# Xitsonga HL Grade 12 Paper 1 Feb March 2012 Question Paper

> Grade 12 Xitsonga HL Paper 1 question paper from the Feb March 2012, 10 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2012/e10bafa4-9f93-4a29-a6b5-c1d4042e9995
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Xitsonga HL
- Grade: Grade 12
- Language: Xitsonga
- Document type: Question paper
- Year: 2012
- Exam period: Feb March
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Xitsonga HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/xitsonga-hl) › [Xitsonga HL Grade 12 Paper 1 Feb March 2012 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2012/e10bafa4-9f93-4a29-a6b5-c1d4042e9995)

## About this document

Xitsonga Hl · Grade 12 · Feb March · 2012 · xitsonga. Question paper, 10 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Xitsonga HL P1 Feb March 2012 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2012-memo/ca0642f5-6c07-447d-8077-b8eb2aae0240) — Memo · 2012 · Xitsonga

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                              GRADE 12

                                          NATIONAL
                                     SENIOR CERTIFICATE

                                          GIREDI YA 12

                          XITSONGA: RIRIMI RA LE KAYA (HL)

                                         PAPILA RA 1 (P1)

                          NYENYANYANA/NYENYANKULU 2012

TIMARAKA: 70

NKARHI: tiawara ti2

                                   Papila leri ri na 10 wa tipheji.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  2              DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

SWITSUNDZUXO

1.        Papila leri ri avanyisiwile hi SWIYENGE SWINHARHU:

          XIYENGE XA A: Xikambelantwisiso                                    (30)
          XIYENGE XA B: Nkomiso/Nkatsakanyo wa ndzima                        (10)
          XIYENGE XA C: Ntivoririmi na matirhiselo ya ririmi                 (30)

2.        Hlaya switsundzuxo HINKWASWO hi vukheta.

3.        Hlamula swivutiso HINKWASWO.

4.        Sungula swivutiso swa xiyenge XIN'WANA na XIN'WANA eka pheji
          YINTSHWA.

5.        Nkhwatihata emakumu ka xiyenge xin'wana na xin'wana.

6.        Nombora tinhlamulo ta wena ku ya hilaha swivutiso swi nomboriweke hakona.

7.        Tlula ntila loko u hetile nhlamulo ya xivutiso xin'wana na xin'wana.

8.        Tsala hi vurhon'wana (swi saseka no vonaka).

9.        Landzelela milawu leyi faneleke ya mapeletelo, mahikahatelo na mavumbelo
          ya swivulwa.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                    Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  3              DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

XIYENGE XA A: XIKAMBELANTWISISO

XIVUTISO XA 1

Hlaya SWITSHURIWA swa A na B kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi ka
swona.

XITSHURIWA XA A

Endzhaku ka loko Adamu a dyohile entangeni wa Edeni, Xikwembu xi n'wi byerile
leswaku kusukela siku rero a a fanele a dya na ku hanya hi swa nyuku wa mombo wa
yena. Leswi munhu a swi tiveke hi siku leri leswaku loko a fanele ku hanya u fanele a
dya hi ku kulula a n'watseka, se vulolo byi sukele kwihi kumbe byi tise ku yini
evanhwini? Tanihileswi Adamu a dyohisiweke hi Sathana, loko Xikwembu xi te u fanele
a hanya hi swa nyuku wa yena a xi ngo n'wi cukumeta, a xi endlela leswaku a twa ku
vavanyana, kutani a ta tisola, na leswaku a tlhelela evukoneni bya xona, naswona a
nga ha xi dyoheli. Hi ku vona leswaku rixaka hinkwaro ra vanhu ri ta pona, Sathana a
tisa vulolo emunhwini, yi nga ndlela yo endla leswaku a yengeka, a nga naveli ku
titirhela na ku tirhela Xikwembu.

Vulolo byi nyika munhu nkarhi wo titshamela a ku tikitiki! Byi endla leswaku munhu a
vona onge lava tirhaka va xaniseka. Lolo a ri na mhaka na nchumu, a ri songi, a ri
hlambi, a ri sweki, a ri yi entirhweni; xa rona i ku orhela masana na ku rhendzeleka na
khumbi ra yindlu siku hinkwaro bya gwavava. Ri tsandziwa na hi ku titshuva kunene
loku. Sathana u na nsele hakunene, u hakela lolo hi mona, ku yiva, ku vutla, ku hluleka
exikolweni na ku vondzokela lava tikarhataka. Loko u chava ku hlaya tibuku onge u lo
vona nyoka endzeni ka tlilasi u khanya mani? Himpfhuka hi ku hlo, a hi si tshama hi
twa va ku sirha leri nga lahaya i ra mudyondzi loyi a a rhandza xikolo na tibuku. E-e, ku
hava sirha ro tano hikuva tibuku a ti dlayi munhu, ku dlaya mavabyi na makhombo yo
hambanahambana. Van'wana va vantshwa lava a va tala ku fambela etindhawini leti
nga fanelangiki hi nkarhi lowu a va fanele va ri exikolweni, na vona va hlanganile na
makhombo wolawo. Ku titlonya ka vona ku va surile exikandzeni xa misava leyi, va
tikuma va tihlanganise na swikwembu swa ka vona.

Wena lolo u tshembe yini? Loko mundzuku u ta vula leswaku mani ndzi dyondze na
yena, wena u nga ri nchumu u ta kuma mali muni? Loko u ya nwa byalwa exipotweni
xa Macelakomile na le Sofaya Thaweni u khanya mani? A hi ku tirhambela xirha xana?
Leswaku u ta hetelela u hlakala bya xitlakati a wu swi voni ke? Wa rivala leswaku
xivuriso xa Vatsonga xi ri: 'Byalwa bya lwa' ke? Swivuriso i swa ntumbuluko, u nge
swi hundzuluxi swi va hi ndlela leyi swi nga ta vukarha wena. Tiva leswaku siku
rin'wana vatswari lava u nga tshembela eka vona va ta ku xupukela u salela ro tisola u
ku: 'Loko a ndzi lo ...' Tsundzuka 'loko' a ya ha pfuni nchumu hikuva mati loko ya
halakile, u nge he ma oleli. I ku tsoniwa ka muxaka muni loku? Phela hakelo ya
xidyoho i rifu. Sweswo u swi endlaka i ku tswiyota vusiwana byi ri kule na wena. Swi
nge ku vuyiseli nchumu handle ko tivangela maphorisa na nhlupheko. Loko se ti ku
rhoserile Sathana xi ku komba ncila. U salela ro sola loyi a wu n'wi kombile xikosi
nkarhi lowu hinkwawo u ku: 'Xikwembu, u ndzi tshikele yini?'.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                    Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  4              DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

Loko se meno ya tiyerile u ta tirha kwihi? Xana a wu nge tirhi ku pholichela
mudyondzikuloni tintangu ke? U ta fanela ku n'wi hlantswela swiambalo, u n'wi rimela
xirhapa kutani a ku holela swimalana swo xokoriwa emenweni ya nghala. U ta boheka
ku n'wi xixima u n'wi vula 'n'wina' a ri yexe, u hetelela hi ku vula leswaku u na
manyunyu naswona wa tidya.

A hi tshikeni vulolo va ka hina hikuva a byi hi khomelangi nchumu. A hi tshikeni
vurhongo va ka hina hikuva byi lo mphaa, hi malanga na swixalu. A hi tshikeni 'Ndzi ta
swi vona mundzuku', hikuva a nga hi khomelangi nchumu handle ka mambvembve. U
ehleketa leswaku vakokwa va hina a va lo etlela hi tihlo loko va ku: 'Loko u tsundzuka
mhelembe khandziya murhi'? Wa ha yimele yini? Bvun'wala! Khavichi leri u ri dyaka
masiku hinkwawo ri lo tirima? Yindlu leyi u etlelaka eka yona yi lo tiaka? Mimovha leyi
hi njirimukaka hi yona yi lo jitama hi le tilweni bya manna xana? Vulolo na mavondzo a
swi hakeli wenoo! Ku hakela mitirho. Ku dya buku swa vuyerisa.

XITSHURIWA XA B

                                                             He, munghana, xana wa
                                                             swi vona leswaku ku
                   Wa vurisa munghana.                       hlaya tibuku swi pfuna
                   Vulolo a byi hakeli, ku                   kufika kwihi ke? A hi
                   hakela mitirho.                           hina lava namuntlha hi
                                                             thwaseleke vudokodela?

                                   [Xifaniso xi huma eka webusayiti ya www.fotosearch.com]

SWIVUTISO: XITSHURIWA XA A

1.1       Boxa ndhawu leyi Adamu a dyoheke a ri eka yona.                                              (1)

1.2       Nyika swilo SWIMBIRHI leswi vulolo byi swi endlaka emunhwini ku ya hi
          xitshuriwa lexi.                                                                             (2)

1.3       Hi yihi dyondzo leyi u yi kumaka eka xitshuriwa lexi?                                        (2)

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                    Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  5              DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

1.4       Vula u ku hi swona kumbe a hi swona, kutani u seketela nhlamulo ya wena.

          1.4.1        Mutsari wa xitshuriwa lexi u venga malolo.                                      (2)

          1.4.2        Vulolo byi kahle hikuva byi endla leswaku munhu a tshamiseka.                   (2)

1.5       I ncini lexi endlaka leswaku vadyondzi van'wana va chava ku hlaya tibuku?

          Hlawula nhlamulo YIN'WE ntsena eka leti landzelaka:

          A            Va vonile nyoka etlilasini.

          B            Va loloha.

          C            Va chavisiwa hi vadyondzisi lava va mbeyetelaka.                                (1)

1.6       Hi ku vona ka wena vadyondzi lava va nga na vulolo va tala ku hetelela va ri
          na vumundzuku bya njhani?

          Hlawula nhlamulo YIN'WE ntsena eka leti landzelaka:

          A            Va hetelela va ri na vumundzuku lebyi nga tsakisiki.

          B            Va kuma leswi va swi navelaka.

          C            Va humelela evuto'wini.                                                         (1)

1.7       Hi ku vona ka wena xikongomelo xa mutsari wa xitshuriwa lexi hi xihi?                        (2)

1.8       Hikwalaho ka yini munhu a fanele ku hanya hi swa nyuku wa mombo wa
          yena?                                                                                        (2)

1.9       Hi ku vona ka wena hi swihi leswi nga endliwaka ku sivela mhaka ya ku va
          vadyondzi va ya eswipotweni? Seketela nhlamulo ya wena.                                      (1)

1.10      Nyika tinhlamuselo ta leswi landzelaka:

          1.10.1       Loko u tsundzuka mhelembe khandziya murhi.                                      (2)

          1.10.2       Byalwa bya lwa.                                                                 (2)

XIVUTISO: XITSHURIWA XA B

1.11      Hi wihi ntlhontlho lowu xifaniso lexi xi ku tiselaka wona?                                   (2)

1.12      Xana ku va ku humelela Wantima na Mulungu exifanisweni lexi swi hi byela
          yini mayelana na timhaka ta dyondzo?                                                         (2)

1.13      Xana munhu loko a ambale hi ndlela leyi lava nga laha xifanisweni va
          ambaleke hayona ku va ku humelele yini?                                                      (2)

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                    Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  6              DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

SWIVUTISO: SWITSHURIWA SWA A na B

1.14      Hi ku vona ka wena xana xitshuriwa xa B xa seketela vuxokoxoko lebyi
          nyikiweke eka XITSHURIWA XA A ke? Seketela nhlamulo ya wena.                                 (2)

1.15      Humesa timhakankulu leti kumekaka eka switshuriwa swa A na B.                                (2)

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA A:              30

XIYENGE XA B: NKOMISO/NKATSAKANYO WA NDZIMA

XIVUTISO XA 2

Hlaya matimu ya mufi lama landzelaka kutani u tsala nkomiso/nkatsakanyo wa wona hi
marito ya wena n'wini lama nga hundziki 90. Tsala nkomiso/nkatsakanyo wa wena hi
ku tirhisa ndlela yo xaxameta timhakankulu u ri karhi u kongomisa eka timhakankulu
leti ya ringetaka ku ti humelerisa erivaleni. U nga onhi mongo wa xona.

Tatana Hoxani Hlengani u velekiwile emugangeni wa Hetisekani hi siku ra 12
N'wendzamhala 1949. U kurile a ri n'wana lonene, wo yingisa vatswari va yena na
vanhu lavakulu va muganga. Mhaka yo karhata hileswi a a nga tsakeli ku nghena
xikolo, kambe hikwalaho ko sindzisiwa hi vatswari u hetelele a twisisa ku ya sungula
xikolo. Xona u xi sungurile hi lembe ra 1957 exikolweni xa le hansi xa Pfurhetani. Eka
tidyondzo ta yena o rhelela bya guxe enkolweni wa munhu, hikuva u lo kondza a ku
chapu, ntangha khume (Giredi ya 12) exikolweni xa le henhla xa Tlakukani hi 1969 a
nga tivi leswaku ku feyila i yini. U thwaserile vuthicara hi nyeleti ekholichini ya
Thwasani hi 1971. Leswi va nge xandla famba, xandla vuya, u vone swi fanerile ku
tlherisela vunene hi ku ya sungula ntirho exikolweni lexi a dyondzeke eka xona
tidyondzo ta yena ta sekondari. Leswi a a dyondzisa Metse na Sayense, u humesile
swichudeni swo tala leswi thwaseleke vudokodela na mitirho yin'wana ya swiyimo swa
le henhla. Endzhaku ko tirha malembe mambirhi, u rhumerile tintsumi ti ya n'wi lovolela
mbhuri ya yena ya ku vatlwa, yena Rose N'waMun'wanati ePhurumukani. Lembe leri
landzelaka va katekisiwile hi vana va mahahlwa. Kuteloko va ha tsakile, va tlangela na
ku amukela nyiko leyi, vuvabyi byo ta ku ndzawini eka Hlengani. Hixamundzuku u
yisiwile exibedhlele. U vile na nkateko wo kamberiwa hi dokodela loyi a a ri muchudeni
wa yena. Dokodela u kumile leswaku khale ka mudyondzisi wa yena u khomiwile hi
vuvabyi bya dari. U kombisile leswaku xiyimo xa Hlengani xa vuvabyi a xi dyisi byi
rhelela. U tlhele a vula leswaku mhaka leyi yi vangiwile hileswi va tekeke nkarhi va nga
si n'wi tisa exibedhlele. Hi siku leri landzelaka, ku nga ra 11 N'wendzamhala 1975,
Hlengani u hundzile emisaveni. Leswi hlamarisaka hileswi siku leri ri laveke ku fana na
siku leri a tswariweke harona. U siya vatswari, vamakwavo vambirhi, nsati na vana
vambirhi.

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA B:              10

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                    Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  7              DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

XIYENGE XA C: NTIVORIRIMI NA MATIRHISELO YA RIRIMI

XIVUTISO XA 3

Xiya xifaniso lexi landzelaka hi vukheta kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi ka
xona.

                                                            Ndzi nge fi hi
                                                            ndlala. Ndzi
                                                            na mavoko
                                                            mambirhi.

                       [Xifaniso xi huma eka webusayiti ya www.camlangsfor.com]

3.1       Xana munhu loyi a nga va a titwa njhani? Seketela nhlamulo ya wena.                          (2)

3.2       Hlamusela leswi humelelaka eka xifaniso lexi.                                                (2)

3.3       Nyika ntirho wa rito leri tikisiweke eka xivulwa lexi landzelaka:

          Ndzi na mavoko mambirhi.                                                                     (1)

3.4       Yisa xivulwa lexi landzelaka eka nkarhi wa sweswi hi tlhelo ra mpfumelo.

          'Ndzi nge fi hi ndlala'.                                                                     (1)

3.5       Hikwalaho ka yini xivulavuri xi ku: 'Ndzi nge fi hi ndlala, ndzi na mavoko
          mambirhi'?                                                                                   (2)

3.6       Xana muteki wa xifaniso lexi, a nga va a xi teke a ri eka mpfhuka wihi wa
          matekelo ya swifaniso? Hlawula WUN'WE eka leyi landzelaka u tlhela u
          seketela leswaku hikokwalaho ka yini u hlawule wona.

          A            Wa le xikarhi

          B            Wa le kusuhi

          C            Wa le kule                                                                      (2)
                                                                                                       [10]

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                    Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  8              DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

XIVUTISO XA 4

Xiya khathuni leyi landzelaka hi vukheta kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi
ka yona.

      PHALALANI                             Tiyisela munghana,
                                                                             Ha, swa rivala a
                                            mali yo welana!
      TIKO RA                                                                swi orhi ndzilo,
                                                                             swa ha ri swo
      PFUNETANI!                                                             kombelela tiko
                                                                             leswi?

                  Hi amukela
                  hinkwaswo,
                  ngopfungopfu
                  mali!

                                           [Xifaniso xi huma eka webusayiti ya www. cartoon world.com]

4.1       Hikwalaho ka yini ku tirhisiwile fonto leyikulu eka nhlokomhaka ya khathuni
          leyi?                                                                                           (2)

4.2       Hlamusela leswi swi humelelaka eka khathuni leyi.                                               (3)

4.3       Eka marito lama vuriwaka hi wansati, rito 'rivala' ri vula ndhawu leyi nga
          tlhumangiki leyi ku nga hava miako eka yona. Endla xivulwa xin'wana hi rito
          leri xi humelerisa nhlamuselo yo hambana na leyi yi nga eka khathuni.                           (2)

4.4       Hi yihi ndlela leyinene leyi vanhu lavambirhi va kombelelaka tiko mali a va
          fanele ku tirhisa yona?                                                                         (1)

4.5       Hi wihi nkoka wa ku va matiko ya phalalana loko tiko rin'wana ri humeleriwile
          hi khombo.                                                                                      (1)

4.6       Xana marito lama nga eka bodo leyi khomiweke hi munhu loyi a kombelaka
          mphalalo ya kongomisiwe eka vamani? Hlawula nhlamulo YIN'WE eka leti
          landzelaka:

          A            Eka wansati loyi a nga eka khathuni.

          B            Eka munhu un'wana na un'wana.

          C            Eka wanuna loyi a tshameke exitulwini.                                             (1)
                                                                                                          [10]

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                       Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  9              DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

XIVUTISO XA 5

Hlaya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi ka xona.

1         Makhombo yo vangiwa hi ntumbuluko masiku lawa ya tinyike matimba.
2         Lembe a ri heli hi nga twangi ku vikiwa leswaku laha ku vile na ku ninginika ka
3         misava, lahaya ku vile na tsunami, kasi kun'wana ku vile na xidzedze.
4         Xivutiso hi lexi: 'Xana hi lo onha yini hina vanhu va Yehova?' Phephahungu
5         rin'wana ri vika hi ta vatekani lava ha ku tekanaka, lava tekeke rendzo
6         endzhaku ka mucato wa vona ku ya titlonya na ku tikorwisa hi swa
7         ntumbuluko endzhandzeni wa malwandle. Kunene nhompfu a xi nuheti! Va te
8         va ha ri kwale Yuropa etikweni ra Jarimani, ko humelela leswi a va nga swi
9         langutelangi. Xihangu xi ku vuyavuyani! Endzhakunyana ku landzerile
10        gamboko na xidzedze xa matimba. Va tsandzekile ku huma eMunich va ya
11        emahlweni na rendzo. Endzhaku ka ku pembela eka khombo leri, muteki u
12        vule marito lawa: 'A hi ehleketa leswaku se hi yi lwile nyimpi, kasi wolawo a
13        ya ri masungulo.' U vule tano hikuva va tlhele va hlangana na khombo
14        rin'wana eCairns, etikweni ra Australia. Vatirhi va xilamulelamhangu va
15        humeserile vatekani xikan'we na vanhu va nhlayo yo ringana 2 500 ehandle
16        ka vhengele. Vanhu volavo va bohekile ku heta tiawara ta 24 va ha tshamile
17        ehansi ekusuhi na nyangwa wa vhengele. Va te va ku kelu, vo vona mirhi yi ri
18        karhi yi wiseteriwa hi xidzedze, kasi marhavi na matluka a swi lo moo,
19        eswitarateni. Va te mati i matsongo, vo vona mazenge ya tindlu ya haha
20        empfhukeni ya kongome ehansi. Miako a yi tikomba yi ri eku tsekatsekeni. Va
21        ngheniwile hi nchavo lowukulu kutani va sungula ku rhurhumela. Mutekiwa u
22        hetelele hi ku vula marito lawa: Ndza swi tiva leswaku vukati bya katinga
23        hikuva byi taleriwe hi mitlhontlho leyi munhu a faneleke ku yi tiyisela,
24        kambe eka nkarhi lowu, mitlhontlho ya hina i ntsandzavahlayi.

5.1       Xiya rito 'titlonya', leri tikisiweke eka ntila wa 6, kutani u hlawula nhlamuselo
          YIN'WE ya rito leri eka leti landzelaka:

          A            Ku ka mahlo ya nga ha voni kahle.

          B            Ku va mhaka yi tlhelela eka muendli wa yona.

          C            Ku tiphina hi ku vona swilo.                                                    (1)

5.2       Nyika nhlamuselo ya xivuriso lexi nga eka ntila wa 22 lexi nge:

          Vukati bya katinga!                                                                          (1)

5.3       Tsavula rito RIN'WE eka xitshuriwa lexi leri vulaka leswi landzelaka:

          Mpfula yo na hi maribye.                                                                     (1)

5.4       Xana rito 'pembela' eka ntila wa 11 ri vula yini?                                            (1)

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                    Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                  10             DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

5.5       Tlhela u tsala xivulwa lexi landzelaka lexi nga eka mitila ya 14–16, kambe u
          sungula hi rito leri tikisiweke.

          Vatirhi va xilamulelamhangu va humeserile vatekani xikan'we na vanhu va
          nhlayo yo ringana 2 500 ehandle ka vhengele.                                                 (2)

5.6       Hikahata xivulwa lexi nga eka mitila ya 21–24 lexi nge:

          Mutekiwa u hetelele hi ku vula marito lawa: Ndza swi tiva leswaku vukati bya
          katinga hikuva byi taleriwe hi mitlhontlho leyi munhu a faneleke ku yi tiyisela,
          kambe eka nkarhi lowu, mitlhontlho ya hina i ntsandzavahlayi.                                (2)

5.7       Nyika ntirho wa xiaki lexi tikisiweke eka rito leri nga laha hansi, leri kumekaka
          eka xivulwa lexi nga eka mitila ya 10–11 lexi nge:

          Va tsandzekile ku huma eMunich va ya emahlweni na rendzo.                                    (2)
                                                                                                       [10]

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA C:              30
                                                                    NTSENGO WA TIMARAKA:               70

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso

## Related documents

- [Xitsonga HL P2 Feb March 2012](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-feb-march-2012/1e788be7-99f2-4313-b936-eadf64a17e3e) — Xitsonga HL · QP · 2012 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Nov 2012](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-nov-2012/8f526839-692c-453d-ac58-91a69380a54b) — Xitsonga HL · QP · 2012 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2018/8abdd5b6-b110-4754-8f5f-1246c2e17db5) — Xitsonga HL · QP · 2018 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2017/e9fb8551-c002-4f23-9f8b-3478cdf87df4) — Xitsonga HL · QP · 2017 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2015/0636ce9c-455f-4842-8257-018860d7d5e6) — Xitsonga HL · QP · 2015 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Feb March 2014](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2014/c342d6da-425a-47d7-a0ee-8f8e50cf2434) — Xitsonga HL · QP · 2014 · Xitsonga

## More from Grade 12 Xitsonga HL

- [Xitsonga HL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-may-june-2023/ecbaf706-c6c1-4230-9387-99eceaac9012) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-may-june-2023/33bc8e30-6881-4232-9646-7b4b6ea1aa3e) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-may-june-2023/325b59d9-2568-4038-a3b0-0c62770dbab0) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-nov-2023/e62d661b-50ca-4e5e-a151-cc1db4640224) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-nov-2023/6a304a00-9d52-4734-a612-007456dc5b4a) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-nov-2023/921e33cf-61e9-486c-a663-7c12f507e20d) — QP · 2023 · Xitsonga

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
