# Xitsonga HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

> Grade 12 Xitsonga HL Paper 1 memorandum from the November 2024 NSC, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-nov-2024-mg/40fa81f3-c74c-4a95-9e2f-1637608a8e16
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Xitsonga HL
- Grade: Grade 12
- Language: Xitsonga
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 8

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Xitsonga HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/xitsonga-hl) › [Xitsonga HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-nov-2024-mg/40fa81f3-c74c-4a95-9e2f-1637608a8e16)

## About this document

Xitsonga Hl · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · xitsonga. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Xitsonga HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-nov-2024/99484b16-1c35-4517-b161-c51b7d46a38b) — QP · 2024 · Xitsonga

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

GRADE 12

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                      GIREDI YA 12

                         XITSONGA: RIRIMI RA LE KAYA (HL)

                                PAPILA RO SUNGULA (P1)

                                        HUKURI 2024

                              XILETELO XA MAKOREKETELO

TIMARAKA: 70

                        Xiletelo xa makoreketelo lexi xi na tipheji ta 8.

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                 Phendla

### Page 2

Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                   2                  DBE/Hukuri 2024
                                      NSC – Xiletelo xa makoreketelo

XIYENGE XA A: XIKAMBELANTWISISO

XIVUTISO XA 1

Makoreketelo ya Xikambelantwisiso

•     Tanihileswi ntshikelelo wu nga eka matwisiselo, swihoxo swa mapeletelo na ririmi
      a swi fanelangi swi xupuriwa, handlekaloko swihoxo swa kona swi cinca
      nhlamuselo/matwisiselo. (Hambiswiritano, swihoxo swa ha fanele swi kombisiwa.)
•     Loko mukamberiwa a tirhisile marito mambe eka ririmi leri a kamberiwaka hi rona,
      u nga ma tekeli enhlokweni marito wolawo, naswona loko nhlamulo yi twala, u nga
      n'wi xupuli. Loko ku tirhisiwile rito rimbe eka xitshuriwa kutani ri laveka eka
      nhlamulo, ri amukele.
•     Ku hava maraka leyi nga ta nyikiwa eka swivutiso swa mavonelo eka nhlamulo ya
      INA/E-E kumbe NDZA PFUMELA/A NDZI PFUMELI. Ku seketela hi kona ku nga ta
      nyikiwa maraka.
•     A ku na timaraka leti nga ta nyikiwa eka nhlamulo ya HI SWONA/A HI SWONA
      kumbe MHAKA YA NTIYISO/VONELO. Ku seketela hi kona ku nga ta nyikiwa
      timaraka.
•     Laha ku lavekaka tinhlamulo ta rito rin'we kutani mukamberiwa a nyika xivulwa
      hinkwaxo, koreketa himfanelo loko rito leri lavekaka ri khwatihatiwile.
•     Loko ku laveka timhaka/minkutlunya yimbirhi/yinharhu kutani mukamberiwa a
      nyikile yo tala, koreketa yo sungula yimbirhi/yinharhu ntsena.
•     Amukela marin'wana yo hambanahambana.
•     Eka swivutiso swa nhlawulonyingi, amukela HISWIMBIRHI, nhlamulo leyi
      tsariweke hi ku hetiseka NA/KUMBE letere leri xaxameleke na nhlamulo leyi nga
      yona.

TINHLAMULO: XITSHURIWA XA A

1.1       I Zamazama.√                                                                      (1)

1.2       wisa./B.√                                                                         (1)

1.3       Ku pfumaleka ka switirhisiwa leswi faneleke,√ ku pfumaleka ka vuhlayiseki,√
          ku tlimbiwa hi gasi√ na ku weriwa hi maribye/misava.√
          (Tinhlamulo TIMBIRHI ntsena.)                                                     (2)

1.4       Nhlokomhaka i 'Ku ceriwa ka swicelwa loku nga riki enawini', leswi yelanaka
          na hungu ra xitshuriwa leri vulavulaka hi ku ceriwa ka swicelwa loku nga riki
          enawini.√√                                                                        (2)

1.5       Hileswi ku pfumalaka mintirho kutani va vona yi ri yona ndlela leyi va nga yi
          tirhisaka ku kota ku hlayisa mindyangu ya vona./Hileswi vanhu va rhandzaka
          mali.√√
          (Amukela na man'wana maveketelelo lama twisisekaka.)                              (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                       Phendla

### Page 3

Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                   3                  DBE/Hukuri 2024
                                      NSC – Xiletelo xa makoreketelo

1.6       1.6.1        Swakudya.√                                                           (1)

          1.6.2        Ku chavisa/chuhwisa swinene/ngopfu.√
                       (Hambiloko mukamberiwa a nga tsalangi maengeteri u nyikiwa
                       nkutlunya.)                                                          (1)

1.7       Hileswi ku nga ntirho/vutihlamuleri bya wona ku vona leswaku mintsumbu leyi
          nga vaka kona ya tekiwa yi yisiwa emuchara leswaku maxaka ya vafi va ta
          kota ku va kuma kona va ya va lahla.√√
          (Amukela na man'wana maveketelelo lama twisisekaka.)                              (2)

1.8       Mukamberiwa u ta nyika dyondzo leyi a yi kumeke. Xikombiso: Ndzi dyondzile
          leswaku ku pfumaleka ka mintirho swi na xiave eka ku engeteleka ka
          vugevenga etikweni.√√
          (Amukela na tin'wana tidyondzo leti twisisekaka.)                                 (2)

1.9       U va lemukisa hi khombo leri va nga hlanganaka na rona loko va cela
          swicelwa hindlela ya vuxisi/vugevenga.√√                                          (2)

1.10      I mhaka ya kahle hikuva vutomi bya vanhu lava byi ta hlayiseka.√√

                                                    KUMBE

          A hi mhaka ya kahle hikuva mfumo wa tsandzeka ku tumbuluxa mintirho
          leswaku vanhu va ta kota ku hlayisa mindyangu ya vona.√√
          (Timaraka i to seketela ntsena. Amukela na man'wana maveketelelo lama
          twisisekaka.)                                                                     (2)

1.11      Ndzi nga va tsundzuxa leswaku va tshika leswi va swi endlaka hikuva swi na
          khombo eka vutomi bya vona.√√
          (Amukela na man'wana maveketelelo lama twisisekaka.)                              (2)

TINHLAMULO: XITSHURIWA XA B

1.12      Xi humelerisa swicelwa swo hambanahambana leswi kurisaka ikhonomi ya
          tiko.√√                                                                           (2)

1.13      Hileswi nkoka wa swona wu nga wa le henhla swinene.√√
          (Amukela na man'wana maveketelelo lama twisisekaka.)                              (2)

1.14      Swa ndzi tsakisa√ hikuva swi tlakusa ikhonomi ya tiko.√/Swa ndzi tsakisa√
          hikuva loko ndzo va na nkateko wo swi kuma ndzi nga xavisa ndzi vuyeriwa hi
          mali yo tala.√
          (Amukela na man'wana maveketelelo lama twisisekaka.)                              (2)

TINHLAMULO: SWITSHURIWA SWA A NA B
1.15      Eka xitshuriwa xa A ku vulavuriwa hi swicelwa, leswi fanaka na leswi
          humelerisiweke eka XITSHURIWA XA B./Hinkwaswo swi vulavula hi
          swicelwa.√√                                                                       (2)

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                       Phendla

### Page 4

Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                   4                       DBE/Hukuri 2024
                                      NSC – Xiletelo xa makoreketelo

1.16      Eka xitshuriwa xa A a ku landzeleriwangi milawu hikuva ku tirhisiwile
          vukungundzwana/vugevenga ku cela swicelwa kasi eka xitshuriwa xa B ku
          landzeleriwile milawu hikuva swicelwa a swi tumbetiwangi./Eka xitshuriwa xa
          A swicelwa swi va swi nga basisiwangi kasi eka xitshuriwa xa B swicelwa swi
          basisiwile./Eka xitshuriwa xa A mavito ya swicelwa ya boxiwile, ku nga nsuku,
          dayimani, koporo na malahla kasi eka xitshuriwa xa B mavito ya swicelwa
          leswi vonakaka a ya boxiwangi.√√
          (Amukela na man'wana maveketelelo lama twisisekaka.)                                   (2)

                                                                NTSENGO WA XIYENGE XA A:         30

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                            Phendla

### Page 5

Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                   5                          DBE/Hukuri 2024
                                      NSC – Xiletelo xa makoreketelo

XIYENGE XA B: NKOMISO WA NDZIMA
XIVUTISO XA 2
XITSHURIWA XA C
MAHLAMULELO YA XIVUMBEKO XA NDZIMANA
NKOKA WA MAHUNGU: NKOMISO WU FANELE KU KATSA TIMHAKA LETI
LANDZELAKA:
Byongo bya munhu byi kota ku tirha himfanelo loko a hlaya tibuku.√ Vutitshembi na
matirhelo ya mudyondzi swa tlakuka.√ Swi aka rirhandzu na ntwelavusiwana eka
vahlayi.√ Ku engeteleka ka vutivi eka machudeni na ku oloveriwa loko va lava ku
amukeriwa etikholeji na le mintirhweni.√ Va tholeka hikuva va hlaya na ku vulavula hi
vutitshembi.√ Swi engetela vutlhari, munhu wa humelela evuton'wini.√ Ntshikelelo wa
miehleketo a wu vi kona eka vahlayi va tibuku.√ Swi pfuna leswaku munhu a khomiwa
hi vurhongo hi ku olova na ku engeteleka ka masiku yo hanya.√
                                                           [Ntsengo wa marito = 90]

•   Nkoka wa mahungu (N) = √√√√√√√ (7)
•   Matirhiselo ya ririmi (R) = √√√ (3)
[Avela timaraka eka timhakankulu ta nkombo ntsena.]
MAHLAMULELO YA XIVUMBEKO XO XAXAMETA TIMHAKANKULU
NKOKA WA MAHUNGU: NKOMISO WU FANELE KU KATSA TIMHAKA LETI
LANDZELAKA:

      MINTSHAHO                                              MINKUTLUNYA
1.    'Ku hlaya tibuku swi endla leswaku                1.   Byongo bya munhu byi kota ku
      byongo bya munhu byi kota ku tirha                     tirha himfanelo loko a hlaya
      himfanelo.'                                            tibuku.√
2.    'Loko mudyondzi a hlohloteriwa ku                 2.   Vutitshembi na matirhelo ya
      hlaya ekaya swi endla leswaku a                        mudyondzi swa tlakuka.√
      titshemba, a kota ku humesa mavonelo
      ya yena na matirhelo eka tidyondzo ta
      yena exikolweni ya tlakuka.'
3.    'Vanhu lava hlayaka tibuku ta switori va          3.   Swi     aka     rirhandzu        na
      kumeka va va na rirhandzu xikan'we na                  ntwelavusiwana eka vahlayi.√
      ntwelavusiwana eka swimunhuhatwa
      leswi va hlayaka hi swona.'
4.    'Vulavisisi    byi  kombisa    leswaku            4.   Ku engeteleka ka vutivi eka
      machudeni lama hlayaka tibuku                          machudeni na ku oloveriwa loko va
      minkarhi hinkwayo ma kuma vutivi byo                   lava ku amukeriwa etikholeji na le
      enta lebyi kotaka ku va pfuna loko va                  mintirhweni.√
      lava ku amukeriwa etikholeji na le
      mintirhweni.'
5.    'Ndzavisiso lowu veke kona hi lembe ra            5.   Va tholeka hikuva va hlaya na ku
      2019        wu     kombisa     leswaku                 vulavula hi vutitshembi.
      makumetsevukaye wa tiphesente ta
      vathori va tsakela ku thola vatirhi lava
      kotaka ku hlaya hikuva va kota ku
      vulavula hi vutitshembi.'
Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                                 Phendla

### Page 6

Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                   6                            DBE/Hukuri 2024
                                      NSC – Xiletelo xa makoreketelo

6.    'Loko munhu a tshamela ku hlaya 6.                     Swi engetela vutlhari, munhu wa
      tibuku u engetela vutlharhi naswona wa                 humelela evuton'wini.√
      humelela evuton'wini bya yena.'
7.    'Ntshikelelo wa miehleketo wu fambela 7.               Ntshikelelo wa miehleketo a wu vi
      ekule na vanhu lava hlayaka tibuku                     kona eka vahlayi va tibuku.√
      minkarhi hinkwayo.'
8.    'Loko munhu a hlaya tibuku minkarhi 8.                 Swi pfuna leswaku munhu a
      hinkwayo swa n'wi olovela ku khomiwa                   khomiwa hi vurhongo hi ku olova
      hi vurhongo loko nkarhi wa ku etlela wu                na ku engeteleka ka masiku yo
      fika, swi tlhela swi n'wi engetelela na                hanya.√
      masiku ya yena ya ku hanya.'
                                                                       [Ntsengo wa marito = 90]
Makoreketelo ya nkomiso:
Makoreketelo ma fanele ma katsa timhaka ta nkoka na ku papalata timhaka leti nga
pfuniki nchumu.
Nkomiso wu fanele ku koreketiwa hi mukhuva lowu landzelaka:
•    Maavelo ya timaraka:
     o   Timaraka ta 7 i ta minkutlunya ya 7:           N = (7) (Maraka yin'we hi nkutlunya.)
     o   Timaraka ti3 i ta ririmi:                      R = (3)
     o   Ntsengo wa timaraka:                               10
•    Maavelo ya timaraka ta ririmi loko mukamberiwa a nga tshahangi:
     o Minkutlunya ya 1–3 leyi nga yona: nyika maraka yin'we ya ririmi.
     o Minkutlunya ya 4–5 leyi nga yona: nyika timaraka timbirhi ta ririmi.
     o Minkutlunya ya 6–7 leyi nga yona: nyika timaraka tinharhu ta ririmi.
•    Maavelo ya timaraka ta ririmi loko mukamberiwa a tshahile kunene:
     o Mintshaho ya 7: u nga nyiki maraka ya ririmi.
     o Mintshaho ya 4–6: nyika mpimohenhla wa maraka yin'we ya ririmi.
     o Mintshaho ya 2–3 ehenhla ka 7: nyika mpimohenhla wa timaraka timbirhi ta
         ririmi.
LEMUKA:
     ✓ Loko mukamberiwa a kumile minkutlunya ya 7 ku langutisiwa leyi tshahiweke na
       leyi a yi tsaleke hi marito ya yena.
     ✓ Loko a tshahile minkutlunya ya 2–3 ehenhla ka 7, u nyikiwa mpimohenhla wa
       timaraka timbirhi ta ririmi.
     ✓ Loko a lo tshaha minkutlunya ya 2–3 ntsena a nga nyikiwi maraka ya ririmi.
LEMUKA:
•    Ntsengo wa marito:
     o Vakamberi va languteriwa ku kambisisa ntsengo wa marito lama tirhisiweke.
     o Ku nga susiwi timaraka loko mukamberiwa a nga kombisangi ntsengo wa marito
       lama tirhisiweke, kumbe ya kombisiwile hindlela yo hoxeka. Loko ntsengo wa
       marito wu hundzisiwile, hlaya kufika emakumu ka xivulwa lexi hetisaka ntsengo
       lowu vekiweke wa marito kutani u tshika lama nga ta landzela eka nkomiso.
                                                                  NTSENGO WA XIYENGE XA B:            10

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                                 Phendla

### Page 7

Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                   7                       DBE/Hukuri 2024
                                      NSC – Xiletelo xa makoreketelo

XIYENGE XA C: SWIAKI NA MILAWU YA MATIRHISELO YA RIRIMI
XIVUTISO XA 3: XINAVETISO
XITSHURIWA XA D

3.1       ntiyiso./B.√                                                                           (1)
3.2       U tsarile nhlokomhaka hi fonto/maletere lamakulu./U tsarile nhlokomhaka hi
          fonto/maletere lama tikisiweke.√                                                       (1)

3.3       Xi nga va xi kongomisiwile eka vanhu hinkwavo lava lavaka ku virisa/kufumeta
          mati./Xi nga va xi kongomisiwile eka un'wana na un'wana loyi a lavaka ku xava
          ketlele.√√
          (Amukela na man'wana maveketelelo lama twisisekaka.)                                   (2)
3.4       Nxavo wa ketlele/yona wu ehlisiwile/hungutiwile/tshoviwile/chipisiwile./Hileswi
          ketlele leyi navetisiweke yi tiyeke no hlayisa gezi./Hileswi ketlele leyi
          navetisiweke yi tiyeke no hlayisa gezi.√√                                              (2)
3.5       Munavetisi u vula leswaku tiketlele to tiya no hlayisa gezi ti kumeka eka vona
          ntsena, leswi nga riki ntiyiso hikuva ma tele mavhengele lama xavisaka tiketlele
          to tiya no hlayisa gezi.√√                                                             (2)
3.6       U ta pfumeleriwa ku tlherisa ketlele leyi nga na xihoxo ku nga si hela tsevu wa
          tin'hweti.√√                                                                           (2)
                                                                                                 [10]

XIVUTISO XA 4: KHATHUNI

XITSHURIWA XA E

4.1       Swi le kaya./Swi le mutini./Swi le rivaleni ra muti./Swi le ndlwini.√                  (1)

4.2       tinyiko./C.√                                                                           (1)

4.3       Ti nga va ti humelerile namixo/namadyambu√ hikuva swimunhuhatwa swi
          ambarile swiambalo swo etlela hi swona.√                                               (2)

4.4       Yi nga va yi nga n'wi tsakisangi./Yi nga va yi n'wi hlamarisile./Yi nga va yi nga
          n'wi khomangi kahle√ hikuva u xaveriwile xikanyakanya ku nga sunguriwangi
          ku vulavuriwa na yena.√/Yi nga va yi nga n'wi tsakisangi./Yi nga va yi n'wi
          hlamarisile./Yi nga va yi nga n'wi khomangi kahle√ hikuva u toloverile ku tirhisa
          movha.√
          (Amukela na man'wana maveketelelo lama twisisekaka.)                                   (2)

4.5       Ri nga va ri kombisa ku va a tsakile.√√                                                (2)

4.6       I swa n'wina leswaku mi ta hlayisa phetiroli loko mi ya emintirhweni.√√
          (Mukamberiwa u kuma timaraka hinkwato loko a hlamurile xivutiso hinkwaxo hi
          ku hetiseka.)                                                                          (2)
                                                                                                 [10]

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                            Phendla

### Page 8

Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P1                   8                        DBE/Hukuri 2024
                                      NSC – Xiletelo xa makoreketelo

XIVUTISO XA 5: PROSI

XITSHURIWA XA F

5.1       Byona.√                                                                                (1)

5.2       Nkul.√                                                                                 (1)

5.3       Xi nga tirhisiwa loko munhu a nyika un'wana swilo swo karhi hi tindlela ta vuxisi
          hi xikongomelo xo vuyeriwa.√√                                                          (2)

5.4       Loko u ba mati hi swilo leswi√ nga ku faneriki a wu tiphini.√                          (2)

5.5       I ku vumba rhavi ra xitwisiwo./I ku yisa nsinya wa riendli/rito 'vuya' eka rhavi ra
          xitwisiwo.√√                                                                           (2)

5.6       Mukamberiwa u ta vumba xivulwa hi rito 'matimba' ku humelerisa nhlamuselo
          yo hambana na leyi nga eka xivulwa leyi vulaka nkhinkhi lowu munhu a nga na
          wona wo kota ku endla ntirho wo karhi.
          Swikombiso:

          Kokwana u hi tshoverile matimba yo nandziha emasin'wini ya yena./Ntiyiso u
          na matimba hikuva u kotile ku ba vafana vambirhi a ri yexe./Hahani u hela
          matimba hikuva wa vabya./Mi ta twa hi mina hikuva ndzi nyikiwile matimba yo
          fambisa/lawula.√√                                                                      (2)
                                                                                                 [10]

                                                                  NTSENGO WA XIYENGE XA C:       30
                                                                     NTSENGO WA TIMARAKA:        70

Mfanelo yo kopa yi pimiwile

## Related documents

- [Xitsonga HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-nov-2024/17621c18-65b9-417d-926d-677cca0c0c07) — Xitsonga HL · QP · 2024 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-nov-2024/b97708ef-e1b3-4d84-8f32-55fbcaa9b6c8) — Xitsonga HL · QP · 2024 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-xitsonga/54c88c1e-dddd-4b44-ab12-6fa6e0d2d3f5) — Xitsonga HL · QP · 2024 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-may-june-2019-memo/6302a3a4-b41e-4e1c-8275-e7f3058721b4) — Xitsonga HL · Memo · 2019 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2018-memo/06f546d3-55c2-477f-a333-2f9f18d7a834) — Xitsonga HL · Memo · 2018 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-may-june-2018-memo/fc6889f8-bf3c-4529-a498-5956eaeed159) — Xitsonga HL · Memo · 2018 · Xitsonga

## More from Grade 12 Xitsonga HL

- [Xitsonga HL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-xitsonga/575122f6-df3a-48f5-8bc8-a7ef754acbba) — QP · 2025 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-xitsonga-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-xitsonga/4464866c-f985-4bf0-91c5-40e9f76b4ed1) — QP · 2024 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-may-june-2023/ecbaf706-c6c1-4230-9387-99eceaac9012) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-may-june-2023/33bc8e30-6881-4232-9646-7b4b6ea1aa3e) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-may-june-2023/325b59d9-2568-4038-a3b0-0c62770dbab0) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-nov-2023/e62d661b-50ca-4e5e-a151-cc1db4640224) — QP · 2023 · Xitsonga

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
