# Xitsonga HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper

> Grade 12 Xitsonga HL Paper 3 question paper from the NSC June Exam 2023, 5 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-may-june-2023/325b59d9-2568-4038-a3b0-0c62770dbab0
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Xitsonga HL
- Grade: Grade 12
- Language: Xitsonga
- Document type: Question paper
- Year: 2023
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 5

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Xitsonga HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/xitsonga-hl) › [Xitsonga HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-may-june-2023/325b59d9-2568-4038-a3b0-0c62770dbab0)

## About this document

Xitsonga Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · xitsonga. Question paper, 5 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

              SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
          NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                              XITSONGA: RIRIMI RA LE KAYA (HL)

                                  PAPILA RA VUNHARHU (P3)

                                                  2023

                                                                                TIMARAKA: 100

                                                                             NKARHI: Tiawara ti3

                              Papila leri ra swivutiso ri na tipheji ta 5.

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                               Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3            2                            DBE/2023
                                            SC/NSC

SWITSUNDZUXO NA VUXOKOXOKO

1.        Papila leri ra swivutiso ri avanyisiwile hi swiyenge SWIMBIRHI:

          XIYENGE XA A: Xitsalwana                                  (50)
          XIYENGE XA B: Xitshuriwa xa xitsalwambiko        (2 x 25) (50)

2.        Hlamula xivutiso XIN'WE eka XIYENGE XA A na SWIMBIRHI eka
          XIYENGE XA B.

3.        Tsala hi ririmi leri u kamberiwaka hi rona.

4.        Sungula xiyenge XIN'WANA na XIN'WANA eka pheji YINTSHWA.

5.        U fanele ku kunguhata (xikombiso: hi ku tirhisa mepe wa
          miehleketo/dayagiramu/chati ya nkhuluko/marito ya nkoka), hlela na ku
          hlayisisa ntirho wa wena. Nkunguhato wu fanele ku RHANGELA xitshuriwa.

6.        Minkunguhato hinkwayo yi fanele ku kombisiwa hindlela leyi kombisaka
          leswaku i minkunguhato. U tsundzuxiwa ku ba nkhwati emakumu ka
          nkunguhato wun'wana na wun'wana.

7.        U tsundzuxiwa swinenenene ku tirhisa nkarhi wa wena hindlela leyi
          landzelaka:

          XIYENGE XA A: Timinete ta kwalomu ka 100
          XIYENGE XA B: Timinete ta kwalomu ka 80 (2 x 40)

8.        Nombora tinhlamulo himfanelo tanihilaha ti nomboriweke hakona eka papila
          leri ra swivutiso.

9.        Nhlokomhaka A YI KATSIWI loko ku hlayiwa marito.

10.       Tsala swi basa no vonaka.

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                  Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3             3                                           DBE/2023
                                             SC/NSC

XIYENGE XA A: XITSALWANA

XIVUTISO XA 1

SWILERISO:

     Hlawula nhlokomhaka YIN'WE ntsena leyi u yi twisisaka swinene kutani u tsala
      xitsalwana lexi nga na marito ya le xikarhi ka 400–450 (tipheji ti2–2½) hi yona.
     U nga ha tsala NHLOKOMHAKA kumbe NOMBORO ya xivutiso.
     Rhanga u endla nkunguhato u nga si sungula ku tsala.

1.1       A ndzi ta va ndzi nga welangi ekhombyeni.                                                     [50]

1.2       Lexi i xihundla xa mina!                                                                      [50]

1.3       Leswi nga endliwaka leswaku vaaki va Afrika-Dzonga va thoriwa emintirhweni
          yo hambanahambana himfanelo.                                                                  [50]

1.4       Ku va vanhu va nga hakeli eswibedhlele na le titliliniki ta mani na mani swi
          kahle swi tlhela swi nga vi kahle.                                                            [50]

1.5       Vaxavisi va le handle ka mavhengele va fanele va arisiwa ku xavisa eka
          tindhawu leti. Pfumela kumbe u kaneta.                                                        [50]

Xiyaxiya swifaniso leswi landzelaka kutani u hlawula xin'we eka swona u tsala
xitsalwana hi nhlokomhaka leyi u xi nyikeke yona.

1.6

                                      [Xifaniso lexi xi huma eka webusayiti ya www.timeslive.co.za]     [50]

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                                   Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3             4                                           DBE/2023
                                             SC/NSC

1.7

                                        [Xifaniso lexi xi huma eka webusayiti ya www.guardian.org]      [50]

  1.8

                                      [Xifaniso lexi xi huma eka webusayiti ya www.food.caritas.org]    [50]

                                                            NTSENGO WA XIYENGE XA A:                    50

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                                   Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3          5                                   DBE/2023
                                          SC/NSC

XIYENGE XA B: XITSHURIWA XA XITSALWAMBIKO

XIVUTISO XA 2

SWILERISO:

     Hlawula tinhlokomhaka TIMBIRHI ntsena leti u ti twisisaka swinene kutani u tsala
      switsalwambiko leswi nga na marito ya le xikarhi ka 180–200 (mintila ya 20–25) hi
      tona.
     Sungula nhlamulo yin'wana na yin'wana eka pheji yintshwa.
     Rhanga u endla nkunguhato u nga si sungula ku tsala.

2.1       PAPILA RA XINGHANA

           Munghana wa wena u kumile basari yo ya dyondza entsungeni wa
           malwandle. N'wi tsalele papila u n'wi khensisa.                                  [25]

2.2        TSALWAVUTITIVISI NA PAPILA RO SEKETELA

          Phephahungu ra Nyiko ri na swinavetiso swa swivandla swa mintirho ya ku
          hlayisa swiharhi entangeni wa swiharhi lowu nga ekusuhi na le ka n'wina.
          Tsala tsalwavutitivisi na papila ro seketela leswi u nga ta swi rhumela eka
          ntanga lowu u tirhisa adirese leyi landzelaka:
          Hlomani Park, Private Bag X2371, Ribye, 0167.                                     [25]

2.3       NHLUTO

          Eholweni ya muganga wa ka n'wina a ku ri na mphikizano wa van'wambhuri
          laha a ku hlanganile miganga yo hambanahambana. Tsala nhluto wa leswi
          humeleleke siku leri.                                                             [25]

2.4       N'WANGULANO

          Ku khomiwile xigevenga lexi tshoveke evhengeleni ra le kusuhi na le ka
          n'wina. Tsala n'wangulano lowu veke kona exikarhi ka n'wini wa vhengele na
          phorisa leri lavisisaka nandzu lowu.                                              [25]

2.5       XIVIKO

          Mi yile ehofisinkulu ya xifundzankulu xa n'wina hikokwalaho ka xiyimo lexi nga
          tsakisiki xa gondzo ro ya edorobeni leri nga ekusuhi na n'wina. Tanihi
          matsalana wa wadi, tsala xiviko lexi u nga ta xi hlayela vaakatiko.               [25]

2.6       MATIMU YA MUFI

          Mudyondzisi wa wena u khukhuriwile hi mati a lova loko a ri karhi a
          tsemakanya nambu lowu a wu tele ku tlula mpimo. Tsala matimu ya mufi
          lama nga ta hlayiwa hi siku ra ku heleketiwa ka yena endlwini ya yena yo
          hetelela.                                                                         [25]

                                                      NTSENGO WA XIYENGE XA B:              50
                                                         NTSENGO WA TIMARAKA:               100

Mfanelo yo kopa yi pimiwile

## Related documents

- [Xitsonga HL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-may-june-2023/ecbaf706-c6c1-4230-9387-99eceaac9012) — Xitsonga HL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-may-june-2023/33bc8e30-6881-4232-9646-7b4b6ea1aa3e) — Xitsonga HL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-nov-2023/921e33cf-61e9-486c-a663-7c12f507e20d) — Xitsonga HL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-nov-2023/e62d661b-50ca-4e5e-a151-cc1db4640224) — Xitsonga HL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-nov-2023/6a304a00-9d52-4734-a612-007456dc5b4a) — Xitsonga HL · QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga NSC HL P3 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p3-qp-nov-2022/08292a7c-62cd-4270-bd6d-3023166f1300) — Xitsonga HL · QP · 2022 · Xitsonga

## More from Grade 12 Xitsonga HL

- [Xitsonga NSC HL P1 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p1-memo-nov-2022/a9efe269-22c7-4405-8ebd-0491bbdc3c35) — Memo · 2022 · Xitsonga
- [Xitsonga NSC HL P2 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p2-memo-nov-2022/d3c1ba76-ca5e-4b80-84f0-d9f479417f49) — Memo · 2022 · Xitsonga
- [Xitsonga NSC HL P3 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p3-memo-nov-2022/494f98ae-df18-4d00-b977-26284cae7a18) — Memo · 2022 · Xitsonga
- [Xitsonga NSC HL P2 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p2-qp-nov-2022/c034ee37-9d85-40fd-ba34-027078e728aa) — QP · 2022 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-may-june-2022/07a52401-131a-4df3-a802-dcfca70ab873) — QP · 2022 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P2 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-may-june-2022/c90cd372-da61-40e4-aea0-79bf21d93448) — QP · 2022 · Xitsonga

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
