# Xitsonga HL Grade 12 Paper 3 November 2022 Question Paper

> Grade 12 Xitsonga HL Paper 3 question paper from the November 2022, 5 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p3-qp-nov-2022/08292a7c-62cd-4270-bd6d-3023166f1300
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Xitsonga HL
- Grade: Grade 12
- Language: Xitsonga
- Document type: Question paper
- Year: 2022
- Exam period: November
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 5

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Xitsonga HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/xitsonga-hl) › [Xitsonga HL Grade 12 Paper 3 November 2022 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p3-qp-nov-2022/08292a7c-62cd-4270-bd6d-3023166f1300)

## About this document

Xitsonga Hl · Grade 12 · November · 2022 · xitsonga. Question paper, 5 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Xitsonga NSC HL P3 Memo Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p3-memo-nov-2022/494f98ae-df18-4d00-b977-26284cae7a18) — Memo · 2022 · Xitsonga

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                             GRADE 12

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                        GIREDI YA 12

                         XITSONGA: RIRIMI RA LE KAYA (HL)

                                PAPILA RA VUNHARHU (P3)

                                          HUKURI 2022

TIMARAKA: 100

NKARHI: Tiawara ti3

                              Papila leri ra swivutiso ri na tipheji ta 5.

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                  Phendla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3           2                              DBE/Hukuri 2022
                                             NSC

SWITSUNDZUXO NA VUXOKOXOKO

1.        Papila leri ra swivutiso ri avanyisiwile hi swiyenge SWIMBIRHI:

          XIYENGE XA A: Xitsalwana                                         (50)
          XIYENGE XA B: Xitshuriwa xa xitsalwambiko               (2 x 25) (50)

2.        Hlamula xivutiso XIN'WE eka XIYENGE XA A na SWIMBIRHI eka
          XIYENGE XA B.

3.        Tsala hi ririmi leri u kamberiwaka hi rona.

4.        Sungula xiyenge XIN'WANA na XIN'WANA eka pheji YINTSHWA.

5.        U fanele ku kunguhata (xikombiso: hi ku tirhisa mepe wa
          miehleketo/dayagiramu/chati ya nkhuluko/marito ya nkoka), hlela na ku
          hlayisisa ntirho wa wena. Nkunguhato wu fanele ku RHANGELA xitshuriwa.

6.        Minkunguhato hinkwayo yi fanele ku kombisiwa hindlela leyi kombisaka
          leswaku i minkunguhato. U tsundzuxiwa ku ba nkhwati emakumu ka
          nkunguhato wun'wana na wun'wana.

7.        U tsundzuxiwa ku tiyisisa leswaku u tirhisa nkarhi hindlela leyi landzelaka:

          XIYENGE XA A: Timinete ta kwalomu ka 100
          XIYENGE XA B: Timinete ta kwalomu ka 80 (2 x 40)

8.        Nombora tinhlamulo ta wena kahle ku ya hilaha tinhlokomhaka ti
          nomboriweke hakona eka papila leri ra swivutiso.

9.        Nhlokomhaka A YI KATSIWI loko ku hlayiwa marito.

10.       Tsala swi basa no vonaka.

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                          Phendla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3                 3                                   DBE/Hukuri 2022
                                                   NSC

XIYENGE XA A: XITSALWANA

XIVUTISO XA 1

SWILERISO:

     Hlawula nhlokomhaka YIN'WE ntsena leyi u yi twisisaka swinene kutani u tsala
      xitsalwana hi yona kambe u nga humi emhakeni.
     Rhanga u endla nkunguhato u nga si sungula ku tsala.
     Xitsalwana xa wena xi fanele ku va na marito ya le xikarhi ka 400–450.

1.1       Loko a ku nga ri yena.                                                                          [50]

1.2       Loko ndzi te whii, swi vuya hinkwaswo leswi humeleleke!                                         [50]

1.3       Ku xaniseka loku van'wana va vadyondzi va hlanganaka na kona hi minkarhi
          ya ku pfula ka tiyunivhesithi na tikholichi.                                                    [50]

1.4       Vunene na vubihi bya mali ya mpfuneto eka lava pfumalaka.                                       [50]

1.5       Afrika-Dzonga yi hlurile eka ku hunguta nhlayo ya vanhu lava pfumalaka
          dyondzo. Pfumela kumbe u kaneta.                                                                [50]

Xiyaxiya swifaniso leswi landzelaka kutani u hlawula xin'we eka swona u tsala
xitsalwana hi nhlokomhaka leyi u xi nyikeke yona.

1.6

                              [Xifaniso lexi xi huma eka webusayiti ya www.istockphoto.com]               [50]

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                                    Phendla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3                 4                                    DBE/Hukuri 2022
                                                   NSC

1.7

                                      [Xifaniso lexi xi huma eka webusayiti ya www.iol.com]                [50]

1.8

                                 [Xifaniso lexi xi huma eka webusayiti ya www.E360.yale.edu.com]           [50]

                                                                NTSENGO WA XIYENGE XA A:                   50

Mfanelo yo kopa yi pimiwile                                                                     Phendla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3         5                              DBE/Hukuri 2022
                                           NSC

XIYENGE XA B: XITSHURIWA XA XITSALWAMBIKO

XIVUTISO XA 2

SWILERISO:
     Hlawula tinhlokomhaka TIMBIRHI ntsena leti u ti twisisaka swinene kutani u tsala
      switsalwambiko hi tona kambe u nga humi emhakeni.
     Rhanga u endla nkunguhato u nga si sungula ku tsala.
     Xitsalwambiko xin'wana na xin'wana xi fanele ku va na marito ya le xikarhi
      ka 180–200.
     Sungula nhlamulo yin'wana na yin'wana eka pheji yintshwa.

2.1       PAPILA RA XIMFUMO

          Endzhaku kaloko mi hlawurile mukhanselara wa wadi ya n'wina ku hava
          vukorhokeri lebyi mi endleriwaka byona. Tanihi murhangeri wa ntlawa wa
          vavileri, tsalela mininjhere wa masipala wa le ka n'wina papila ra xivilelo.       [25]

2.2       IMEYILI

          Kereke leyi nga ekusuhi na xikolo xa n'wina yi xaverile vadyondzi lava
          pfumalaka vatswari yunifomo. Tanihi matsalana wa vurhangeri bya
          vadyondzi, nhloko ya xikolo u ku komberile leswaku u khensa. Tsala imeyili
          yo khensa kereke leyi.                                                             [25]

2.3       AJENDA NA MAKANELWA

          Xipano xa n'wina xo endla vutiolori xi kunguhatile nhlengeletano mayelana na
          nkayivelo wa switirhisiwa swo endla vutiolori hi swona. Tanihi matsalana wa
          xipano lexi, tsala ajenda na makanelwa ya nhlengeletano leyi.                      [25]

2.4       ATIKILI YA PHEPHAHUNGU

          Ku na makhamba lama yivaka tintambhu ta gezi navusiku. Tanihi muteki wa
          mahungu wa phephahungu ra Vonani, tsala atikili mayelana na mhaka leyi.            [25]

2.5       MATIMU YA MUFI

          Munghana wa wena u hundzile emisaveni endzhaku ko vabya nkarhi wo leha.
          Tsala matimu ya mufi lama nga ta hlayiwa hi siku ro n'wi heleketa endlwini ya
          yena ya makumu.                                                                    [25]

2.6       MBULAVULO

          Ekaya ka n'wina ku ta va na ntlangu wo vuyisa makwenu loyi a a yile a ya
          tumbela ematikweni ya le handle/evuchavelahwahwa hikokwalaho ka xiyimo
          xa tipolitiki. Tsala mbulavulo lowu u nga ta wu nyika hi siku leri.                [25]

                                                      NTSENGO WA XIYENGE XA B:               50
                                                         NTSENGO WA TIMARAKA:                100

Mfanelo yo kopa yi pimiwile

## Related documents

- [Xitsonga NSC HL P2 QP Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-nsc-hl-p2-qp-nov-2022/c034ee37-9d85-40fd-ba34-027078e728aa) — Xitsonga HL · QP · 2022 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-may-june-2022/9b239467-2c7a-4ef8-993b-d5630c7c2acc) — Xitsonga HL · QP · 2022 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-nov-2021/65d5e2df-98ec-4596-919e-7379153b462f) — Xitsonga HL · QP · 2021 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Nov 2020](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-nov-2020/6e4317e9-e8b1-47e1-9b4d-5b31af3c791e) — Xitsonga HL · QP · 2020 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-nov-2019/ff7b56a9-b1fa-4eba-9b36-5910c6ef1fb1) — Xitsonga HL · QP · 2019 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-nov-2018/4677fe31-d5a0-4238-80e1-94f2a9f6e4a4) — Xitsonga HL · QP · 2018 · Xitsonga

## More from Grade 12 Xitsonga HL

- [Xitsonga HL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-may-june-2023/ecbaf706-c6c1-4230-9387-99eceaac9012) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-may-june-2023/33bc8e30-6881-4232-9646-7b4b6ea1aa3e) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-may-june-2023/325b59d9-2568-4038-a3b0-0c62770dbab0) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p1-nov-2023/e62d661b-50ca-4e5e-a151-cc1db4640224) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p2-nov-2023/6a304a00-9d52-4734-a612-007456dc5b4a) — QP · 2023 · Xitsonga
- [Xitsonga HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/xitsonga-hl-p3-nov-2023/921e33cf-61e9-486c-a663-7c12f507e20d) — QP · 2023 · Xitsonga

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
