vatsundzuxi van'wana va
                 dyondzo ya Metse va swifundzankulu hinkwaswo swa kaye swa tiko. Va
                 vurile leswaku swi nga antswa loko timaraka ta vadyondzi ti nga
                 engeteriwanyana ku ringeta ku banga vusopfa bya mhaka leyi.

          5      Mutshamaxitulu wa huvo ya Umalusi u ringetile ku rheleta timbilu ta
                 vadyondzisi, vadyondzi na vatswari hi ku vula leswaku a va fanelangi ku
                 va na rhumbyana, hikuva timaraka ta vadyondzi ti ta xiyisisiwa, naswona
                 ti nga ha engeteriwanyana loko huvo yi vona swi fanerile.

          6      Loko mbuyelo wa ha ku tivisiwa, ku vile na lava va nga tsaka loko
                 van'wana va rila. Vadyondzi van'wana a va tsakile va tsaka na
                 swikunwana. Mhaka leyi hlamariseke hi leswi tinhloko ta swikolo
                 swin'wana a ti nga enerisiwi hi mapaselo ya vadyondzi va vona,
                 hambileswi xikolo xa vona xi kumeke tiphesente ta le henhla ka
                 makumekaye. Kunene mbilu ya munhu i lwandle.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                       Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  7              DBE/Nyenyanyana – Nyenyankulu 2011
                                                    NSC

          3.1.1         Kuma rito rin'we eka xitshuriwa lexi leri vulaka n'hweti ya
                        vukhumen'we elembeni. (Ndzimana ya 1)                                            (1)

          3.1.2         Hlamusela leswaku hi kwihi ku hambana ka tinhlamuselo ta
                        mahlawuri lama tikisiweke eswivulweni leswi landzelaka:

                        (a) Mudyondzi u boheka ku tsala tidyondzo timbirhi.                              (1)

                        (b) Mudyondzi u boheka ku tsala tidyondzo letimbirhi.                            (1)

          3.1.3         Nyika nhlamuselo ya xivuriso lexi nga eka ndzimana yo hetelela
                        lexi nge: Mbilu ya munhu i lwandle. (Ndzimana ya 6)                              (2)

          3.1.4         Tsala mavizweni wa rito leri tikisiweke eka xivulwa lexi nga laha
                        hansi.

                        Hambileswi ku tsala swikambelo swa 2009 swi sunguleke kahle,
                        endzhakunyana ku vile na swiphiqo. (Ndzimana ya 3)                               (1)

          3.1.5         Tlhela u tsala xivulwa lexi landzelaka kambe u sungula hi marito
                        lama tikisiweke.

                        Mhaka leyi yi seketeriwile hi vadyondzisi na vatsundzuxi
                        van'wana va dyondzo ya Metse va swifundzankulu hinkwaswo
                        swa kaye swa tiko. (Ndzimana ya 4)                                               (2)

          3.1.6         Yisa xivulwa lexi landzelaka eka nkarhi lowu taka hi tlhelo ra
                        mpfumelo:

                        Phepha leri a ri ringanelangi ku tsariwa hi vadyondzi va Geredi                  (2)
                        ya 12. (Ndzimana ya 3)

          3.1.7         Hlamusela ntirho wa xirhangi xin'wana na xin'wana lexi tikisiweke
                        laha hansi.

                        (a) Hina ho tidyondzela leswaku hi ta va na vumundzuku
                            lebyinene.                                                                   (2)

                        (b) Tidyondzo leti va ti dyondzaka ta tika swinene.                              (2)

          3.1.8         Tlhela u tsala xivulwa lexi landzelaka kambe u sungula hi marito
                        lama nga endzeni ka swiangi:

                        Mudyondzi un'wana u vule leswi: "Phepha leri a ri ringanelangi ku
                        tsariwa hi hina vadyondzi va Geredi ya 12."

                        (Mudyondzi un'wana u vurile leswaku ...) (Ndzimana ya 3)                         (2)

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                       Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  8              DBE/Nyenyanyana – Nyenyankulu 2011
                                                    NSC

          3.1.9         Eka xivulwa lexi nge: Tinhloko ta swikolo swin'wana a ti nga
                        enerisiwi hi mapaselo ya vana va vona, "tinhloko ta swikolo" ku
                        vuriwa varhangeri va swikolo. Vula leswaku marito lama
                        dzwihatiweke eka xivulwa lexi landzelaka ya vula yini.

                        Tatana Mageza va na tinhloko tinharhu leti a ti tsala xikambelo
                        xa Geredi ya 12 hi 2009. (Ndzimana ya 6)                                         (1)

          3.1.10        Nyika nhlamuselo ya xithathelo lexi tikisiweke eka xivulwa lexi xi
                        nga laha hansi.

                        Vadyondzi van'wana a va tsakile va tsaka na swikunwana.
                        (Ndzimana ya 6)                                                                  (1)

          3.1.11        Tirhisa rihlanganisi rin'wana handle ka rihlanganisi "loko", ku
                        hlanganisa swivulwa leswi landzelaka.

                        Vadyondzi van'wana lava kumeke mbuyelo a va tsakile.
                        Vadyondzi van'wana lava kumeke mbuyelo a va rila.                                (2)

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                       Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                   9              DBE/Nyenyanyana – Nyenyankulu 2011
                                                     NSC

3.2       Xiya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi ka
          xona:

                           TIKO RA KA MUYEXE RI
                           NGE HE FANI NA TOLO
                           SWIGEVENGA SWI NYUMILE

          [Manana Dikeledi Magadzi, Xirho xa Huvonkulu eka Ndzawulo ya Maphorisa
          ya Xifundzankulu xa Limpopo, u tsema rhiboni ku pfula xitichitsongo xa ka
          Muyexe ximfumo. Exineneni xa yena ku yime Hosi ya tiko, kasi eximatsini xa
          yena ku yime mufambisi wa xitichitsongo.
                                      [Xifaniso xi huma eka magazini ya Rito, ya 2009/2010, vholumu ya 2,
                                                                                  nkandziyiso wa ximumu]

          3.2.1        Hi ku vona ka wena maxelo a yi ri njhani eka siku leri? Seketela
                       nhlamulo ya wena.                                                                    (3)

          3.2.2        Hikwalaho ka yini nhlokomhaka yi tsariwile hi marito lamakulu
                       naswona hi fonto ya sayizi leyikulu?                                                 (2)

          3.2.3        Hi wihi mboyamelotlhelorin'we lowu nga kona eka xivulwa lexi nge:
                       "Swigevenga swi nyumile"?                                                            (2)

          3.2.4        Xana xifaniso lexi xi wela eka mpfhuka wihi wa matekelo ya
                       swifaniso? Hlawula eka leminharhu (wa le kusuhi/wa le xikarhi/wa
                       le kule).                                                                            (1)

          3.2.5        Hi ku vona ka wena, vanhu lava va nga laha xifanisweni va titwa
                       njhani naswona u swi tivisa ku yini?                                                 (2)

                                                                  NTSENGO WA XIYENGE XA C:                  30
                                                                     NTSENGO WA TIMARAKA:                   70

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso

## Related documents

- [Xitsonga HL P3 Feb March 2011](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-feb-march-2011/fa7818c8-e715-4bd8-9ea1-cd37d6835775) — Xitsonga HL · QP · 2011 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Nov 2011](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-nov-2011/a0a05785-48a9-41c6-9356-91e6984f37ba) — Xitsonga HL · QP · 2011 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2018/8abdd5b6-b110-4754-8f5f-1246c2e17db5) — Xitsonga HL · QP · 2018 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2017/e9fb8551-c002-4f23-9f8b-3478cdf87df4) — Xitsonga HL · QP · 2017 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2015/0636ce9c-455f-4842-8257-018860d7d5e6) — Xitsonga HL · QP · 2015 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Feb March 2014](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2014/c342d6da-425a-47d7-a0ee-8f8e50cf2434) — Xitsonga HL · QP · 2014 · Xitsonga

## More from Grade 12 Xitsonga HL

- [Xitsonga HL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-may-june-2023/ecbaf706-c6c1-4230-9387-99eceaac9012) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-may-june-2023/33bc8e30-6881-4232-9646-7b4b6ea1aa3e) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-may-june-2023/325b59d9-2568-4038-a3b0-0c62770dbab0) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-nov-2023/e62d661b-50ca-4e5e-a151-cc1db4640224) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-nov-2023/921e33cf-61e9-486c-a663-7c12f507e20d) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga NSC HL P1 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p1-memo-nov-2022/a9efe269-22c7-4405-8ebd-0491bbdc3c35) — Memo · 2022 · Xitsonga

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
