# Xitsonga HL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper

> Grade 12 Xitsonga HL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2023, 11 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-nov-2023/e62d661b-50ca-4e5e-a151-cc1db4640224
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Xitsonga HL
- Grade: Grade 12
- Language: Xitsonga
- Document type: Question paper
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Xitsonga HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/xitsonga-hl) › [Xitsonga HL Grade 12 P1 NSC November 2023 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-nov-2023/e62d661b-50ca-4e5e-a151-cc1db4640224)

## About this document

Xitsonga Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · xitsonga. Question paper, 11 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                           NATIONAL
                                      SENIOR CERTIFICATE

                                           GIREDI YA 12

                              XITSONGA: RIRIMI RA LE KAYA (HL)

                                    PAPILA RO SUNGULA (P1)

                                             HUKURI 2023

TIMARAKA: 70

NKARHI: Tiawara ti2

                              Papila leri ra swivutiso ri na tipheji ta 11.

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                 2                       DBE/Hukuri 2023
                                                   NSC

SWITSUNDZUXO NA VUXOKOXOKO

1.        Papila leri ra swivutiso ri avanyisiwile hi swiyenge SWINHARHU:

          XIYENGE XA A: Xikambelantwisiso                               (30)
          XIYENGE XA B: Nkomiso                                         (10)
          XIYENGE XA C: Swiaki na milawu ya matirhiselo ya ririmi       (30)

2.        Hlaya switsundzuxo HINKWASWO hi vukheta.

3.        Hlamula swivutiso HINKWASWO.

4.        Sungula xiyenge XIN'WANA na XIN'WANA eka pheji YINTSHWA.

5.        Khwatihata emakumu ka xiyenge xin'wana na xin'wana.

6.        Nombora tinhlamulo himfanelo tanihilaha ti nomboriweke hakona eka papila
          leri ra swivutiso.

7.        Tlula ntila endzhaku ka nhlamulo yin'wana na yin'wana.

8.        Tekela enhlokweni mapeletelo na mavumbelo ya swivulwa.

9.        Ndzinganyeto wa maavelo ya nkarhi:

          XIYENGE XA A:               Timinete ta 50
          XIYENGE XA B:               Timinete ta 30
          XIYENGE XA C:               Timinete ta 40

10.       Tsala swi basa no vonaka.

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                         Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1         3                             DBE/Hukuri 2023
                                           NSC

XIYENGE XA A: XIKAMBELANTWISISO
XIVUTISO XA 1
Hlaya XITSHURIWA xa A, u langutisa na xa B kutani u hlamula swivutiso leswi nga
ehansi ka swona.
XITSHURIWA XA A

                    KU TIRHISA GEZI HI KU SIYERISANA SWA ONHA
1      Tanihileswi hi swi tivaka, ku tirhisa gezi hi ku siyerisana ku ta tshama ku ri kona
       eAfrika-Dzonga. Mhaka yo biha hi ku tirhisa gezi hi ku siyerisana hileswi ku vaka
       na ku xaniseka lokukulu eka tindhawu to hambanahambana to fana na le
       swibedhlele, eswikolweni, eswitichini swa maphorisa, etifemeni, etimayini,
       emagondzweni na tin'wana. Ikhonomi ya tiko yi kumeka yi ri ekhombyeni lerikulu 5
       hikokwalaho ka ku va ESKOM yi tumbuluxile ku siyerisana loku. Vanhu va
       khomile nyarhi hi timhondzo hikuva migingiriko yo tala ya siku leyi va yi endlaka
       a yi koteki loko gezi ri nga ri kona.

2      Vutomi a byi kona handle ko tirhisa thekinoloji masiku lawa. Switirhisiwa swa
       thekinoloji swo fana na tiselulafoni, tikhomphyuta, tithelevhixini na swin'wana 10
       swo tala a swi koti ku tirha handle ka gezi. Netiweke eka switirhisiwa leswi ya
       lahleka loko gezi ri nga ri kona. Tinhlengeletano tin'wana na tona a ti swi koti ku
       ya emahlweni. Nkarhi lowu swilo swa nkoka a swi fanele ku va swi endliwile hi
       wona wa lahleka. Vadyondzi lava tirhisaka tithebulete leti mfumo wu va nyikeke
       leswaku va kota ku ti tirhisa eka tidyondzo ta vona va tsandzeka ku dyondza hi 15
       ku hetiseka. Hi minkarhi ya swikambelo vadyondzi lava dyondzaka tidyondzo to
       fana na 'CAT' va va na ntshikelelo wa miehleketo hi ku ehleketa leswaku swi
       nga endleka gezi ri tsemeka va nga si heta ku tsala.

3      Mabindzu yo tala ya tsandzeka ku fikelela ku navela ka wona hikuva vaxavi a va
       swi koti ku xava loko gezi ri fambile. Leswi swi vanga leswaku vanhu va heleriwa 20
       hi mintirho. Hitlhelo swi vanga ku xaniseka lokukulu emindyangwini yo tala. Ku
       pfumaleka ka gezi eka minkarhi yin'wana swi endla leswaku mabindzu lama
       tirhisaka inthanete ma tsandzeka ku tihlanganisa na man'wana hi tiimeyili na
       tin'wana tinxaka ta vutihlanganisi hambi ku ri ku xavisela makhasimende ya
       wona hi tindlela to tirhisa makhadi ya le banki. Mabindzu lawa ya xavisaka 25
       swakudya leswi vupfeke ya khumbeka ku tlula mpimo hikuva ya tirhisa gezi ku
       sweka.

4      Michini yo tala yo chela no humesa mali a yi tirhi loko gezi ri fambile. Leswi swi
       vangela vaxavi ku xaniseka hi ku va va tsandzeka ku teka na ku veka mali. Va
       boheka ku ya emadorobeni na le timolo laha va swi tivaka leswaku gezi ri kona 30
       hi nkarhi wolowo ku ya xava na ku endla leswi va swi lavaka. Ku pfariwa ka
       mabindzu man'wana hi nkarhi lowu gezi ri tsemekeke swi kavanyeta vaxavi na
       ku vanga ku lahlekeriwa lokukulu eka mabindzu lawa. Ku tinyiketela ka vatirhi
       emintirhweni ka kavanyeteka hi ku siyerisana loku nga kona ka gezi. Leswi swi
       vanga vulolo na ku heta matimba eka vatirhi. Vatirhi vo tala va yimisiwa 35
       emintirhweni kasi na mabindzu yo tala ya pfariwa hikokwalaho ka xiyimo lexi.

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                       Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                4                                    DBE/Hukuri 2023
                                                  NSC

5      Hambileswi nongonoko wa mafambelo ya gezi wu nyikiwaka vanhu siku na siku,
       minkarhi yin'wana gezi ra famba handle ko landzelela nongonoko lowu vanhu va
       nga na wona. Leswi swi kavanyeta vanhu eka leswi a va swi kunguhatile na ku
       onhakeriwa hi swilo swo tala swa nkoka. Switirhisiwa swo fana na swigwitsirisi, 40
       tithelevhixini, switofu na michini yo hlantswa na swin'wana swi tala ku tshwa loko
       gezi ri vuya. Leswi swi vangela vanhu ku tshamela ku xava switirhisiwa
       swintshwa. Mirhi leyi vekiwaka endzeni ka swigwitsirisi a yi tirhi himfanelo loko
       swigwitsirisi swi pfa swi timeka hikokwalaho ka ku famba ka gezi. Emadorobeni
       lamakulu ku tshama ku ri na ntlimbano wa mimovha hikuva tirhoboti leti kotaka 45
       ku lawula mafambelo ya mimovha ti va ti nga tirhi. Makhombo yo tala ya
       mimovha na ku chayisiwa ka maphorisa ya swa le magondzweni lama ringetaka
       ku lawula mafambelo ya mimovha ya humelela.

6      Vukhamba byi tinyika matimba emindyangwini na le ka mabindzu hi nkarhi lowu
       gezi ri vaka ri fambile hikuva swigevenga swa swi tiva leswaku tikhamera na 50
       tialamu swi va swi nga tirhi kutani swi kota ku tiphina hi ku yiva handle ko
       kavanyetiwa hi switirhisiwa leswi. Eswibedhlele madokodela ma tsandzeka ku
       endla vuhandzuri eka vavabyi. Vavabyi na vatirhi va le swibedhlele va xaniseka
       loko gezi ri fambile hikuva michini leyi va yi tirhisaka a yi tirhi himfanelo. Ku
       kavanyeteka loku ku endla leswaku humba yi olela nkuma nkarhi wu nga si fika 55
       eka van'wana vavabyi. Sweswi vaakatiko va vekile ku tshemba ka vona eka
       mfumo hikuva Phuresidente wa tiko u tshembisile leswaku u ta nghenelela ku
       ringeta ku pfuneta eka xiphiqo lexi nga kona.

              [Xitshuriwa lexi xi hundzuluxeriwile xi huma eka webusayiti ya http//blog.sweepsouth.com]

                                                   NA

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                                       Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1             5                                DBE/Hukuri 2023
                                               NSC

XITSHURIWA XA B

                                         [Xifaniso xi huma ekawebusayiti ya www.stockfoto.com]

SWIVUTISO: XITSHURIWA XA A

1.1       Hi ku ya hi xitshuriwa lexi, hi tihi tindhawu leti xanisekaka hikokwalaho ka ku
          siyerisana loku nga kona ka gezi? Boxa TIMBIRHI ntsena.                                    (2)

1.2       Hlawula nhlamulo leyi nga yona eka leti nga laha hansi. Ku tirhisa gezi hi ku
          siyerisana swi na xiave lexikulu eka ku … ikhonomi ya tiko.

          A       wisa
          B       yimisa
          C       kurisa
          D       yirisa                                                                             (1)

1.3       Boxa vito ra khampani leyi lawulaka timhaka ta mafambiselo ya gezi laha
          tikweni.                                                                                   (1)

1.4       Hi kwihi ku yelana loku nga kona exikarhi ka nhlokomhaka na hungu ra
          xitshuriwa lexi?                                                                           (2)

1.5       Ku ya hi xitshuriwa xa A, hlamusela leswi landzelaka hi marito ya wena n'wini.

          1.5.1        Vanhu va khomile nyarhi hi timhondzo.                                         (2)

          1.5.2        Humba yi olela nkuma.                                                         (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                                Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1             6                             DBE/Hukuri 2023
                                               NSC

1.6       Hi wihi nkoka wa ku va vanhu va nyikiwa nongonoko wa mafambelo ya gezi?                 (2)

1.7       Xana u dyondzile yini hi mafambelo lama nga kona ya gezi laha tikweni?                  (2)

1.8       Hi yihi mhaka leyi mutsari a lemukisaka vahlayi yona eka xitshuriwa lexi?               (2)

1.9       U nga vula yini ehenhla ka ku va Phuresidente wa Afrika-Dzonga a
          kunguhatile ku nghenelela eka timhaka ta mafambiselo ya gezi?                           (2)

1.10      U nga va tsundzuxa yini lava tirhaka eka xiyenge xa mafambiselo ya gezi
          mayelana na ku xaniseka loku vavabyi va hlanganaka na kona eswibedhlele?                (2)

SWIVUTISO: XITSHURIWA XA B

1.11      Hi rihi hungunkulu leri humelerisiwaka hi XITSHURIWA XA B?                              (2)

1.12      Leswi kombisiweke           eka   XITSHURIWA    XA   B   swi   ku    tisela   yini      (2)
          emiehleketweni?

1.13      U titwa njhani hi leswi humelelaka eka XITSHURIWA XA B? Seketela
          nhlamulo ya wena.                                                                       (2)

SWIVUTISO: SWITSHURIWA SWA A NA B

1.14      Hi kwihi ku yelana loku nga kona eka leswi humelerisiwaka hi XITSHURIWA XA A
          na XA B?                                                                                (2)

1.15      Hi ku ya hi hungu, kombisa ku hambana loku nga kona exikarhi ka
          XITSHURIWA XA A na XA B.                                                                (2)

                                                         NTSENGO WA XIYENGE XA A:                 30

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                             Phendla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                7                                  DBE/Hukuri 2023
                                                  NSC

XIYENGE XA B: NKOMISO

XIVUTISO XA 2: KU KOMISA HI MARITO YA WENA N'WINI

Hlaya xitshuriwa xa C kutani u tsala nkomiso hi marito lama nga hundziki 90 u kombisa
leswi munhu a nga swi endlaka leswaku a tiphina hi minkarhi ya tiholideyi.
Nkomiso wa wena wu fanele wu va hi xivumbeko xa ndzimana wu tlhela wu katsa
timhakankulu ta nkombo (7).

LEMUKA: U languteriwa ku endla leswi landzelaka:

1.      Tirhisa swivulwa leswi heleleke swa wena n'wini kambe u nga onhi mongo wa
        xitshuriwa.
2.      A wu FANELANGI ku tsala nhlokomhaka eka nkomiso wa wena.
3.      Kombisa nhlayo ya marito emakumu ka nkomiso wa wena.

XITSHURIWA XA C

     LESWI MUNHU A NGA SWI ENDLAKA LESWAKU A TIPHINA HI MINKARHI YA
                               TIHOLIDEYI

Munhu u fanele ku wisa leswaku a ta kuma matimba mantshwa yo tlhelela entirhweni a
ya tirha hi nkhinkhi. Switirhisiwa swa xithekinoloji swi kavanyeta vanhu kutani swi endla
leswaku va nga wisi hi ku hetiseka hikokwalaho ka vutihlanganisi byo fana na
WhatsApp, Facebook, Instagram na byin'wana. Loko munhu a lava ku wisa hi ku
hetiseka u fanele ku siya leputhopo ya yena ekaya. Ku famba na leputhopo eka
tiholideyi swi nga endla munhu a navela ku tirha hi yona, leswi nga kavanyetaka ku
wisa ka yena. Munhu u fanele ku tima tiAPP hinkwato ta vutihlanganisi bya mani na
mani loko a lava ku wisa hi ku hetiseka. Vutihlanganisi bya mani na mani byi
kavanyeta swinene eka lava va byi tirhisaka. Ku tima tiAPP ta muxaka lowu swi pfuna
munhu leswaku a kota ku wisa. Selulafoni na yona ya kavanyeta loko munhu a ri eka
tiholideyi. Munhu u fanele ku veka selulafoni eka xiyimo xo miyela kumbe eka xiyimo
xa xihahampfhuka leswaku yi nga n'wi kavanyeti. Ku kota ku wisa handle ko
kavanyetiwa, munhu a nga tsala xihungwana xo kombela ku ka a nga kavanyetiwi eka
xitetasi xa selulafoni ya yena. Masiku lawa vanhu va tirhisa switirhisiwa swa
xithekinoloji ku kuma swiletelo swa mafambelo loko va ri eka tiholideyi hambileswi swi
tlhelaka swi va kavanyeta. Munhu u fanele a tirhisa tibuku leti nga na swiletelo swa
mafambelo loko a ri eka holideyi. Loko munhu a chayela movha wa karhala na ku
kavanyeteka eka riendzo ra yena; kutani u fanele ku hakelela movha lowu nga ta n'wi
yisa kun'wana na kun'wana laha a lavaka ku ya kona leswaku a tiphina hi holideyi. A
nga kona loyi a nga swi kotaka ku tshama masiku ya holideyi hinkwawo a nga
tihlanganisi na maxaka kumbe vanghana; kutani i swa nkoka leswaku loko a ri eka
holideyi a kunguhata nkarhi lowu a nga ta wu tirhisa ku tihlanganisa na maxaka
xikan'we na vanghana. Leswi swi ta pfuna leswaku a tihlanganisa na vona hi nkarhi
lowu a wu kunguhateke. Loko vanhu hinkwavo vo endla leswi, va ta tiphina hi tiholideyi
ta vona. Un'wana na un'wana wa swi tsakela ku wisa endzhaku ko tirha nkarhi wo
leha.

                                [Xi hundzuluxeriwile ku suka eka magazini wa Skyways, February 2023]

                                                              NTSENGO WA XIYENGE XA B:                   10

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                                    Phendla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                 8                                   DBE/Hukuri 2023
                                                   NSC

XIYENGE XA C: SWIAKI NA MILAWU YA MATIRHISELO YA RIRIMI

XIVUTISO XA 3: XINAVETISO

Hlaya xinavetiso lexi nga laha hansi kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi ka
xona.

XITSHURIWA XA D

                         [Xifaniso lexi xi huma eka webusayiti ya www.glassesdirect.co.uk/tv-advert]

3.1       Boxa vito ra manghilazi ya mahlo lama navetisiweke laha henhla.                                   (1)

3.2       Hlawula nhlamulo leyi nga yona eka leti nga laha hansi. Ku va munavetisi a
          nghenisile marito lama nga emakumu ka xinavetiso lexi u endlela ku va a …
          hi wona loko muxavi a lava ku tlherisa manghilazi lama nga na xihoxo.

          A    tinyungubyisa
          B    tinavetisa
          C    tisirhelela
          D    tichavelela                                                                                  (1)

3.3       Xana xinavetiso lexi xi nga va xi kongomisiwile eka vamani?                                       (2)

3.4       Hi wihi mboyamelatlhelorin'we lowu humelerisiwaka hi xinavetiso lexi?                             (2)

3.5       Ku va munavetisi a tsarile marito lama nge: 'Manghilazi ya mahlo lama nga na
          xihoxo ma cincisiwa ku nga si hela masiku ya nkombo' hi maletere
          lamatsongo swinene swi na nkucetelo muni eka vaamukeri va hungu?                                  (2)

3.6       Ku ya hi xinavetiso lexi, xiya xivulwa lexi nga laha hansi kutani u xi yisa eka
          tlhelo ra nandzulo eka nkarhi lowu nga hundza.

          Vona ku antswa ku tlula tolo.                                                                     (2)
                                                                                                            [10]

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                                       Phendla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                 9                                  DBE/Hukuri 2023
                                                   NSC

XIVUTISO XA 4: KHATHUNI

Xiyisisa khathuni leyi landzelaka kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi ka yona.

XITSHURIWA XA E

                              [Khathuni leyi yi huma eka webusayiti ya www.cartonistgroup.com]

4.1       Xana swimunhuhatwa leswi swi le kwihi?                                                           (1)

4.2       Hlawula nhlamulo leyi nga yona eka leti nga laha hansi. Ku va ximunhuhatwa
          xa 1 xi kombetela ximunhuhatwa xa 2 hi rintiho swi kombisa leswaku xi …

          A    karhele.
          B    tsakile.
          C    lan'wile.
          D    hlundzukile.                                                                                (1)

4.3       Hlamusela leswi humelelaka eka khathuni leyi.                                                    (2)

4.4       Hi wihi nkoka wa nsayino lowu nga ehansi ka swimunhuhatwa leswi nga eka
          khathuni leyi?                                                                                   (2)

4.5       Ndlela leyi ximunhuhatwa xa 2 xi languteke ximunhuhatwa xa 1 hayona yi nga
          va yi kombisa yini?                                                                              (2)

4.6       Ximunhuhatwa xa 1 xi ri: 'Ndzi byele ntiyiso Hasani, loko u nga lavi ndzi ku
          vitanela maphorisa!' Tlhela u tsala xivulwa lexi kambe u sungula hi
          rihlanganisi leri tikisiweke.                                                                    (2)
                                                                                                           [10]

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                                      Phendla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                10                                 DBE/Hukuri 2023
                                                  NSC

XIVUTISO XA 5: PROSI

Hlaya xitshuriwa lexi landzelaka kutani u hlamula swivutiso leswi nga ehansi ka xona.

XITSHURIWA XA F

                           MUNHU U KHENSIWA LOKO A LOVILE

'Hosi yanga! Musi a wu vonaki kambe hi vonile makoti lama baka xindziwandziwana
exibakabakeni ivi ma hetelela hi ku ekhwatini tlhoo, ma nga ha vonaki,' ku hlamusela
Konstabele Mazivuko hi rito ra vunandza. Sejeni Phazama a ku 'Phela makoti a ma
na byona vun'wa!'

'Phazama! Phazamoo!' Bawuri a hlevetela kunene kambe a hlundzukile ro chela 5
ndlala. 'Xana Mazivuko u sumela wena kumbe u sumela mina?'
Hiloko Sejeni Phazama mbuyangwana a ku nato ntsee, tindleve ti hundza nhloko
a ri karhi a khoma la a tshika. 'Sejeni Phazama na yena ti pfa ti chuncha. Ndzi
kombela leswaku minkarhi yin'wana mi nga n'wi tekeli enhlokweni,' ku kombela
Konstabele Mazivuko hi ngayi ro pfala mahlo ya Bawuri.                          10

Loko va fikile laha Xigejo a a kubyamile kona, nhlayo ya makoti se a yi pfelela hi
rivilo ro chavisa swinene. Hiloko Bawuri a lerisa leswaku Mazivuko na Phazama
va pela xinkobyana lexi a xi ri ekusuhi, kasi loko ku ri yena na Xigejo va ta
keketlela hi ntsunga lowun'wana wa xinkobyana lexi.

'Hakunene munhu u khensiwa loko a lovile. Phela Xipengapenga a a ri munhu wo 15
twisisa leswi vurhangeri byi vulaka swona. Hayi ngoma leyi Mfumo wu nga hi rhwexa
yona,' ku tatisa Mazivuko.

                   [Xitshuriwa lexi xi adaputiwile xi huma eka tsalwa ra Mbhombhela, hi MM Marhanele]

5.1       Boxa ntirho wa xilandzi lexi tikisiweke eka xivulwa lexi nga laha hansi.

          Kasi loko ku ri yena na Xigejo va ta keketlela hi ntsunga lowun'wana wa
          xinkobyana lexi.                                                                                (1)

5.2       Nyika ritofularha ra rito leri tikisiweke eka xivulwa lexi landzelaka.

          Bawuri a hlevetela kunene kambe a hlundzukile ro chela ndlala.                                  (1)

5.3       Hi wihi ntirho wa riengeteri leri tikisiweke eka xivulwa lexi nga laha hansi?

          Loko va fikile laha Xigejo a a kubyamile kona, nhlayo ya makoti se a yi pfelela
          hi rivilo ro chavisa swinene.                                                                   (2)

5.4       Xana xivulavulelo lexi tirhisiweke eka xivulwa lexi nga laha hansi a wu ta xi
          tirhisa loko ku humelerile yini?

          Hiloko Sejeni Phazama mbuyangwana a ku nato ntsee, tindleve ti hundza
          nhloko a ri karhi a khoma la a tshika.                                                          (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                                     Phendla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1           11                         DBE/Hukuri 2023
                                             NSC

5.5       Vumba xivulwa xin'wana hi rito leri tikisiweke u humelerisa nhlamuselo yo
          hambana na leyi nga eka xivulwa lexi nga laha hansi.

          Hiloko Bawuri a lerisa leswaku Mazivuko na Phazama va pela xinkobyana
          lexi a xi ri ekusuhi.                                                            (2)

5.6       Hikahata xivulwa lexi nga laha hansi hindlela leyi faneleke.

          Sejeni Phazama a ku 'Phela makoti a ma na byona vun'wa!'                         (2)
                                                                                           [10]

                                                        NTSENGO WA XIYENGE XA C:           30
                                                             NTSENGO HINKWAWO:             70

Mfanelo yo kopa yi pimiwile

## Related documents

- [Xitsonga HL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-nov-2023/6a304a00-9d52-4734-a612-007456dc5b4a) — Xitsonga HL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-nov-2023/921e33cf-61e9-486c-a663-7c12f507e20d) — Xitsonga HL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-may-june-2023/ecbaf706-c6c1-4230-9387-99eceaac9012) — Xitsonga HL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-may-june-2023/33bc8e30-6881-4232-9646-7b4b6ea1aa3e) — Xitsonga HL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-may-june-2023/325b59d9-2568-4038-a3b0-0c62770dbab0) — Xitsonga HL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-may-june-2022/07a52401-131a-4df3-a802-dcfca70ab873) — Xitsonga HL · QP · 2022 · Xitsonga

## More from Grade 12 Xitsonga HL

- [Xitsonga NSC HL P1 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p1-memo-nov-2022/a9efe269-22c7-4405-8ebd-0491bbdc3c35) — Memo · 2022 · Xitsonga
- [Xitsonga NSC HL P2 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p2-memo-nov-2022/d3c1ba76-ca5e-4b80-84f0-d9f479417f49) — Memo · 2022 · Xitsonga
- [Xitsonga NSC HL P3 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p3-memo-nov-2022/494f98ae-df18-4d00-b977-26284cae7a18) — Memo · 2022 · Xitsonga
- [Xitsonga NSC HL P2 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p2-qp-nov-2022/c034ee37-9d85-40fd-ba34-027078e728aa) — QP · 2022 · Xitsonga
- [Xitsonga NSC HL P3 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p3-qp-nov-2022/08292a7c-62cd-4270-bd6d-3023166f1300) — QP · 2022 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P2 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-may-june-2022/c90cd372-da61-40e4-aea0-79bf21d93448) — QP · 2022 · Xitsonga

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
