# Xitsonga HL Grade 12 Paper 3 Feb March 2012 Question Paper

> Grade 12 Xitsonga HL Paper 3 question paper from the Feb March 2012, 6 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-feb-march-2012/962cdbab-6ef1-4d03-9cf0-9822b87bedc0
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Xitsonga HL
- Grade: Grade 12
- Language: Xitsonga
- Document type: Question paper
- Year: 2012
- Exam period: Feb March
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 6

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Xitsonga HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/xitsonga-hl) › [Xitsonga HL Grade 12 Paper 3 Feb March 2012 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-feb-march-2012/962cdbab-6ef1-4d03-9cf0-9822b87bedc0)

## About this document

Xitsonga Hl · Grade 12 · Feb March · 2012 · xitsonga. Question paper, 6 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Xitsonga HL P3 Feb March 2012 Memo](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-feb-march-2012-memo/94a20f75-24c1-4d1c-ad91-d157fa03a3ad) — Memo · 2012 · Xitsonga

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                             NATIONAL
                                        SENIOR CERTIFICATE

                                             GIREDI YA 12

                             XITSONGA: RIRIMI RA LE KAYA (HL)

                                             PAPILA RA 3 (P3)

                             NYENYANYANA/NYENYANKULU 2012

TIMARAKA: 100

NKARHI: tiawara ti2½

                                    Papila leri ri na 6 wa tipheji.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso   Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3                  2                 DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

SWITSUNDZUXO

1.        Papila leri ri avanyisiwile hi SWIYENGE SWINHARHU:

          XIYENGE XA A: Switshuriwa swa xitsalwana                                    (50)
          XIYENGE XA B: Switshuriwa swa xitsalwambiko xo leha                         (30)
          XIYENGE XA C: Switshuriwa swa xitsalwambiko xo koma                         (20)

2.        U languteriwa ku hlamula xivutiso XIN'WE eka xiyenge xin'wana na xin'wana.

3.        Tsala hi ririmi leri u kamberiwaka harona.

4.        Sungula xivutiso xa xiyenge XIN'WANA na XIN'WANA eka pheji YINTSHWA.

5.        U fanele ku kunguhata ntirho wa wena (xik. Tsala mepe wa miehleketo/
          dayagiramu/fulowuchati/marito ya nkoka na swin'wana na swin'wana), hlela
          na ku hlayisisa ntirho wa wena. Nkunguhato wu fanele wu kombisiwa
          EHENHLA kutani ehansi ka wona ku landzela xitsalwana.

6.        Mikunguhato hinkwayo yi fanele ku kombisiwa hi ndlela leyi kombisaka
          leswaku i mikunguhato. U tsundzuxiwa ku endla nkhwatihato emakumu ka
          mikunguhato hinkwayo.

7.        U tsundzuxiwa ku tirhisa timinete ta kwalomu ka 80 ku tsala ntirho wa
          XIYENGE XA A, kwalomu ka timinete ta 40 ku tsala ntirho wa XIYENGE XA B
          na kwalomu ka timinete ta 30 ku tsala ntirho wa XIYENGE XA C.

8.        Nombora nhlamulo ya wena ku ya hilaha nhlokomhaka yi nga nomboriwa
          hakona.

9.        Tsala nhlokomhaka leyi faneleke eka nhlamulo yin'wana na yin'wana.

          LEMUKA: Marito ya nhlokomhaka a ya fanelangi ku katsiwa eka ntsengo wa
                  marito ya xitshuriwa.

10.       Tsala hi vurhon'wana (swi saseka no vonaka), u landzelela milawu leyi
          faneleke ya mapeletelo, mahikahatelo na mavumbelo ya swivulwa.

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                       Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3                  3                 DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

XIYENGE XA A: SWITSHURIWA SWA XITSALWANA

XIVUTISO XA 1

SWILETELO:

•     Hlawula nhlokomhaka YIN'WE ntsena leyi u yi twisisaka swinene, kutani u tsala
      xitsalwambiko hi yona, kambe u nga humi emhakeni.
•     Rhanga u endla nkunguhato u nga si sungula ku tsala.
•     Xitsalwana xa wena xi fanele ku va exikarhi ka 400–450 wa marito.

1.1       Ntirhovutomi lowu ndzi tsakelaka ku thwasela wona.                                             [50]

1.2       Endzhaku ka loko ku herisiwile mfumo wa xihlawuhlawu, Afrika-Dzonga yi vile
          na vumbiwa leri ri nga rona ri fambisaka tiko. Eka rona ku longoloxiwile
          timfanelo ta vanhu. Kombisa vunene na vubihi bya timfanelo leti u ri karhi u
          seketela mavonelo ya wena.                                                                     [50]

1.3       Ku tsona vadyondzi nkhavi exikolweni swa onha swinene. Pfumela kumbe u
          kaneta mhaka leyi u ri karhi u seketela hi swikombiso swa nkoka.                               [50]

1.4       Ku va vadyondzisi va rhandzana na vadyondzi swi yisa xiyimo xa dyondzo
          ehansi. Andlala vonelo ra wena u ri karhi u seketela hi timhaka leti twalaka.                  [50]

1.5       Afrika-Dzonga endzhaku ka malembe ya khume.                                                    [50]

1.6       U mukhomi wa nkwama wa huvo ya vadyondzi (RCL) va xikolo xa n'wina.
          Paluxa tindlela leti u nga ti tirhisaka ku hlengeleta mali ya nkhuvo wo lelana
          na vadyondzi lava nga eka Giredi ya 12 eku heleni ka lembe.                                    [50]

1.7       Xiya xifaniso lexi nga laha hansi, kutani u hlamusela hinkwaswo leswi u swi
          tivaka hi xitsutsumi lexi nga rhanga emahlweni, Caster Semenya.

                        [Xifaniso lexi xi huma eka webusayiti ya bird of paradox worldpress.com]         [50]
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                          Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3                  4                 DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

1.8       U vile un'wana wa vanhu lava tekeke rendzo hi movha lowu vavisekeke eka
          nghozi leyi kombisiweke eka xifaniso lexi nga laha hansi. Hi rungulele hi ta
          mafambelo ya n'wina kufikela loko mi hlangana na nghozi leyi.

                          [Xifaniso xi huma eka webusayiti ya car.accident.avvo.com]                  [50]

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA A:             50

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                       Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3                  5                 DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

XIYENGE XA B: SWITSHURIWA SWA XITSALWAMBIKO XO LEHA

XIVUTISO XA 2

SWILETELO:

•     Hlawula nhlokomhaka YIN'WE ntsena leyi u yi twisisaka swinene, kutani u tsala
      xitsalwambiko hi yona, kambe u nga humi emhakeni.
•     Rhanga u endla nkunguhato u nga si sungula ku tsala.
•     Xitsalwambiko xa wena xi fanele ku va exikarhi ka 180–200 wa marito.
•     Sungula nhlamulo ya wena eka pheji YINTSHWA.

2.1       U vone xinavetiso xa ntirho wa vuhaxi bya nongonoko wo karhi wa Mughana
          Lonene FM eka phephahungu ra Nthavela. Tsala papila ra xikombelo xa
          ntirho lowu, u katsa na papila ro titivisa.                                                 [30]

2.2       Hahani wa wena u hundzile emisaveni. Tsala matimu yakwe lama nga ta
          hlayiwa hi siku ra ku lahliwa ka yena.                                                      [30]

2.3       A mi humile rendzodyondzo mi ya kun'wana. Kutani swin'wana swi fike swi
          nga fambi kahle. Tsalela nhloko ya xikolo xiviko xa hinkwaswo leswi
          humeleleke.                                                                                 [30]

2.4       U muhlayi wa magazini ya Ritlhavile kutani u vonile hilaha muhleri wa yona a
          pfunaka hakona vanhu lava kombelaka ku pfuniwa eka swiphiqo swo karhi
          swa vutomi. Tsala atikili u kombela ku pfuniwa hi xiphiqo xo karhi lexi u nga
          na xona.                                                                                    [30]

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA B:             30

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso                       Phendla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3                  6                 DBE/Nyenyanyana–Nyenyankulu 2012
                                                    NSC

XIYENGE XA C: SWITSHURIWA SWA XITSALWAMBIKO XO KOMA

XIVUTISO XA 3

SWILETELO:

•     Hlawula nhlokomhaka YIN'WE leyi u yi twisisaka swinene, kutani u tsala
      xitsalwambiko hi yona, kambe u nga humi emhakeni.
•     Rhanga u endla nkunguhato u nga si sungula ku tsala.
•     Xitsalwambiko xa wena xi fanele ku va exikarhi ka 100–120 wa marito.

3.1       Ku ta va na nkhuvo wo tlangela siku ra ku tswariwa ka wena. Tsalela
          munghana wa wena khadi u n'wi rhamba eka nkhuvo lowu.                                       [20]

3.2       Boxa timhaka leti u kunguhateke ku ti nghenisa eka dayari ya wena eka
          ntlhanu wa masiku lama landzelaka.                                                          [20]

3.3       Munghana wa wena u endzela ekaya ka n'wina ro sungula. U n'wi tivisile
          leswaku hi siku ra kona u ta n'wi rindzela exitichini xo karhi xa mabazi
          emugangeni wa ka n'wina. N'wi tsalele swiletelo leswi a nga ta swi landzelela
          kusukela exitichini xa mabazi xa le dorobeni ra ka vona ku ya fika laha u nga
          ta n'wi rindzela kona.                                                                      [20]

                                                                 NTSENGO WA XIYENGE XA C:             20
                                                                    NTSENGO WA TIMARAKA:              100

Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso

## Related documents

- [Xitsonga HL P1 Feb March 2012](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-feb-march-2012/e10bafa4-9f93-4a29-a6b5-c1d4042e9995) — Xitsonga HL · QP · 2012 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P2 Feb March 2012](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-feb-march-2012/1e788be7-99f2-4313-b936-eadf64a17e3e) — Xitsonga HL · QP · 2012 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Nov 2012](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-nov-2012/0f845e0b-a4a7-48ca-a140-cd5bf9b788b6) — Xitsonga HL · QP · 2012 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-feb-march-2018/3e40fa86-a5c1-4c8a-937a-3c8a9634b9eb) — Xitsonga HL · QP · 2018 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-feb-march-2017/03a31b8c-609d-4390-95a5-109d96f2990c) — Xitsonga HL · QP · 2017 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-feb-march-2016/6932fa13-d67d-4e7e-a805-286cc77d3a3b) — Xitsonga HL · QP · 2016 · Xitsonga

## More from Grade 12 Xitsonga HL

- [Xitsonga HL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-may-june-2023/ecbaf706-c6c1-4230-9387-99eceaac9012) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-may-june-2023/33bc8e30-6881-4232-9646-7b4b6ea1aa3e) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-may-june-2023/325b59d9-2568-4038-a3b0-0c62770dbab0) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-nov-2023/e62d661b-50ca-4e5e-a151-cc1db4640224) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-nov-2023/921e33cf-61e9-486c-a663-7c12f507e20d) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga NSC HL P1 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p1-memo-nov-2022/a9efe269-22c7-4405-8ebd-0491bbdc3c35) — Memo · 2022 · Xitsonga

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
