AFRIKAANS FIRST ADDITIONAL LANGUAGE
National Curriculum Statement (NCS)
Curriculum and Assessment
Policy Statement
Foundation Phase
Grades 1-3
Skip to contentCAPS document
CAPS AFRIKAANS FAL GR 1 3 FS
Grades 1, 2, 3 Afrikaans FAL CAPS document (Afrikaans), 106 pages. Read online or get the free PDF download.
Afrikaans FAL · Grades 1, 2, 3 · Afrikaans. CAPS document, 106 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Afrikaans FAL
- Grade
- Grades 1, 2, 3
- Language
- Afrikaans
- Document type
- CAPS document
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 106
- File size
- 1.7 MB
Loading document…
Loading document…
1 of 106
Document textSearch extracted text and jump to a page.
KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING
graad 1-3
afrikaans EERSTE ADDISIONELE TAAL
KABV
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Department of Basic Education
222 Struben Street
Private Bag X895
Pretoria 0001
South Africa
Tel: +27 12 357 3000
Fax: +27 12 323 0601
120 Plein Street Private Bag X9023
Cape Town 8000
South Africa
Tel: +27 21 465 1701
Fax: +27 21 461 8110
Website: http://www.education.gov.za
© 2011 Department of Basic Education
Isbn: 978-1-4315-0412-1
Design and Layout by: Ndabase Printing Solution
Printed by: Government Printing Works
KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
FOREWORD by the minister
Our national curriculum is the culmination of our efforts over a period of seventeen
years to transform the curriculum bequeathed to us by apartheid. From the start of
democracy we have built our curriculum on the values that inspired our Constitution
(Act 108 of 1996). The Preamble to the Constitution states that the aims of the
Constitution are to:
• heal the divisions of the past and establish a society based on democratic
values, social justice and fundamental human rights;
• improve the quality of life of all citizens and free the potential of each person;
• lay the foundations for a democratic and open society in which government is
based on the will of the people and every citizen is equally protected by law;
and
• build a united and democratic South Africa able to take its rightful place as a sovereign state in the family of
nations.
Education and the curriculum have an important role to play in realising these aims.
In 1997 we introduced outcomes-based education to overcome the curricular divisions of the past, but the experience
of implementation prompted a review in 2000. This led to the first curriculum revision: the Revised National Curriculum
Statement Grades R-9 and the National Curriculum Statement Grades 10-12 (2002).
Ongoing implementation challenges resulted in another review in 2009 and we revised the Revised National
Curriculum Statement (2002) to produce this document.
From 2012 the two 2002 curricula, for Grades R-9 and Grades 10-12 respectively, are combined in a single document
and will simply be known as the National Curriculum Statement Grades R-12. The National Curriculum Statement for
Grades R-12 builds on the previous curriculum but also updates it and aims to provide clearer specification of what
is to be taught and learnt on a term-by-term basis.
The National Curriculum Statement Grades R-12 accordingly replaces the Subject Statements, Learning Programme
Guidelines and Subject Assessment Guidelines with the
(a) Curriculum and Assessment Policy Statements (CAPS) for all approved subjects listed in this document;
(b) National policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National Curriculum Statement
Grades R-12; and
(c) National Protocol for Assessment Grades R-12.
MRS ANGIE MOTSHEKGA, MP
MINISTER OF BASIC EDUCATION
KABV
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
INHOUD
AFDELING 1: NASIONALE KURRIKULUM- EN ASSESSERINGS-BELEIDSVERKLARING................. 3
1.1 Agtergrond. ...................................................................................................................................................... 3
1.2 Oorsig. .............................................................................................................................................................. 3
1.3 Algemene doelwitte van die Suid-Afrikaanse Kurrikulum........................................................................... 4
1.4 Tydstoekenning................................................................................................................................................ 6
1.4.1 Grondslagfase. ........................................................................................................................................ 6
1.4.2 Intermediêre Fase.................................................................................................................................... 6
1.4.3 Senior Fase. ............................................................................................................................................ 7
1.4.4 Graad 10-12............................................................................................................................................. 7
AFDELING 2: INLEIDING TOT TALE........................................................................................................ 8
2.1 Inleiding. ........................................................................................................................................................... 8
2.2 Toegevoegde tweetaligheid. ........................................................................................................................... 8
2.3 Verskillende taalleerkontekste........................................................................................................................ 9
2.4 Tydstoekenning................................................................................................................................................ 9
2.5 Assessering.................................................................................................................................................... 10
2.6 Bekendstelling van die Eerste Addisionele Taal......................................................................................... 10
2.7 Luister en Praat.............................................................................................................................................. 10
2.8 Lees en skryf.................................................................................................................................................. 12
2.8.1 Blootstelling aan die gedrukte media in die omgewing.......................................................................... 12
2.8.2 Gedeelde lees........................................................................................................................................ 12
2.8.3 Groepbegeleide lees.............................................................................................................................. 13
2.8.4 Lees in pare en selfstandige lees.......................................................................................................... 15
2.8.5 Klanke.................................................................................................................................................... 15
2.8.6 Woordherkenning. ................................................................................................................................. 16
2.8.7 Begrip. ................................................................................................................................................... 16
2.8.8 Skryfwerk............................................................................................................................................... 17
2.8.9 Taalstruktuur en -gebruik....................................................................................................................... 18
AFDELING 3: OORSIG VAN DIE TAALVAARDIGHEDE EN ONDERRIGPLANNE. .............................. 18
AFDELING 4: TEKSSOORTE WAT IN DIE GRONDSLAGFASE GEDEK WORD. ................................ 92
WOORDELYS........................................................................................................................................... 95
KABV 1
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
2 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
AFDELING 1: INLEIDING TOT DIE KURRIKULUM- EN ASSESSER-
INGSBELEIDSVERKLARING
1.1 Agtergrond
Die National Curriculum Statement Grades R-12 (NCS) bepaal beleid oor kurrikulum en assessering in die skoolsek-
tor.
Ten einde die implementering van die Nasionale Kurrikulumverklaring te verbeter, is dit aangepas en die aanpassings
tree in Januarie 2012 in werking. ’n Enkele samevattende Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring is vir elke
vak ontwikkel om die ou Vakverklarings, Leerprogramriglyne en Vakassesseringsriglyne in Graad R-12 te vervang.
1.2 Oorsig
(a) Die National Curriculum Statement Grades R-12 (January 2012) verteenwoordig ’n beleidsverklaring vir leer
en onderrig in Suid-Afrikaanse skole en bestaan uit die volgende:
(i) die Kurrikulum - en Assesseringsbeleidsverklarings vir elke goedgekeurde skoolvak;
(ii) die beleidsdokument, National policy pertaining to the programme and promotion requirements of the
National Curriculum Statement Grades R-12; en
(iii) die beleidsdokument, National Protocol for Assessment Grades R-12 (January 2012).
(b) Die National Curriculum Statement Grades R-12 (January 2012) vervang die huidige twee Nasionale Kurriku-
lumverklarings, naamlik:
(i) die Revised National Curriculum Statement Grades R-9, Government Gazette No. 23406 van 31 Mei
2002; en
(ii) die National Curriculum Statement Grades 10-12, Government Gazettes, No. 25545 van 6 Oktober
2003 en No. 27594 van 17 Mei 2005.
(c) Die Nasionale Kurrikulumverklarings, soos vervat in subparagrawe b(i) en (ii), wat uit die volgende beleids-
dokumente bestaan, word toenemend deur die National Curriculum Statement Grades R-12 (January 2012),
gedurende die periode 2012 - 2014, herroep en vervang:
(i) die Leerarea- / Vakverklarings, Leerprogramriglyne en Vakassesseringsriglyne vir Graad R-9 en Graad
10-12;
(ii) die beleid, National Policy on assessment and qualifications for schools in the General Education and
Training Band, afgekondig in die Government Notice No. 124 in die Government Gazette No. 29626 van
12 Februarie 2007;
(iii) die beleid, National Senior Certificate: A qualification at Level 4 on the National Qualifications Frame-
work (NQF), afgekondig in Government Gazette No. 27819 van 20 Julie 2005;
KABV 3
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
(iv) die beleid, An addendum to the policy document, the National Senior Certificate: A qualification at Level
4 on the National Qualifications Framework (NQF), regarding learners with special needs, gepubliseer
in die Government Gazette, No. 29466 van 11 Desember 2006, word geïnkorporeer in die beleid, Na-
tional policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National Curriculum State-
ment Grades R-12; en
(v) die beleid, An addendum to the policy document, the National Senior Certificate: A qualification at Level
4 on the National Qualifications Framework (NQF), regarding the National Protocol for Assessment
(Grades R-12), afgekondig in die Government Notice No. 1267 in die Government Gazette No. 29467
van 11 Desember 2006.
(d) Die beleidsdokument, National policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National
Curriculum Statement Grades R-12 en die afdelings oor die Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring
soos in Afdeling 2, 3 en 4 van hierdie dokument vervat word, bevat die norme en standaarde van die National
Curriculum Statement Grades R-12. Dit sal in terme van afdeling 6A van die South African Schools Act, 1996
(Act No. 84 of 1996), die grondslag vorm vir die Minister van Basiese Onderwys om die minimum uitkomste en
standaarde, sowel as die prosesse en prosedures vir die assessering van leerderprestasie wat van toepassing
sal wees op openbare en onafhanklike skole, te bepaal.
1.3 Algemene doelwitte van die Suid-Afrikaanse Kurrikulum
(a) Die National Curriculum Statement Grades R-12 vorm die grondslag van wat beskou kan word as die kennis,
vaardighede en waardes wat noodsaaklik is om te leer. Dit sal verseker dat leerders kennis en vaardighede
verwerf en toepas op maniere wat betekenisvol is vir hulle lewens. Hiervolgens bevorder die kurrikulum die
idee van begronde kennis binne plaaslike, bekende kontekste en terselfdertyd toon dit sensitiwiteit ten opsigte
van globale vereistes.
(b) Die National Curriculum Statement Grades R-12 het die volgende doelwitte:
• om leerders, ongeag hul sosio-ekonomiese agtergrond, ras, geslag, fisiese of intellektuele vermoë, toe te
rus met die kennis, vaardighede en waardes wat nodig is vir selfvervulling en betekenisvolle deelname in
die samelewing as burgers van ’n vrye land;
• om toegang tot hoër onderwys te verskaf;
• om die oorgang van leerders vanaf onderwysinstellings na die werkplek te fasiliteer; en
• om aan werkgewers ’n voldoende profiel van ’n leerder se vermoëns te verskaf.
(c) Die National Curriculum Statement Grades R-12 is op die volgende beginsels gebaseer:
• Sosiale transformasie: Dit verseker dat onderwysongelykhede van die verlede aangepak word en dat ge-
lyke onderwysgeleenthede aan alle sektore van die bevolking voorsien word;
• Aktiewe en kritiese leer: Dit moedig ’n aktiewe en kritiese benadering tot leer aan eerder as om te leer
sonder om te begryp, en niekritiese leer van gegewe waarhede;
• Hoë kennis en hoë vaardighede: Dit is die minimum standaarde vir die kennis en vaardighede wat in elke
graad verwerf moet word, word gespesifiseer en stel hoë, bereikbare standaarde in alle vakke;
4 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
• Progressie: Die inhoud en konteks van elke graad toon progressie van die eenvoudige tot die komplekse
• Menseregte, inklusiwiteit, omgewings- en sosiale geregtigheid: Die infasering van die beginsels en prak-
tyke van sosiale en omgewingsgeregtigheid en menseregte soos dit in die Grondwet van die Republiek
van Suid-Afrika omskryf word. Die National Curriculum Statement Grades R-12 is veral sensitief vir kwes-
sies wat diversiteit weerspieël soos armoede, ongelykheid, ras, geslag, taal, ouderdom, gestremdhede en
ander faktore;
• Waardering vir inheemse kennissisteme: Om erkenning te gee aan die ryke geskiedenis en erfenisse van
hierdie land as bydraende faktore om die waardes in die Grondwet te laat gedy; en
• Geloofwaardigheid, kwaliteit en doeltreffendheid: Dit voorsien onderwys wat vergelykbaar is met interna-
sionale standaarde in terme van kwaliteit, omvang en diepte.
(d) Die National Curriculum Statement Grades R-12 stel in die vooruitsig dat leerders die volgende kan doen:
• identifiseer en los probleme op en neem besluite deur kritiese en kreatiewe denke;
• werk doeltreffend saam met ander as lede van ’n span, groep, organisasie en gemeenskap;
• organiseer en bestuur hulself en hulle aktiwiteite verantwoordelik en doeltreffend;
• versamel, ontleed en organiseer inligting en evalueer dit krities;
• kommunikeer doeltreffend deur middel van visuele, simboliese en / of taalvaardighede in verskillende
vorme;
• gebruik wetenskap en tegnologie doeltreffend en krities deur verantwoordelikheid teenoor die omgewing en
die gesondheid van ander te toon; en
• begryp die wêreld is ’n stel verwante stelsels waarin probleme nie in isolasie opgelos word nie.
(e) Inklusiwiteit behoort ’n belangrike deel van organisering, beplanning en onderrig by elke skool te vorm. Dit kan
alleenlik gebeur indien alle onderwysers deeglik begryp hoe om leerstruikelblokke te herken en aan te pak,
asook hoe om vir diversiteit te beplan.
Die sleutel tot die goeie bestuur van inklusiwiteit is die versekering dat struikelblokke geïdentifiseer en
aangespreek word deur al die ondersteuningsisteme binne die skoolgemeenskap, insluitend onderwysers,
distriksondersteuningspanne, institusionele ondersteuningspanne, ouers en spesiale skole wat kan dien as
hulpbronsentrums. Om die struikelblokke in die klaskamer aan te spreek, behoort onderwysers verskeie kur-
rikulêre strategieë vir differensiëring te gebruik soos uiteengesit in die Departement van Basiese Onderwys se
Guidelines for Inclusive Teaching and Learning (2010).
KABV 5
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
1.4 Tydstoekenning
1.4.1 Grondslagfase
(a) Die onderrigtyd vir vakke in die Grondslagfase is soos in onderstaande tabel aangedui:
GRAAD R GRAAD 1-2 GRAAD 3
VAK
(UUR) (UUR) (UUR)
Huistaal 10 7/8 7/8
Eerste Addisionele Taal 2/3 3/4
Wiskunde 7 7 7
Lewensvaardighede: 6 6 7
• Aanvangskennis (1) (1) (2)
• Skeppende Kunste (2) (2) (2)
• Liggaamsopvoeding (2) (2) (2)
• Persoonlike en Sosiale Welsyn (1) (1) (1)
Totaal 23 23 25
(b) Onderrigtyd vir Graad R, 1 en 2 is 23 uur en Graad 3 is 25 uur.
(c) Onderrigtyd vir Tale in Graad R-2 is 10 uur en vir Graad 3 is 11 uur. ’n Maksimum tyd van 8 uur en ’n minimum
tyd van 7 uur word aan Huistaal toegeken. Vir Addisionele Taal word ’n minimum tyd van 2 uur en ’n maksi-
mum tyd van 3 uur vir Graad 1-2 toegeken. In Graad 3 word ’n maksimum van 8 uur en ’n minimum van 7 uur
vir Huistaal toegeken. ’n Minimum van 3 uur en ’n maksimum van 4 uur word in Graad 3 vir Addisionele Taal
toegelaat.
(d) In Lewensvaardighede is die onderrigtyd vir Aanvangskennis in Graad R-2 net 1 uur en in Graad 3 is dit 2 uur.
(Die aantal ure word in die tabel tussen hakies aangetoon.)
1.4.2 Intermediêre Fase
(a) Onderstaande tabel dui die vakke en onderrigtyd in die Intermediêre Fase aan:
VAK UUR
Huistaal 6
Eerste Addisionele Taal 5
Wiskunde 6
Natuurwetenskappe en Tegnologie 3,5
Sosiale Wetenskappe 3
Lewensvaardighede: 4
• Skeppende Kunste 1,5
• Liggaamsopvoeding 1
• Persoonlike en Sosiale Welsyn 1,5
Totaal 27,5
6 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
1.4.3 Senior Fase
(a) Onderrigtyd in die Senior Fase is soos volg:
VAK UUR
Huistaal 5
Eerste Addisionele Taal 4
Wiskunde 4,5
Natuurwetenskappe 3
Sosiale Wetenskappe 3
Tegnologie 2
Ekonomiese en Bestuurswetenskappe 2
Lewensoriëntering 2
Skeppende Kunste 2
Totaal 27,5
1.4.4 Graad 10-12
(a) Onderrigtyd in Graad 10-12 is soos volg:
VAK TYDSTOEKENNING PER WEEK (UUR)
Huistaal 4.5
Eerste Addisionele Taal 4.5
Wiskunde 4.5
Lewensoriëntering 2
Enige drie keusevakke uit Groep B (Annexure B, 12 (3 x 4 uur)
Tables B1-B8) van die beleidsdokument, National policy
pertaining to the programme and promotion requirements
of the National Curriculum Statement Grades R-12, on-
derhewig aan die bepalings soos uiteengesit in paragraaf
28 van die genoemde beleidsdokument.
Totaal 27,5
Die tydstoekenning per week mag net vir die minimum vereiste vakke in die National Curriculum Statement
Grades R-12 (NCS) soos hierbo uiteengesit, gebruik word. Dit mag nie vir enige addisionele vakke wat tot die
vakkeuselys gevoeg is, gebruik word nie. As ’n leerder enige addisionele vakke wil aanbied, moet ekstra tyd
toegeken word vir die onderrig van hierdie vakke.
KABV 7
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
AFDELING 2: INLEIDING TOT TALE
2.1 Inleiding
In die Grondslagfase is die belangrikste vaardighede in die kurrikulum vir Eerste Addisionele Taal die volgende:
Luister en praat
Dink en Redeneer en Taalstruktuur en -gebruik is in al vier die taalvaardighede
Lees en klanke
(luister, praat, lees en skryfwerk) geïntegreer.
Skryf en handskrif
Die inhoud (kennis, begrippe en vaardighede) van die Nasionale Kurrikulumverklaring (NKV) is in die Kurrikulum-
en Assesseringsbeleidsverklaring (KAByvoorbeeld) per kwartaal herrangskik onder bogenoemde opskrifte. Die
KAByvoorbeeld voorsien aan onderwysers die volgende:
• ‘n inleiding wat riglyne bevat oor die gebruik van die Grondslagfase-dokument;
• inhoud, begrippe en vaardighede wat aangeleer moet word per kwartaal;
• riglyne ten opsigte van tydstoekenning;
• vereistes vir formele assesseringsaktiwiteite en voorstelle vir informele assessering; en
• lyste van voorgestelde hulpmiddels per graad.
2.2 Toegevoegde tweetaligheid
Leerders wat skool toe kom, ken hul huistaal. Hulle kan dit vlot praat en ken reeds duisende woorde. Mondelinge
taal vorm dus die basis vir die aanleer van lees- en skryfvaardighede in Graad 1; daarom is dit makliker om in die
huistaal te leer lees en skryf.
Wanneer kinders ‘n addisionele taal in Graad 1 aanleer, moet dit op ‘n sterk mondelinge grondslag gebou word. Hulle
behoort baie en eenvoudige Afrikaans te hoor wat in konteks verstaan kan word. Deur na die onderwyser te luister
terwyl hy of sy stories uit groot, geïllustreerde boeke voorlees, is 'n goeie manier om die taal in konteks te hoor,
aangesien dit die leerder se ontluikende geletterdheid ondersteun. Soos wat die kind se begrip verbeter, moet daar
talle geleenthede geskep word waar hulle die taal op eenvoudige maniere kan praat. Dit dien weer as grondslag vir
die aanleer van lees en skryf in Graad 2 en 3.
Kinders kan baie geletterdheidsvaardighede van die huistaal af oordra. As leerders se skryfvaardighede goed in
die huistaal aangeleer is, kan hulle hierdie vaardighede by die skryf van Afrikaans gebruik. Indien klanke goed in
die huistaal aangeleer is, hoef die letter-klank-verhouding nie weer in Afrikaans herhaal te word nie. Hulle kan die
aangeleerde klankkennis in Afrikaans toepas, en dan hoef slegs die klanke wat van die huistaal verskil, aangeleer
te word.
Die Eerste Addisionele Taal van die KAByvoorbeeld benut die leerders se geletterdheidsvaardighede wat in
die huistaal opgebou is. Aktiwiteite soos groepbegeleide lees wat in Graad 1 Huistaal aangebied word, word in
Eerste Addisionele Taal, Graad 2 bekendgestel. Dit staan as “toegevoegde tweetaligheid” bekend - om 'n sterk
geletterdheidsgrondslag in Huistaal te lê en dan die Eerste Addisionele Taal daarop te bou.
8 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
2.3 Verskillende taalleerkontekste
Daar is baie kinders wat in Afrikaans of Engels onderrig word, maar dit is nie hul huistaal nie, en heelwat tyd moet
dus aan die aanleer van die taal bestee word.
2.4 Tydstoekenning
Die volgende tydstoekenning sal in 2012 in werking tree. Die tyd wat aan taal in die Grondslagfase toegesê word, word
deur die taalkonteks van die skool bepaal. Die hoeveelheid tyd wat elke skool aan Huistaal en Eerste Addisionele
Taal wil bestee, sal deur die leerders se behoeftes bepaal word. Die minimum tyd vir Huistaal en Eerste Addisionele
Taal word in hakies in die onderstaande tabel aangedui:
Huistaal Eerste Addisionele Taal
Graad 1 8 (7) ure 3 (2) ure
Graad 2 8 (7) ure 3 (2) ure
Graad 3 8 (7) ure 4 (3) ure
Die Departement van Basiese Onderwys is nie voorskriftelik met betrekking tot die verdeling van die tyd in die
verskillende komponente nie, hoewel die volgende voorstelle vir elke graad gemaak word:
Indien die maksimum tyd aan Eerste Addisionele Taal toegestaan word:
EERSTE ADDISIONELE TAAL
GRAAD 1 GRAAD 2 GRAAD 3
Luister en praat 1 uur 30 minute 1 uur 1 uur
Lees en klanke 1 uur 15 minute 1 uur 30 minute 1 uur 30 minute
Skryfwerk 15 minute 30 minute 1 uur
Taalstruktuur 30 minute
3 ure per week 3 ure per week 4 ure per week
Indien die minimum tyd aan Eerste Addisionele Taal toegestaan word:
EERSTE ADDISIONELE TAAL
GRAAD 1 GRAAD 2 GRAAD 3
Luister en praat 1 uur 30 minute 45 minute 1 uur
Lees en klanke 30 minute 45 minute 1 uur
Skryfwerk 30 minute 30 minute
Taalstruktuur 30 minute
2 ure per week 2 ure per week 3 ure per week
KABV 9
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
2.5 Assessering
Die KAByvoorbeeld voorsien die volgende voorstelle vir elk van hierdie formele assesseringstake:
GRAAD VAK KWARTAAL 1 KWARTAAL 2 KWARTAAL 3 KWARTAAL 4 TOTAAL
1 EAT 1 1 1 1 4
2 EAT 1 1 2 1 5
3 EAT 1 2 2 1 6
In die eerste kwartaal is daar slegs een formele assesseringstaak vir Graad 1 - 3 sodat onderwysers die geleentheid
het om ‘n grondlynassessering aan die begin van die kwartaal met hulle leerders te doen. Daar word ook voorstelle
gemaak vir informele assessering wat daaglikse leer en onderrig versterk, maar waarvan daar nie formeel verslag
gehou hoef te word nie.
2.6 Bekendstelling van die Eerste Addisionele Taal
Wanneer die onderwyser die Eerste Addisionele Taal aan die leerders in Graad 1 bekendstel, moet die idee van ‘n
“addisionele taal” op ‘n eenvoudige manier by die leerders tuisgebring word. ‘n Goeie manier is om dit te doen deur
middel van ‘n handpop met ‘n naam in die Eerste Addisionele Taal, byvoorbeeld Hansie Handpop. Tydens die eerste
les stel die onderwyser die handpop aan die leerders voor en vertel dat Hansie nie hulle huistaal kan praat nie. Hy
kan net Afrikaans praat, en hulle sal in Afrikaans met hom moet praat. Hansie word dus ‘n permanente karakter in
die Eerste Addisionele Taal-klas. Die onderwyser kan miskien ‘n tweede handpop (byvoorbeeld Hester Handpop)
gebruik om interaksies in die addisionele taal te demonstreer (byvoorbeeld maniere waarop gegroet word).
2.7 Luister en Praat
Die aanleer van ‘n addisionele taal toon baie ooreenkomste met die aanleer van ‘n huistaal, behalwe dat dit heelwat
later in die kind se lewe gebeur. In die eerste jaar van hul lewe hoor kinders baie eenvoudige taal in konteks, wat
hulle in staat stel om die taalstruktuur en woordeskat in hul huistaal in te neem. Na omtrent ‘n jaar begin kinders
hul huistaal praat, hoewel hulle nog nie in volsinne kan praat nie. Hulle gebruik een of twee woorde vir verskillende
doeleindes en betekenisse. Hulle kan meer komplekse taal verstaan as wat hulle kan praat.
Dit is belangrik dat onderwysers dit in gedagte hou wanneer kinders ‘n addisionele taal leer. In Graad 1 moet die
leerders aan baie taal in die vorm van stories en instruksies in die klaskamer blootgestel word. ‘n Uitstekende
manier waarop kinders ‘n addisionele taal kan bemeester, is om na stories te luister wat aan hulle vertel word. Die
onderwyser moet
• stories met ‘n eenvoudige en herhalende struktuur kies wat taal en woordeskat betref (byvoorbeeld Die Drie
Varkies);
• die taal eenvoudig hou en stadig maar natuurlik praat;
• gebare, prente en werklike voorwerpe gebruik om begrip vir die storie te ondersteun;
• die storie ‘n paar keer vertel en die leerders geleidelik al hoe meer betrek, byvoorbeeld deur aan refreine deel te
neem, soos: Die wolf blaas en hy raas en hy blaas die varkie se huis om.
10 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
‘n Ander manier om leerders aan die addisionele taal bekend te stel, is deur stories of niefiksie-tekste aan hulle
voor te lees. Die onderwyser gebruik ‘n Grootboek met prente en vergrote teks wat al die leerders kan sien terwyl
hy of sy lees. Dit staan as “gedeelde lees” bekend. Die voordeel van gedeelde lees is dat dit nie net ‘n uitstekende
luisteraktiwiteit is nie, maar dit ontwikkel ook die leerder se ontluikende geletterdheid. Kinders leer so die konsepte
van die gedrukte media (byvoorbeeld, ons lees van voor na agter in ‘n boek, van links na regs en van bo na onder
op ‘n bladsy), en hulle begin die woorde in die addisionele taal herken (byvoorbeeld hy, sy). Die begrip van gedeelde
lees behoort aan die leerders bekend te wees, aangesien hulle dit reeds in Huistaal-lesse doen.
Nog ‘n uitstekende manier om kinders aan ‘n addisionele taal bloot te stel, is deur middel van eenvoudige instruksies
waarop die leerders fisies reageer. Die onderwyser sê byvoorbeeld: “Kom hier, Kerneels”, met ‘n toepaslike gebaar
waarop Kerneels dan moet reageer. Hierdie metode, bekend as die Totale Fisieke Reaksie, het die voordeel dat die
onderwyser onmiddellik kan sien of Kerneels verstaan of nie, en kan dan gepaste terugvoering gee, byvoorbeeld:
“Mooi so, Kerneels", of sy kan die instruksie stadig herhaal met groter klem op die gebaar. Klaskamertaal
(byvoorbeeld: “Kom vorentoe en kom sit op die mat”) bied baie geleenthede om die Totale Fisieke Reaksie bekend te
stel. Aksierympies kombineer taal met fisieke reaksie wat begrip en memorisering van die taal bevorder.
Die voordeel van bogenoemde drie metodes (luister na stories, gedeelde lees en totale fisieke reaksie) is dat die
klem vir die aanleer van ‘n taal op luisterbegrip val. Dit neem die druk van die leerders af om te praat, verminder
angstigheid en bied die geleentheid om op die begrip van die taal te fokus. Om egter die taal ten volle te bemeester,
moet leerders ook die geleentheid gebied word om die taal te praat.
Aanvanklik sal die leerders se gesproke taal op ingeoefende taalvorme berus, byvoorbeeld gememoriseerde liedjies,
aksierympies en gediggies of ingedrilde taalkonstruksies soos “Goeiemôre, hoe gaan dit?” en “Dit gaan goed, hoe
gaan dit met jou?” Soos wat die leerders se begrip vir die taal geleidelik toeneem, moet hulle meer praat - aanvanklik
een of twee woorde, byvoorbeeld: In reaksie op die onderwyser se vraag: “Het jy die storie geniet?” kan die leerder
“Ja” of “Nee” antwoord.
Aan die begin word die leerder se ontluikende gesproke taal opgebou (dit wil sê deur die onderwyser gedemonstreer
en ondersteun). Die leerders kan, byvoorbeeld die storie wat vertel of gelees is, dramatiseer en van die dialoog
herhaal. Leerders kan die storie met die onderwyser se hulp oorvertel. Die onderwyser moet leerders geleenthede
bied om in Afrikaans te praat. Elke kind vorder teen sy eie tempo en dit is die onderwyser se taak om op die individu
se vlak geleentheid te bied om in Afrikaans te praat (byvoorbeeld die vrae wat gestel word). Soos wat die leerders
deur die verskillende grade vorder, moet die onderwyser van die leerder verwag om meer te praat.
Namate die leerders in Afrikaans vorder, moet hulle aan ‘n verskeidenheid tekste blootgestel word. In Graad 1 sal
hulle baie blootstelling aan stories kry en sal hulle die struktuur en eienskappe van narratiewe tekste ontdek (dit wil sê,
karakters word bekendgestel, die agtergrond word beskryf, ‘n probleem word opgelos, die storie word gewoonlik in die
verlede tyd vertel). In Graad 2 word mondelinge oorvertellings in Eerste Addisionele Taal bekendgestel (byvoorbeeld:
“Gister het ons dorp toe gegaan. Ons het eers by die supermark gaan kos koop. Daarna het ons biblioteek toe
gegaan”, ensovoorts) en in Graad 3 word geskrewe vertellinge ingesluit. Die oorvertellings is belangrik omdat dit die
oorbrugging vanaf mondeling na geskrewe taal is. Ons gebruik dikwels mondelinge vertellinge (byvoorbeeld om aan
mense te vertel wat ons gedoen het), maar ons skryf dit ook neer. In Graad 3 word leerders mondeling aan tekste
(soos instruksies vir resepte en feitelike oorvertellings, byvoorbeeld: Olifante is groot diere. Hulle woon in troppe,
ensovoorts) bekendgestel. Voorbeelde van hierdie tekstipes word in Afdeling 4 aan die einde van hierdie dokument,
asook ‘n beskrywing van hul strukture en eienskappe, ingesluit.
KABV 11
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Daaglikse en weeklikse / tweeweeklikse gefokusde luister- / praataktiwiteite wat rondom temas gebou word
‘n Groot deel van die tyd moet in Graad 1 aan luister en praat toegewy word. Dit word in Graad 2 en 3 verminder
wanneer meer lees- en skryfwerk in Eerste Addisionele Taal ingebring word. Gefokusde aandag moet in die
Grondslagfase aan luister en praat gegee word.
In Eerste Addisionele Taal word luister en praat soos volg georganiseer:
• ‘n Lys van aktiwiteite wat daagliks oor ‘n week gedek moet word. Die keuse en aantal aktiwiteite wat daagliks
gedek word, sal deur die onderwyser en die minimum of maksimum tyd wat hy of sy vir Eerste Addisionele Taal
beskikbaar het, bepaal word.
• ‘n Gefokusde aktiwiteit, byvoorbeeld “Luister na stories wat gelees of vertel word” wat een of twee keer per week
onderrig word, afhangend van die graad en die hoeveelheid tyd wat beskikbaar is.
Hierdie aktiwiteite word rondom temas georganiseer. Daar word aanbeveel dat onderwysers vier temas per kwartaal
kies, miskien minder waar die minimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik word. Die onderwyser moet temas kies
wat hulle tot die aanleer van ‘n addisionele taal leen. Die temas moet aan die leerders bekend wees, verkieslik temas
wat reeds in Huistaal gebruik is en wat baie geleentheid bied om die taal in konteks te leer. (Voorsien byvoorbeeld
geleenthede vir demonstrasie en gebruik voorwerpe wat reeds in die klas is.) Sommige temas word as voorbeelde
gegee, maar dit is slegs voorstelle en MOET NIE as voorskriftelik beskou word nie.
Die rede vir die gebruik van temas, is om herhaling van woordeskat en taalstrukture in betekenisvolle konteks te
plaas, byvoorbeeld woorde wat met die liggaam verband hou (gesig, oë, ore, neus, mond, arms, bene, voete) en die
posisie van die liggaamsdele (Wys na jou …; Dit is my …; Hier is my …) moet herhaaldelik in konteks gehoor word en
dan moet leerders die geleentheid kry om die woordeskat te gebruik. Soos wat die leerders na Graad 2 en 3 vorder,
moet hulle ook die geleentheid kry om die woorde te lees en te skryf. Leerders sal die woorde en strukture onthou en
gebruik indien dit gereeld herhaal word.
2.8 Lees en skryf
Om die bogenoemde redes word daar baie klem gelê op die ontwikkeling van mondelinge taal in Graad 1, wanneer
leerders in hul huistaal leer lees en skryf. In Graad 2 en 3 moet daar egter ook op die ontwikkeling van die Eerste
Addisionele Taal gefokus word.
Lees- en skryfwerk dra by tot die leerders se taalontwikkeling in Afrikaans. Leerders word meer aan hul addisionele
taal blootgestel deur te lees. Navorsing toon dat daar ‘n duidelike verband tussen die hoeveelheid leesaktiwiteite is
wat ‘n kind doen en hul woordeskatontwikkeling. Skryfwerk is belangrik omdat dit die kind dwing om oor taalstrukture
en spelling na te dink. Dit moedig leerders aan om die taal te verwerk, bespoedig taalverwerwing en verbeter
akkuraatheid, daarom word daar meer tyd aan lees- en skryfaktiwiteite in Eerste Addisionele Taal vir Graad 2 en 3
gewy.
Die aktiwiteite vir lees en skryf is soos volg:
2.8.1 Blootstelling aan gedrukte media in die omgewing
Vanaf hul vroegste jare word Suid-Afrikaanse kinders aan ‘n groot hoeveelheid media in die omgewing blootgestel,
byvoorbeeld tekens (padtekens, winkeltekens, ens.) en verpakking. Onderwysers kan dit as die beginpunt vir
leerders se ontluikende geletterdheid in hul addisionele taal gebruik. Hy of sy kan byvoorbeeld bekende verpakkings
12 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
of advertensies klas toe bring en vasstel of die leerders die handelsname kan herken. Vanaf die derde kwartaal van
Graad 1, wanneer leerders reeds ‘n mate van geletterdheid in hul huistaal verwerf het, kan die onderwyser sekere
voorwerpe in die klas in die leerders se huistaal en in Afrikaans etiketteer. Hierdie aktiwiteite ondersteun terloopse
leer; hulle is nie gefokusde geletterdheidsaktiwiteite nie en daar behoort nie baie tyd daaraan bestee te word nie.
2.8.2 Gedeelde lees
Gedeelde lees is ‘n belangrike aktiwiteit vir taal- en geletterdheidsontwikkeling in die Grondslagfase. Die doel van
gedeelde lees in Graad 1 is om die leerders in ‘n betekenisvolle, ondersteunende konteks aan hul addisionele taal
bloot te stel. Dit ontwikkel die leerders se ontluikende geletterdheid in hul addisionele taal. Hulle ontwikkel die begrip
van gedrukte teks en begin ‘n paar woorde in Afrikaans herken. Op hierdie vlak moet die onderwyser die volgende
doen:
• Kies ‘n eenvoudige, vergrote teks (byvoorbeeld ‘n Grootboek) met beperkte teks en heelwat goeie illustrasies.
Die storie moet ‘n duidelike, eenvoudige struktuur hê, byvoorbeeld Die Drie Varkies. Verkieslik moet die taal
herhalend en voorspelbaar wees (byvoorbeeld “Waar is Snip? Hy is in die huis. Waar is Snip? Hy is in die tuin”,
ensovoorts.) Namate die jaar vorder, behoort die vlak van die tekste moeiliker te word.
• Praat met die leerders oor die prente sodat hulle die woordeskat kan verstaan. Vra vrae in die huistaal. Help hulle
om die verband tussen die storie en hul eie lewens te sien.
• Lees die teks ‘n paar keer deur en gebruik die vinger of ‘n wyser sodat die leerders die teks kan volg.
• Vra vrae oor die teks.
• Betrek die leerders geleidelik by die “lees” van die storie.
Namate die leerders na Graad 2 en 3 vorder, behoort die teks ook meer gevorderd te raak. Die onderwyser
demonstreer hoe om vloeiend te lees en gebruik die teks om woordeskat op te bou, begrip te bevorder, woorde te
ontsyfer, en teksstrukture, taalstrukture en leestekens te verstaan.
2.8.3 Groepbegeleide lees
In Graad 2 begin leerders met ‘n nuwe aktiwiteit in hul addisionele taal: groepbegeleide lees. Hulle behoort egter met
hierdie aktiwiteit bekend te wees, omdat hulle dit reeds van die begin van Graad 1 af in Huistaal doen. Die onderwyser
moet ‘n gegradeerde leesreeks hê wat volgens moeilikheidsgraad gegradeer is. Leerders word volgens vermoë in
groepe van 6 - 10 geplaas en gebruik dan ‘n leesboek wat vir die groep se leesvlak geskik is. Die onderwyser werk
vir 15 minute een maal per week met elke groep, terwyl die ander groepe met selfstandige lees, lees in pare, of
aktiwiteite wat met die teks verband hou, besig is, byvoorbeeld eenvoudige skryfaktiwiteite soos om sinne te voltooi
of sinne in die korrekte volgorde te plaas. Die doel van groepbegeleide lees is dat die onderwyser die geleentheid
het om individuele aandag aan leerders te gee om hulle begrip en woordherkenningsvaardighede in die addisionele
taal te ontwikkel.
KABV 13
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Samestelling van groepe volgens vermoë
Voordat leerders gegroepeer kan word, moet hulle eers waargeneem word terwyl hulle uit die leesboeke lees. Kies ‘n boek wat
u dink die leerder kan lees, maar wat nie te maklik is nie - daar moet steeds ‘n paar uitdagings wees. As die leerder die teks
vlot en met toepaslike uitdrukking kan lees, is die teks op sy / haar leesvlak. Indien die leerder met die teks sukkel, moet ‘n
makliker teks gekies word totdat die korrekte vlak gevind is. Wanneer al die leerders geassesseer is, kan hulle volgens vermoë
gegroepeer word.
Stappe vir ‘n groepbegeleide leesles
I Kies ‘n toepaslike teks
Gewoonlik word gegradeerde leesboeke vir groepbegeleide lees gebruik. Hierdie tekste behoort op ‘n laer vlak as die gedeelde
leestekste te wees. Lees vooraf deur die teks en maak ‘n nota van enige woordeskat of taalstrukture wat vir die leerders ‘n
uitdaging mag wees. Dit bied vir die onderwyser ’n leerfokuspunt.
II Inleiding
Stel die tipe boek (byvoorbeeld fiksie of niefiksie) en die onderwerp bekend. Help die
leerders om die verband tussen die onderwerp en hul eie lewenservaringe te sien. Hou hierdie
praatjie gefokus en net lank genoeg sodat die leerders suksesvol kan lees (2 - 3 minute).
III Praat oor die prente
Gebruik die prente om die onderwerp aan die leerders bekend te stel en om oor nuwe
woordeskat te praat. Hou dit weereens ‘n gefokusde en kort aktiwiteit (2 - 3 minute).
IV Eerste lees
Die leerders lees die teks individueel. Die onderwyser neem die leesgedrag waar en mag dalk ‘n addisionele leerfokus kies wat
op hierdie waarnemings gegrond is. Die onderwyser beweeg van leerder tot leerder en luister na ‘n kort gedeelte wat elkeen
hardop lees. Die onderwyser spoor die leerder op hierdie stadium aan deur byvoorbeeld te sê:
• Wat verwag jy om in hierdie boek te lees?
• Maak dit vir jou sin?
• Mooi so! Jy het jouself gekorrigeer. Dit maak sin.
• Wat sal reg klink in hierdie sin?
• Kyk na die prent.
• Dit kan wees, maar kyk weer na die eerste letter.
Aanvanklik sal die onderwyser moontlik die vrae in die leerder se huistaal moet vra. Begin egter die vrae so gou moontlik in
Afrikaans te vra. Die leerders behoort met hierdie vrae bekend te wees, omdat hulle hierdie aktiwiteit reeds sedert die begin
van Graad 1 in hul huistaal doen.
V Begrip
Vra vrae oor die teks om begrip te toets.
VI Tweede en daaropvolgende leessessies
Tydens daaropvolgende dae herlees die leerders die teks in pare of alleen. Die primêre fokus is om vlotheid te ontwikkel en
die geleentheid te bied om die teks ter uitbreiding van woordeskat en dieper begrip te gebruik. Herhaalde lees ondersteun die
ontwikkeling van vlotheid in die addisionele taal.
Onderwysers mag dalk nie vertroud wees met die gebruik van groepbegeleide lees nie, veral in die Eerste Addisionele
Taal-klas, daarom kan hierdie metode geleidelik bekend gestel word. Sodra die metode met selfvertroue in Huistaal
gebruik word, kan dit tydens Eerste Addisionele Taal aangewend word. Intussen kan onderwysers klaslees met die
hele klas doen waar al die leerders dieselfde teks het en die leerders beurte neem om te lees. Onderwysers moet
egter steeds individuele leesgedrag waarneem en die leerders help om begrip en woordherkennings-vaardighede te
ontwikkel.
14 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Daar is ook nie net soveel tyd vir groepbegeleide lees in Eerste Addisionele Taal beskikbaar as in Huistaal nie.
Onderwysers wat die maksimum tyd vir Eerste Addisionele Taal volg, sal een maal per week vir 15 minute met elke
kleingroep kan werk. Diegene wat egter die minimum tyd vir Eerste Addisionele Taal volg, sal dit nie kan doen nie en
sal klasleeswerk in plaas van groepbegeleide lees moet doen.
2.8.4 Lees in pare en selfstandige lees
Lees in pare en selfstandige lees is ‘n manier waarop leerders aangemoedig word om vir genot te lees en die kans
kry om lees in te oefen. Tydens lees in pare lees twee leerders saam en maak beurte om te lees.
Leerders gebruik hierdie tyd om twee dinge te doen: 1) Hulle herlees die leesboek wat tydens groepbegeleide lees
gelees is, totdat dit vlot gelees kan word; 2) Hulle kies boeke uit die leeshoekie / klaskamerbiblioteek om vir genot te
lees. Die teks is op ‘n laer vlak as dié wat vir gedeelde en groepbegeleide lees gebruik word.
Wanneer geleenthede vir leerders geskep word om op hul eie te lees, leer hulle vlot lees, mits die teks maklik
genoeg is om sonder hulp te kan lees. Kort, eenvoudige boeke met voorspelbare teks en kleurvolle illustrasies is
ideaal. Sommige onderwysers hou daarvan om vir die leerders leeshuiswerk te gee - die herlees van die groep se
leesboek, of die lees van eenvoudige prentboeke. Hierdie aanvullende leesoefening speel ‘n belangrike rol wanneer
iemand leer lees, indien dit op ‘n gereelde basis plaasvind.
2.8.5 Klanke
Die eerste stadium waarop geleer word om geskrewe woorde op te deel, vind mondeling plaas. Hier leer die leerders
om die verskillende klanke van die taal te isoleer (fonemiese bewustheid). Die leerder moet die verwantskap herken
tussen die klank en die letter wat die klank verteenwoordig, byvoorbeeld / b /, / o /, / k / of / oe /, waarna die letters
saamgevoeg word om woorde te vorm, byvoorbeeld “bok”, “boek” (klanke). Die leerder moet die woorde verstaan
(begrip) en gereeld in gedrukte media daarmee in aanraking kom sodat hy of sy die woord onmiddellik sal herken.
Laastens moet die leerder die woorde vinnig en met begrip in sinne kan lees (vlotheid). Hierdie leesproses vind nie
stap vir stap plaas nie. Kinders herken en verstaan byvoorbeeld woorde uit die omgewing en gedeelde lees, vanaf
‘n jong ouderdom. Dit is egter steeds belangrik dat ‘n sistematiese klankeprogram in die huistaal gebruik word om te
leer lees, saam met lees, skryf en na stories luister.
Wanneer leerders in ‘n addisionele taal leer lees en skryf, kan hulle reeds woorde in die huistaal analiseer. Hulle
verstaan reeds die konsep van gedrukte media en het ‘n beduidende hoeveelheid voorafgaande kennis van die
verwantskap (verhouding) tussen klank en spelling. Tydens die klankelesse in Eerste Addisionele Taal moet die
leerders oefen om hierdie kennis toe te pas en die woorde in Afrikaans te dekodeer (byvoorbeeld die samevoeging
van verskillende klanke om woorde te vorm). Leerders moet ook leer waar die klank-spelling-verhouding tussen
die huistaal en die addisionele taal verskil. Die oe-klank in Afrikaans verteenwoordig byvoorbeeld ‘n ander klank in
Engels, byvoorbeeld: Afrikaans: koek, Engels: goes.
In Graad 1 is dit belangrik dat leerders ‘n sterk mondelinge grondslag in hul addisionele taal ontwikkel. Indien dit
nie gebeur nie, sal hulle nie die dekodering in Graad 2 verstaan nie en gevolglik geen of gebrekkige begrip hê van
wat hulle lees (barking at print). Dit sal tot die leerders se voordeel wees as hulle leer om die verskillende klanke
in Afrikaans in Graad 1 te identifiseer (fonemiese / klankbewustheid). Dit word gedoen deur middel van liedjies en
rympies wat hulle help om klanke te isoleer (byvoorbeeld: Jan Viljoen woon in ‘n skoen).
Die onderwyser moet besef dat dit sy of haar rol is om mettertyd die verwantskap tussen klank-spelling-bewustheid in
die addisionele taal op te bou, en nie op volkome akkuraatheid aan te dring nie. Die leer van klanke behoort regdeur
die Grondslagfase aan die hand van kort, gereelde aktiwiteite plaas te vind.
KABV 15
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Daaglikse / Weeklikse klanke-aktiwiteite
Klanke behoort regdeur die Grondslagfase spesifieke aandag te geniet. ‘n Program word in die kurrikulum vir Eerste
Addisionele Taal voorsien. In Graad 1 is die klem op die ontwikkeling van fonemiese / klankbewustheid. In Graad 2 en
3 bou die program voort op dit wat die leerders reeds in Huistaal gedoen het. Omdat die tyd vir die aanleer van klanke
beperk is, word onderwysers aangemoedig om klanke by luister-, praat- en gedeelde leesaktiwiteite te integreer.
2.8.6 Woordherkenning
Sigwoorde word geleer wanneer leerders die woorde herhaaldelik sien. Woorde wat gereeld in teks voorkom
(hoëfrekwensie woorde) word ook so aangeleer. Hoe meer die leerders in hul addisionele taal lees, hoe meer
sigwoorde word aangeleer.
2.8.7 Begrip
Leerders is dikwels wel daartoe in staat om die woorde te dekodeer of te analiseer, maar hulle verstaan nie wat hulle
lees nie. Dit lei tot die term “barking at print” wat deur sommige mense gebruik word. Die hoofrede waarom leerders
nie verstaan wat hulle lees nie, is omdat hulle taalvaardighede swak ontwikkel is. Die nodige woordeskat en taal
ontbreek om sin te maak uit dit wat gelees word. Daarom moet die leerders soveel moontlik aan Afrikaans op die
regte vlak blootgestel word om woordeskat en taal te bevorder. Strategieë soos om, byvoorbeeld, ‘n “woordmuur” in
die klaskamer op te bou, of om die leerders aan te moedig om persoonlike woordeboeke (woordeskatboeke) aan te
hou, kan suksesvol gebruik word.
‘n Ander belangrike manier om die leerders se leesbegrip te ontwikkel, is om vrae te vra wat die leerders in staat stel
om interaksie met die teks te hê. Die onderwyser begin met eenvoudige vrae, byvoorbeeld: “Wie het die pap geëet?”,
“Wat het Gouelokkies geëet?” en “Waar het Gouelokkies geslaap?” Soos wat die leerders aan die vrae gewoond
raak en die nodige taal ontwikkel om dit te beantwoord, kan meer komplekse vrae gevra word. Wanneer leerders
in Graad 3 kom, behoort hulle hoekom-vrae, soos “Hoekom het Gouelokkies nie Pappa Beer se pap geëet nie?”, te
kan beantwoord.
Verdere inligting oor gedeelde lees, groepbegeleide lees, lees in pare en selfstandige lees, klanke, woordherkenning en
begrip, kan in die Departement van Basiese Onderwys se handboek Teaching Reading in the Early Grades (2008) op www.
education.gov.za verkry word.
16 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
2.8.8 Skryfwerk
Leerders leer die vaardighede ten opsigte van lettervorming en skryf in hul huistaal aan. Hierdie kennis kan vanaf die
derde kwartaal van Graad 1 in Eerste Addisionele Taal toegepas word. Die skryfaktiwiteite in Graad 1 is eenvoudig
omdat die leerders nog in hul huistaal op skryfwerk fokus.
In Graad 2 word daar in Eerste Addisionele Taal meer klem op skryfwerk geplaas. Skryfwerk word met behulp van
die onderwyser se leiding gedoen. Leerders skryf, byvoorbeeld, sinne met behulp van ‘n sinsraam, soos Ek hou
van ______ / Ek hou nie van ______ nie. In Graad 3 word die skryfwerk meer uitdagend. Daar word van leerders
verwag om ‘n eenvoudige stel reëls en ‘n persoonlike oorvertelling neer te skryf. Hulle skryf ook, met hulp van die
onderwyser, ‘n eenvoudige storie tydens gedeelde skryfwerk.
Baie van die skryfvaardighede word van die huistaal af oorgedra. Leerders leer byvoorbeeld hoe om ‘n teks, soos ‘n
persoonlike oorvertelling, eers in hul huistaal te skryf voordat hulle hierdie kennis na die addisionele taal oordra. Net
so leer die leerders om hul skryfwerk in die huistaal en later in die addisionele taal te beplan, te skryf en te hersien.
2.8.9 Taalstruktuur en -gebruik
Die grondslag vir die ontwikkeling van taalvaardighede (luister, praat, lees en skryf) is kennis van die woordeskat en
taalstruktuur van die addisionele taal. In Graad 1 is die woordeskat en taal wat aangeleer word terloops, met ander
woorde deur middel van blootstelling aan die gesproke taal. In Graad 2 en 3 word woordeskat en taal ook deur die
lees van Afrikaans aangeleer. In Graad 3 is daar spesifieke aktiwiteite wat op Taalstruktuur fokus.
Woordeskatteikens word vir elke graad gestel en ‘n lys hoëfrekwensie woorde in Afrikaans word in Afdeling 3 van
hierdie dokument voorsien. Onderwysers kan die volgende strategieë gebruik om leerders se woordeskat te ontwikkel:
• Woordmure en etikette / kaartjies in die klaskamer
• Woordeskatspeletjies, byvoorbeeld woordvasvrae
• Selfstandige lees
• Persoonlike woordeboeke / woordeskatboeke
• Geïllustreerde kinderwoordeboeke (een- en tweetalig)
KABV 17
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
AFDELING 3: OORSIG VAN DIE TAAL VAARDIGHEDE EN
ONDERRIGPLANNE
OORSIG VAN TAALVAARDIGHEDE VIR ONDERRIG IN DIE EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1 GRAAD 2 GRAAD 3
• Bou ‘n mondelinge woordeskat op • Gaan voort deur ‘n mondelinge • Gaan voort deur ‘n mondelinge
deur gebruik te maak van temas woordeskat op te bou deur gebruik woordeskat op te bou deur gebruik
wat deur die onderwyser gekies te maak van temas wat deur die te maak van temas wat deur die
is, byvoorbeeld: Dinge wat ek kan onderwyser gekies is, byvoorbeeld: onderwyser gekies is, byvoorbeeld:
doen; Die weer. Gevoelens, Seisoene. Vind uit …
• Bou verbandhoudende woordeskat • Bou verbandhoudende woordeskat • Bou verbandhoudende woordeskat
op met betrekking tot vorms, op met betrekking tot tyd en op met betrekking tot vergelykings
grootte en rigting. volgorde. en beskrywings.
• Reageer gepas op twee of • Volg kort opmekaarvolgende • Luister na instruksies en reageer
meer eenvoudige mondelinge instruksies, byvoorbeeld: Trek ‘n gepas.
instruksies, byvoorbeeld: Plaas die sirkel. Kleur dit rooi in. • Reageer op en stel versoeke
rooi balle in die sak. • Gee eenvoudige instruksies. • Praat oor ‘n prent of ’n foto.
• Reageer op groetvorme en • Verstaan deur te reageer op • Vra vir duidelikheid, byvoorbeeld:
rig ook eenvoudige versoeke, eenvoudige vrae soos: Watter? Ek verstaan nie. Herhaal dit
byvoorbeeld: Mag ek die Wie se? Wie se boek is dit? asseblief.
klaskamer verlaat?
• Vra eenvoudige formulerende vrae: • Vertel gebeure in die regte
• Memoriseer en dra aksierympies Wat is jou naam? volgorde oor.
voor, asook eenvoudige gediggies
LUISTER EN PRAAT
• Maak eenvoudige stellings en rig • Luister na stories en persoonlike
en liedjies.
duidelike versoeke, byvoorbeeld: vertellings en beantwoord
• Speel eenvoudige taalspeletjes. Mag ek uitgaan, asseblief? Ek voel begripsvrae.
• Luister na kort, eenvoudige stories siek.
• Voorspel wat volgende gaan
wat vertel of voorgelees word en • Identifiseer ‘n voorwerp deur gebeur in ‘n storie of in ‘n
voer besprekings oor die prente. ‘n eenvoudige mondelinge persoonlike oorvertelling.
• Dramatiseer eenvoudige stories beskrywing te gee.
• Druk gevoelens oor ‘n storie uit.
deur gedeeltes van die tekste te • Praat oor iets in ‘n prent.
gebruik. • Vertel die storie oor.
• Luister na stories en vertel hulle
• Reageer op eenvoudige vrae oor • Luister na niefiksie-tekste (feitelike
oor.
‘n storie en gee kort antwoorde. oorvertellings, prosedures of ’n
• Beantwoord eenvoudige vrae oor inligtingsverslag) en beantwoord
• Identifiseer ‘n persoon, dier die storie, byvoorbeeld: Wie het die dan begripsvrae.
of voorwerp uit ‘n eenvoudige pap geëet?
mondelinge beskrywing, • Gee, met hulp van die onderwyser,
• Dramatiseer eenvoudige stories ‘n eenvoudige opsomming van
byvoorbeeld om die beskrywing by
deur gedeeltes van die tekste te niefiksie-tekste.
die prent te pas.
gebruik.
• Luister en reageer op eenvoudige • Neem aan ‘n kort gesprek oor ‘n
• Vertel die storie oor met die hulp bekende onderwerp deel.
vrae soos: Wat? Hoeveel? Wat is
van die onderwyser.
jou naam? • Verstaan en reageer op vrae soos
• Vertel kort, eenvoudige, Wanneer? Wie? Waarom het die
• Gebruik kort frases om jouself op
opeenvolgende gebeure of huis omgeval?
eenvoudige maniere uit te druk,
ondervindings oor.
byvoorbeeld: My naam is … • Dra ‘n gediggie of rympie voor.
• Memoriseer en dra aksierympies, Sing ‘n liedjie (met meegaande
gediggies en liedjies voor. aksies).
• Speel eenvoudige taalspeletjies. • Speel taalspeletjies.
18 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
OORSIG VAN TAALVAARDIGHEDE VIR ONDERRIG IN DIE EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1 GRAAD 2 GRAAD 3
• Ontwikkel klankbewustheid in Fonemiese bewustheid • Identifiseer letter-klank-
die Eerste Addisionele Taal deur verhoudings van alle enkelklanke
• Onderskei mondeling tussen
middel van rympies en liedjies, in die huistaal en die addisionele
klanke wat dikwels verwarrend kan
byvoorbeeld: San sit op die mat. taal en is ook bewus van enige
wees, byvoorbeeld: mier, muur
Sy speel gou met die kat. verskille.
Klanke
• Identifiseer sommige rymwoorde. • Herken konsonanttweeklanke aan
• Identifiseer letter-klank- die begin en einde van woorde,
• Herken beginklanke in bekende
verhoudings van alle enkelklanke byvoorbeeld st-, dr-, sm-, -d, -ld,
woorde, byvoorbeeld k in kat.
- begin met dié wat dieselfde in die -rg.
• Kan mondelinge sinne in woorde huistaal en die addisionele taal is.
• Herken ten minste 10 diftonge,
verdeel. Klap en sê die woorde.
• Identifiseer letter-klank- byvoorbeeld: eeu, aai, ooi, oei.
• Verdeel meerlettergrepige woorde verhoudings wat verskil van dié in
• Herken klanke wat uit twee vokale
in lettergrepe. Klap en sê die die huistaal.
bestaan, byvoorbeeld: ei, eu, ou.
woorde.
• Bou en breek woorde op met
• Herken die e wat soos ‘n i klink,
KLANKE
• Onderskei tussen die 3-letterklanke, byvoorbeeld: k-a-t,
soos in water, later.
aanvangsklank en die res van die k-at, kat; p-e-n, p-en, pen.
lettergreep in eenvoudige woorde • Herken die d wat soos t (brood,
• Herken algemene eindklanke
soos k-at, m-at, l-at. bed) klink.
in byvoorbeeld meervoude en
• Herken meervoude mondeling verkleiningsuitgange. • Bou en breek woorde op
(s en e). deur gebruik te maak van
• Groepeer algemene woorde in
konsonanttweeklanke, byvoorbeeld
woordgroepe, byvoorbeeld kos,
dr-i-nk.
los, pos, kat, mat, lat.
• Herken bekende rymwoorde,
• Herken algemene konsonant-
byvoorbeeld kom, som, dom.
tweeklanke aan die begin en einde
van woorde, byvoorbeeld dr-om, • Herken meer komplekse
dr-oom, t-a-nd, n-aa-ld. woordgroepe, byvoorbeeld spr-ing,
spr-eek.
• Bou en breek woorde op wat
begin met algemene konsonant- • Herken en gebruik agtervoegsels.
tweeklanke, soos st-aan, kr-o-m.
• Bou woorde met reeds
• Herken 3 vokaal-tweeklanke soos aangeleerde klanke en klank hulle.
in b-oo-t, l-ee-r, m-uu-r.
KABV 19
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
OORSIG VAN TAALVAARDIGHEDE VIR ONDERRIG IN DIE EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1 GRAAD 2 GRAAD 3
Omgewingsgedrukte media Gedeelde lees Omgewingsgedrukte media
• Lees eenvoudige etikette (Eerste • Lees ‘n kort geskrewe teks saam • Lees eenvoudige plakkate of
Addisionele en Huistaal) uit met die onderwyser (fiksie of opskrifte van plakkate in die
jou onmiddellike omgewing, niefiksie) deur van Grootboeke en omgewing.
byvoorbeeld deur, venster, kas, vergrote tekste gebruik te maak.
Gedeelde lees
skryfbord, ens. Gebruik die prente om woordeskat
uit te brei en die titel om • Lees fiksie- en niefiksie-tekste
Ontluikende / Vormende lees
voorspellings te doen. Beantwoord saam met die onderwyser.
• Kennis en vaardighede wat in die kort mondelinge vrae oor die teks. Gebruik die illustrasies om
huistaal opgedoen is, word nou woordeskatontwikkeling te
• Kry betekenis uit ‘n kort geskrewe
op die addisionele taal oorgedra, ondersteun.
teks met prente, deur die prente in
byvoorbeeld soos die hantering
logiese volgorde te rangskik of om • Beantwoord eenvoudige vrae wat
van boeke en basiese beginsels
onderskrifte by prente te pas. die begrip van die teks ondersteun.
van skryf (links na regs, bo na
onder). • Verbind eie ervarings aan die teks • Vertel oor en rangskik gebeure in
wat deur die onderwyser gelees die storie in ‘n logiese volgorde.
• Herken ‘n paar hoëfrekwensie
word. • Gee ‘n opsomming oor ‘n niefiksie-
sigwoorde (is, was, sy, hy).
• Vertel ‘n gedeelte van die storie teks, byvoorbeeld: ‘n feitelike
Gedeelde lees as ‘n klas saam met
LEES EN KYK
oor of maak ‘n opsomming van ‘n vertelling.
die onderwyser
niefiksie-teks (2 - 3 sinne) met hulp Groepbegeleide lees
• Luister na eenvoudige, Grootboek van die onderwyser.
niefiksie-tekste of stories. Die • Lees stil asook hardop tydens
Groepbegeleide lees begeleide lees, d.w.s die hele
onderwyser maak van Grootboeke
of prente gebruik. • Lees hardop uit eie boek groep lees dieselfde teks saam
gedurende groepbegeleide lees met die onderwyser.
• Praat oor die illustrasies in die
saam met die onderwyser (die • Gebruik die leesstrategieë wat
Grootboek of in die prente. Die
groep lees dieselfde teks). in die huistaal aangeleer is
huistaal kan gebruik word waar
nodig. • Gebruik die leesstrategieë wat om betekenis uit ‘n teks te kry.
in die huistaal aangeleer is Leerders begin hulself moniteer
• Leer sekere mondelinge
om betekenis uit ‘n teks te kry. betreffende klanke, kontekstuele
woordeskat uit die prente in Eerste
Leerders begin hulself moniteer leidrade, struktuuranalise en
Addisionele Taal.
betreffende klanke, kontekstuele sigwoorde.
• Beantwoord eenvoudige leidrade, struktuuranalise en • Gebruik diagramme en illustrasies
mondelinge vrae oor die storie. sigwoorde. vir toenemende begrip.
• Na herhaalde voorlesings kan • Gebruik diagramme en illustrasies • Lees hardop met toenemende
leerders saam lees waar moontlik. om die teks te verstaan. vlotheid, spoed en uitdrukking.
• Deur blootstelling aan tekste, • Lees toenemend vlot en • Toon begrip vir punktuasie tydens
kan die leerder ‘n hoëfrekwensie ekspressief. hardoplees deur die stemtoon
sigwoordeskat ontwikkel (die, en,
• Toon begrip vir punktuasie tydens voortdurend te verander sodat dit
hy, sy, ons, julle, hulle, kan).
hardoplees. die teks kan pas.
• Dramatiseer die storie.
20 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
OORSIG VAN TAALVAARDIGHEDE VIR ONDERRIG IN DIE EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
• Teken prente om die hoofgedagte • Gaan voort om ‘n sigwoordeskat • Gebruik selfkorrigeringstrategieë
van die storie weer te gee. op te bou. tydens lees.
Lees in pare / Selfstandige lees Lees in pare / Selfstandige lees
• Lees eie skryfwerk en dié van • Lees eie skryfwerk en die van
ander. ander.
• Lees selfstandig boeke wat • Lees hardop vir ‘n maat.
tydens gedeelde lees gelees
• Lees selfstandig eenvoudige fiksie
is, eenvoudige prentverhale en
en niefiksie, boeke uit verskillende
ander boeke wat in die leeshoekie
kulture, boeke wat tydens
voorkom.
gedeelde lees gebruik is, tydskrifte
• Gebruik geïllustreerde en prentverhale.
woordeboeke vir jong leerders
• Gebruik geïllustreerde
om die betekenis van onbekende
woordeboeke vir jong leerders
woorde na te slaan.
om die betekenis van onbekende
woorde na te slaan.
KABV 21
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
OORSIG VAN TAALVAARDIGHEDE VIR ONDERRIG IN DIE EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1 GRAAD 2 GRAAD 3
• Maak gebruik van • Gebruik skryfvaardighede wat • Gebruik skryfvaardighede wat
skryfvaardighede wat reeds in die reeds in die huistaal aangeleer is. reeds in die huistaal aangeleer is.
huistaal aangeleer is.
• Skryf lyste met opskrifte • Skryf meer komplekse lyste met
• Teken, met hulp van die opskrifte, byvoorbeeld: insekte:
• Kies ‘n onderskrif en skryf dit oor
onderwyser, prente en skryf miere, bye, skoenlappers.
by ‘n prent waarby dit die beste
gepaste byskrifte. Lees die
pas. • Skryf sinne wat deur die
byskrifte.
onderwyser dikteer word.
• Skryf, met hulp, ‘n onderskrif vir ‘n
• Skryf eenvoudige lyste,
prent, byvoorbeeld Die rooi motor • Skryf eenvoudige tekste soos
byvoorbeeld ‘n inkopielys.
is groot. Lees wat geskryf is. uitnodigings of verjaardagkaarte.
• Voltooi sinne deur die gepaste, • Skryf, met hulp, ‘n persoonlike
ontbrekende woord in te vul. vertelling van jou ervarings deur
van ‘n raamwerk gebruik te maak
• Skryf sinne deur ‘n skryfraam te
(Gister het ek … en toe … Daarna
gebruik, byvoorbeeld: Ek hou van
… Uiteindelik het ...)
… Ek hou nie van … nie.
• Skryf, met hulp, ‘n lys met
• Skryf sinne deur gebruik te
instruksies, byvoorbeeld ’n resep.
maak van letters en eenvoudige
sigwoorde wat reeds aangeleer is. • Skryf saam met die onderwyser ‘n
SKRYF
eenvoudige storie op die skryfbord
• Skryf bekende woorde en sinne
en leerders skryf dit oor (gedeelde
neer wat deur die onderwyser
skryf).
gedikteer word.
• Organiseer inligting in ‘n tabel of
• Orden sinne om 'n paragraaf te
op ‘n staafgrafiek.
vorm. Skryf dit oor.
• Skryf sinne oor ‘n bekende
• Skryf ‘n paragraaf van omtrent 3
onderwerp
sinne oor ‘n bekende onderwerp.
(6 - 8 sinne, een of twee
• Skryf kort, eenvoudige tekste wat paragrawe).
reeds in die huistaal aangeleer
• Gebruik die skryfproses (beplan,
is, byvoorbeeld ‘n boodskap op ‘n
skryf, redigeer, bied aan).
beterskapkaartjie.
• Gebruik leestekens korrek
• Gebruik vaardighede wat in die
(byvoorbeeld hoofletters,
huistaal aangeleer is om inligting
punte, kommas, vraagtekens,
in ‘n eenvoudige grafiekvorm,
uitroeptekens, aanhalingstekens,
byvoorbeeld ‘n tabel of ‘n tydlyn, te
afkappingstekens).
organiseer.
• Spel algemene woorde korrek, en
• Gebruik, met hulp, selfstandige
probeer onbekende woorde reg
naamwoorde en voornaamwoorde
spel deur bestaande klankkennis
op die korrekte wyse.
te gebruik.
22 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
OORSIG VAN TAALVAARDIGHEDE VIR ONDERRIG IN DIE EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
• Skryf, met hulp, eenvoudige • Gebruik die teenwoordige,
voorbeelde van die teenwoordige toekomende en verlede tyd met
en verlede tyd. toenemende akkuraatheid.
• Vorm met die onderwyser se • Gebruik voorsetsels, selfstandige
hulp meervoude van bekende naamwoorde, werkwoorde en
selfstandige naamwoorde. voornaamwoorde met toenemende
akkuraatheid.
• Spel algemene woorde korrek deur
van ‘n kinderwoordeboek gebruik • Skep eie woordbank en
te maak. persoonlike woordeboek.
• Gebruik hoofletters en punte wat • Gebruik een- en tweetalige
reeds in die huistaal geleer is. kinderwoordeboeke.
• Skep eie woordbank en
persoonlike woordeboek.
KABV 23
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1 GRAAD 2 GRAAD 3
• Toon begrip en die vermoë om • Toon begrip en die vermoë om • Toon begrip en die vermoë om
taalstrukture binne die konteks van taalstrukture binne die konteks taalstrukture binne die konteks
betekenisvolle gesproke taal te van betekenisvolle gesproke en van betekenisvolle, gesproke en
ontwikkel. geskrewe taal, te ontwikkel. geskrewe taal te ontwikkel.
• Verstaan ontkenningsvorme, • Gebruik sommige grammatikale • Gebruik die teenwoordige tyd,
byvoorbeeld: Moenie hardloop nie. vorme waaraan die leerders verlede tyd en die toekomstige tyd.
in Graad 1 blootgestel was
• Verstaan en gebruik sinne in die • Verstaan en gebruik selfstandige
byvoorbeeld die teenwoordige
teenwoordige tyd, byvoorbeeld: Sy naamwoorde, soos boeke, suiker,
tyd, modale werkwoorde,
hou van skool. sand.
negatiewe vorme, meervoude,
• Verstaan vraagsinne, byvoorbeeld: voornaamwoorde, voorsetsels, • Gebruik die lidwoorde ’n en
Wat? Hoe? Hoeveel? byvoeglike naamwoorde en die saam met die selfstandige
werkwoorde. naamwoord.
• Verstaan en gebruik persoonlike
voornaamwoorde (ek, jy, ons, • Verstaan en gebruik die verlede • Gebruik besitlike voornaamwoorde,
TAALSTRUKTUUR EN -GEBRUIK
hulle). tyd, byvoorbeeld: Ek het my gesig byvoorbeeld: Die man was sy
gewas. gesig.
• Verstaan en gebruik modale
hulpwerkwoorde (mag, kan), • Verstaan en gebruik tydlyne, • Verstaan en gebruik trappe van
byvoorbeeld: Ek kan spring. Mag byvoorbeeld: Eers … en toe … vergelyking, byvoorbeeld: vinnig,
ek die kamer verlaat? (volgende). Daarna … vinniger, die vinnigste.
• Verstaan en gebruik sinne in die • Verstaan en gebruik vraagsinne, • Verstaan en gebruik aanwysende
negatiewe vorme, byvoorbeeld: Sy byvoorbeeld: Wanneer het jy …? voornaamwoorde, byvoorbeeld:
lees nie. Sy kan nie spring nie. hierdie, daardie, die, dit.
• Verstaan en gebruik
• Herken en gebruik voornaamwoorde, byvoorbeeld: • Gebruik ‘n verskeidenheid
meervoudsvorme van selfstandige my, haar, hy. vraagsinne, byvoorbeeld: Watter?
naamwoorde, byvoorbeeld: boek / Waarom?
• Begryp en gebruik ‘n groter
boeke.
verskeidenheid byvoeglike • Verstaan en gebruik 1 500 - 2 500
• Verstaan en gebruik besitlike naamwoorde en werkwoorde. woorde aan die einde van Graad 3.
voornaamwoorde, byvoorbeeld:
• Begin gebruik die koppelwerkwood
myne, syne, hare.
is, byvoorbeeld: Sy is gelukkig.
• Verstaan en gebruik voorsetsels,
• Verstaan en gebruik 1 000 - 2 000
byvoorbeeld: op, in, uit, langs.
woorde aan die einde van Graad 2.
• Verstaan en gebruik byvoeglike
naamwoorde byvoorbeeld:
gelukkig, hartseer, en bywoorde,
byvoorbeeld: vinnig, stadig.
• Verstaan en gebruik 700 - 1 000
woorde aan die einde van Graad 1.
24 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
3.1 Graad 1
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL
GRAAD 1
VEREISTES PER KWARTAAL
KWARTAAL 1
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LUISTER EN PRAAT (MONDELING)
1 uur 30 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Week 1 - 5
Onderwysers behoort twee temas te kies wat hulle in staat sal stel om woordeskat bekend te stel, te gebruik en al die
onderstaande aktiwiteite te dek.
Let daarop dat die voorgestelde temas / onderwerpe slegs voorstelle is. Onderwysers kan hul eie geskikte temas
kies. Dit sal van die konteks en die beskikbare hulpmiddels afhang. Hulle moet seker maak dat hulle die nodige
Grootboeke, plakkate, rympies, liedjies, speletjies en regte voorwerpe beskikbaar het vir die tema wat hulle gekies het.
Indien moontlik, probeer al die aktiwiteite meer as een keer dek. Onderwysers moet ook die leerders assesseer deur van die
aanbevole informele assesseringsaktiwiteite vir week 1 - 5 gebruik te maak.
Week 6 - 10
Onderwysers moet twee nuwe temas kies wat voortbou op die werk wat in die eerste vyf weke gedoen is. Die temas behoort
hulle geleentheid te gee om nuwe woordeskat bekend te stel en dit wat reeds onderrig is, te konsolideer, asook om eenvoudige
basiese taalstrukture voortdurend te herhaal as hy of sy met die leerders in die Eerste Addisionele Taal kommunikeer.
Onderwysers moet al die aktiwiteite meer as een keer probeer gebruik. Hulle behoort ook die leerders te assesseer deur van
die aanbevole informele assesseringsaktiwiteite vir Week 6 - 10 gebruik te maak. Die formele assesseringsaktiwiteit word aan
die einde van die kwartaal gedoen.
Daaglikse aktiwiteite (1 uur per week)
Een of meer van die volgende aktiwiteite moet elke dag gedoen word:
• Begin ‘n mondelinge woordeskat (luister en praat) ontwikkel deur van temas, byvoorbeeld: My klere, gebruik te maak.
• Reageer op eenvoudige groetvorme deur frases te gebruik, byvoorbeeld: Goeie môre. Hoe gaan dit? Dit gaan goed met my.
• Rig eenvoudige versoeke, byvoorbeeld: Mag ek asseblief toilet toe gaan?
• Wys na voorwerpe in die klaskamer of op prente in opdrag van die onderwyser se instruksies, byvoorbeeld: Wys vir my die
meisie wat ‘n rooi rok aanhet.
• Benoem sommige voorwerpe in die klaskamer na aanleiding van die onderwyser se vrae, byvoorbeeld: Wat is dit? ’n Hoed.
• Reageer op eenvoudige mondelinge instruksies, byvoorbeeld: Trek jou trui uit.
• Reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Watter kleur is die trui? Rooi.
• Verstaan en gebruik eenvoudige taalstrukture in konteks, soos die meervoudsvorm van naamwoorde wat getel kan word,
byvoorbeeld: Een sokkie, twee sokkies.
• Sing eenvoudige liedjies en voer die aksies uit, byvoorbeeld: Dit is hoe ek my trui aantrek, trui aantrek, trui aantrek …
• Neem aan aksieliedjies en rympies deel en voer bewegings uit, byvoorbeeld: Hier is Oupa se bril, Hier is Oupa se hoed.
• Speel taalspeletjies. Die onderwyser steek ‘n hoed in die klaskamer weg en vra dan vrae soos: Waar is die hoed? Is dit onder
die bank? Is dit in die kas?
KABV 25
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Aktiwiteite wat op luister en praat gefokus is (15 minute twee maal per week)
Luister na stories wat vertel of gelees word.
Die onderwyser moet twee maal per week ‘n storie lees of vertel. Stories wat vertel word, kan met behulp van gebare
en ander toneelrekwisiete, byvoorbeeld maskers, gedramatiseer word. ’n Grootboek of geïllustreerde plakkaat (waar
al die leerders die prent kan sien) word gebruik vir stories wat gelees word.
• Luister met genot na kort fiksie- en niefiksie-tekste wat uit ‘n Grootboek of ‘n geïllustreerde plakkaat vertel of gelees word, en
neem deel aan refreine op gepaste tye, byvoorbeeld: Jan Viljoen woon in ’n skoen.
• Verstaan en reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Watter kleur is die skoen? en instruksies, byvoorbeeld: Wys my Jan
Viljoen se skoen.
• Noem van die dinge in ‘n prent as reaksie op die onderwyser se vrae, byvoorbeeld: Wie is dit? Dit is Jan Viljoen.
Die ontwikkeling van begrippe, woordeskat en taalstrukture
Deur aan die bostaande aktiwiteite deel te neem, word …
• mondelinge woordeskat (insluitend begripswoordeskat, byvoorbeeld kleure, blou, rooi, groen) voortdurend opgebou; en
• die begrip en vermoë om eenvoudige taalstrukture te gebruik (byvoorbeeld bevele, soos Trek jou trui uit, besitlike
voornaamwoorde soos my trui en die meervoudsvorm van naamwoorde wat getel kan word, soos een sokkie, twee
sokkies) ontwikkel.
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
Week 1 - 5
• Reageer op eenvoudige mondelinge instruksies.
• Wys na voorwerpe in die klaskamer, of op prente in opdrag van die onderwyser se instruksies.
Week 6 - 10
• Noem sommige voorwerpe in ‘n prent of in die klaskamer.
• Reageer op eenvoudige vrae.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 1
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Reageer op eenvoudige vrae.
• Demonstreer begrip van basiese woordeskat deur na sommige voorwerpe in die klaskamer, of op ‘n prent in opdrag van
die onderwyser te wys, byvoorbeeld: Wys vir my die rooi / geel / blou / groen trui / sokkies / hemp.
26 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1: KWARTAAL 1
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LEES EN KLANKE Minimum tyd: 30 minute
Maksimum tyd: 1 uur 15 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Klanke / klankbewustheidsaktiwiteite (1 - 5 minute per aktiwiteit)
Hierdie aktiwiteit moet baie vlugtig gedoen word en met luister en praat en gedeelde leesaktiwiteite geïntegreer word.
• Breek mondelinge sinne in woorde op deur op elke woord te klap, byvoorbeeld sinne uit die storie.
• Identifiseer met behulp van die onderwyser woorde wat in stories, liedjies en rympies rym, byvoorbeeld: My twee ogies kan
sien. My twee handjies kan dien.
• Identifiseer verskillende beginklanke in woorde, byvoorbeeld: h in hoed, s in sak.
Ontluikende / Vormende lees (5 - 10 minute een of twee keer per kwartaal)
Daar moet ‘n permanente uitstalling in die klaskamer van plakkate en ander verpakkingsmedia wees wat in die mark
en omgewing beskikbaar is. Indien daar op uitstappies gegaan word, moet die onderwyser die leerders van gedrukte
teks uit die omgewing bewus maak.
• Herken algemene woorde uit die alledaagse omgewing, byvoorbeeld oop / toe, in / uit.
• Ontwikkel ontluikende lees, byvoorbeeld die konsep van teks deur die gedeelde leesaktiwiteite.
Gedeelde lees (minimum 30 minute en maksimum 1 uur en 15 minute per week)
As die onderwyser die maksimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik, moet sy / hy ‘n groot boek of plakkaat (of
enige ander vorm van vergrote teks) elke week bekendstel en elke dag die aktiwiteit doen. As die onderwyser die
minimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik, moet sy / hy dieselfde teks oor 2 tot 3 weke versprei en die aktiwiteit
een of twee maal per week doen. Die onderwyser lees die teks vir die hele klas, wys na die woorde en bespreek die
prente en die storielyn. Sy lees dit weer gedurende die week en moedig die leerders aan om mee te doen. Die teks
word gebruik om nuwe woordeskat bekend te stel.
• Luister na, volg die storie of niefiksie-teks en kyk saam met die onderwyser na die prente.
• Praat oor die prente en gebruik die huistaal waar nodig.
• Identifiseer voorwerpe in die storie. (Wys vir my die ou man. Wys na die hond.)
• Beantwoord eenvoudige vrae met behulp van die prente. (Waar is die hoed?)
• Leer mondelinge woordeskat aan, byvoorbeeld hoed, oud, man, wind.
• Na herhaalde lees, neem op gepaste tye aan refreine deel, byvoorbeeld: Sjj, sjj waai die wind.
• Dramatiseer die stories deur gedeeltes van die teks te gebruik.
• Teken ‘n prent wat die hoofgedagte van die storie weergee.
KABV 27
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Fonologiese en fonemiese bewustheid (mondeling en / of prakties)
• Begin verskillende beginklanke in woorde identifiseer.
• Identifiseer woorde wat in stories, liedjies en rympies rym.
Lees (mondeling en / of prakties)
• Identifiseer sommige mense, diere en voorwerpe in die illustrasies wat in die Grootboek (of enige ander vergrote teks)
voorkom.
• Beantwoord eenvoudige vrae oor die storie of niefiksie-teks.
• Teken ‘n prent wat die hoofgedagte van die storie of niefiksie-teks weergee.
Formele assesseringsaktiwiteit 1
Lees (mondeling en / of prakties)
• Beantwoord eenvoudige vrae oor die storie of niefiksie-teks.
• Demonstreer - in opdrag van die onderwyser - begrip van die woordeskat in die storie deur na die voorwerpe in prente te
wys, byvoorbeeld: Wys vir my die ou man se hoed / stok / jas.
28 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1: KWARTAAL 1
VOORGESTELDE KONTAKTYD
SKRYF Minimum tyd: Geen
Maksimum tyd: 15 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Gedeelde skryf (maksimum tyd - een maal per week)
Die onderwyser moet bystand verleen met vroeë skryfaktiwiteite in die Eerste Addisionele Taal.
• Skryf, met behulp van die onderwyser, ‘n onderskrif vir sy of haar tekening, en lees terug wat geskryf is.
Assessering
Voorstel vir informele assesseringsaktiwiteite
Skrif (Geskrewe)
• Skryf ‘n onderskrif vir sy of haar tekening en lees terug wat geskryf is.
KABV 29
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1: KWARTAAL 2
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LUISTER EN PRAAT(MONDELING)
1 uur 30 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Week 1 - 5
Onderwysers moet twee temas kies wat hulle in staat sal stel om woordeskat bekend te stel, te gebruik en al die
onderstaande aktiwiteite te dek. Let daarop dat die voorgestelde temas / onderwerpe slegs voorstelle is. Onderwysers kan
hul eie temas kies. Dit sal van die konteks en die beskikbare hulpmiddels afhang. Hulle moet seker maak dat hulle die nodige
Grootboeke / plakkate, rympies, liedjies, speletjies en voorwerpe beskikbaar het vir die tema wat hulle gekies het.
Indien moontlik probeer al die aktiwiteite meer as een keer dek. Onderwysers moet die leerders assesseer deur van die
aanbevole informele assesseringsaktiwiteite vir week 1 - 5 gebruik te maak.
Week 6 - 10
Onderwysers moet twee nuwe temas kies wat voortbou op die werk wat in die eerste vyf weke gedoen is. Die temas
behoort hulle geleentheid te gee om nuwe woordeskat bekend te stel en dit wat reeds onderrig is, te konsolideer, asook
om eenvoudige basiese taalstrukture voortdurend te herhaal as hy of sy met die leerders in die Eerste Addisionele Taal
kommunikeer.
Onderwysers moet al die aktiwiteite meer as een keer probeer doen. Hulle behoort ook die leerders te assesseer deur van
die aanbevole informele assesseringaktiwiteite vir Week 6 - 10 gebruik te maak. Die formele assesseringsaktiwiteit word aan
die einde van die kwartaal gedoen.
Daaglikse aktiwiteite (1 uur per week)
Een of meer van die volgende aktiwiteite moet elke dag gedoen word, afhangend van die tyd wat beskikbaar is:
• Begin mondelinge woordeskat (luister en praat) ontwikkel deur van temas, byvoorbeeld Voedsel, gebruik te maak.
• Reageer op eenvoudige groetvorme deur frases te gebruik, byvoorbeeld: Goeie môre. Hoe gaan dit? Dit gaan goed met
my.
• Rig eenvoudige versoeke, byvoorbeeld: Mag ek asseblief ‘n appel kry?
• Wys na voorwerpe in die klaskamer of op prente, in opdrag van die onderwyser se instruksies, byvoorbeeld: Wys vir my
die appel / piesang / lemoen.
• Benoem sommige voorwerpe in die klaskamer na aanleiding van die onderwyser se vrae, byvoorbeeld: Wat is dit? ’n
Appel.
• Reageer op eenvoudige, mondelinge instruksies, byvoorbeeld: Neem die appel. Sit dit op die tafel.
• Reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Hoeveel lemoene is daar? Twee.
• Begin eenvoudige taalstrukture in konteks verstaan, soos die gebruik van die teenwoordige tyd, byvoorbeeld: Ek hou van
appels. Ek hou nie van lemoene nie.
• Sing eenvoudige liedjies en voer die aksies uit, byvoorbeeld: Dis hoe ek my appel eet, appel eet, appel eet …
• Neem aan aksieliedjies en rympies deel en voer bewegings uit, byvoorbeeld: Stop, sê die rooi lig ...
• Speel taalspeletjies, byvoorbeeld: Raai, Raai. Een leerling tel ‘n kaartjie op en die ander moet raai watter soort kos op die
prentjie is.
30 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Aktiwiteite wat op luister en praat gefokus is (15 minute twee maal per week)
Luister na stories wat vertel of gelees word.
Die onderwyser moet twee maal per week ‘n storie lees of vertel. Stories wat vertel word, kan met behulp van gebare
en ander toneelrekwisiete, byvoorbeeld maskers, gedramatiseer word. ’n Grootboek of geïllustreerde plakkaat
(waarop al die leerders die prent kan sien) word gebruik vir stories wat gelees word.
• Luister met genot na kort fiksie- en niefiksie-tekste wat uit ‘n Grootboek of ‘n geïllustreerde plakkaat vertel of gelees word,
byvoorbeeld: Die honger ruspe, en neem op gepaste tye aan refreine deel.
• Verstaan en reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Hoeveel aarbeie is daar? en instruksies, byvoorbeeld: Wys vir my
die aarbeie.
• Noem van die dinge in ‘n prent as reaksie op die onderwyser se vrae, byvoorbeeld: Wat is dit? Dit is ‘n aarbei.
Die ontwikkeling van begrippe, woordeskat en taalstrukture
Deur aan die bostaande aktiwiteite deel te neem, word …
• mondelinge woordeskat (insluitend begripswoordeskat soos volgorde - dae van die week) voortdurend aangeleer; en
• die begrip van en vermoë om eenvoudige taalstrukture in konteks van die gesproke taal te gebruik, byvoorbeeld
teenwoordige tyd - Ek hou van appels, asook die negatiewe vorm - Ek hou nie van piesangs nie, aangeleer.
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
week 1 - 5
• Noem voorwerpe in ‘n prent of die klaskamer wat op die tema betrekking het.
• Reageer op eenvoudige vrae.
week 6 - 10
• Reageer op eenvoudige vrae.
• Gebruik kort frases om hom- / haarself uit te druk, byvoorbeeld: Ek hou van appels. Ek hou nie van piesangs nie.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 2
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Reageer op eenvoudige vrae.
• Gebruik kort frases om hom- / haarself uit te druk, byvoorbeeld: Ek hou van appels. Ek hou nie van pere nie.
• Demonstreer, in opdrag van die onderwyser, begrip van basiese mondelinge woordeskat deur na sommige voorwerpe in
die klaskamer of op ‘n prent te wys, byvoorbeeld: Wys vir my die appel / peer / lemoen. Teken drie lemoene / vyf piesangs.
KABV 31
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1: KWARTAAL 2
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LEES EN KLANKE Minimum tyd: 30 minute
Maksimum tyd: 1 uur 15 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Klanke en fonemiese bewustheid (1 - 5 minute per aktiwiteit)
Hierdie aktiwiteit moet baie vlugtig gedoen word en met luister en praat, en gedeelde leesaktiwiteite geïntegreer
word.
• Breek sinne in woorde op deur op elke woord te klap, byvoorbeeld sinne uit die storie.
• Klap op die lettergrepe van bekende woorde, byvoorbeeld: skoen - lap - per.
• Identifiseer, met hulp van die onderwyser, woorde wat in stories, liedjies en rympies rym, byvoorbeeld luister en fluister.
• Identifiseer verskillende beginklanke in woorde, byvoorbeeld: p in piesang, l in lemoen.
Ontluikende / Vormende lees (5 - 10 minute een of twee keer per kwartaal)
Daar moet ‘n permanente uitstalling in die klaskamer van plakkate en ander verpakkingsmedia wees wat in die mark
en die omgewing beskikbaar is. Indien daar op uitstappies gegaan word, moet die onderwyser die leerders van
gedrukte teks uit die omgewing bewus maak.
• Herken algemene woorde uit die alledaagse omgewing, byvoorbeeld SPAR, Cell C.
• Ontwikkel ontluikende lees, byvoorbeeld die konsep van teks deur die gedeelde leesaktiwiteit.
Gedeelde lees (minimum 30 minute en maksimum 1 uur en 15 minute per week)
As die onderwyser die maksimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik, moet hy of sy elke week ‘n Grootboek
of plakkaat (of enige ander vorm van vergrote teks) bekend stel en die aktiwiteit elke dag doen. As die onderwyser
die minimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik, moet sy of hy dieselfde teks oor 2 of 3 weke versprei en die
aktiwiteit een of twee maal per week doen. Die onderwyser lees die teks vir die hele klas, wys na die woorde en
bespreek die prente en storielyn. Lees dit weer gedurende die week en moedig die leerders aan om mee te doen. Die
teks word gebruik om nuwe woordeskat bekend te stel.
• Luister na, volg die storie of niefiksie-teks en kyk saam met die onderwyser na die prente.
• Praat oor die prente en gebruik die huistaal indien dit nodig is.
• Identifiseer voorwerpe in die storie, byvoorbeeld: Wys vir my die jellie. Wys na die roomys.
• Beantwoord eenvoudige vrae met behulp van die prente, byvoorbeeld: Waar is die koek?
• Leer mondelinge woordeskat aan, byvoorbeeld: jellie, roomys, koek.
• Na herhaalde lees, neem op gepaste tye aan refreine deel.
• Dramatiseer die storie deur gedeeltes van die teks te gebruik.
• Teken ‘n prent wat die hoofgedagte van die storie weergee.
32 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Fonologiese en fonemiese bewustheid (mondeling en / of prakties)
• Begin verskillende beginklanke in woorde identifiseer.
• Klap op die lettergrepe in bekende woorde.
Lees (mondeling en / of prakties)
• Identifiseer sommige mense, diere en voorwerpe in die illustrasies wat in die Grootboek voorkom.
• Beantwoord eenvoudige vrae oor die storie of niefiksie-teks.
• Teken ‘n prent wat die hoofgedagte van die storie of niefiksie-teks weergee.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 2
Lees (mondeling en / of prakties)
• Klap op die lettergrepe van bekende woorde.
• Beantwoord eenvoudige vrae oor die storie of niefiksie-teks; en
• Demonstreer - in opdrag van die onderwyser - dat die woordeskat in die storie verstaan word deur na die voorwerpe op
prente te wys, byvoorbeeld: Wys vir my die jellie / koek / beskuit.
KABV 33
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1: KWARTAAL 2
VOORGESTELDE KONTAKTYD
Minimum tyd: Geen
SKRYF Maksimum tyd: 15 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Gedeelde skryf (maksimum tyd: een maal per week)
Die onderwyser moet in die Eerste Addisionele Taal bystand verleen met vroeë skryfaktiwiteite.
• Skryf, met hulp van die onderwyser, ‘n onderskrif vir sy of haar tekening en lees terug wat geskryf is.
Assessering
Voorstel vir informele assesseringsaktiwiteite
Skryf (geskrewe)
• Skryf ‘n onderskrif vir sy of haar tekening en lees terug wat geskryf is.
34 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1: KWARTAAL 3
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LUISTER EN PRAAT(MONDELING)
1 uur 30 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Week 1 - 5
Onderwysers moet twee temas kies wat hulle in staat sal stel om woordeskat bekend te stel, te gebruik en al die
onderstaande aktiwiteite te dek. Let daarop dat die voorgestelde temas / onderwerpe slegs voorstelle is. Onderwysers kan
hulle eie geskikte temas kies. Dit sal van die konteks en die beskikbare hulpbronne afhang. Hulle moet seker maak dat hulle
die nodige Grootboeke, plakkate, rympies, liedjies, speletjies en regte voorwerpe beskikbaar het vir die tema wat hulle gekies
het.
Indien moontlik, probeer al die aktiwiteite meer as een keer dek. Onderwysers moet ook die leerders assesseer deur van die
aanbevole informele assesseringsaktiwiteite vir week 1 - 5 gebruik te maak.
Week 6 - 10
Onderwysers moet twee nuwe temas kies wat voortbou op die werk wat in die eerste vyf weke gedoen is. Die temas
behoort hulle geleentheid te gee om nuwe woordeskat bekend te stel en dit wat reeds onderrig is, te konsolideer, asook
om eenvoudige basiese taalstrukture voortdurend te herhaal as hy of sy met die leerders in die Eerste Addisionele Taal
kommunikeer.
Onderwysers moet al die aktiwiteite meer as een keer probeer gebruik. Hulle behoort ook die leerders te assesseer deur van
die aanbevole informele assesseringsaktiwiteite vir week 6 - 10 gebruik te maak. Die formele assesseringsaktiwiteit word aan
die einde van die kwartaal gedoen.
Daaglikse aktiwiteite (1 uur per week)
Verskeie van die volgende aktiwiteite moet elke dag gedoen word, afhangend van die tyd wat beskikbaar is:
• Begin ‘n mondelinge woordeskat (luister en praat) ontwikkel deur van temas, byvoorbeeld Diere, gebruik te maak.
• Reageer op eenvoudige groetvorme deur frases te gebruik, byvoorbeeld: Totsiens. Sien jou môre.
• Rig eenvoudige versoeke, byvoorbeeld: Mag ek asseblief ‘n potlood kry?
• Wys na voorwerpe in die klaskamer of op prente in opdrag van die onderwyser, byvoorbeeld: Wys vir my die koei.
• Noem sommige voorwerpe in die klaskamer na aanleiding van die onderwyser se vrae, byvoorbeeld: Wat is dit? ‘n Skaap.
• Reageer op eenvoudige mondelinge instruksies, byvoorbeeld: Teken ’n kat.
• Reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Watter kleur is die kat? Swart.
• Begin eenvoudige taalstrukture in konteks verstaan, soos die gebruik van ‘n paar byvoeglike naamwoorde, byvoorbeeld:
Die koei is groot. Die kat is klein.
• Identifiseer ‘n persoon / dier / voorwerp deur middel van ‘n eenvoudige mondelinge beskrywing, byvoorbeeld: Ek is ‘n klein
diertjie. Ek het vier pote en ‘n stert. Ek sê miaau, miaau, miaau. Watter dier is ek?
• Sing eenvoudige liedjies en voer die aksies uit, byvoorbeeld: Oompie Klaas het ’n plaas.
• Neem aan aksieliedjies en rympies deel en voer bewegings uit, byvoorbeeld: Eendjies, eendjies stap in ‘n ry ...
• Speel taalspeletjies, byvoorbeeld: Raai, Raai: Een leerling maak ‘n geluid en die ander moet in die Eerste Addisionele Taal
raai watter soort dier dit is.
KABV 35
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Aktiwiteite wat op luister en praat gefokus is (15 minute twee maal per week)
Luister na stories wat vertel of gelees word
Die onderwyser moet twee maal per week ‘n storie lees of vertel. Stories wat vertel word, kan met behulp van gebare
en ander toneelrekwisiete, byvoorbeeld maskers, gedramatiseer word. ‘n Grootboek of geïllustreerde plakkaat (waar
al die leerders die prente kan sien) word gebruik vir stories wat gelees word.
• Luister met genot na kort fiksie- en niefiksie-tekste wat uit ‘n Grootboek of ‘n geïllustreerde plakkaat vertel of gelees word,
en neem op gepaste tye aan refreine deel, byvoorbeeld in Die Drie Varkies.
• Verstaan en reageer op instruksies, byvoorbeeld: Wys vir my die varkie. Hoeveel varkies is daar?
• Beantwoord eenvoudige ja- / nee-vrae, of vrae met kort antwoorde oor die storie, byvoorbeeld: Hoeveel varkies is in die
storie? Drie.
• Noem van die dinge in ‘n prent na aanleiding van die onderwyser se vrae, byvoorbeeld: Wat is dit? Dit is ‘n varkie.
Die ontwikkeling van begrippe, woordeskat en taalstrukture
Deur aan die bostaande aktiwiteite deel te neem, word …
• mondelinge woordeskat (insluitend begripswoordeskat, byvoorbeeld getal en grootte) voortdurend uitgebrei; en
• begrip en vermoë om eenvoudige taalstrukture in konteks van die gesproke taal te gebruik (byvoorbeeld byvoeglike
naamwoorde, soos groot / klein, voorsetsels soos in / op, bywoorde soos vinnig / stadig), ontwikkel.
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Luister en praat (Mondeling en / of prakties)
week 1 - 5
• Noem sommige voorwerpe in ‘n prent of in die klaskamer wat met die tema verband hou.
• Reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Watter kleur is die koei?
week 6 - 10
• Gebruik kort frases om hom- of haarself uit te druk, byvoorbeeld: Die koei is bruin.
• Identifiseer ‘n persoon / dier / voorwerp deur middel van ‘n eenvoudige, mondelinge beskrywing, byvoorbeeld: Ek is ‘n groot
dier. Ek gee vir jou melk. Ek sê moe, moe, moe. Watter dier is ek?
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 3
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Hoeveel varkies is daar in die prent?
• Identifiseer ‘n persoon / dier / voorwerp deur middel van ‘n eenvoudige, mondelinge beskrywing, byvoorbeeld: Ek is ‘n groot
dier. Ek gee vir jou melk. Ek sê moe, moe, moe. Watter dier is ek?
• Demonstreer begrip van basiese mondelinge woordeskat deur na voorwerpe in die klaskamer of in ‘n prent te wys, of om ‘n
prent in opdrag van die onderwyser te teken, byvoorbeeld: Wys vir my die koei / hond / kat / bok. Teken twee katte.
36 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1: KWARTAAL 3
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LEES EN KLANKE Minimum tyd: 30 minute
Maksimum tyd: 1 uur 15 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Klanke en fonemiese bewustheid (1 - 5 minute per aktiwiteit)
Hierdie aktiwiteit moet baie vlugtig gedoen word en met luister en praat en gedeelde leesaktiwiteite geïntegreer
word.
• Klap op die lettergrepe van bekende woorde, byvoorbeeld: o-li-fant, don-kie.
• Identifiseer, met die onderwyser se hulp, woorde in stories, liedjies en rympies wat rym, byvoorbeeld: Jan bad die kat dat
die water spat.
• Identifiseer verskillende beginklanke in woorde, byvoorbeeld b in bok, d in donkie.
• Herken meervoude wat op s en e eindig deur na voorbeelde te luister.
Ontluikende / Vormende lees (5 - 10 minute, een of twee keer per kwartaal)
Daar moet ‘n permanente uitstalling in die klaskamer van plakkate en ander verpakkingsmedia wees wat in die mark
en die omgewing beskikbaar is. Indien daar op uitstappies gegaan word, moet die onderwyser die leerders van
gedrukte teks uit die omgewing bewus maak.
• Herken algemene woorde uit die omgewing, byvoorbeeld padtekens, winkelname en handelsname soos Toyota, BMW,
Joko, Omo, Tastic, Nando’s.
• Ontwikkel ontluikende geletterdheid, byvoorbeeld die konsep van tekste deur die gedeelde leesaktiwiteite.
Gedeelde lees (minimum 25 - 30 minute per week, maksimum 1 uur en 15 minute per week)
As die onderwyser die maksimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik moet hy of sy elke week ‘n Grootboek
of plakkaat (of enige ander vorm van vergrote teks) bekend stel en die aktiwiteit elke dag doen. As die onderwyser
die minimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik, moet sy / hy dieselfde teks oor 2 of 3 weke versprei en die
aktiwiteit een of twee maal per week doen. Die onderwyser lees die teks vir die hele klas, wys na die woorde en
bespreek die prente en storielyn. Sy lees dit weer gedurende die week en moedig die leerders aan om mee te doen.
Die teks word gebruik om nuwe woordeskat bekend te stel.
• Luister na die storie, volg die storie of niefiksie-teks en kyk na die prente saam met die onderwyser.
• Praat oor die prente en gebruik die huistaal waar nodig.
• Identifiseer voorwerpe in die storie, byvoorbeeld: Wys vir my die haas. Wys na die haas.
• Beantwoord eenvoudige vrae met behulp van die prente, byvoorbeeld: Het die haas lang of kort ore?
• Leer mondelinge woordeskat aan, byvoorbeeld: dier, haas, stert, ore.
• Ná herhaalde lees, neem op gepaste tye aan refreine deel.
• Dramatiseer die storie deur van die teks te gebruik.
• Teken ‘n prent wat die hoofgedagte van die storie weergee.
KABV 37
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Fonologiese en fonemiese bewustheid (mondeling en / of prakties)
• Klap op die lettergrepe van bekende woorde.
• Herken meervoude (s en e) op gehoor, byvoorbeeld: hond - honde, donkie - donkies.
Lees (mondeling en / of prakties)
• Identifiseer enkele mense, diere en voorwerpe in die illustrasies in die groot boek (of enige vorm van vergrote teks).
• Beantwoord eenvoudige vrae oor die storie deur kort antwoorde te verskaf.
• Teken ‘n prent wat die hoofgedagte van die storie of niefiksie-teks weergee.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 3
Lees (mondeling en / of prakties)
• Herken meervoude (s en e) op gehoor, byvoorbeeld hond - honde, donkie - donkies.
• Beantwoord eenvoudige vrae oor die storie deur kort antwoorde te verskaf.
• Demonstreer - in opdrag van die onderwyser - dat woordeskat in die storie verstaan word deur na die voorwerpe in
prente te wys, byvoorbeeld: Wys vir my die haas / bok / olifant.
38 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1: KWARTAAL 3
VOORGESTELDE KONTAKTYD
SKRYF Minimum tyd: Geen
Maksimum tyd: 15 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Gedeelde skryf (maksimum tyd - een maal per week)
Die onderwyser moet in Eerste Addisionele Taal bystand verleen met vroeë skryfaktiwiteite.
• Skryf, met hulp van die onderwyser, ‘n onderskrif vir sy of haar tekening en lees terug wat geskryf is.
• Skryf, met hulp van die onderwyser, ‘n eenvoudige lysie woorde met ‘n opskrif, byvoorbeeld: Diere: hond, kat, koei / Vrugte:
appel, peer, piesang.
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Skryf (Geskrewe)
• Skryf ‘n onderskrif vir sy / haar tekening en lees terug wat geskryf is.
• Skryf ‘n eenvoudige lys woorde met ’n opskrif.
KABV 39
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1: KWARTAAL 4
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LUISTER EN PRAAT (MONDELING)
1 uur 30 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Week 1 - 5
Onderwysers moet twee temas kies wat hulle in staat sal stel om woordeskat bekend te stel, te gebruik en al die onderstaande
aktiwiteite te dek. Neem kennis dat die voorgestelde temas / onderwerpe slegs voorstelle is. Onderwysers kan hul eie geskikte
temas kies. Dit sal van die konteks en die beskikbare hulpmiddels afhang. Hulle moet seker maak dat hulle die nodige
Grootboeke, plakkate, rympies, liedjies, speletjies en voorwerpe beskikbaar het vir die tema wat hulle gekies het.
Indien moontlik, probeer al die aktiwiteite meer as een keer dek. Onderwysers moet die leerders ook assesseer deur van die
aanbevole informele assesseringsaktiwiteite vir Week 1 - 5 gebruik te maak.
Week 6 - 10
Onderwysers moet twee nuwe temas kies wat voortbou op die werk wat in die eerste vyf weke gedoen is. Die temas moet die
onderwyser die geleentheid gee om nuwe woordeskat bekend te stel, en dit wat reeds onderrig is, te konsolideer. Dit behoort
die onderwyser toe te laat om eenvoudige, basiese taalstrukture voortdurend weer te herhaal as hy of sy met die leerders in
die Eerste Addisionele Taal kommunikeer.
Onderwysers moet al die aktiwiteite meer as een keer probeer dek. Hulle moet die leerders ook assesseer deur van die
aanbevole informele assesseringsaktiwiteite vir week 6 - 10 gebruik te maak. Die formele assesseringsaktiwiteit moet aan die
einde van die kwartaal gedoen word.
Daaglikse aktiwiteite (1 uur per week)
Verskeie van die volgende aktiwiteite moet elke dag gedoen word, afhangend van die tyd wat beskikbaar is:
• Begin ‘n mondelinge woordeskat (luister en praat) ontwikkel deur gebruik te maak van temas, byvoorbeeld: Dinge wat
gedoen kan word.
• Reageer op eenvoudige groetvorme deur frases te gebruik, byvoorbeeld: Totsiens. Sien jou later.
• Rig eenvoudige versoeke, byvoorbeeld: Mag ek asseblief ‘n glas water kry?
• Wys in opdrag van die onderwyser na voorwerpe in die klaskamer of op prente, byvoorbeeld: Wys vir my die voëltjie.
• Benoem na aanleiding van die onderwyser se vrae enkele voorwerpe in die klaskamer, byvoorbeeld: Wat is dit? ‘n Voëltjie.
• Reageer op eenvoudige mondelinge instruksies, byvoorbeeld: Teken ‘n prentjie van ‘n voëltjie. Teken die liggaam. Teken die
vlerke. Teken twee bene. Teken die kop. Teken die oë. Teken die bek.
• Reageer op eenvoudige vrae van die onderwyser, byvoorbeeld: Kan jy spring? Wys vir my. Kan jy huppel? Wys vir my.
• Begin eenvoudige taalstrukture in konteks verstaan, soos die gebruik van die woord kan, byvoorbeeld: Ek kan spring / huppel
/ hardloop. Ek kan my tone raak.
• Identifiseer ‘n persoon, dier of voorwerp deur middel van ‘n eenvoudige, mondelinge beskrywing, byvoorbeeld: Ek het twee
vlerke en ‘n bek. Ek kan vlieg. Wat is ek?
• Sing eenvoudige liedjies en voer die aksies uit, byvoorbeeld: Ek kan vlieg.
• Neem aan aksieliedjies en rympies deel en voer bewegings uit, byvoorbeeld: Ek kan my tande borsel.
• Speel taalspeletjies, byvoorbeeld ’n kettingspeletjie. Een leerling begin deur te sê: Ek kan vlieg. Wat kan jy doen? Die
volgende leerling moet antwoord, en dan vir die volgende leerling vra: Wat kan jy doen?
40 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Aktiwiteite wat op luister en praat gefokus is (15 minute twee maal per week)
Luister na stories wat vertel of gelees word.
Die onderwyser moet twee maal per week ‘n storie lees of vertel. Stories wat vertel word, kan gedramatiseer word met
gebare en ander toneelrekwisiete, byvoorbeeld maskers. ‘n Grootboek of geïllustreerde plakkaat (waar al die leerders
die prent kan sien) word gebruik vir stories wat gelees word.
• Luister na kort fiksie- en niefiksie-tekste wat uit ‘n Grootboek of ‘n geïllustreerde plakkaat vertel of gelees word en neem op
gepaste tye aan refreine deel.
• Verstaan en reageer op instruksies, byvoorbeeld: Wys vir my die skoenlapper.
• Beantwoord eenvoudige vrae oor ‘n storie deur kort antwoorde te verskaf, byvoorbeeld: Kan ‘n vlermuis vlieg? Wanneer vlieg
‘n vlermuis?
• Noem van die dinge in ‘n prent as reaksie op die onderwyser se vrae, byvoorbeeld: Wat is dit? Dis ‘n vlermuis.
Die ontwikkeling van begrippe, woordeskat en taalstrukture
Deur aan die bostaande aktiwiteite deel te neem, word …
• mondelinge woordeskat, insluitend begripswoordeskat soos vermoë (vlermuise kan vlieg), voortdurend uitgebrei; en
• die begrip en vermoë ontwikkel om eenvoudige taalstrukture in konteks van die gesproke taal te gebruik, byvoorbeeld die
gebruik van die woord kan, bywoorde soos: Ek hardloop vinnig, en negatiewe vorme soos: Ek kan nie vlieg nie.
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Luister en praat (mondeling en / of prakties )
week 1 - 5
• Reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Kan jy jou naam skryf? Wys vir my.
• Druk hom- of haarself op eenvoudige wyse uit, byvoorbeeld: Ek kan spring.
week 6 - 10
• Druk hom- of haarself op ‘n eenvoudige wyse deur middel van kort sinne uit, byvoorbeeld: Ek kan huppel.
• Identifiseer ‘n persoon, dier of voorwerp deur middel van ‘n eenvoudige, mondelinge beskrywing, byvoorbeeld: Ek is ‘n klein
diertjie. Ek is swart. Ek drink bloed. Ek kan vlieg. Ek vlieg in die nag. Wat is ek?
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 4
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Kan jy tot 10 tel? Wys vir my.
• Druk hom- of haarself op ‘n eenvoudige wyse uit, byvoorbeeld: Ek kan my naam skryf.
• Demonstreer begrip van basiese mondelinge woordeskat deur in opdrag van die onderwyser na sommige voorwerpe in die
klaskamer of op ‘n prent te wys, of om ‘n prent te teken, byvoorbeeld: spring / hop / huppel / raak jou tone / loop stadig / loop
vinnig.
• Verstaan ten minste 700 woorde (in konteks gebruik ) waar die minimum tyd vir Eerste Addisionele Taal toegeken word,
en ten minste 1 000 woorde waar die maksimum tyd vir Eerste Addisionele Taal toegeken word. Gebruik die woordelys in
Afdeling 3.
KABV 41
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1: KWARTAAL 4
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LEES EN KLANKE Minimum tyd: 30 minute
Maksimum tyd: 1 uur 15 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Klanke en fonemiese bewustheid (1 - 5 minute per aktiwiteit)
Hierdie aktiwiteit moet baie vlugtig gedoen word en met luister en praat, en gedeelde leesaktiwiteite geïntegreer word.
• Klap op die lettergrepe van bekende woorde, byvoorbeeld: o-li-fant, don-kie.
• Identifiseer, met hulp van die onderwyser, woorde in stories, liedjies en rympies wat rym, byvoorbeeld: spring, kring, hop,
skop.
• Identifiseer verskillende beginklanke in woorde, byvoorbeeld l in loop, g in gaap.
• Herken meervoude (s en e) op gehoor, byvoorbeeld: tou - toue, voël - voëls.
Ontluikende / Vormende lees (5 - 10 minute een of twee keer per kwartaal)
Daar moet ‘n permanente uitstalling in die klaskamer van plakkate en ander verpakkingsmedia wees wat in die mark en
die omgewing beskikbaar is. Indien daar op uitstappies gegaan word, moet die onderwyser die leerders van gedrukte
teks uit die omgewing bewus maak.
• Herken algemene woorde uit die alledaagse omgewing, byvoorbeeld padtekens, winkelname en handelsname soos Toyota,
Jeep, BMW, Joko, Omo, Tastic, Nando’s.
• Ontwikkel ontluikende geletterdheid, byvoorbeeld die konsep van teks, deur gedeelde leesaktiwiteite.
Gedeelde lees (minimum 25 - 30 minute, en maksimum 1 uur 15 minute per week)
As die onderwyser die maksimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik, moet hy of sy elke week ‘n Grootboek
of plakkaat (of enige ander vorm van vergrote teks) bekend stel en die aktiwiteit elke dag doen. As die onderwyser
die minimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik, moet hy of sy dieselfde teks oor twee of drie weke versprei en
die aktiwiteit een of twee maal per week doen. Die onderwyser lees die teks vir die hele klas, wys na die woorde en
bespreek die prente en storielyn. Hy of sy lees dit weer gedurende die week en moedig die leerders aan om mee te
doen. Die teks word gebruik om nuwe woordeskat bekend te stel.
• Luister na die storie of niefiksie-teks, volg die onderwyser en kyk na die prente.
• Praat oor die prente en gebruik die huistaal waar nodig.
• Identifiseer voorwerpe in die storie, byvoorbeeld: Wys vir my die voël. Wys na die voël.
• Beantwoord eenvoudige vrae met behulp van die prente, byvoorbeeld: Kan ‘n voël vlieg? Hoeveel vlerke het ‘n voël?
• Leer mondelinge woordeskat aan, byvoorbeeld: kan, vlieg, lug, voël, skoenlapper.
• Ná herhaalde lees, neem op gepaste tye aan refreine deel.
• Dramatiseer die storie deur van die teks te gebruik.
• Teken ‘n prent wat die hoofgedagte van die storie of niefiksie-teks weergee.
42 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Fonologiese en fonemiese bewustheid (mondeling en / of prakties)
• Klap op die lettergrepe van bekende woorde, byvoorbeeld: skoen-lap-per.
• Herken meervoude (e en s) op gehoor, byvoorbeeld: hond - honde, donkie - donkies.
Lees (mondeling en / of prakties )
• Identifiseer mense, diere en voorwerpe in die illustrasies in die Grootboek (of in enige vorm van vergrote teks).
• Beantwoord sommige eenvoudige vrae oor die storie of niefiksie-teks deur kort antwoorde te verskaf.
• Teken ‘n prent wat die hoofgedagte van die storie of niefiksie-teks weergee.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 4
Lees (mondeling en / of prakties)
• Herken meervoude (e en s) op gehoor, byvoorbeeld: hond - honde, donkie - donkies.
• Beantwoord eenvoudige vrae oor die storie deur kort antwoorde te verskaf.
• Demonstreer - in opdrag van die onderwyser - dat woordeskat in die storie verstaan word, deur na die voorwerpe in prente
te wys, byvoorbeeld: Wys vir my die skoenlapper, ensovoorts.
KABV 43
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 1: KWARTAAL 4
VOORGESTELDE KONTAKTYD
Minimum tyd: Geen
SKRYF Maksimum tyd: 15 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Gedeelde skryf (maksimum tyd - een maal per week)
Die onderwyser moet in die Eerste Addisionele Taal bystand verleen met vroeë skryfaktiwiteite.
• Skryf, met hulp van die onderwyser, ‘n onderskrif vir sy of haar tekening en lees wat geskryf is.
• Skryf, met hulp van die onderwyser, ‘n eenvoudige lysie woorde met ’n opskrif, byvoorbeeld: Dinge wat kan vlieg: voëls,
vlermuise, skoenlappers, bye, ensovoorts.
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Skryf (geskrewe)
• Skryf ‘n onderskrif vir sy of haar tekening en lees terug wat geskryf is.
• Skryf ‘n eenvoudige lys woorde met ’n opskrif.
VOORGESTELDE TEKSTE / LEERMATERIAAL VIR DIE JAAR
LUISTER EN PRAAT
• Storieboeke (Grootboeke) en mondelinge stories
• Niefiksie (Grootboeke)
• Prente en plakkate ter ondersteuning van die onderrig van stories en woordeskat
• Kleur- en getallekaarte
• Liedjies, aksierympies en gediggies
• Werklike voorwerpe wat op die temas en onderwerpe van toepassing is
• Rekwisiete vir toneel- en rolspel van die stories, soos byvoorbeeld maskers, fantasieklere, voorwerpe
• CD’s , DVD’s en televisieprogramme
• ‘n Handpop om die Eerste Addisionele Taal bekend te stel
LEES EN KLANKE
• Prente en plakkate
• Handelsmerke en relevante voorbeelde van teks uit die omgewing, byvoorbeeld inkopiesakke, handelsname op
verpakkings
• Grootboeke (ten minste 2 verskillende stories of niefiksie-tekste per kwartaal)
• Vergrote teks, byvoorbeeld rympies en liedjies
• Flitskaarte vir klaskameritems en uitstallings
• Wysers vir gebruik tydens die lees van vergrote tekste, muurstories en uitstallings
SKRYF EN HANDSKRIF
• Skryfmateriaal, byvoorbeeld potlode, inkleurkryt, vetkryte, blanko papier in verskillende groottes (A3, A4, A5), blanko boeke
• Blaaiborde en dik koki-penne
44 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
3.2 Graad 2
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL
GRAAD 2
KWARTAAL 1
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LUISTER EN PRAAT (MONDELING) 2 uur 30 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Week 1 - 5
Onderwysers moet twee temas kies wat hulle in staat sal stel om woordeskat bekend te stel, te gebruik en al die
onderstaande aktiwiteite te dek. Neem kennis dat die voorgestelde temas / onderwerpe slegs voorstelle is. Onderwysers kan
hul eie temas kies. Dit sal van die konteks en beskikbare hulpmiddels afhang. Hulle moet seker maak dat hulle die nodige
Grootboeke, plakkate, rympies, liedjies, speletjies en voorwerpe beskikbaar het vir die tema wat hulle gekies het.
Onderwysers moet gedurende die beskikbare tyd soveel moontlik aktiwiteite probeer dek. Hulle moet ‘n nuwe aktiwiteit
bekendstel, die leerders moet daarna luister en dit oorvertel. Die onderwyser demonstreer deur self te vertel, byvoorbeeld
wat hy of sy oor die naweek gedoen het. So moedig hy of sy die leerders aan om hul eie vertelling te lewer. Die onderwyser
voorsien die leerders van woorde wat struktuur aan hul vertelling kan gee, byvoorbeeld: Verlede naweek het ek … toe het
ek … daarna het ek …. Help leerders ook om die eenvoudige verlede tyd te gebruik. Leerders oefen dus regdeur die jaar
die vaardigheid om te luister en dan vertelling te lewer. Dit gee leerders die geleentheid om die verlede tyd en skakelwoorde
(eerste, toe, dan) in die regte konteks te gebruik. Vir verdere riglyne, verwys ook na Afdeling 4 aan die einde van hierdie
dokument.
Die onderwyser maak gebruik van die informele assesseringsaktiwiteite wat in week 1 - 5 voorgestel word om leerders te
assesseer.
Week 6 - 10
Onderwysers kies nou twee nuwe temas wat hulle sal toelaat om voort te bou op dit wat hulle die eerste vyf weke gedoen
het. Nuwe woordeskat kan nou weer bekendgestel word, en aangeleerde woordeskat kan vasgelê word. Die temas moet
onderwysers deurgaans toelaat om eenvoudige, basiese, taalstrukture te herhaal, terwyl daar met die leerders in die
Addisionele Taal gekommunikeer word.
As dit moontlik is, moet onderwysers seker maak dat al die aktiwiteite meer as een keer gedek word. Leerders moet
geassesseer word deur gebruik te maak van die informele assesseringsaktiwiteite wat vir week 6 - 10 voorgestel word. ‘n
Formele assesseringsaktiwiteit moet aan die einde van die kwartaal gedoen word.
Daaglikse aktiwiteite (30 minute per week)
Die aktiwiteite varieer in lengte. Die onderwyser kan een langer aktiwiteit, of twee of drie korter aktiwiteite per week
doen.
• Ontwikkel ‘n mondelinge (luister en praat) woordeskat deur van onderwerpe en temas, byvoorbeeld: Gevoelens, gebruik te
maak.
• Volg ‘n kort reeks instruksies, byvoorbeeld: Teken ‘n gelukkige gesig. Teken nou ‘n hartseer gesig.
• Gee eenvoudige instruksies, byvoorbeeld: Teken ‘n gelukkige gesig.
• Verstaan en reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Wie? Wie s’n? Wie se boek is dit? Watter storie wil jy hoor?
• Maak eenvoudige versoeke en bewerings, byvoorbeeld: Ek is dors. Kan ek ‘n glas water kry?
• Identifiseer ‘n voorwerp deur ‘n eenvoudige, mondelinge beskrywing, byvoorbeeld: Die meisie is hartseer. Sy huil. Leerders
pas die beskrywing by die regte prent.
• Praat oor ‘n voorwerp in ‘n prent en reageer op die onderwyser se instruksies, byvoorbeeld: Wat sien jy? Vertel vir my
meer van wat jy sien.
KABV 45
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
• Luister na ‘n eenvoudige oorvertelling, byvoorbeeld na die onderwyser wat vertel wat hy of sy die vorige naweek gedoen
het.
• Vertel, met die hulp van die onderwyser, wat hy of sy byvoorbeeld die vorige naweek gedoen het.
• Memoriseer en dra eenvoudige gediggies, aksierympies en liedjies voor, byvoorbeeld: Ek kan sien met my twee kleine
ogies …
• Speel taalspeletjies, byvoorbeeld deur te raai hoe iemand voel en van gepaste uitdrukkings en gebare gebruik te maak.
Fokus op luister- en praataktiwiteite (minimum 15 minute een maal per week, maksimum 15 minute twee maal per
week).
Luister na stories wat vertel of gelees word (gedeelde lees).
Afhangend van die klasrooster, kan die onderwyser een of twee maal per week ‘n storie lees of vertel (of ‘n
reeks gebeure weergee). Stories wat vertel word, kan deur gebare en met behulp van ander toneelbenodighede,
byvoorbeeld maskers, gedramatiseer word. ‘n Grootboek of ‘n geïllustreerde plakkaat (waarop al die leerders die
prent kan sien) word gebruik vir stories wat gelees word.
• Luister vir genot na kort stories en neem op gepaste tye aan refreine deel; gee terugvoering oor niefiksie-tekste wat uit
Grootboeke of geïllustreerde plakkate vertel word.
• Verstaan en reageer op instruksies. Maak gebruik van stories en tekste wat voorgelees word.
• Beantwoord eenvoudige ja- / nee-vrae oor ’n storie.
• Die onderwyser stel vrae en leerders identifiseer die voorwerpe in prente, byvoorbeeld: Wat is dit hierdie? Dit is ‘n vis.
• Dramatiseer dele van die storie deur van die teks gebruik te maak.
Ontwikkeling van begrippe, woordeskat en taalstrukture
Deur aan die bostaande aktiwiteite deel te neem, word …
• woordeskat, asook begripswoordeskat, byvoorbeeld die uitdrukking van gevoelens, uitgebrei; en
• begrip ontwikkel vir die gebruik van eenvoudige skakelwoorde by die verlede tyd, byvoorbeeld: Eers het ek … toe het ek …
daarna het ek…
ASSESSERING
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
Week 1 - 5
• Identifiseer ‘n prentjie uit ‘n eenvoudige beskrywing, byvoorbeeld: Die seun is gelukkig, hy glimlag.
• Luister na ‘n eenvoudige vertelling en beantwoord maklike vrae daaroor, byvoorbeeld: Wat het Mandla eerste gedoen? Wat
het hy daarna gedoen?
Week 6 - 10
• Volg ‘n reeks instruksies, byvoorbeeld: Teken ‘n glimlaggende gesig. Teken dan ‘n hartseer gesig.
• Gee ‘n eenvoudige mondelinge vertelling, byvoorbeeld: Ek het Sondag 8-uur opgestaan. Toe was ek my en trek aan.
Daarna het ek kerk toe gegaan.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 1
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Luister na ‘n eenvoudige vertelling en beantwoord eenvoudige vrae daaroor, byvoorbeeld: Wat het die ou dame eerste
gedoen? Wat het sy volgende gedoen?
• Demonstreer begrip van sekere basiese woordeskat deur na die mense in die prent te wys, of voer aksies uit op grond van
die onderwyser se versoek, byvoorbeeld: Gee voor dat jy baie hartseer / gelukkig / kwaad / moeg, ensovoorts, is. Wys in
die prent na die hartseer / gelukkige / woedende / moeë meisie, ensovoorts.
46 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 2: KWARTAAL 1
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LEES EN KLANKE Minimum tyd: 45 minute per week
Maksimum tyd: 1 uur 30 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Klanke en fonemiese bewustheid (15 minute per week)
Onderwysers hersien die enkelklanke deur te begin met die letter-klank-verhouding wat met die huistaal
ooreenstem. Bou kort, bekende woorde deur klanke te gebruik wat die leerders reeds in die huistaal ken. Stel
leerders geleidelik bekend aan klank-spel-verhoudings wat in die Huistaal en die Eerste Addisionele Taal verskil.
Hierdie aktiwiteite behoort 5 - 10 minute te duur en kan ook met die luister-, praat- en leesaktiwiteite geïntegreer
word.
• Onderskei tussen verskillende klanke, byvoorbeeld e en a wat dikwels verwar word.
• Identifiseer letter-klank-verhoudings van die meeste enkelkonsonante en kort vokale, byvoorbeeld a, b, d, e, f, g, h, i, j, k, l,
m, n ,o, p, r, s, t, u, v, w, y.
• Bou en breek 3-letterwoorde op wat uit bekende klanke bestaan, byvoorbeeld: kat, k-at, k-a-t, pen, p-en, p-e-n.
Gedeelde lees (vorm deel van luister en praat)
Gedeelde lees is ‘n lees- en luisteraktiwiteit. Dit sluit ook praat in, aangesien leerders met hul onderwyser oor die
teks gesels. In Graad 2 is gedeelde lees deel van luister en praat.
Groepbegeleide lees (minimum 30 min en maksimum 1 uur 15 minute per week)
Groepbegeleide lees word in hierdie kwartaal bekend gestel. Onderwysers wat gebruik maak van die maksimum
tydstoekenning vir Eerste Addisionele Taal, moet hul klas in vyf groepe verdeel, elke groep op dieselfde leesvlak.
Werk slegs met een groep vir 15 minute per dag. Terwyl die onderwyser besig is met een groep, hou ander groepe
hulle met lees in pare besig. Hulle lees eenvoudige tekste en doen aktiwiteite wat op die teks betrekking het. Maak
gebruik van boeke wat eenvoudige strukture, woordeskat en prente het om die inhoud en begrip te ondersteun.
Leerders het alreeds in Graad 1 in hul huistaal met begeleide lees kennis gemaak, dus is hulle bekend met hierdie
benadering.
Onderwysers wat van die minimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik maak waar daar net 30 minute beskikbaar
is, kan twee maal per week klasbegeleide (almal) lees doen.
• Lees hardop tydens groepbegeleide lees uit hul eie boek saam met die onderwyser. Tydens groepbegeleide lees, lees al
die leerders dieselfde fiksie- of niefiksie-teks saam met die onderwyser.
• Maak gebruik van dieselfde leestegnieke wat in Huistaal aangeleer is, om sin te maak sodat leerders hulself moniteer
wanneer daar gelees word (klanke, kontekstuele leidrade, struktuuranalise, sigwoorde).
• Lees met toenemende vlotheid en uitdrukking.
• Toon begrip vir leestekens tydens hardoplees.
• Bou ‘n sigwoordeskat op tydens groepbegeleide, gedeelde en selfstandige lees.
Selfstandige lees (gedurende leerders se vrye tyd by die skool en tuis)
Leerders moet aangemoedig word om selfstandig te lees in die Eerste Addisionele Taal-periode (byvoorbeeld
wanneer hulle voor ander leerders hul skriftelike werk voltooi het) en by die huis (vir huiswerk). Dit is belangrik dat
leerders elke geleentheid in die klas gebruik om hul lees te ontwikkel.
• Lees hul eie en ander se skryfwerk.
• Lees selfstandig (op hul eie) boeke met eenvoudige onderskrifte, prentstorieboeke wat tydens gedeelde lees gelees is, en
ander boeke wat in die leeshoekie voorkom.
• Maak gebruik van prentwoordeboeke om die betekenis van onbekende woorde na te slaan.
KABV 47
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Klanke (mondeling en / of prakties)
• Bou en breek 3-letterwoorde op met die nuwe klanke wat aangeleer is, byvoorbeeld: p-en - pen.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit
Klanke
Identifiseer die letter-klank-verhouding van die meeste enkelkonsonante en vokale, byvoorbeeld a, b, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m,
n ,o, p, r, s, t, u, v, w, y.
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Lees
• Lees met toenemende spoed en uitdrukking.
• Toon begrip vir leestekens tydens hardoplees.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 1
Lees
Lees ‘n kort teks saam met die onderwyser en volg die onderwyser se oog-en vinger-bewegings (1 - 2 sinne per bladsy).
48 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 2: KWARTAAL 1
VOORGESTELDE KONTAKTYD
SKRYF 30 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Skryfaktiwiteite (twee maal per week)
• Maak gebruik van handskrifvaardighede wat in Huistaal aangeleer is.
• Maak lyste met opskrifte.
• Kies en kopieer ‘n byskrif wat by die prent sal pas.
• Leerders kan, met hulp, ‘n onderskrif vir die prent skryf.
• Voltooi sinne deur ontbrekende woorde in te vul.
Assessering :
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Skryf (geskrewe)
Week 1 - 5
• Leerders kan, met hulp, ‘n onderskrif vir die prent skryf.
Week 6 - 10
• Voltooi drie sinne deur die ontbrekende woorde in te vul.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 1
Skryf (geskrewe)
• Voltooi drie sinne deur die ontbrekende woorde in te vul.
KABV 49
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 2: KWARTAAL 2
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LUISTER EN PRAAT (MONDELING) Minimum tyd: 45 minute per week
Maksimum tyd: 1 uur per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Week 1 - 5
Onderwysers behoort twee temas te kies wat hulle in staat sal stel om woordeskat uit te brei, en al die onderstaande
aktiwiteite te dek. Let daarop dat die voorgestelde temas / onderwerpe slegs voorstelle is. Onderwysers kan hulle eie temas
kies. Dit sal van die konteks en die beskikbare hulpmiddels afhang. Onderwysers moet seker maak dat hulle die nodige
Grootboeke, plakkate, rympies, liedjies, speletjies en voorwerpe beskikbaar het vir die tema wat hulle gekies het.
Onderwysers moet gedurende die beskikbare tyd soveel moontlik aktiwiteite probeer dek. Om leerders te assesseer, moet
onderwysers van die informele assesseringsaktiwiteite gebruik maak wat in week 1 - 5 voorgestel is.
Week 6 - 10
Onderwysers kies twee nuwe temas wat hulle sal toelaat om voort te bou op dit wat hulle die eerste vyf weke gedoen het.
Nuwe woordeskat kan nou weer bekendgestel word en aangeleerde woordeskat moet vasgelê word. Die temas moet
onderwysers deurgaans toelaat om eenvoudige, basiese, taalstrukture te herhaal, terwyl daar in die addisionele taal met die
leerders gekommunikeer word.
Indien dit moontlik is, moet onderwysers seker maak dat al die aktiwiteite meer as een keer gedek word. Leerders moet
geassesseer word deur van die informele assesseringsaktiwiteite gebruik te maak wat vir week 6 - 10 voorgestel word. ‘n
Formele assesseringsaktiwiteit moet aan die einde van die kwartaal gedoen word.
Daaglikse aktiwiteite (30 minute per week)
Die aktiwiteite wissel in lengte. Die onderwyser kan een langer aktiwiteit, of twee of drie korter aktiwiteite per week doen.
• Brei woordeskat uit deur van ‘n onderwerp, soos Die weer, gebruik te maak.
• Volg ‘n kort reeks instruksies, byvoorbeeld: Staan op. Gaan deur toe en maak dit oop.
• Gee eenvoudige instruksies, byvoorbeeld: Maak die deur toe.
• Verstaan en reageer op eenvoudige vrae soos: Wie? Wie s’n? Wie se sambreel is dit?
• Maak eenvoudige bewerings en rig eenvoudige versoeke, byvoorbeeld: Dit is koud. Kan ek ‘n trui kry?
• Gee ‘n beskrywing en kies die toepaslike prent vir die beskrywing, byvoorbeeld: ‘n Lekker warm dag in die park.
• Praat oor ‘n voorwerp in ‘n prent en reageer op die onderwyser se instruksies, byvoorbeeld: Wat sien jy? Vertel vir my
meer van wat jy sien.
• Luister na ‘n eenvoudige vertelling, byvoorbeeld na die onderwyser wat vertel van haar ervaring op ‘n warm dag by die
swembad.
• Die onderwyser help leerders om ‘n eenvoudige mondelinge vertelling te gee oor, byvoorbeeld ‘n reis wat hulle
meegemaak het.
• Memoriseer eenvoudige gediggies, aksierympies en liedjies, en dra dit voor, byvoorbeeld: Ek hoor donderweer, ek hoor
donderweer.
• Speel taalspeletjies, byvoorbeeld: Leerders werk in groepe. Hulle moet klere benoem wat ons op ‘n warm / koue dag dra.
Die groep wat die meeste kledingstukke kan benoem, is die wenners.
50 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Fokus op luister- en praataktiwiteite (minimum 15 minute een maal per week, maksimum 15 minute twee maal per
week)
Luister na stories wat vertel of gelees word (gedeelde lees).
Afhangend van die klasrooster kan die onderwyser een of twee maal per week ‘n storie lees of vertel (of ‘n reeks
gebeure weergee). Stories wat vertel word, kan deur middel van gebare en ander toneelbenodighede, byvoorbeeld
maskers, gedramatiseer word. ‘n Grootboek of geïllustreerde plakkaat (waarop al die leerders die prent kan sien)
word gebruik vir stories wat gelees word.
• Luister met genot na kort stories en neem op gepaste tye aan refreine deel, byvoorbeeld: Die drie varkies.
• Verstaan en reageer op instruksies. Maak van stories en tekste gebruik wat reeds voorgelees is, byvoorbeeld: Hoeveel
varkies is daar? Kom ons tel hulle. Waarvan was die drie huisies gebou?
• Beantwoord eenvoudige ja- / nee-vrae, of vrae met kort antwoorde oor die storie, byvoorbeeld: Was die huis van strooi
sterk genoeg? In watter huis sou jy wou bly?
• Die onderwyser stel vrae en die leerders identifiseer die voorwerpe op die prente, byvoorbeeld: Wat is hierdie? Is dit die
huis van stokke / strooi?
• Dramatiseer dele van die storie.
• Die leerder vertel, met hulp van die onderwyser, die storie.
Ontwikkeling van begrippe, woordeskat en taalstrukture
Deur aan die bostaande aktiwiteite deel te neem, word …
• woordeskat, asook begripswoordeskat, uitgebrei, byvoorbeeld: Die weer; en
• begrip vir eenvoudige taalstrukture bevorder, soos die gebruik van die werkwoord, byvoorbeeld: Dit is koud, en byvoeglike
naamwoorde, byvoorbeeld: winderige, bewolkte, reënerige, sonnige, ensovoorts.
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringskaktiwiteite
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
Week 1 - 5
• Identifiseer ‘n prent deur ‘n eenvoudige mondelinge beskrywing daarvan te gee, byvoorbeeld: Dit reën.
• Luister na ‘n eenvoudige vertelling en beantwoord vrae daaroor, byvoorbeeld: Wat het Jannie eerste gedoen? Wat het hy
daarna gedoen?
Week 6 - 10
• Beantwoord eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Hoe lyk die weer vandag?
• Gee ‘n eenvoudige, mondelinge vertelling, byvoorbeeld: Sondae staan ek 8 uur op. Ek was myself. Daarna trek ek my
klere aan en gaan dan kerk toe.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 2
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Luister na ‘n eenvoudige vertelling en beantwoord eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Hoe laat het Jannie wakker geword?
Hoe was die weer? Wat het hy eerste gedoen? Wat het hy volgende gedoen? Wat het hy laaste gedoen?
• Toon begrip van basiese woordeskat deur na voorwerpe in die klaskamer of in prente te verwys (noem die voorwerpe),
of leerders kan op instruksies van die onderwyser reageer, byvoorbeeld: Wys my die sambreel. Watter kleur is dit?
ensovoorts.
KABV 51
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 2: KWARTAAL 2
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LEES EN KLANKE Minimum tyd: 45 minute
Maksimum tyd: 1 uur 30 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Klanke en fonemiese bewustheid (15 minute per week)
Hierdie aktiwiteit moet kort wees (5 - 10 minute) en moet oor die week versprei word. Dit kan ook by luister-, praat-
en leesaktiwiteite geïntegreer word.
• Identifiseer die letter-klank-verhouding van die meeste enkelkonsonate en kort vokale.
• Herken die -jie- en -tjie-uitgange aan die einde van woorde, soos in mandjie.
• Verdeel eenvoudige 3-letterwoorde wat met ‘n enkelkonsonant begin, gevolg deur ‘n kort vokaal en ‘n eindkonsonant in
individule klanke, byvoorbeeld: k-a-t, p-e-n; p-o-t.
• Onderskei tussen kort en lang vokale, soos in poot / pot, boot / bot.
Gedeelde lees (vorm deel van luister en praat)
Gedeelde lees is beide ’n lees- en luisteraktiwiteit. Dit sluit ook praat in, aangesien leerders met hul onderwyser oor
die teks gesels. In Graad 2 is gedeelde lees deel van luister en praat.
Groepbegeleide lees (minimum 30 minute en maksimum 1 uur 15 minute per week)
Onderwysers wat van die maksimum tydstoewysing vir Eerste Addisionele Taal gebruik maak, moet hul klas in vyf
groepe verdeel, elke groep op dieselfde leesvlak. Werk vir 15 minute slegs met een groep. Terwyl die onderwyser
met een groep besig is, hou die ander groepe hulle met lees in pare besig. Hulle lees eenvoudige tekste en doen
aktiwiteite wat op die teks betrekking het. Maak gebruik van boeke wat eenvoudige strukture, woordeskat en prente
het om die inhoud en begrip te ondersteun.
Onderwysers wat van die minimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik maak, waar daar net 30 minute
beskikbaar is, kan twee maal per week klasbegeleide (almal) lees doen.
• Lees uit eie boek hardop tydens groepbegeleide lees saam met die onderwyser. Tydens klasbegeleide lees, lees die
leerders saam met die onderwyser dieselfde teks of niefiksie-teks.
• Maak gebruik van dieselfde leestegnieke wat in Huistaal aangeleer is, om sin te maak en moniteer self wanneer daar
gelees word (klanke, kontekstuele leidrade, struktuuranalise, sigwoorde).
• Lees met toenemende vlotheid en uitdrukking.
• Toon tydens hardoplees begrip vir leestekens.
• Bou ‘n sigwoordeskat op uit die groepbegeleide, gedeelde en selfstandige lees.
Selfstandige lees (gedurende leerders se vrye tyd by die skool en tuis)
Leerders moet aangemoedig word om in hul vrye tyd selfstandig te lees, byvoorbeeld tuis of wanneer hulle voor
ander leerders hul skriftelike werk voltooi het. Dit is belangrik dat leerders elke geleentheid in die klas benut om hul
lees te ontwikkel.
• Lees hul eie en ander se skryfwerk.
• Lees selfstandig boeke met eenvoudige onderskrifte, prentstorieboeke wat tydens gedeelde lees gelees is, en ander boeke
wat in die leeshoekie voorkom.
• Maak gebruik van prentwoordeboeke om die betekenis van onbekende woorde na te slaan.
52 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Klanke (mondeling en / of prakties)
• Onderskei tussen kort en lang vokale, byvoorbeeld: poot / pot, bot / boot.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 2
Klanke (mondeling en / of prakties en / of geskrewe)
• Identifiseer die letter-klank-verhouding van die meeste enkelkonsonante en kort vokale.
• Verdeel eenvoudige woorde met enkelaanvangskonsonante en kort vokale in die eerste klank en die tweede deel van die
lettergreep, soos in k-at, m-at, v-at, w-at.
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Lees (mondeling of prakties)
• Lees hardop uit eie leesboeke in groepbegeleide lees. Die hele groep lees dieselfde storie.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 2
Lees (mondeling en / of prakties en / of geskrewe)
• Lees Grootboeke of ander vergrote tekste (met illustrasies) saam met die onderwyser, volg die onderwyser se oog- en
vingerbewegings.
• Toon begrip vir ‘n eenvoudige storie deur prente te orden, ‘n sin of onderskrif by ‘n prent te pas en vrae te beantwoord.
KABV 53
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 2: KWARTAAL 2
VOORGESTELDE KONTAKTYD
SKRYF
30 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Skryfaktiwiteite (twee maal per week)
Onderwysers moet uit die volgende kies: Hulle moet soveel aktiwiteite moontlik probeer kies vir die beskikbare tyd.
• Maak gebruik van handskifvaardighede wat in Huistaal onderrig is.
• Kies en kopieer ‘n byskrif wat by die prent sal pas.
• Leerders kan met hulp ‘n onderskrif vir die prent skryf.
• Voltooi sinne deur die ontbrekende woorde in te vul.
• Skryf sinne deur van klanke en eenvoudige sigwoorde gebruik te maak wat reeds onderrig is.
• Maak gebruik van leestekens wat reeds in Huistaal onderrig is (punte, hoofletters).
• Bou eie woordbank en woordeboek op.
ASSESSERING
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Skryf (geskrewe)
Week 1 - 5
• Voltooi drie sinne deur die ontbrekende woorde in te vul.
Week 6 - 10
• Maak sinne met woorde wat die klanke en sigwoorde bevat wat reeds geleer is.
• Gebruik leestekens wat reeds in Huistaal geleer is (hoofletters en punte).
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 2
Skryf (geskrewe)
• Maak sinne met woorde wat die klanke en sigwoorde bevat wat reeds geleer is.
• Gebruik leestekens wat reeds in Huistaal geleer is (hoofletters en punte).
54 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 2: KWARTAAL 3
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LUISTER EN PRAAT (MONDELING) Minimum tyd: 45 minute per week
Maksimum tyd: 1 uur per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Week 1 - 5
Onderwysers behoort twee temas te kies wat hulle in staat sal stel om woordeskat bekend te stel, te gebruik en al die
onderstaande aktiwiteite te dek. Let daarop dat die voorgestelde temas / onderwerpe slegs voorstelle is. Onderwysers kan
hul eie temas kies. Dit sal van die konteks en beskikbare hulpmiddels afhang. Hulle moet seker maak dat hulle die nodige
Grootboeke / plakkate, rympies, liedjies, speletjies en voorwerpe beskikbaar het vir die tema wat hulle gekies het.
Onderwysers moet probeer om soveel moontlik aktiwiteite gedurende die beskikbare tyd te dek (meer as een keer). Leerders
moet geassesseer word deur van die eerste formele assesseringsaktiwiteit gebruik te maak wat vir week 1 - 5 aanbeveel is.
Week 6 - 10
Onderwysers kies twee nuwe temas wat hulle sal toelaat om voort te bou op dit wat hulle die eerste vyf weke gedoen
het. Nuwe woordeskat kan nou weer ingevoer word, en aangeleerde woordeskat moet vasgelê word. Die temas moet
onderwysers deurgaans toelaat om eenvoudige, basiese taalstrukture in te skerp, terwyl daar met die leerders in die
addisionele taal gekommunikeer word.
Onderwysers moet seker maak dat al die aktiwiteite, indien moontlik, meer as eenkeer gedek word. Leerders moet
geassesseer word deur gebruik te maak van die tweede formele assesseringsaktiwiteite teen die einde van die kwartaal.
Daaglikse aktiwiteite (30 minute per week)
Onderwysers kan een lang aktiwiteit, of twee of drie kortes doen.
• Gaan voort om ‘n mondelinge (luister en praat) woordeskat te ontwikkel deur van onderwerpe en temas, byvoorbeeld
Sport, gebruik te maak.
• Volg ‘n kort reeks instruksies, byvoorbeeld: Neem die kryt en skryf jou naam op die bord. Gebruik nou die uitveër om die
bord skoon te maak.
• Gee eenvoudige instruksies, byvoorbeeld: Skop die bal.
• Verstaan en reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Wie? Wie s’n? Van watter sportsoorte hou jy baie? Rugby, sokker,
krieket?
• Maak eenvoudige versoeke en beweringe, byvoorbeeld: Kan ek buitetoe gaan, ek wil speel, asseblief?
• Gee ‘n beskrywing en kies die toepaslike prent vir die beskrywing, byvoorbeeld: Die seun skop die bal.
• Praat oor ‘n voorwerp in ‘n prent en reageer op die onderwyser se instruksies, byvoorbeeld: Wat sien jy? Vertel vir my
meer van wat jy sien.
• Luister na ‘n eenvoudige vertelling, byvoorbeeld na die onderwyser wat van ‘n sokkerwedstryd vertel.
• Onderwyser help leerders wanneer hulle van ‘n wedstryd vertel waarna hulle gekyk het.
• Memoriseer eenvoudige gediggies, aksiesrympies en liedjies, en dra dit voor, byvoorbeeld: Die wiele van die bus draai om
en om …
• Speel taalspeletjies buite die klaskamer, byvoorbeeld: Simon sê: Stap vinnig / stadig, kyk links / regs / voor jou / agter jou.
KABV 55
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Fokus op luister en praataktiwiteite (minimum 15 minute een maal per week, maksimum 15 minute twee maal per
week).
Luister na stories wat vertel of gelees word (gedeelde lees).
Afhangend van die klasrooster kan die onderwyser een of twee maal per week ‘n storie lees of vertel (of ‘n
reeks gebeure weergee). Stories wat vertel word, kan deur gebare en met behulp van ander toneelbenodighede,
byvoorbeeld maskers, gedramatiseer word. ‘n Grootboek of geïllustreerde plakkaat (waarop al die leerders die prent
kan sien) word gebruik vir stories wat gelees word.
• Luister vir genot na kort stories en neem op gepaste tye aan refreine deel; gee terugvoering oor niefiksie-tekste wat uit
Grootboeke of geïllustreerde plakkate vertel word.
• Verstaan en reageer op instruksies, byvoorbeeld: Wys vir my die krieketblad. Tel die spelers. Wie is die paaltjiewagter?
• Beantwoord eenvoudige ja- / nee-vrae, of vrae met kort antwoorde oor die storie, byvoorbeeld: Wie het die doel
aangeteken?
• Benoem van die voorwerpe in die prent en reageer op vrae wat die onderwyser stel, byvoorbeeld: Wat is dit? Die doelhok.
• Dramatiseer dele van die storie deur van die teks te gebruik.
• Die onderwyser help leerders om die storie oor te vertel, of om ‘n opsomming van die inhoud te gee.
Ontwikkeling van begrippe, woordeskat en taalstrukture
Deur aan die bostaande aktiwiteite deel te neem, word …
• woordeskat, asook begripswoordeskat, byvoorbeeld: rigting - links / regs uitgebrei; en
• die gebruik van eenvoudige taalstrukture, byvoorbeeld die teenwoordige tyd (Hy skop die bal), asook bywoorde,
byvoorbeeld vinnig, stadig, begryp en ontwikkel.
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
Week 1 - 5
• Beantwoord eenvoudige vrae oor die storie / teks.
• Vertel die storie oor / gee ‘n mondelinge opsomming van die teks (3 - 4 sinne).
Week 6 - 10
• Beantwoord eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Van watter sportsoort hou jy die meeste?
• Identifiseer drie prente deur middel van eenvoudige mondelinge beskrywings, byvoorbeeld: Die man speel sokker. Die man
speel krieket. Die man speel tennis.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 3
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Luister na ‘n kort vertelling en beantwoord eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Watter span het die eerste doel aangeteken?
Watter span het die tweede / derde doel aangeteken? Watter span het gewen?
• Verstaan basiese woordeskat deur na voorwerpe in die klaskamer, of in prente te wys. Reageer op die onderwyser se
instruksies en voer die aksies uit, byvoorbeeld: Wys vir my die tennisraket / krieketbal / sokkerbal.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 4
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Luister na ‘n kort vertelling oor iets wat, byvoorbeeld, tydens ‘n sokkerwedstryd gebeur het.
• Verstaan basiese woordeskat deur na voorwerpe in die klaskamer te wys, of prente te wys. Reageer op die onderwyser se
instruksies en voer die aksies uit, byvoorbeeld: Wys na die kaptein van die span. Wys na die doelwagter.
56 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 2: KWARTAAL 3
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LEES EN KLANKE Minimum tyd: 45 minute per week
Maksimum tyd: 1 uur 30 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Klanke en fonemiese bewustheid (15 minute per week)
Gaan voort om die aanvangsklanke aan te leer. Stel eers die tweeletterkombinasies aan die begin van woorde bekend.
Gebruik woorde wat die leerders reeds ken en gebruik die woorde in eenvoudige sinne. Hierdie aktiwiteit duur ongeveer
5 - 10 minute en word oor die week versprei. Dit kan ook met luister-, praat- en leesaktiwiteite geïntegreer word.
• Doen woordbou-aktiwiteite en verdeel eenvoudige woorde met enkelbeginklanke en kort vokale, byvoorbeeld: k-a-t, m-a-t.
• Groepeer woorde met kort vokale, byvoorbeeld: kat, mat, vat, wat.
• Groepeer woorde met lang vokale, byvoorbeeld: kaas, raas, baas, Klaas.
• Herken die -jie- en -tjie-uitgange aan die einde van woorde, byvoorbeeld: mandjie, katjie.
• Herken tweeletterkombinasies aan die begin van woorde, byvoorbeeld: gr-oen, bl-om.
Gedeelde lees (vorm deel van luister en praat)
Gedeelde lees is ‘n lees- en luisteraktiwiteit. Dit sluit ook praat in, aangesien leerders met hul onderwyser oor die teks
gesels. In Graad 2 is gedeelde lees deel van luister en praat.
Groepbegeleide lees (minimum 30 minute en maksimum 1 uur 15 minute per week)
Onderwysers wat van die maksimum tydstoekenning vir Eerste Addisionele Taal gebruik maak, moet hul klas in
vyf groepe verdeel, elke groep op dieselfde leesvlak. Werk vir 15 minute per dag slegs met een groep. Terwyl die
onderwyser met een groep besig is, hou die ander groepe hulle met lees in pare besig. Hulle lees eenvoudige tekste
en doen aktiwiteite wat op die teks betrekking het. Maak gebruik van boeke wat eenvoudige strukture, woordeskat en
prente bevat om die inhoud en begrip te ondersteun.
Onderwysers wat van die minimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik maak, waar daar net 30 minute beskikbaar
is, kan twee maal per week klasbegeleide (almal) lees doen.
• Leerders lees saam met die onderwyser hardop uit hul eie boeke tydens groepbegeleide lees. Leerders lees dieselfde teks
of niefiksie-teks saam met die onderwyser deur tydens klasbegeleide lees.
• Maak van dieselfde leestegnieke gebruik wat in Huistaal aangeleer is, sodat leerders hulself kan moniteer wanneer daar
gelees word (klanke, kontekstuele leidrade, struktuuranalise, sigwoorde).
• Lees met toenemende vlotheid en uitdrukking.
• Toon begrip vir leestekens tydens hardoplees.
• Bou ‘n sigwoordeskat op uit die groepbegeleide, gedeelde en selfstandige lees.
Selfstandige lees (gedurende leerders se vrye tyd by die skool en tuis)
Leerders moet aangemoedig word om in hul vrye tyd selfstandig te lees, byvoorbeeld tuis of wanneer hulle voor ander
leerders hul skriftelike werk voltooi het. Dit is belangrik dat leerders elke geleentheid in die klas benut om hul lees te
ontwikkel.
• Lees hul eie en ander se skryfwerk.
• Lees selfstandig eie boeke met eenvoudige onderskrifte, prentstorieboeke wat tydens gedeelde lees gelees is, en ander
boeke wat in die leeshoekie voorkom.
• Maak gebruik van prentwoordeboeke om die betekenis van onbekende woorde na te slaan.
KABV 57
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Assessering
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 3
Klanke (mondeling en / of prakties en /of geskrewe)
• Bou en verdeel eenvoudige woorde met enkelaanvangskonsonante en kort vokale, byvoorbeeld: k-a-t, m-a-t, v-a-t, w-a-t.
• Groepeer woorde in woordfamilies, byvoorbeeld: kat, mat, vat, wat.
• Herken die -jie- en -tjie-uitgange aan die einde van woorde, byvoorbeeld: handjie, matjie.
Lees (mondeling en / of prakties)
• Neem saam met die onderwyser aan groepbegeleide lees deel. Almal lees dieselfde storie uit hulle eie boeke.
• Gebruik prente om ‘n kort storie te verstaan. Rangskik die prente in die regte volgorde, pas ‘n sin (onderskrif) by ‘n prent en
teken ‘n prent om ‘n sin te illustreer.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 4
Klanke (mondeling en / of prakties en / of geskrewe )
• Herken tweekonsonantkombinasies aan die begin van woorde, byvoorbeeld: gr-oen, bl-om.
Lees (mondeling en / of prakties)
• Lees ‘n kort gedeelte saam met die onderwyser en beantwoord kort, mondelinge vrae oor die storie.
58 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 2: KWARTAAL 3
VOORGESTELDE KONTAKTYD
SKRYF
30 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Skryfaktiwiteite (twee maal per week)
Onderwysers moet uit die volgende kies. Hulle moet probeer om soveel aktiwiteite moontlik vir die beskikbare tyd te
kies.
• Maak gebruik van handskrifvaardighede wat reeds in Huistaal onderrig is.
• Skryf ‘n onderskrif vir ‘n prent.
• Voltooi sinne deur ontbrekende woorde in te vul.
• Skryf sinne en maak gebruik van klanke en sigwoorde wat reeds onderrig is.
• Skryf sinne deur sinsrame te gebruik, byvoorbeeld: Ek hou van … Ek hou nie van … nie.
• Leerders skryf bekende woorde en sinne wat deur die onderwyser gedikteer word.
• Skryf kort, eenvoudige tekste wat reeds in Huistaal onderrig is, byvoorbeeld: beterskapskaartjies.
• Gebruik selfstandige naamwoorde en voornaamwoorde, byvoorbeeld: ek, jy, hy, sy in skryfwerk.
• Spel woorde korrek uit bestaande kennis, byvoorbeeld: motor, speel, gaan, of deur klankkennis te gebruik, byvoorbeeld:
net, pet, vet.
• Gebruik ‘n kinderwoordeboek, indien nodig.
• Gebruik leestekens wat reeds in Huistaal onderrig is.
• Bou eie woordbank en persoonlike woordeboek.
Assessering
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 3
Skryf (geskrewe)
• Skryf ‘n onderskrif vir ‘n prent, byvoorbeeld: Die koei vreet gras.
• Skryf sinne deur sinsrame te gebruik, byvoorbeeld: Ek hou van … Ek hou nie van ….
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 4
Skryf (geskrewe)
• Skryf sinne met die korrekte leestekens tydens diktee.
• Skryf en illustreer ‘n beterskapskaartjie.
KABV 59
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 2: KWARTAAL 4
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LUISTER EN PRAAT (MONDELING) Minimum tyd: 45 minute per week
Maksimum tyd: 1 uur per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Week 1 - 5
Onderwysers behoort twee temas te kies wat hulle in staat sal stel om woordeskat bekend te stel, te gebruik en al die
onderstaande aktiwiteite te dek. Let daarop dat die voorgestelde temas / onderwerpe slegs voorstelle is. Onderwysers kan
hulle eie temas kies. Dit sal van die konteks en beskikbare hulpmiddels afhang. Hulle moet seker maak dat hulle die nodige
Grootboeke, plakkate, rympies, liedjies, speletjies en voorwerpe beskikbaar het vir die tema wat hulle gekies het.
Die onderwyser maak van die informele assesseringaktiwiteite gebruik wat vir week 1 - 5 voorgestel is om leerders te
assesseer.
Week 6 - 10
Die onderwyser kies twee nuwe temas wat hulle sal toelaat om voort te bou op dit wat hulle die eerste vyf weke gedoen
het. Nuwe woordeskat kan nou weer ingevoer word, en aangeleerde woordeskat moet vasgelê word. Die temas moet
onderwysers deurgaans in staat stel om eenvoudige, basiese taalstrukture in te skerp, terwyl daar met die leerders in die
addisionele taal kommunikeer word.
Onderwysers moet seker maak dat al die aktiwiteite, indien moontlik, meer as een keer gedek word. Leerders moet
geassesseer word deur van die informele assesseringsaktiwiteite gebruik te maak wat vir week 6 - 10 voorgestel word. ‘n
Formele assesseringsaktiwiteit moet aan die einde van die kwartaal gedoen word
Daaglikse aktiwiteite ( 30 minute per week)
Die aktiwiteite kan in lengte varieer. Onderwysers kan een langer aktiwiteit, of twee of drie kortes per week doen.
• Ontwikkel ‘n woordeskat met onderwerpe en temas, soos Seisoene.
• Volg ‘n kort reeks instruksies, byvoorbeeld: Kom sit hier voor in die klaskamer.
• Gee eenvoudige instruksies, byvoorbeeld: Klap jou hande.
• Verstaan en reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Watter …?
• Rig eenvoudige versoeke, byvoorbeeld: Mag ek my boeke wegpak?
• Identifiseer ‘n voorwerp deur eenvoudige, mondelinge beskrywing, byvoorbeeld: Dis somer. Die son skyn. Daar is bloeisels
aan die bome. Die kinders dra kort broeke en sandale. Kies die toepaslike prent vir die beskrywing.
• Praat oor voorwerpe in ‘n prent en reageer op die onderwyser se instruksies, byvoorbeeld: Wat sien jy? Vertel vir my meer
van wat jy sien.
• Luister na ‘n eenvoudige vertelling, byvoorbeeld na die onderwyser wat van haar inkopietog vertel.
• Lewer, met hulp van die onderwyser, ‘n kort vertelling oor iets wat hy of sy gedoen het.
• Memoriseer eenvoudige gediggies, aksierympies en liedjies, en dra dit voor, byvoorbeeld: Vader Jakob ...
• Speel taalspeletjies, byvoorbeeld: My klein ogies sien iets wat met ‘n … begin.
60 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Fokus op luister- en praataktiwiteite (minimum 15 minute, een maal per week, maksimum 15 minute, twee maal per
week).
Luister na stories wat vertel of gelees word (gedeelde lees).
Afhangend van die klasrooster kan die onderwyser een of twee maal per week ‘n storie lees of vertel (of ‘n
reeks gebeure weergee). Stories wat vertel word, kan deur gebare en met behulp van ander toneelbenodighede,
byvoorbeeld maskers, gedramatiseer word. ‘n Grootboek of geïllustreerde plakkaat (waarop al die leerders die prent
kan sien) word gebruik vir stories wat gelees word.
• Luister vir genot na kort stories en neem op gepaste tye aan refreine deel; gee terugvoering oor niefiksie-tekste,
byvoorbeeld Winter, wat uit Grootboeke of geïllustreerde plakkate vertel word.
• Verstaan en reageer op instruksies, byvoorbeeld: Wys vir my die bome. Is daar enige blare aan die bome? Watter tyd van
die jaar is dit?
• Beantwoord eenvoudige vrae met kort antwoorde, byvoorbeeld: Wat gebeur met die bome in die winter?
• Benoem van die voorwerpe in die prent en reageer op die onderwyser se vrae, byvoorbeeld: Wat is dit hierdie? Dit is
sneeu.
• Dramatiseer dele van die storie deur van die teks te gebruik.
• Die onderwyser help leerders om die storie oor te vertel, of ‘n kort opsomming te maak.
Ontwikkeling van begrippe, woordeskat en taalstrukture
Deur aan die bostaande aktiwiteite deel te neem, word …
• woordeskat, asook begripswoordeskat, byvoorbeeld deur ‘n tema soos Veranderinge in seisoene, uitgebrei; en
• eenvoudige taalstrukture verstaan en in die konteks van betekenisvolle gesproke taal gebruik, byvoorbeeld werkwoorde
(Die wind waai, Dit is somer); byvoeglike naamwoorde (koel, warm) en bywoorde (sag).
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
Week 1 - 5
• Antwoord eenvoudige vrae oor ‘n storie of teks.
• Leerders vertel die storie oor, of hulle maak ‘n kort opsomming (3 - 4 sinne).
Week 6 - 10
• Beantwoord eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Van watter seisoen hou jy die meeste?
• Identifiseer drie prente en gee ‘n eenvoudige mondelinge beskrywing, byvoorbeeld: Dis somer. Die son skyn. Daar is
bloeisels aan die bome. Die kinders dra kort broeke en sandale. / Dit is winter. Daar is nie blare aan die bome nie. / Dit is
lente. Die voëltjie bou sy nessie.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 5
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Luister na ‘n eenvoudige vertelling, byvoorbeeld: My somervakansie, en beantwoord eenvoudige vrae, byvoorbeeld:
Waarheen het Tandi vir haar somervakansie gegaan? Wat het sy gedoen toe hulle daar aankom? Wat het sy volgende
gedoen?
• Gebruik ‘n skryfraam en gee ‘n eenvoudige vertelling van 3 - 4 sinne.
• Verstaan basiese woordeskat deur na voorwerpe in die klaskamer of in prente te wys. Reageer op die onderwyser se
instruksies en voer die aksies uit, byvoorbeeld: Wys vir my die tennisraket / krieketbal / sokkerbal, ensovoorts.
• Verstaan ten minste 500 woorde indien die minimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik word, en ongeveer 1 000
woorde indien die maksimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik word (gebruik die woordelys in Afdeling 3 as riglyn).
KABV 61
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 2: KWARTAAL 4
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LEES EN KLANKE Minimum tyd: 45 minute per week
Maksimum tyd: 1 uur per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Klanke en fonemiese bewustheid (15 minute per week)
Onderwysers stel leerders bloot aan algemene konsonantkombinasies en vokaalverbindinge in hoëfrekwensie
woorde, of woorde wat reeds aan die leerders bekend is. Maak seker dat leerders die betekenis verstaan as nuwe
woorde bekendgestel word. Gebruik die woorde in sinne. Hierdie aktiwiteit duur ongeveer 5 - 10 minute wat oor die
week versprei word. Dit kan ook met luister-, praat- en leesaktiwiteite geïntegreer word.
• Groepeer woorde in woordfamilies, byvoorbeeld:
a - lat, mat, dat, vat
e - mes, ses, les, nes
i - mik, tik, stik, hik
o - stok, rok, lok, bok
u - bus, lus, mus
• Doen woordbou-aktiwiteite met aangeleerde klanke.
• Herken woorde met lang vokale, byvoorbeeld: aa - aap, ee - een, oo - oog, uu - uur.
• Onderskei tussen klanke wat maklik verwar word, byvoorbeeld: i en u.
Gedeelde lees (vorm deel van luister en praat)
Gedeelde lees is ‘n lees- en luisteraktiwiteit. Dit sluit ook praat in aangesien leerders met hul onderwyser oor die
teks gesels. In Graad 2 is gedeelde lees deel van luister en praat.
Groepbegeleide lees (minimum 30 minute en maksimum 1 uur 15 minute per week)
Onderwysers wat van die maksimum tydstoekenning vir Eerste Addisionele Taal gebruik maak, moet hul klas in
vyf groepe verdeel, elke groep op dieselfde leesvlak. Werk vir 15 minute per dag slegs met een groep. Terwyl die
onderwyser met een groep besig is, hou die ander groepe hulle met lees in pare besig. Hulle lees eenvoudige tekste
en doen aktiwiteite wat op die teks betrekking het. Maak gebruik van boeke wat eenvoudige strukture, woordeskat
en prente bevat om die inhoud en begrip te ondersteun.
Onderwysers wat van die minimum tyd vir Eerste Addisionele Taal gebruik maak, waar daar net 30 minute
beskikbaar is, kan twee maal per week klasbegeleide lees doen.
• Leerders lees in groepbegeleide lees hardop uit hul eie leesboeke saam met die onderwyser. Tydens klasbegeleide lees,
lees leerders dieselfde teks of niefiksie-teks saam met die onderwyser.
• Maak gebruik van dieselfde leestegnieke wat in Huistaal aangeleer is sodat leerders hulself moniteer wanneer daar gelees
word (klanke, sigwoorde, kontekstuele leidrade, struktuuranalise).
• Lees met toenemende vlotheid en uitdrukking.
• Toon begrip vir leestekens tydens hardoplees.
• Bou ‘n sigwoordeskat uit die groepbegeleide, gedeelde en selfstandige lees op.
62 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Selfstandige lees (gedurende leerders se vrye tyd by die skool en tuis)
Leerders moet aangemoedig word om in hul vrye tyd selfstandig te lees, byvoorbeeld tuis of wanneer hulle voor
ander leerders hul skriftelike werk voltooi het. Dit is belangrik dat leerders elke geleentheid in die klas benut om hul
lees te ontwikkel.
• Lees hul eie en ander se skryfwerk.
• Lees selfstandig (op hul eie) boeke wat in die geleide lees gelees is, boeke met eenvoudige onderskrifte en
prentstorieboeke wat in die leeshoekie voorkom.
• Maak van een- en tweetalige prentwoordeboeke gebruik om die betekenis van onbekende woorde na te slaan.
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Klanke (mondeling en / of prakties en / of geskrewe)
• Groepeer woorde in woordfamilies, byvoorbeeld:
a - lat, mat, dat, vat
e - mes, ses, les, nes
i - mik, tik, stik, hik
o - stok, rok, lok, bok
u - bus, lus, mus
• Bou en vorm eenvoudige woorde met tweekonsonantverbindings, byvoorbeeld: plat, klip, klap, prop, drup, klep.
• Herken woorde met lang vokale, byvoorbeeld: die oo in groot en boot; die ee in speel en keel.
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Lees (mondeling en / of prakties)
• Vertel, met hulp van die onderwyser, ‘n deel van die storie in 2 - 3 sinne.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 5
Lees (mondeling en / of prakties)
• Gebruik prente om die storie te verstaan. Rangskik die prente in die korrekte volgorde, gee ‘n onderskrif by die prent en
teken ‘n prent om die sin te illustreer.
• Lees uit ‘n Grootboek of enige ander vergrote teks ‘n kort leesstuk saam met die onderwyser, lees die titel en voorspel
waaroor die teks handel. Beantwoord mondelinge kortvrae oor die storie.
• Lees saam met die onderwyser in ‘n begeleide groep hardop uit eie leesboek. Die hele groep lees dieselfde storie.
KABV 63
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 2: KWARTAAL 4
VOORGESTELDE KONTAKTYD
SKRYF
30 minute per week
INHOUD / BEGRIPPE / VAARDIGHEDE
Skryfaktiwiteite (twee of drie maal per week)
Onderwysers moet soveel moontlike aktiwiteite vir die beskikbare tyd kies.
• Maak gebruik van handskrifvaardighede wat reeds in Huistaal aangeleer is.
• Skryf sinne en maak gebruik van klanke en sigwoorde wat reeds onderrig is.
• Skryf bekende woorde en sinne wat deur die onderwyser gedikteer word.
• Orden sinne in die regte volgorde, en skryf dit neer om ‘n paragraaf te vorm.
• Skryf ‘n paragraaf van ten minste drie sinne oor ‘n bekende onderwerp.
• Organiseer inligting in ‘n eenvoudige, grafiese voorstelling, byvoorbeeld ‘n tabel of ‘n tydlyn.
• Gebruik selfstandige en voornaamwoorde in skryfwerk.
• Maak gebruik van die teenwoordige en verlede tyd in skryfwerk.
• Gebruik meervoude van bekende woorde.
• Spel woorde korrek uit die kop uit, byvoorbeeld: vriende, baie, groot, of deur klankkennis te gebruik, byvoorbeeld: kaas,
plaas, raas.
• Gebruik ’n kinderwoordeboek indien nodig.
• Gebruik leestekens wat reeds in Huistaal onderrig is.
• Leerders bou hul eie woordbank en persoonlike woordeboek op.
Assessering
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Skryf (geskrewe)
• Skryf vyf sinne met korrekte leestekens wat deur die onderwyser gedikteer word.
• Orden sinne in die regte volgorde en skryf dit neer om ‘n paragraaf te vorm.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 5
Skryf (geskrewe)
• Skryf ‘n paragraaf van ten minste drie sinne oor ‘n bekende onderwerp.
• Organiseer inligting in ‘n eenvoudige grafiese voorstelling, byvoorbeeld ‘n tabel of ‘n tydlyn.
64 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
VOORGESTELDE TEKSTE / LEERMATERIAAL VIR DIE JAAR
LUISTER EN PRAAT
• Prente
• Plakkate
• Werklike voorwerpe wat op die temas van toepassing is
• Rekwisiete vir toneel- en rolspel van die stories, byvoorbeeld maskers, fantasieklere, voorwerpe
• Prente vir volgorde
• CD-speler / bandspeler, CD’s of kassette met stories, gedigte, rympies, liedjies
• CD’s, DVD’s en televisieprogramme
• Storieboeke / Mondelinge stories
• Gedigte, liedjies en rympies
• Taalspeletjies (mondeling)
LEES EN KLANKE
• Prente en plakkate
• Grootboeke (gekoop of tuisgemaak)
• Aanbevole leesreekse (7 - 10 stories)
• Vergrote teks (gediggies, rympie en liedjies)
• Prenteboeke met onderskrifte
• Fantasieklere vir rolspel en dramatisering
• Flitskaarte vir die klaskameritems, uitstallings en sigwoorde
• Alfabetkaarte
• Wysers vir gebruik tydens die lees van vergrote tekste, muurstories en uitstallings
• Kinderwoordeboeke (een- en tweetalig)
SKRYF EN HANDSKRIF
• Skryfmateriaal, byvoorbeeld potlode, inkleurkryt, vetkryte, blanko papier in verskillende groottes (A3, A4, A5), blanko boeke
• Blaaiborde en dik koki-penne
KABV 65
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
3.3 Graad 3
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL
GRAAD 3
VEREISTES PER KWARTAAL
KWARTAAL 1
VOOFGESTELDE KONTAKTYD
LUISTER EN PRAAT (MONDELING)
1 uur per week
INHOUD / KONSEPTE / VAARDIGHEDE
Week 1 - 5
Onderwysers kies twee temas wat hulle in staat sal stel om woordeskat uit te brei en in te skerp, asook om die aktiwiteite wat
hieronder gelys is, te dek. Let daarop dat die voorgestelde temas slegs voorstelle is. Onderwysers kan hul eie temas kies,
afhangend van die inhoud en beskikbare hulpmiddels. Hulle moet seker maak dat hulle die nodige Grootboeke, muurprente,
rympies, liedjies, speletjies en voorwerpe het vir die tema wat hulle gekies het. Onderwysers moet soveel moontlike
aktiwiteite gedurende die beskikbare tyd dek.
Om leerders te assesseer, maak onderwysers van die informele assesseringsaktiwiteite gebruik, wat in week 1 - 5 voorgestel
is.
Week 6 - 10
Onderwysers kies twee nuwe temas wat hulle in staat sal stel om voort te bou op dit wat hulle die eerste vyf weke gedoen
het. Die temas moet deurgaans die onderwyser in staat stel om eenvoudige, basiese taalstrukture te vestig, terwyl daar met
die leerders in die Eerste Addisionele Taal gekommunikeer word.
Indien dit moontlik is, moet die onderwyser seker maak dat al die aktiwiteite meer as een keer gedek word. Leerders word
geassesseer deur van die informele assesseringsaktiwiteite gebruik te maak wat vir week 6 - 10 voorgestel is. ‘n Formele
assesseringsaktiwiteit moet aan die einde van die kwartaal gedoen word.
Daaglikse aktiwiteite (30 minute per week)
Die lengte van die aktiwiteite kan varieer. Die onderwyser kan een lang aktiwiteit, of twee of drie kortes per week doen.
• Ontwikkel mondelinge (luister en praat) woordeskat deur van onderwerpe en temas soos Wilde diere gebruik te maak.
• Volg instruksies, byvoorbeeld: Haal jul skryfboeke en potlode uit. Skryf die datum aan die regterkant van die bladsy.
• Gee eenvoudige instruksies, byvoorbeeld: Hou my hand vas.
• Verstaan en reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Wanneer? Wie? Waar? Waar het jy ‘n sebra gesien? Wanneer het
jy dit gesien?
• Stel vrae om duidelikheid te kry, byvoorbeeld: Ek verstaan nie. Herhaal dit asseblief.
• Stel versoeke en reageer daarop, byvoorbeeld: Mag ek asseblief die woordeboek gebruik?
• Neem aan ‘n kort gesprek oor ‘n bekende onderwerp deel, byvoorbeeld: Die weer, My gesin.
• Identifiseer ‘n voorwerp deur ‘n eenvoudige mondelinge beskrywing, byvoorbeeld: Ek is ‘n baie groot dier. Ek is vaal. My
vel is skurf. Ek het skerp tande en ‘n lang slurp. Wat is ek?
• Praat oor ‘n voorwerp op prente of foto’s en reageer op die onderwyser se instruksies, byvoorbeeld: Wat sien jy op die
foto? Vertel vir my meer van wat jy sien.
• Luister na ‘n eenvoudige vertelling, byvoorbeeld na die onderwyser wat van ‘n besoek aan die dieretuin vertel.
• Onderwyser help leerders om vertelling te lewer, byvoorbeeld wanneer die leerder vertel van iets wat hy / sy gedoen het.
• Verstaan en gebruik taalstrukture in konteks, byvoorbeeld: Ek het ‘n kameelperd gesien.
• Memoriseer en dra eenvoudige gediggies, aksierympies en liedjies voor.
66 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
• Speel taalspeletjies, byvoorbeeld: Raai wie is ek …
Gefokusde luister en praataktiwiteite (30 minute per week)
Luister na stories en lees dit voor (gedeelde lees)
Die onderwyser lees twee maal per week ‘n storie (of ‘n reeks gebeure) voor. Stories wat gelees word, kan deur
gebare en toneelbenodighede gedramatiseer word om die betekenis van die storie duidelik verstaanbaar te maak.
Die stories moet uit Grootboeke of illustrasies op plakkate gelees word, sodat al die leerders die prente kan sien.
• Luister na kort stories, persoonlike vertellings of niefiksie-tekste, byvoorbeeld: feitelike vertellings, instruksies,
inligtingsverslae wat vertel of uit Grootboeke of geïllustreerde muurkaarte vir leerders voorgelees word om te geniet.
• Luister na persoonlike vertellings en stories, byvoorbeeld: Hoe kameelperd sy lang nek gekry het en beantwoord
begripsvrae, soos: Hoe het kameelperd sy lang nek gekry?
• Voorspel wat volgende gaan gebeur, byvoorbeeld: Wat dink jy gaan nou met die kameelperd gebeur?
• Druk gevoelens oor die storie uit: Het jy van die storie gehou? Hoekom? Hoekom nie?
• Vertel die storie oor
• Luister na niefiksie-tektse soos feitelike weergawe of inligtingsverslag oor olifante en beantwoord begripsvrae, soos Wat
eet 'n olifant? Waarvoor word die slurp gebruik?
Ontwikkeling van konsepte, woordeskat en taalstrukture
Om aan bogenoemde aktiwiteite deel te neem, word …
• woordeskat en kontekstuele woordeskat uitgebrei, byvoorbeeld: diere - fisiese voorkoms, habitat, ensovoorts; en
• die gebruik van eenvoudige taalstrukture in die konteks van gesproke taal verstaan en ontwikkel, byvoorbeeld selfstandige
naamwoorde, lidwoorde (‘n en die), en die teenwoordige en verlede tyd.
ASSESSERING
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
Week 1 - 5
• Verstaan ‘n verskeidenheid vraagvorme, byvoorbeeld: Waar? Wanneer? en Hoekom?
• Identifiseer ‘n voorwerp na aanleiding van ‘n eenvoudige beskrywing, byvoorbeeld: Ek is ‘n lang dier. Ek het ‘n lang nek. Ek
eet blare. Wie is ek?
Week 6 - 10
• Vertel 'n storie mondelings oor
• Neem deel aan 'n bespreking oor 'n bekende onderwerp
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 1
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Luister na niefiksie-tekste, byvoorbeeld feitelike gebeure of feitelike vertellings, en beantwoord begripsvrae mondeling.
• Maak ‘n opsomming van 3 tot 4 sinne van ‘n niefiksie-teks.
• Toon begrip van woordeskat deur na voorwerpe in die klas of op prente te wys, en reageer op vrae / instruksies van die
onderwyser, byvoorbeeld: Wat is dit? Wys na die olifant se slurp.
KABV 67
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 3: KWARTAAL 1
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LEES EN KLANKE Minimum tyd: 1 uur per week
Maksimum tyd: 1 uur 30 minute per week
INHOUD / KONSEPTE / VAARDIGHEDE
Klanke (15 minute per week)
Hersien enkelklanke en sommige tweeklanke deur gebruik te maak van hoëfrekwensie woorde wat die leerder
reeds ken. Verseker dat leerders die betekenis van nuwe woorde ken en dit in ‘n sin kan toepas. Leerders gebruik
luisteraktiwiteite om die begin- en eindklanke van woorde wat hulle reeds in die Eerste Addisionele Taal ken, te
identifiseer. Daar kan een klankkombinasie per week uit die voorbeelde aangeleer word. Hierdie aktiwiteite duur
ongeveer 5 - 10 minute en word oor die week versprei. Dit kan ook met luister-, praat- en leesaktiwiteite geïntegreer
word.
Week 1 - 5
• Identifiseer die letter-klank-verhouding van alle enkelklanke en herken uitspraakverskille tussen die huistaal en die
addisionele taal.
• Herken tweekonsonantkombinasies, byvoorbeeld: sk-, br-, fr-, pl- aan die begin van woorde - sk- ip , br-ug, fr-is, pl-uk.
• Bou en klank drie- tot vierletterwoorde met klanke wat reeds bemeester is.
Week 6 - 10
• Herken tweekonsonantkombinasies, byvoorbeeld: -lf, -nt, -rk, -rs aan die einde van woorde - wo-lf, se-nt, vu-rk, ke-rs.
• Herken tweevokaalklanke, byvoorbeeld: oe (boek); ie (dier).
• Bou en klank drie- tot vierletterwoorde met klanke wat reeds bemeester is.
Gedeelde lees (vorm deel van luister en praat)
Gedeelde lees is ‘n lees- en luisteraktiwiteit. Dit sluit ook praat in aangesien leerders met hul onderwyser oor die
teks gesels. Gedeelde lees word in Graad 3 voortgesit, maar vorm deel van luister en praat.
• Lees saam met die onderwyser ‘n kort storie uit ‘n Grootboek en gebruik die titel om te voorspel wat in die storie gaan
gebeur.
• Beantwoord vrae oor die storie, byvoorbeeld: Wat het die seun by die skool gedoen?
• Elke leerder beskryf hoe die storie hom / haar laat voel.
Groepbegeleide lees (minimum 45 minute maksimum 1 uur 15 minute per week)
Onderwysers wat van die maksimum tydstoekenning vir Eerste Addisionele Taal gebruik maak, moet hul klas in vyf
groepe verdeel, elke groep op dieselfde leesvlak. Leerders behoort gegradeerde leesreekse te gebruik en daar moet
seker gemaak word dat elke groep tekste het wat op die voorgestelde vlak is, byvoorbeeld woordherkenning tussen
90% en 95%. Werk vir 15 minute per dag slegs met een groep. Terwyl die onderwyser met een groep besig is, hou die
ander groepe hulle met lees in pare of selfstandige lees besig, of hulle doen aktiwiteite wat op die teks betrekking
het.
Onderwysers wat van die minimum tydstoekenning vir Eerste Addisionele Taal gebruik maak, kan 3 maal per week
klasbegeleide lees doen.
• Lees saam met die onderwyser stories - die hele groep lees dieselfde storie.
• Maak van dieselfde leestegnieke gebruik wat in Huistaal aangeleer is (klanke, kontekstuele leidrade, struktuuranalise,
sigwoorde).
68 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
• Lees hardop met toenemende vlotheid en uitdrukking.
• Toon begrip vir leestekens (punte, kommas, vraagtekens, uitroeptekens en aanhalingstekens) tydens hardoplees.
• Gaan voort om sigwoordeskat op te bou deur groepbegeleide, gedeelde en selfstandige lees.
Selfstandige lees (gedurende leerders se vrye tyd by die skool en tuis)
Leerders moet aangemoedig word om selfstandig te lees in hul Eerste Addisionele Taal-periode, byvoorbeeld
wanneer hulle voor ander leerders hul skriftelike werk voltooi het en by die huis (vir huiswerk). Dit is belangrik dat
leerders elke geleentheid in die klas gebruik om hul lees te ontwikkel.
• Lees eie en ander se skryfwerk.
• Lees boeke wat tydens groepbegeleide leessessies gelees is, en boeke met eenvoudige onderskrifte en prentstorieboeke
in die leeshoekie.
• Lees bekende gedigte en rympies.
• Maak van een- en tweetalige kinderprentwoordeboeke gebruik om die betekenis van onbekende woorde na te slaan.
ASSESSERING
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Klanke (mondeling en / of prakties en / of geskrewe)
• Bou en klank kort (drieletter- en vierletter-) woorde deur die aangeleerde klanke te gebruik
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 1
Klanke (mondeling en / of prakties en / of geskrewe)
• Identifiseer die letter-klank-verhouding van alle enkelklanke en herken uitspraakverskille tussen die huistaal en eerste
addisionele taal.
• Herken tweekonsonantkombinasies, byvoorbeeld: sk- , br- ,fr- , pl- aan die begin van woorde - sk- ip , br-ug, fr-is, pl-uk.
• Herken tweekonsonantkombinasies, byvoorbeeld: -lf, - nt, -rk, -rs aan die einde van woorde - wo-lf, se-nt, vu-rk, ke-rs.
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Lees (mondeling en / of prakties)
Gedeelde lees
• Lees saam met die onderwyser ‘n kort storie uit ‘n Grootboek of ‘n ander teks en gebruik die titel om te voorspel wat in die
storie gaan gebeur.
• Beantwoord vrae oor ‘n storie, byvoorbeeld: Wat het die seun by die skool gedoen?
Groepbegeleide lees
• Toon begrip en vlotheid wanneer die leerder op sy leesvlak, saam met die onderwyser lees.
Selfstandige lees
• Toon begrip en vlotheid wanneer leerder selfstandig lees.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 1
Lees (mondeling en / of prakties)
Gedeelde lees
• Vertel ‘n storie, of som ‘n niefiksie-teks op.
Groepbegeleide lees
• Lees in groepe saam met die onderwyser.
• Gebruik sigwoorde, klanke en begripsvaardighede om die teks te verstaan.
KABV 69
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 3: KWARTAAL 1
VOORGESTELDE KONTAKTYD
Skryf
SKRYF
Minimum tyd: 30 minute per week
TAALSTRUKTUUR
Maksimum tyd: 1 uur per week
Taalstruktuur: 30 minute per week
INHOUD / KONSEPTE / VAARDIGHEDE
Skryfaktiwiteite (minimum 30 minute per week, maksimum 1 uur per week)
Een of twee skryfaktiwiteite as maksimum tyd gebruik word, en een aktiwiteit wanneer minimum tyd gebruik word.
• Maak gebruik van handskrifvaardighede wat reeds in Huistaal aangeleer is.
• Maak langer en moeiliker lyste met opskrifte, byvoorbeeld: Wilde diere: olifante, kameelperde, leeus, sebras.
• Skryf eenvoudige tekste, byvoorbeeld ‘n verjaardagkaartjie.
• Skryf, met hulp, ‘n eenvoudige stel instruksies, byvoorbeeld ‘n resep.
• Skryf ‘n paragraaf van 4 - 6 sinne oor ‘n bekende onderwerp.
• Gebruik die skryfproses (beplan, skryf, redigeer en bied aan).
• Gebruik leestekens wat reeds in Huistaal aangeleer is.
• Spel algemene woorde korrek en probeer onbekende woorde gebruik deur van klankkennis gebruik te maak.
• Bou eie woordbank en persoonlike woordeboek op.
• Gebruik een- en tweetalige kinderwoordeboeke.
Taalstruktuuraktiwiteite (30 minute per week)
Gedurende hierdie aktiwiteite sal leerders op Taalstruktuur fokus. Taal moet in ‘n betekenisvolle konteks onderrig
word.
• Verstaan en gebruik die teenwoordige tyd.
• Verstaan en gebruik werkwoordtye en besitlike voornaamwoorde.
• Hersien Taalstruktuure wat informeel in Graad 1 - 2 gebruik is.
ASSESSERING
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Skryfwerk (geskrewe)
• Skryf, met hulp van die onderwyser, eenvoudige instruksies.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 1
Skryfwerk (geskrewe)
• Skryf ‘n paragraaf van ongeveer 4 - 6 sinne oor ‘n bekende onderwerp.
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Taalstruktuur (geskrewe)
• Skryf betekenisvolle onderskrifte vir prente deur van ‘n skryfraam gebruik te maak, byvoorbeeld: Daar is ….
• Skryf sinne deur van besitlike voornaamwoorde gebruik te maak.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 1
Skryfwerk (geskrewe)
• Skryf betekenisvolle sinne in die teenwoordige tyd.
70 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 3: KWARTAAL 2
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LUISTER EN PRAAT (MONDELING)
1 uur per week
INHOUD / KONSEPTE / VAARDIGHEDE
Week 1 - 5
Onderwysers kies twee temas wat hulle in staat sal stel om woordeskat uit te brei en in te skerp, asook om die aktiwiteite
wat onder gelys, te dek. Let daarop dat die voorgestelde temas slegs voorstelle is. Onderwysers kan hul eie temas kies,
afhangend van inhoud en beskikbare hulpmiddels. Hulle moet seker maak dat hulle die nodige Grootboeke, muurprente,
rympies, liedjies, speletjies en voorwerpe het vir die tema wat hulle gekies het. Onderwysers moet soveel moontlik aktiwiteite
gedurende die beskikbare tyd dek.
Om leerders te assesseer, maak die onderwyser van die informele assesseringsaktiwiteite gebruik wat vir week 1 - 5
voorgestel is.
Week 6 - 10
Onderwysers kies twee nuwe temas wat hulle in staat sal stel om voort te bou op dit wat hulle die eerste vyf weke gedoen
het. Die temas kan nou weer herhaal word en aangeleerde woordeskat moet ingeskerp word. Die temas moet die
onderwyser deurgaans in staat stel om eenvoudige, basiese taalstrukture te gebruik, terwyl daar met die leerders in Eerste
Addisionele Taal gekommunikeer word.
Onderwysers moet seker maak dat al die aktiwiteite, indien moontlik, meer as een keer gedek word. Leerders moet
geassesseer word deur van die informele assesseringsaktiwiteite gebruik te maak wat vir week 6 - 10 voorgestel is. ‘n
Formele assesseringsaktiwiteit moet aan die einde van die kwartaal gedoen word.
Daaglikse aktiwiteite (30 minute per week)
Die aktiwiteite varieer in lengte. Die onderwyser kan een maal per week een lang aktiwiteit, of twee of drie kortes doen.
• Ontwikkel woordeskat deur van onderwerpe en temas, soos Dinge wat groei, gebruik te maak.
• Volg instruksies, byvoorbeeld: Plaas grond in die pot. Plaas die saad in die grond. Maak die saad met ‘n bietjie grond toe.
Gooi water op die saad.
• Gee eenvoudige instruksies, byvoorbeeld: Maak die saad met water nat.
• Verstaan en reageer op eenvoudige vrae soos: Wanneer? Waarom? Wat? Wat dink jy sal die saad word wanneer dit
groei?
• Stel vrae om duidelikheid te kry, byvoorbeeld: Ek verstaan nie. Herhaal dit asseblief.
• Stel versoeke en reageer daarop, byvoorbeeld: Mag ek asseblief die woordeboek gebruik?
• Neem aan ‘n kort gesprek oor ‘n bekende onderwerp deel, byvoorbeeld: My vriende en wat ons graag doen.
• Identifiseer ‘n voorwerp deur eenvoudige mondelinge beskrywing, byvoorbeeld: Ek is klein en hard. As jy my in die grond
sit en water gee, groei ek. Wat is ek?
• Praat oor ‘n voorwerp op prente of in foto’s en reageer op die onderwyser se instruksies, byvoorbeeld: Wat sien jy op die
foto? Vertel vir my meer van wat jy sien.
• Luister na ‘n eenvoudige vertelling, byvoorbeeld die onderwyser wat vertel hoe ‘n plant groei: Ek plaas grond in die pot.
Dan plant ek die saad in die grond. Daarna maak ek dit nat. Nou neem ek waar hoe my plant groei.
• Lewer ‘n eenvoudige vertelling, byvoorbeeld die leerder vertel hoe hy / sy saad geplant het.
KABV 71
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
• Verstaan en gebruik taalstrukture in konteks, byvoorbeeld die verlede tyd: Ek het saad geplant, en voorsetsels: Ek plant
die saad in die grond.
• Memoriseer en dra eenvoudige gediggies, aksierympies en liedjies voor.
• Speel taalspeletjies, byvoorbeeld: Ek sien iets wat met … begin.
Gefokusde luister- en praataktiwiteite (30 minute per week)
Luister na stories en lees dit voor (gedeelde lees).
Onderwyser lees twee maal per week ‘n storie of ‘n reeks gebeure voor. Stories kan deur gebare en
toneelbenodighede gedramatiseer word om die betekenis van die storie duidelik verstaanbaar te maak. Die stories
moet uit Grootboeke of illustrasies op plakkate gelees word, sodat al die leerders die prente kan sien.
• Luister na kort stories, persoonlike verslae of niefiksie-boeke, byvoorbeeld feitelike verslae, instruksies, inligtingsverslae
wat vir genot uit Grootboeke of geïllustreerde muurkaarte voorgelees word.
• Luister na stories en persoonlike verslae en beantwoord begripsvrae.
• Voorspel wat volgende in die storie gaan gebeur, byvoorbeeld: Wat dink jy gaan nou gebeur?
• Druk gevoelens oor die storie uit: Het jy van die storie gehou? Hoekom? Hoekom nie?
• Vertel die storie oor
• Luister na niefiksie-tekste soos 'n feitelike weergawe of inligtingsverslag en beantwoord begripsvrae, soos Wat het 'n plant
nodig om te groei?
Ontwikkeling van konsepte, woordeskat en taalstrukture
Om aan bogenoemde aktiwiteite deel te neem, word …
• kontekstuele woordeskat wat byvoorbeeld in ‘n tema soos Lewensiklusse voorkom, uitgebrei; en
• die gebruik van eenvoudige taalstrukture in die konteks van gesproke taal ontwikkel, byvoorbeeld ten opsigte van
selfstandige naamwoorde, lidwoorde (‘n en die) en voorsetsels (Die mot verander in ‘n papie).
ASSESSERING
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
Week 1 - 5
• Praat oor ‘n prent of foto.
• Neem aan kort gesprekke oor ‘n bekende onderwerp deel.
Week 6 - 10
• Luister na ‘n eenvoudige mondelinge vertelling.
• Gee ‘n eenvoudige mondelinge vertelling.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 1
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Luister na ‘n niefiksie-teks en beantwoord begripsvrae mondeling.
• Verstaan woordeskat deur na voorwerpe in die klas of in prente te wys en reageer op vrae / instruksies van die
onderwyser, byvoorbeeld: Wat is hierdie? Wys na die wortels van die plant.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 2
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Luister na ‘n storie en vertel dit oor.
• Verstaan woordeskat deur na voorwerpe in die klas of in prente te wys en reageer op vrae / instruksies van die
onderwyser, byvoorbeeld: Wat is hierdie? Wys na die wortels van die plant.
72 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 3: KWARTAAL 2
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LEES EN KLANKE Minimum tyd: 1 uur per week
Maksimum tyd: 1 uur 30 minute per week
INHOUD / KONSEPTE / VAARDIGHEDE
Klanke (15 minute per week)
Hersien enkelklanke en sommige tweeklanke deur van hoëfrekwensie woorde wat die leerder reeds ken, gebruik
te maak. Verseker dat leerders die betekenis van nuwe woorde ken en dit in ‘n sin kan toepas. Leerders gebruik
luisteraktiwiteite om die begin- en eindklanke van woorde in Eerste Addisionele Taal wat hulle reeds ken, te
identifiseer. Daar kan uit die voorbeelde een klankkombinasie per week aangeleer word. Hierdie aktiwiteite duur
ongeveer 5 - 10 minute en is oor die week versprei. Dit kan ook met luister-, praat- en leesaktiwiteite geïntegreer
word.
Week 1 - 5
• Herken ten minste drie nuwe tweevokaalkombinasies, byvoorbeeld: eu in neus.
• Bou en klank woorde met klanke wat reeds aangeleer is.
Week 6 - 10
• Herken tweekonsonantkombinasies soos die volgende: -lf, - nt, -rk, -rs aan die einde van woorde - wo-lf, se-nt, vu-rk, ke-rs.
• Herken rymklanke, byvoorbeeld: bly, gly, ry, vy, sy.
• Bou en klank woorde met klanke wat reeds aangeleer is.
Gedeelde lees (vorm deel van luister en praat)
Gedeelde lees is ‘n lees- en luisteraktiwiteit. Dit sluit ook praat in aangesien leerders met hul onderwyser oor die
teks gesels. Gedeelde lees gaan voort in Graad 3, maar is deel van luister en praat.
• Lees ‘n kort storie (Grootboek) saam met die onderwyser en gebruik die titel om te voorspel wat in die storie gaan gebeur.
• Beantwoord vrae oor die storie, byvoorbeeld: Wat het die seun by die skool gedoen?
• Elke leerder beskryf hoe die storie hom / haar laat voel.
Groepbegeleide lees (minimum 45 minute, maksimum 1 uur 15 minute per week)
Onderwysers wat van die maksimum tydstoekenning vir Eerste Addisionele Taal gebruik maak, moet hul klas in vyf
groepe verdeel, elke groep op dieselfde leesvlak. Leerders behoort gegradeerde leesreekse te gebruik, en maak
seker dat elke groep tekste het wat op die voorgestelde vlak is (woordherkenning tussen 90% - 95% ). Werk vir 15
minute per dag slegs met een groep. Terwyl die onderwyser met een groep besig is, hou ander groepe hulle met
lees in pare of selfstandige lees besig of doen aktiwiteite wat op die teks betrekking het.
Onderwysers wat gebruik maak van die minimum tydstoekenning vir Eerste Addisionele Taal kan drie maal per
week klasbegeleide lees doen.
• Lees saam met die onderwyser stories - die hele groep lees dieselfde storie.
• Maak van dieselfde leestegnieke gebruik wat in Huistaal aangeleer is (klanke, kontekstuele leidrade, struktuuranalise,
sigwoorde).
• Lees hardop met toenemende vlotheid en uitdrukking.
KABV 73
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
• Toon begrip vir leestekens tydens hardoplees.
• Gaan voort om sigwoordeskat op te bou deur groepbegeleide, gedeelde en selfstandige lees.
Selfstandige lees (gedurende leerders se vrye tyd by die skool en tuis)
Leerders moet aangemoedig word om selfstandig te lees in hul Eerste Addisionele Taal-periode, byvoorbeeld
wanneer hulle voor ander leerders hul skriftelike werk voltooi het, of wanneer die onderwyser groepbegeleide lees
doen, asook by die huis (vir huiswerk). Dit is belangrik dat leerders elke geleentheid in die klas sal gebruik om hul
lees te ontwikkel.
• Lees eie en ander se skryfwerk.
• Lees bekende gedigte en rympies.
• Lees boeke wat tydens groepbegeleide leessessies gelees is, en boeke met eenvoudige onderskrifte en prentstorieboeke
in die leeshoekie.
• Maak van een- en tweetalige kinderprentwoordeboeke gebruik om die betekenis van onbekende woorde na te slaan.
ASSESSERING
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Klanke (mondeling en / of prakties en / of geskrewe)
• Onderskei tussen die lang vokaalklanke, soos: boot, muur, kaas, lees; en kort vokaalklanke soos: kas, bos, les.
Voorgestelde formele assesseringaktiwiteit 2
Klanke (mondeling en / of prakties en / of geskrewe)
• Herken vokaalklanke wat uit twee letters bestaan, soos in moet, deur; en in diftonge soos ou, ei, ui.
Voorgestelde formele assesseringaktiwiteit 3
Klanke (mondeling en / of prakties en / of geskrewe)
• Herken tweekonsonantkombinasies aan die begin van woorde, soos: fles, krap, pluk, pruim.
• Bou en klank woorde wat geleer is.
Voorstelle vir informele assesseringaktiwiteite
Lees (mondeling en / of prakties)
Gedeelde lees
• Beantwoord kort mondelinge vrae oor die teks.
• Vertel dele van die storie oor, met die onderwyser se hulp.
Groepbegeleide lees
• Toon begrip en vlotheid tydens lees wanneer saam met die onderwyser gelees word.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteite
Lees (mondeling en / of prakties)
Gedeelde lees
• Beantwoord vrae oor die storie of niefiksie-teks, byvoorbeeld: Wat is die eerste ding wat met die boontjiesaad gebeur het?
Groepbegleide lees
• Toon begrip en vlotheid wanneer saam met die onderwyser gelees word.
Lees in pare / Selfstandige lees
• Toon begrip en vlotheid wanneer daar selfstandig gelees word.
74 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 3: KWARTAAL 2
VOORGESTELDE KONTAKTYD
Skryf
SKRYF
Minimum tyd: 30 minute per week
TAALSTRUKTUUR
Maksimum tyd: 1 uur per week
Taalstruktuur: 30 minute per week
INHOUD / KONSEPTE / VAARDIGHEDE
Skryfaktiwiteite (minimum 30 minute, maksimum 1 uur per week)
Een of twee skryfaktiwiteite wanneer maksimum tyd gebruik word en een aktiwiteit wanneer minimum tyd gebruik
word.
• Maak gebruik van handskrifvaardighede wat reeds in Huistaal aangeleer is.
• Maak langer en moeiliker lyste met opskrifte, byvoorbeeld: Dinge wat plante nodig het: water, grond, lug, sonlig.
• Skryf, met hulp, ‘n eenvoudige stel instruksies, byvoorbeeld: Hoe groei ‘n plant?
• Organiseer inligting met behulp van ‘n diagram, tabel of staafgrafiek, byvoorbeeld die lewensiklus van ‘n plant.
• Skryf ‘n paragraaf van 4 - 6 sinne oor ‘n bekende onderwerp.
• Gebruik die skryfproses (beplan, skryf, redigeer en bied aan).
• Gebruik leestekens (punte, kommas, vraagtekens, uitroeptekens en aanhalingstekens) wat reeds in Huistaal aangeleer is.
• Spel algemene woorde korrek en probeer onbekende woorde gebruik deur van klankkennis gebruik te maak.
• Bou eie woordbank en persoonlike woordeboek op.
• Gebruik een- en tweetalige kinderwoordeboeke.
Taalstruktuuraktiwiteite (30 minute per week)
Gedurende hierdie aktiwiteite sal leerders begin om op taalstruktuur te fokus. Taalstruktuur moet in ‘n
betekenisvolle konteks onderrig word.
• Hersien selfstandige naamwoorde.
• Hersien taalstrukture wat informeel in Graad 1 - 2 gebruik is.
ASSESSERING
Voorstel vir informele assesseringsaktiwiteite
Skryfwerk (geskrewe)
• Organiseer inligting op ‘n diagram, tabel of grafiek.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 2
Skryfwerk (geskrewe)
• Skryf ‘n paragraaf van 6 - 8 sinne oor ‘n bekende onderwerp.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 3
Skryfwerk (geskrewe)
• Skryf, met hulp van die onderwyser, eenvoudige instruksies: Hoe om saad te plant.
Voorstel vir informele assesseringsaktiwiteit
Taalstruktuur (geskrewe)
• Skryf betekenisvolle sinne deur van selfstandige naamwoorde gebruik te maak.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 2
Taalstruktuur (geskrewe)
• Voltooi sinne deur voorsetsels in te vul.
KABV 75
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 3: KWARTAAL 3
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LUISTER EN PRAAT (MONDELING)
1 uur per week
INHOUD / KONSEPTE / VAARDIGHEDE
Week 1 - 5
Onderwysers kies twee temas wat hulle in staat sal stel om woordeskat uit te brei en in te skerp, asook om die aktiwiteite
hieronder gelys, te dek. Let daarop dat die voorgestelde temas slegs voorstelle is. Onderwysers kan hul eie temas kies,
afhangend van inhoud en beskikbare hulpmiddels. Hulle moet seker maak dat hulle die nodige Grootboeke, muurprente,
rympies, liedjies, speletjies en voorwerpe het vir die tema wat hulle gekies het. Onderwysers moet soveel moontlike
aktiwiteite gedurende die beskikbare tyd probeer dek.
Om leerders te assesseer, maak die onderwyser van die informele assesseringsaktiwiteite gebruik wat vir week 1 - 5
voorgestel is.
Week 6 - 10
Onderwysers kies twee nuwe temas wat hulle in staat sal stel om voort te bou op dit wat hulle die eerste vyf weke gedoen
het. Die temas moet deurgaans die onderwyser in staat stel om eenvoudige, basiese taalstrukture te vestig, terwyl daar met
die leerders in Eerste Addisionele Taal gekommunikeer word.
Indien dit moontlik is, moet die onderwyser seker maak dat al die aktiwiteite meer as een keer gedek word. Leerders word
geassesseer deur van die informele assesseringsaktiwiteite gebruik te maak wat vir week 6 - 10 voorgestel is. ‘n Formele
assesseringsaktiwiteit moet aan die einde van die kwartaal gedoen word.
Daaglikse aktiwiteite (30 minute per week)
• Ontwikkel ‘n mondelinge (luister en praat) woordeskat deur van onderwerpe en temas, soos Ons maak dinge, gebruik te
maak.
• Volg instruksies, byvoorbeeld: Jy het papier, ‘n skêr, inkleurpotlode en wol nodig om ‘n masker te maak. Teken eers die
gesig. Dan …
• Gee eenvoudige instruksies, byvoorbeeld: Kleur die masker geel in.
• Verstaan en reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Wanneer? Waarom? Hoe? Hoe maak jy ‘n masker?
• Stel vrae om duidelikheid te kry, byvoorbeeld: Ek verstaan nie. Herhaal dit asseblief.
• Stel versoeke en reageer daarop, byvoorbeeld: Mag ek asseblief die woordeboek gebruik?
• Neem aan ‘n kort gesprek oor ‘n bekende onderwerp deel, byvoorbeeld: Wat gebeur in ons gemeenskap?
• Identifiseer ‘n voorwerp deur ‘n eenvoudige mondelinge beskrywing, byvoorbeeld: Plaas prente in die korrekte volgorde
van hoe jy ‘n masker maak.
• Praat oor ‘n voorwerp op prente of in foto’s en reageer op die onderwyser se instruksies, byvoorbeeld: Wat sien jy op die
foto? Vertel vir my meer van wat jy sien.
• Luister na ‘n eenvoudige vertelling, byvoorbeeld die onderwyser wat vertel hoe hy of sy ‘n masker maak: Ek teken eers die
gesig. Dan teken ek die oë, neus en ‘n mond.
• Die onderwyser help leerders om te vertel, byvoorbeeld vertel hoe hy of sy ‘n masker gemaak het.
• Verstaan en gebruik taalstrukture in konteks, byvoorbeeld beskrywende voornaamwoorde.
• Memoriseer en dra eenvoudige gediggies, aksierympies en liedjies voor.
• Speel taalspeletjies, byvoorbeeld: Ek sien iets wat met … begin.
76 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Gefokusde luister- en praataktiwiteite (30 minute per week)
Luister na stories en lees dit voor (gedeelde lees).
Onderwysers lees twee maal per week ‘n storie voor, of ‘n reeks gebeure kan weergegee word. Stories kan deur
gebare en toneelbenodighede gedramatiseer word om die betekenis van die storie duidelik verstaanbaar te maak.
Die stories moet uit Grootboeke of illustrasies op plakkate gelees word, sodat al die leerders die prente kan sien.
• Luister vir genot na kort stories, persoonlike vertellings of niefiksie-tekste, byvoorbeeld feitelike vertellings, instruksies,
stories uit Grootboeke of geïllustreerde muurkaarte of prente.
• Luister na stories en persoonlike vertellings en beantwoord begripsvrae.
• Voorspel wat volgende in die storie of persoonlike vertellings gaan gebeur, byvoorbeeld: Wat dink jy gaan nou gebeur?
• Vertel die storie oor.
• Luister na niefiksie soos ‘n prosedureteks, byvoorbeeld hoe om ‘n masker te maak, en beantwoord begripsvrae,
byvoorbeeld: Wat het jy nodig om ‘n masker te maak?
• Druk gevoelens oor die storie uit: Het jy van die storie gehou? Hoekom? Hoekom nie?
• Die onderwyser help leerders om ‘n opsomming van ‘n niefiksie-teks te maak.
Ontwikkeling van konsepte, woordeskat
Om aan bogenoemde aktiwiteite deel te neem, word …
• mondelinge en kontekstuele woordeskat oor ‘n tema, soos Lewensiklusse uitgebrei; en
• die gebruik van eenvoudige taalstrukture in die konteks van gesproke taal ontwikkel en uitgebrei deur, byvoorbeeld
selfstandige naamwoorde, lidwoorde, voorsetsels en beskrywende voornaamwoorde.
ASSESSERING
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
Week 1 - 5
• Gee en volg instruksies.
Week 6 - 10
• Luister na kort, mondelinge vertellings.
• Lewer ‘n kort, mondelinge vertelling.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 4
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Luister na ‘n storie en beantwoord vrae mondeling.
• Vertel ‘n storie oor.
• Verstaan mondelinge woordeskat deur na voorwerpe in die klaskamer of in prente te wys en reageer op vrae van die
onderwyser.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 5
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Gee ‘n mondelinge vertelling oor onlangse gebeure.
KABV 77
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 3: KWARTAAL 3
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LEES EN KLANKE
1 uur 30 minute per week
INHOUD / KONSEPTE / VAARDIGHEDE
Die onderwyser stel nuwe tweevokaalklankgroepe en konsonantverbindings bekend en gebruik hoëfrekwensie
woorde, of woorde wat die leerders reeds ken.
Verseker dat leerders die nuwe woorde se betekenis verstaan en dit in ‘n sin kan gebruik. Doen luisteraktiwiteite wat
die spelling- / klankverskil tussen Huistaal en Eerste Addisionele Taal duidelik maak. Hierdie aktiwiteite moet kort
wees (5 - 10 minute) en oor die week versprei word. Dit kan ook met luister-, praat- en leesaktiwiteite geïntegreer
word.
Week 1 - 5
• Onderskei tussen verskillende mondelinge vokaalklanke, byvoorbeeld die e in berge.
• Herken ten minste vyf tweevokaalkombinasies, byvoorbeeld, loer, dier, deur.
• Bou en klank woorde met klanke wat die leerders reeds ken.
Week 6 - 10
• Herken driekonsonantkombinasies aan die begin van ‘n woord, soos: strand, straat, straf, streel.
• Herken dubbelkonsonantkombinasies, byvoorbeeld: somme, potte, balle.
• Bou en klank woorde met klanke wat die leerders reeds ken.
Gedeelde lees (vorm deel van luister en praat)
Gedeelde lees is ‘n lees- en luisteraktiwiteit. Dit sluit ook praat in aangesien leerders met hul onderwyser oor die
teks gesels. Gedeelde lees word in Graad 3 voortgesit, maar vorm deel van luister en praat.
• Lees ‘n kort geskrewe teks uit ‘n Grootboek of enige ander vergrote teks saam met die onderwyser. Gebruik die titel om te
voorspel waaroor die storie handel.
• Beantwoord vrae oor die storie, byvoorbeeld: Kon mense die vriendelike spokie sien?
• Leerders beskryf hoe die storie hulle laat voel.
Groepbegeleide lees (minimum 45 minute, maksimum 1 uur 15 minute per week)
Onderwysers wat van die maksimum tydstoekenning vir Eerste Addisionele Taal gebruik maak, moet hul klas in vyf
groepe verdeel, elke groep op dieselfde leesvlak. Leerders behoort gegradeerde leesreekse te gebruik, en maak
seker dat elke groep tekste het wat op die voorgestelde vlak is (woordherkenning tussen 90% en 95% ). Werk vir
15 minute per dag slegs met een groep. Terwyl die onderwyser met een groep besig is, hou ander groepe hulle met
lees in pare of selfstandige lees besig of doen aktiwiteite wat op die teks betrekking het.
Onderwysers wat gebruik maak van die minimum tydstoekenning vir Eerste Addisionele Taal kan drie maal per
week klasbegeleide lees doen.
• Lees hardop uit eie boek tydens groepbegeleide leessessies saam met die onderwyser - die hele groep lees dieselfde
storie of niefiksie-teks.
• Maak van dieselfde leestegnieke gebruik wat in Huistaal aangeleer is (klanke, kontekstuele leidrade, struktuuranalise,
sigwoorde).
• Lees hardop met toenemende vlotheid en uitdrukking.
• Toon begrip vir leestekens tydens hardoplees.
• Gaan voort om sigwoordeskat op te bou deur groepbegeleide, gedeelde en selfstandige lees.
78 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Selfstandige lees (gedurende leerders se vrye tyd by die skool en tuis)
Leerders moet aangemoedig word om selfstandig te lees in hul Eerste Addisionele Taal-periode, byvoorbeeld
wanneer hulle voor ander leerders hul skriftelike werk voltooi het, of wanneer die onderwyser groepbegeleide lees
doen, asook by die huis (vir huiswerk). Dit is belangrik dat leerders elke geleentheid in die klas gebruik om hul lees
te ontwikkel.
• Lees eie en ander se skryfwerk.
• Lees selfstandig boeke wat tydens groepbegeleide leessessies gelees is, en boeke met eenvoudige onderskrifte en
prentstorieboeke in die leeshoekie.
• Lees bekende gedigte en rympies.
• Maak van een- en tweetalige kinderprentwoordeboeke gebruik om die betekenis van onbekende woorde na te slaan.
ASSESSERING
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Klanke (mondeling en /of prakties en /of geskrewe)
• Herken verskille tussen klank-spelling-verhouding in die huistaal en die eerste addisionele taal, soos die wa- in water in
Afrikaans en Engels.
Formele assesseringsaktiwiteit 4
Klanke (mondeling en /of prakties en /of geskrewe)
• Onderskei tussen verskillende klanke op gehoor.
Formele assesseringsaktiwiteit 5
Klanke (mondeling en /of prakties en /of geskrewe)
• Herken driekonsonantkombinasies aan die begin van ‘n woord, byvoorbeeld: strand, straat, straf, streel.
• Herken dubbelkonsonantkombinasies, byvoorbeeld: motte, kanne, balle.
• Bou en klank woorde met klanke wat die leerders reeds ken.
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Lees (mondeling en / of prakties)
Gedeelde lees
• Beantwoord kort mondelinge vrae oor die teks.
• Vertel die storie oor met hulp van die onderwyser.
Groepbegeleide lees
• Demonstreer begrip en vlotheid op eie leesvlak saam met die onderwyser.
Formele assesseringsaktiwiteite 4 en 5
Lees (mondeling en / of prakties)
Gedeelde lees
• Beantwoord vrae oor die storie of die niefiksie-teks, byvoorbeeld: Kon mense die vriendelike spokie sien? Waarom kon
mense nie die vriendelike spokie sien nie?
Groepbegeleide lees
• Demonstreer begrip en vlotheid op eie leesvlak saam met die onderwyser.
Lees in pare / Selfstandige lees
• Demonstreer begrip en vlotheid op eie leesvlak saam met die onderwyser.
KABV 79
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 3: KWARTAAL 3
VOORGESTELDE KONTAKTYD
Skryfwerk
SKRYFWERK
Minimum tyd: 30 minute per week
TAALSTRUKTUUR
Maksimum tyd: 1 uur per week
Taalstruktuur: 30 minute per week
INHOUD / KONSEPTE / VAARDIGHEDE
Skryfaktiwiteite (minimum 30 minute, maksimum 1 uur per week)
Een of twee hoof-skryfaktiwiteite per week as maksimum tyd gebruik word en ten minste een aktiwiteit per week as
minimum tyd gebruik word
• Maak gebruik van handskrifvaardighede wat reeds in Huistaal aangeleer is.
• Maak langer en moeiliker lyste met opskrifte, byvoorbeeld: Dinge wat jy nodig het om ‘n masker te maak.
• Skryf ‘n paragraaf van 4 - 6 sinne oor ‘n bekende onderwerp.
• Organiseer inligting op ‘n tabel of staafgrafiek, byvoorbeeld: Proses om ‘n masker te maak.
• Skryf, met hulp van die onderwyser, ‘n persoonlike vertelling van ervaringe, byvoorbeeld: Gister het ek ‘n masker gemaak.
Ek het eers … toe het ek … Die volgende stap was om … en ek het dit afgerond deur …
• Gebruik die skryfproses (beplan, skryf, redigeer, bied aan).
• Gebruik leestekens wat reeds in Huistaal aangeleer is (punte, kommas vraagtekens, uitroeptekens en aanhalingstekens).
• Spel algemene woorde korrek en probeer onbekende woorde gebruik deur van klankkennis gebruik te maak.
• Gebruik die verlede tyd toenemend vlot en akkuraat
• Bou eie woordbank en persoonlike woordeboek op.
• Gebruik een- en tweetalige kinderwoordeboeke.
Taalstruktuursaktiwiteite (30 minute per week)
In hierdie aktiwiteite begin leerders om op taal in konteks te fokus; daarom moet taal binne ‘n betekenisvolle
konteks onderrig word.
• Verstaan en gebruik die verlede tyd, byvoorbeeld: Ek het gister ‘n masker gemaak.
• Verstaan en gebruik selfstandige naamwoorde (herhaling).
• Verstaan en gebruik die lidwoorde ‘n en die saam met selfstandige naamwoorde, byvoorbeeld: ‘n huis / die huis; water /
die water.
• Hersien van die taalstrukture wat in Graad 1 en 2 gedoen is.
80 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
ASSESSERING
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Skryfwerk (geskrewe)
• Organiseer inligting op ‘n tabel of ‘n staafgrafiek, byvoorbeeld: Hoe om ‘n masker te maak.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 4
Skryfwerk (geskrewe)
• Skryf ‘n paragraaf van 4 - 6 sinne oor ‘n bekende onderwerp.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 5
• Skryf ‘n persoonlike vertelling.
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Taalstruktuur (geskrewe)
• Skryf betekenisvolle sinne deur selfstandige naamwoorde korrek saam met die lidwoorde ‘n en die te gebruik.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 4
Taalstruktuur (geskrewe)
• Voltooi sinne deur die verlede tyd te gebruik.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 5
Taalstruktuur (geskrewe)
• Skryf betekenisvolle sinne korrek in die verlede tyd.
KABV 81
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 3: KWARTAAL 4
VOORGESTELDE KONTAKTYD
LUISTER EN PRAAT (MONDELING)
1 uur per week
INHOUD / KONSEPTE / VAARDIGHEDE
Week 1 - 5
Onderwysers kies twee temas wat hulle in staat sal stel om woordeskat uit te brei en in te skerp, asook om die aktiwiteite
hieronder gelys, te dek. Let daarop dat die voorgestelde temas slegs voorstelle is. Onderwysers kan hul eie temas kies,
afhangende van inhoud en beskikbare hulpmiddels. Hulle moet seker maak dat hulle die nodige Grootboeke, muurprente,
rympies, liedjies, speletjies en voorwerpe het vir die tema wat hulle gekies het. Onderwysers moet soveel moontlik aktiwiteite
gedurende die beskikbare tyd probeer dek.
Om leerders te assesseer, maak die onderwyser van die informele assesseringsaktiwiteite gebruik wat vir week 1 - 5
voorgestel is.
Week 6 - 10
Onderwysers kies twee nuwe temas wat hulle in staat sal stel om voort te bou op dit wat hulle tydens die eerste vyf weke
gedoen het. Die temas moet deurgaans die onderwyser in staat stel om eenvoudige, basiese taalstrukture te vestig, terwyl
daar met die leerders in Eerste Addisionele Taal gekommunikeer word.
Indien dit moontlik is, moet die onderwyser seker maak dat al die aktiwiteite meer as een keer gedek word. Leerders word
geassesseer deur van die informele assesseringsaktiwiteite gebruik te maak wat vir week 6 - 10 voorgestel is. ‘n Formele
assesseringsaktiwiteit moet aan die einde van die kwartaal gedoen word.
Daaglikse aktiwiteite (30 minute per week)
• Ontwikkel ‘n mondelinge (luister en praat) woordeskat deur van onderwerpe en temas soos Vervoer gebruik te maak.
• Gee en volg instruksies.
• Verstaan en reageer op eenvoudige vrae, byvoorbeeld: Wanneer? Waarom? Hoe? Hoe kom jy soggens by die skool?
• Stel vrae om duidelikheid te kry, byvoorbeeld: Wat beteken vervoer?
• Rig versoeke en reageer daarop, byvoorbeeld: Mag ek asseblief die woordeboek gebruik?
• Neem aan ‘n kort gesprek oor ‘n bekende onderwerp deel, byvoorbeeld: Wat gebeur in die bus op pad skool toe?
• Identifiseer ‘n voorwerp van ’n eenvoudige mondelinge beskrywing, byvoorbeeld: Dit is ‘n voertuig. Dit is baie groot en lank.
Dit vervoer leerders van hul huise af skool toe. Wat is dit?
• Praat oor ‘n voorwerp op prente of in foto’s en reageer op die onderwyser se instruksies, byvoorbeeld: Vertel vir my wat jy
alles in die prent sien.
• Luister na ‘n eenvoudige vertelling, byvoorbeeld die onderwyser wat vertel hoe hy soggens sukkel om sy motor aan die
gang te kry.
• Verstaan en gebruik taalstrukture in konteks.
• Memoriseer en dra eenvoudige gediggies, aksierympies en liedjies voor, byvoorbeeld: Die wiele van die bus gaan om en
om …
• Speel taalspeletjies, byvoorbeeld ‘n kettingspeletjie: die onderwyser sê ‘n klank en wys na ‘n leerder wat aan ‘n woord
moet dink wat met daardie klank begin. Die leerder sê ‘n woord en wys na ‘n ander leerder en sê ‘n klank, ens.
82 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Gefokusde luister en praat (30 minute per week)
Luister na stories wat vertel en gelees word (gedeelde lees)
Die onderwyser lees twee maal per week ‘n storie of ‘n reeks gebeure voor. Stories kan deur gebare en
toneelbenodighede gedramatiseer word om die betekenis van die storie duidelik verstaanbaar te maak. Die stories
moet uit Grootboeke of illustrasies op plakkate gelees word, sodat al die leerders die prente kan sien.
• Luister vir genot na kort stories, persoonlike vertellings of niefiksie-boeke, byvoorbeeld feitelike vertellings, instruksies, of
luister na stories wat uit Grootboeke of geïllustreerde muurkaarte voorgelees word.
• Luister na stories en persoonlike vertellings en beantwoord begripsvrae.
• Voorspel wat volgende in die storie gaan gebeur, byvoorbeeld: Wat dink jy gaan nou gebeur?
• Druk gevoelens oor die storie uit: Het jy van die storie gehou? Hoekom? Hoekom nie?
• Vertel die storie oor met die hulp van die onderwyser.
• Luister na ‘n niefiksie-teks, byvoorbeeld Vervoer, en beantwoord begripsvrae, byvoorbeeld: Kan jy drie verskillende
vervoermiddels opnoem?
• Die onderwyser help leerders om ‘n eenvoudige opsomming van ‘n niefiksie-teks te maak.
Ontwikkeling van konsepte, woordeskat en taalstrukture
Om aan bogenoemde aktiwiteite deel te neem, word …
• kontekstuele woordeskat wat, byvoorbeeld in ‘n tema soos Lewensiklusse voorkom, uitgebrei; en
• die gebruik van eenvoudige taalstrukture in die konteks van gesproke taal ontwikkel, byvoorbeeld ten opsigte van die
teenwoordige en die verlede tyd, selfstandige naamwoorde: karre / vervoer, lidwoorde (‘n en die) en voorsetsels (Ons ry
met die bus skool toe); trappe van vergelyking: vinnig, vinniger, die vinnigste.
ASSESSERING
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
Week 1 - 5
• Praat oor ‘n prent of foto.
• Neem aan kort gesprekke oor ‘n bekende onderwerp deel.
Week 6 - 10
• Luister na ‘n storie en beantwoord begripsvrae mondeling.
• Vertel die storie oor.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 6
Luister en praat (mondeling en / of prakties)
• Luister na ‘n niefiksie-teks en beantwoord begripsvrae mondeling.
• Gee ‘n eenvoudige opsomming van die teks.
• Demonstreer begrip van die woordeskat deur na voorwerpe in die klas of in prente te wys en reageer op vrae / instruksies
van die onderwyser, byvoorbeeld: Wat is hierdie? Wys na die trein.
KABV 83
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 3: KWARTAAL 4
VOORGESTELDE KONTAKTYD
KLANKE EN LEES Minimum tyd: 1 uur per week
Maksimum tyd: 1 uur 30 minute per week
INHOUD / KONSEPTE / VAARDIGHEDE
Klanke (15 minute per week)
Die onderwyser stel nuwe tweevokaalkombinasies en moeiliker woordgroepe bekend. Verseker dat leerders die nuwe
woorde se betekenis verstaan deur dit in ‘n sin te gebruik. Die gedeelde leestekste word gebruik om verskillende
agtervoegsels te identifiseer. Hierdie aktiwiteite moet kort wees (5 - 10 minute) en word oor die week versprei. Dit kan
ook met die luister-, praat- en leesaktiwiteite geïntegreer word.
Week 1 - 5
• Herken ten minste vyf vokaalkombinasies.
• Herken die beginklanke in moeiliker woordpatrone.
• Bou en klank woorde met klanke wat die leerders reeds ken.
Week 6 - 10
• Herken moeiliker woordpatrone, byvoorbeeld: varing, heining.
• Herken en gebruik voegsels, byvoorbeeld: gedoen; hoeke; boekie.
• Bou en klank woorde met klanke wat die leerders reeds ken.
Gedeelde lees (vorm deel van luister en praat)
Gedeelde lees is ‘n lees- en luisteraktiwiteit. Dit sluit ook praat in, aangesien leerders met hul onderwyser oor die
teks gesels. Gedeelde lees word in Graad 3 voortgesit, maar vorm deel van luister en praat.
• Lees ‘n kort geskrewe teks uit ‘n Grootboek of enige ander vergrote teks saam met die onderwyser. Gebruik die titel om te
voorspel waaroor die storie handel.
• Beantwoord vrae oor die storie.
• Leerders beskryf hoe die storie hulle laat voel.
Groepbegeleide lees (minimum 45 minute, maksimum 1 uur 15 minute per week)
Onderwysers wat van die maksimum tydstoekenning vir Eerste Addisionele Taal gebruik maak, moet hul klas in vyf
groepe verdeel, elke groep op dieselfde leesvlak. Leerders behoort gegradeerde leesreekse te gebruik, en maak
seker dat elke groep tekste het wat op die voorgestelde vlak is (woordherkenning tussen 90% en 95%). Werk vir 15
minute per dag slegs met een groep. Terwyl die onderwyser met een groep besig is, hou ander groepe hulle met lees
in pare of selfstandige lees besig of doen aktiwiteite wat op die teks betrekking het.
Onderwysers wat gebruik maak van die minimum tydtoewysing vir Eerste Addisionele Taal, kan 3 maal per week
klasbegeleide lees doen.
• Lees hardop uit eie boek in ‘n geleide groep saam met die onderwyser - die hele groep lees dieselfde storie, of niefiksie-
teks saam met die onderwyser.
• Maak van dieselfde leestegnieke gebruik wat in Huistaal aangeleer is (klanke, kontekstuele leidrade, struktuuranalise,
sigwoorde).
• Lees hardop met toenemende vlotheid en uitdrukking.
• Toon begrip vir leestekens tydens hardoplees.
• Gaan voort om ’n sigwoordeskat op te bou deur groepbegeleide, gedeelde en selfstandige lees.
84 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Selfstandige lees (gedurende leerders se vrye tyd by die skool en tuis)
Leerders moet aangemoedig word om selfstandig te lees in hul Eerste Addisionele Taal-periode, byvoorbeeld
wanneer hulle voor ander leerders hul skriftelike werk voltooi het, of wanneer die onderwyser groepbegeleide lees
doen, asook by die huis (vir huiswerk). Dit is belangrik dat leerders elke geleentheid in die klas gebruik om hul lees
te ontwikkel.
• Lees eie en ander se skryfwerk.
• Lees bekende gedigte en rympies.
• Lees boeke wat tydens groepbegeleide leessessies gelees is, en boeke met eenvoudige onderskrifte en prentstorieboeke,
in die leeshoekie.
• Maak van een- en tweetalige kinderprentwoordeboeke gebruik om die betekenis van onbekende woorde na te slaan.
ASSESSERING
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Klanke (mondeling en / of prakties en / of geskrewe)
• Herken die eerste klank en laaste deel van die lettergreep in meer komplekse patrone, byvoorbeeld: dr-oom, str-oom.
• Herken meer komplekse woordgroepe, byvoorbeeld: pr-uim, br-uin.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 6
Klanke (mondeling en / of prakties en / of geskrewe)
• Herken tweeklanke in woorde, byvoorbeeld: laai, rooi, koei, leeu).
• Herken agtervoegsels, byvoorbeeld -er in mooier, -ste in mooiste.
• Doen woordbou-aktiwiteite met die aangeleerde klanke.
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Lees (mondeling en / prakties)
Gedeelde lees
• Beantwoord kort, mondelinge vrae oor die teks.
• Vertel, met hulp van die onderwyser, gedeeltes van die storie oor.
Groepbegeleide lees
• Demonstreer begrip en vlotheid wanneer daar op eie leesvlak saam met die onderwyser gelees word.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 6
Lees (mondeling en / of prakties)
Gedeelde lees
• Beantwoord kort vrae oor die storie en niefiksie-teks, byvoorbeeld: Watter voertuig is die vinnigste, ‘n trein of ‘n vliegtuig?
Groepbegeleide lees
• Demonstreer begrip en vlotheid wanneer daar op eie leesvlak saam met die onderwyser gelees word.
Lees in pare / Selfstandige lees
• Demonstreer begrip en vlotheid wanneer daar selfstandig gelees word.
KABV 85
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
GRAAD 3: KWARTAAL 4
VOORGESTELDE KONTAKTYD
Skryfwerk:
SKRYFWERK
Minimum tyd: 30 minute per week
TAALSTRUKTUUR
Maksimum tyd: 1 uur per week
Taalstruktuur: 30 minute per week
INHOUD / KONSEPTE / VAARDIGHEDE
Skryfaktiwiteite (30 minute per week)
Een of twee hoof-aktiwiteite per week as die maksimum tyd gebruik word, en een aktiwiteit per week as die minimum
tyd gebruik word.
Die onderwyser sal die nuwe tekstipe moet bekendstel - om stories te skryf. Die leerders sal baie leiding nodig hê en
die onderwyser sal moet begin deur die storie saam met die klas te skryf. Die onderwyser begin deur ‘n eenvoudige,
bekende storie vir die klas te vertel. Dan vra die onderwyser wie die karakters is, waar die storie plaasvind en
watter gebeure plaasvind. Die onderwyser vra in watter tyd (die teenwoordige of verlede tyd) die storie afspeel.
Die onderwysers vra dan dat die leerders hul eie karakters vir ‘n storie kies, asook waar die storie gaan afspeel en
in watter tyd die storie vertel gaan word. Die leerders ontwikkel dan die storie met die onderwyser se hulp en die
onderwyser skryf die storie op die bord. Verskillende leerders word gevra om die storie hardop voor te lees en die
leerders skryf dan die storie in hul boeke.
• Gebruik handskrifvaardighede wat reeds in Huistaal aangeleer is.
• Skryf moeiliker lyste met opskrifte neer, byvoorbeeld: Verskillende vervoermiddels: fiets, motor, trein, motorfiets, taxi, bus,
boot, vliegtuig.
• Skryf ‘n paragraaf van 6 - 8 sinne oor ‘n bekende onderwerp.
• Organiseer inligting op ‘n tabel of staafgrafiek, byvoorbeeld ‘n staafgrafiek nadat ‘n ondersoek gedoen is na verskillende
vervoermiddels wat gebruik word om leerders skool toe te vervoer.
• Skryf ‘n persoonlike vertelling, byvoorbeeld: Verlede naweek het ek … Eers het ek …
• Skryf, met hulp van die onderwyser, ’n storie.
• Gebruik die skryfproses (beplan, skryf, redigeer, bied aan).
• Gebruik leestekens wat reeds in Huistaal aangeleer is (punte, kommas vraagtekens, uitroeptekens en aanhalingstekens).
• Spel algemene woorde korrek en probeer onbekende woorde gebruik deur van klankkennis gebruik te maak.
• Gebruik die verlede tyd vlot en akkuraat.
• Bou eie woordbank en persoonlike woordeboek op.
• Gebruik een- en tweetalige kinderwoordeboeke.
Taalstruktuuraktiwiteite (30 minute per week)
In hierdie aktiwiteite begin leerders op taal in konteks te fokus; daarom moet taal binne ‘n betekenisvolle konteks plaasvind.
• Verstaan en gebruik die toekomende tyd, byvoorbeeld: Ek sal môre dorp toe gaan.
• Verstaan en gebruik byvoeglike naamwoorde (trappe van vergelyking), byvoorbeeld: ‘n Motor is vinniger as ‘n fiets. ‘n
Vliegtuig is die vinnigste.
• Hersien die taalstrukture wat in Graad 1 en 2 gedoen is.
86 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
ASSESSERING
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Skryfwerk (geskrewe)
• Skryf ‘n eenvoudige storie met die onderwyser se hulp.
• Gebruik die skryfproses (beplan, skryf, redigeer, bied aan).
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 6
Skryfwerk (geskrewe)
• Skryf ‘n paragraaf van 4 - 6 sinne oor ‘n bekende onderwerp.
Voorstelle vir informele assesseringsaktiwiteite
Taalstruktuur (geskrewe)
• Voltooi sinne deur van byvoeglike naamwoorde (trappe van vergelyking) gebruik te maak.
Voorgestelde formele assesseringsaktiwiteit 6
Taalstruktuur (geskrewe)
• Skryf betekenisvolle sinne deur van byvoeglike naamwoorde (trappe van vergelyking) gebruik te maak.
KABV 87
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
VOORGESTELDE TEKSTE / HULPMIDDELS VIR DIE JAAR
LUISTER EN PRAAT
• Prente en plakkate
• Werklike voorwerpe wat van toepassing is op die temas, byvoorbeeld handpoppe, maskers, ensovoorts
• Prente vir volgorde
• Fantasieklere vir rolspel en ander mondelinge aktiwiteite
• CD’s of kassette met stories (wat gelees of vertel word), gedigte, rympies en liedjies, CD-speler / kassetspeler, televisie en
video’s / DVD’s
• Storieboeke en mondelinge stories
• Taalspeletjies (mondeling)
LEES EN KLANKE
• Prente en plakkate
• Grootboeke - fiksie en niefiksie
• Aanbevole leeskema (ten minste 10 stories / boeke per kwartaal)
• Kort pretboeke met 1 - 2 sinne op ‘n bladsy vir die leeshoekie
• Flitskaarte vir klaskameritems, uitstallings en sigwoorde
• Eenvoudige een- en tweetalige kinderwoordeboeke
SKRYFWERK EN HANDSKRIF
• Toerusting vir praktiese aktiwiteite, byvoorbeeld balle, hoepels, skêre, speelklei
• Skryfapparaat, byvoorbeeld potlode, kleurkryt, vetkryt, verf, verfkwaste, blanko papier in verskeie groottes (A3, A4, A5),
liniaal, uitveër, blanko boeke, 17mm- / 8.5mm-boeke, blanko boeke
• Groot papier en dik merkpenne
• Eenvoudige een- en tweetalige kinderwoordeboeke
88 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
HOËFREKWENSIE WOORDE
Die onderstaande is woorde wat gereeld in Afrikaanse tekste en storieboeke verskyn.
Die lys word ingesluit om aan onderwysers ‘n idee te gee van die kernwoordeskat wat leerders in Eerste Addisionele
Taal behoort te bemeester. Hierdie woordeskat word opgebou deur na Afrikaans te luister en dit te lees, asook deur
Afrikaans te praat en te skryf. Die woorde moenie buite konteks onderrig word nie.
Die woorde wat leerders in hul Eerste Addisionele Taal aanleer, sal nie presies dieselfde wees as die onderstaande
woorde nie. Die woorde wat aangeleer word, sal afhang van die temas wat die onderwyser gebruik en die boeke wat
hy of sy vir die leerders lees. Omdat dit die eerste addisionele taal is, word die woorde aangeleer deur middel van
luister en lees in die teenwoordige tyd.
Hierdie lyste word slegs as riglyn ingesluit. Onderwysers moet self rekord hou van die woorde wat die leerders hoor
en kan lees. Sodra die leerders in hul eerste addisionele taal kan lees, kan ‘n Afrikaanse woordmuur in die klaskamer
aangebring word en kan die leerders aangemoedig word om ‘n eenvoudige kinderwoordeboek te gebruik. Sodra die
leerders kan skryf, word hulle gelei om nuwe woorde in ‘n persoonlike woordeboek (of woordeskatboek) te skryf. Die
onderwyser kan gereelde woordeskat- en speltoetse doen.
Eerste 100 hoëfrekwensie woorde
1. is 21. kan 41. nog 61. ma 81. jou
2. sit 22. al 42. maar 61. pa 82. nou
3. en 23. met 43. daar 62. na 83. sou
4. 'n 24. kom 44. aan 63. so 84. hou
5. die 25. om 45. haar 64. te 85. gou
6. in 26. my 46. gaan 65. nie 86. uit
7. ons 27. wat 47. laat 67. sien 87. huis
8. tot 28. kon 48. maak 68. wie 88. want
9. van 29. op 49. staan 69. tog 89. waar
10. vir 30. kyk 50. soos 70. toe 90. jaar
11. as 31. het 51. ook 71. doen 91. klein
12. sê 32. sy 52. oom 72. hoe 92. man
13. net 33. jy 53. loop 73. moet 93. kry
14. dan 34. hy 54. voor 74. goed 94. dat
15. was 35. by 55. oor 75. roep 95. gee
16. wil 36. bly 56. groot 76. voel 96. saam
17. dit 37. hom 57. wees 77. doen 97. eers
18. ek 38. af 58. weer 78. hoe 98. baie
19. sal 39. of 59. weet 79. moet 99. nee
20. dis 40. se 60. ja 80. goed 100. hier
KABV 89
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Volgende 100 hoëfrekwensie woorde
1. iets 21. eet 41. gemaak 61. daarom 81. almal
2. eie 22. weg 42. gesê 62. hoop 82. aand
3. vrou 23. neem 43. gekom 63. gehad 83. land
4. blou 24. hul 44. gesien 64. hand 84. dood
5. soek 25. grond 45. gebruik 65. altyd 85. kind
6. nooit 26. graag 46. gedoen 66. drie 86. word
7. mooi 27. brief 47. verkoop 67. mens 87. tyd
8. hulle 28. breek 48. plaas 68. werk 88. sommer
9. julle 29. eerste 49. plan 69. self 89. lekker
10. wou 30. stil 50. miskien 70. niks 90. ander
11. word 31. slaap 51. waarom 71. help 91. onder
12. klaar 32. sodat 52. val 72. dink 92. alles
13. daardie 33. omdat 53. môre 73. lank 93. vertel
14. hierdie 34. reg 54. praat 74. lang 94. verder
15. hê 35. mag 55. vra 75. bring 95. sonder
16. lyk 36. wees 56. trek 76. ding 96. amper
17. lê 37. gewees 57. saak 77. darem 97. sny
18. dag 38. geval 58. wag 78. hele 98. alleen
19. dra 39. gekry 59. haal 79. elke 99. een
20. teen 40. genoeg 60. gegee 80. skryf 100. oë
90 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
Laaste 100 hoëfrekwensie woorde
1. steek 1. kinders 1. vyf 1. laaste 1. kop
2. speel 2. minder 2. moes 2. sent 2. rok
3. lees 3. kamer 3. meer 3. begin 3. gehoor
4. buite 4. agter 4. deur 4. altwee 4. geneem
5. glo 5. waarin 5. hier 5. boer 5. gegaan
6. stuur 6. waarvan 6. klein 6. seun 6. stem
7. rooi 7. daarvan 7. gee 7. naam 7. binne
8. draai 8. oomblik 8. geen 8. skool 8. mense
9. goeie 9. vandag 9. weg 9. keer 9. woord
10. spring 10. elkeen 10. neem 10. paar 10. geld
11. verstaan 11. daarop 11. laat 11. leer 11. maand
12. vergeet 12. bang 12. waar 12. uur 12. antwoord
13. betaal 13. gang 13. groot 13. deel 13. moenie
14. besluit 14. jong 14. staan 14. week 14. bietjie
15. terug 15. langs 15. klaar 15. raad 15. wêreld
16. beter 16. dankie 16. kry 16. ken 16. nuwe
17. tussen 17. kort 17. want 17. stap 17. gebeur
18. watter 18. hart 18. werk 18. plek 18. mekaar
19. later 19. geen 19. eers 19. wal 19. groter
20. gister 20. mos 20. beste 20. sak 20. groei
Bronne geraadpleeg:
Aucamp G. 1932. Woordeskat en woordherhaling.
Grové M.C., Hauptfleisch H.M.A.M. 1988. Remediërende Onderwys in die Primêre Skool. Pretoria: HAUM
KABV 91
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
AFDELING 4: TEKSSOORTE WAT IN DIE GRONDSLAGFASE GEDEK
WORD
In die Grondslagfase sal leerders na die volgende tekssoorte luister:
• Persoonlike en feitlike vertellings / oorvertellings / mededelings
• Prosedures (instruksies)
• Niefiksie
• Verhale / stories
In Graad 3 word van hulle verwag om eenvoudige, mondelinge vertellinge te doen en instruksies te gee.
Wanneer hulle in die addisionele taal begin lees en skryf, sal leerders eenvoudige stories, oorvertellings, prosedures
en niefiksie lees. In Graad 3 behoort hulle in staat te wees om ‘n eenvoudige vertelling, prosedure en storie met die
hulp van die onderwyser te skryf.
Hier volg voorbeelde van tekssoorte wat in die Grondslagfase gebruik kan word:
PERSOONLIKE (OOR-)VERTELLING
Voorbeeld Struktuur en eienskappe
Ons skool se “Readathon” 1. Opskrif
Verlede week het ons ‘n leesfees in ons skoolsaal gehou. 2. Oriëntasie: vertel
Die Graad R-leerders het eers liedjies in Setswana en • Wat het gebeur?
Afrikaans gesing. Almal het hande geklap.
• Wanneer het dit gebeur?
Daarna het die Graad 1 - leerders ‘n storie in Setswana
• Wie was betrokke?
gelees. Almal het weer hande geklap
3. Reeks gebeure
Toe het die Graad 2-leerders ‘n opvoering gehou. Dit was
baie snaaks. Almal het gelag. Vertel gebeure oor in logiese volgorde.
Laastens het die Graad 3-leerders stories in Setswana en Tydlyn
Afrikaans gelees. Almal het weer hande geklap. eers, daarna, toe, laastens
Die skoolhoof het pryse oorhandig. Almal het hande geklap. Verlede tyd
Ons het sap gedrink en beskuitjies geëet. Dit was die beste gelees, het geklap, was, het gelag,
deel.
4. Persoonlike opmerkings
Sluit die gebeure af.
92 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
FEITELIKE (OOR-)VERTELLING
Voorbeeld Struktuur en eienskappe
Plant ‘n boontjie 1. Opskrif
Op 3 September het ons klas ‘n boontjie geplant. Ons het dit 2. Oriëntasie
dopgehou soos dit gegroei het.
Beantwoord vrae:
Eers het ons vyf bone in glase geplant, sodat ons kon sien
Wie? Wat? Wanneer?
hoe dit groei. Ons het grond in die glase gegooi en dit
natgemaak. 3. Reeks gebeure
Elke groep het na ‘n boontjie omgesien. Na ‘n week het ons Vertel gebeure in logiese volgorde.
die wortels gesien. Tydlyn
Na twee weke was daar meer wortels. Ons het ook ‘n stingel eers, na
bo die grond sien groei.
Presiese tyd
Na drie weke het die stingel groen blare aangehad. Op 26
September het ons die boontjieplant in ‘n pot gesit. 5 November
Na agt weke was die plant 20 cm lank. Dit het 10 blare Terme
gehad. wortel, stingel, blare
Op 5 November het ons die boontjieplante na die skooltuin 4. Resultaat
verskuif. Daar was baie blommetjies aan die plante. Toe die
Sluit die gebeure af.
blommetjies verdwyn, was daar boontjies aan die plante.
Die boontjies het groter en groter geword. Ons kan die bone
weer plant om nuwe plante te kry.
PROSEDURES (INSTRUKSIES)
Voorbeeld Struktuur en eienskappe
Hoe om ‘n grondboontijebotter-toebroodjie te maak. 1. Opskrif
Jy benodig: Beskryf die doel van die instruksies.
• 2 snye brood 2. Benodighede
• grondboontjiebotter Benoem die benodighede.
• margarien of botter Aanwysers kan gebruik word.
• ‘n mes 3. Metode
• ‘n bord Elke instruksie begin op ‘n nuwe lyn
Metode en is genommer.
1. Smeer margarien of botter op elke sny brood. Opdragte
2. Smeer grondboontjiebotter op een sny. Smeer, plaas, sny, eet
3. Plaas die twee snye brood opmekaar. Presiese instruksies
4. Sny toebroodjie in die helfte. Plaas die snye opmekaar. Sny in die helfte.
5. Eet jou toebroodjie!
KABV 93
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
INLIGTINGSVERTELLING
Voorbeeld Struktuur en eienskappe
Slange 1. Opskrif
Slange is reptiele. Alle slange het skubbe. 2. Algemene stelling
Reptiele kan nie hul liggaamstemperatuur beheer nie. Hulle Gewoonlik ‘n definisie
liggame neem dieselfde temperatuur aan as hul omgewing.
Onderwerp is geklassifiseer
Hulle word koudbloedige diere genoem, maar nadat hulle ‘n
rukkie in die son was, raak hul liggame warm. Slange word geklassifiseer as reptiele.
Alle reptiele lê eiers. Terme
Soorte slange reptiele, slange
Ons kry pofadders en luislange. 3. Feite
Pofadders is geel of bruin met ‘n swart V-lyn-patroon. Hulle Groepeer in paragrawe, byvoorbeeld Hoe lyk slange en wat
raak ongeveer ‘n meter lank. vreet hulle?
Luislange is langer as pofadders. Hulle is roomkleurig met ‘n Teenwoordige tyd:
bruin patroon. Hulle raak ongeveer 5 m lank. is, vreet, verstrengel, vergiftig
Pofadders vreet hoofsaaklik rotte en muise. Hulle vergiftig Sinne begin gewoonlik met onderwerpe:
die diere.
Pofadders ...
Luislange vreet groter diere soos dassies, hase en bokkies.
Hulle draai hul lywe styf om hul prooi en druk hulle so dood. Luislange ...
STORIE
Voorbeeld Struktuur en eienskappe
Hoe olifant sy slurp gekry het 1. Titel
Lank, lank gelede het olifante geen slurpe gehad nie. 2. Oriëntasie
Eendag wou ‘n baba-olifant in die Limpoporivier gaan swem. Stel karakters voor.
Sy ma het gesê: “Jy mag nie rivier toe gaan nie. Daar is
3. Gebeure wat tot komplikasies lei
krokodille wat jou kan opvreet.”
Verlede tyd
Die olifantkalfie wou nie luister nie. Hy het rivier toe gegaan
en op die wal van die rivier gestaan. “Ek wil net water drink,” gehad, gesê, gegaan, gestaan, getrek
het hy vir homself gesê. Hy het sy mond in die water gesit Tydsaanwysings
en 'n krokodil het sy neus gegryp. “Oeeeeee!” het hy skielik
geskree en probeer om los te kom. Hoe meer hy getrek het, lank, lank gelede, eendag
hoe langer het sy neus geword. Dialoog
Uiteindelik het die krokodil hom laat los. Die kalfie het huis “Jy mag nie …”
toe gehardloop. Sy ma was baie verras om haar kind se lang
Taalstruktuur om impak op leser te maak:
slurp te sien. Sy het gou agtergekom dat hy baie dinge met
daardie slurpie kon doen. Oeeeeee
Van daardie dag af het olifante slurpe gehad. 4. Oplossing en slot
94 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
WOORDELYS
antoniem - ‘n woord wat die teenoorgestelde beteken, byvoorbeeld groot en klein
assessering - ‘n deurlopende en beplande proses van inligting versamel,oor leerderprestasie, formeel en informeel,
op verskillende maniere
assesseringsaktiwiteit - ‘n aktiwiteit wat gebruik word om leerders te assesseer, bestaande uit ‘n aantal klein
aktiwiteite / sub-aktiwiteite
enkelbeginkonsonant - die deel van die lettergreep voor die eerste vokaal (byvoorbeeld m - at)
dekodering - die vermoë om ‘n woord van teks na spraak te vertaal deur letter-klank-verwantskap; die verdeling van
‘n woord in klank- en lettergrepe
deurlopende assessering - ‘n assesseringsmodel wat die integrering van assessering in onderrig en in die
ontwikkeling van leerders deur middel van deurlopende terugvoering aanmoedig
fantasiehoekie - ‘n hoekie in die klaskamer waar die leerders aan denkbeeldige spel kan deelneem, byvoorbeeld
verskillende soorte klere kan aantrek en rolspeel
fonemies - die onderskeid tussen die aparte klanke van ‘n taal (byvoorbeeld “t”, “k”)
fonemiese bewustheid - die vermoë om te onderskei tussen die aparte klanke van die taal, byvoorbeeld “bed” en
“bad”, “bod” en “bid”
fonologiese bewustheid - die vermoë om bewus te wees van klanke en klankveranderinge van ‘n taal
fynmotories - koördinasie van kleinspierbewegings, byvoorbeeld waar die vingers en oë saamwerk, soos om ‘n skêr
te gebruik om iets uit te knip. Fynmotoriese vaardighede word gebruik by die skryfproses
gedeelde lees - ‘n aktiwiteit waar leerders en onderwysers die lees van vergrote teks met mekaar deel. Dit is ‘n les vir
die hele klas. Sekere leerders sal slegs op luistervlak funksioneer, ander sal poog om te lees en die res sal ten volle
deelneem. Dieselfde teks word oor die bestek van ‘n paar dae gebruik. Die onderwyser selekteer elke dag ‘n nuwe
fokuspunt. Die teks word gebruik om klanke, taal en leesvaardighede in konteks aan te bied
gegradeerde leesreeks - leesboeke met grammatika en woordeskat op verskillende vlakke, byvoorbeeld Graad
1 - vlak 1, 2, 3, 4. Die vlakke gaan van maklik (eenvoudige woordeskat, kort teks) na moeilik. Elke vlak het ‘n aantal
leesboeke. Die leerder begin, met hulp van die onderwyser, op die korrekte vlak, lees verskeie boeke op daardie vlak
tot hy vlot kan lees en beweeg dan na ‘n volgende vlak
geletterdhede - verskillende soorte geletterdheid: lees en skryf; kulturele geletterdheid (begrip van die kulturele,
sosiale en ideologiese waardes wat ons lees van tekste vorm); kritiese geletterdheid (die vermoë om krities op
die boodskap in tekste te reageer); visuele geletterdheid (die lees / skryf van beelde, tekens, prente, ens);
mediageletterdheid (die lees van koerante, tydskrifte, TV en film as kulturele boodskappe)
geletterdheid - die vermoë om te lees en geskrewe inligting te gebruik en om vir verskillende doeleindes te skryf. Dit
is deel van die vermoë om sin van ‘n mens se wêreld te maak
KABV 95
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
geslote prosedures - ‘n tegniek waar woorde van ‘n teksgedeelte uitgelaat word, byvoorbeeld elke vyfde woord.
Die leerders moet wenke volg om die openinge te vul. Dit word gebruik om begrip te toets en die taal te bemeester
grafiese teks - teks waar inligting visueel deur middel van diagramme en grafieke aangebied word
groepbegeleide lees - ‘n groepleessessie waar alle leerders op dieselfde vlak funksioneer en die onderwyser
leerders op so ‘n manier ondersteun dat hulle met toenemende selfvertroue kan lees
groepbegeleide skryf - skryf van ‘n wye reeks tekste, individueel of in klein groepies, nadat die onderwyser aspekte
van skryf ( byvoorbeeld formaat, punktuasie, taal, spel) verduidelik het
grondlynassessering - aanvanklike assessering wat gebruik word om uit te vind wat leerders reeds weet
Grootboeke - ‘n groot storieboek met prente en teks wat tydens gedeelde en groepbegeleide lees gebruik word.
Hierdie Grootboeke is kommersieel verkrygbaar of dit kan deur die onderwyser en / of leerders self geskryf word
hoëfrekwensie woorde - ‘n groep bekende woorde wat gereeld in die Afrikaanse gedrukte media voorkom
hoër-orde-denkvrae - vrae wat vereis dat die leerders inligting van verskillende dele van ‘n teks bymekaarbring (lees
tussen die reëls), evalueer wat gebeur (lug ‘n mening) en waardering kan uitspreek (sê hoekom hy of sy daarvan
gehou het en hoekom)
holistiese rubriek vir assessering - ‘n rubriek wat al die vaardighede en verskillende soorte kennis in aktiwiteite
integreer en nie op elkeen afsonderlik fokus nie
kinesteties - leer wat plaasvind deur fisiese aktiwiteite (byvoorbeeld leer deur te doen)
klankbewustheid - die vermoë om tussen die afsonderlike klanke van ‘n taal te onderskei
klanke / fonetiek - die verhouding tussen klanke en spelling in ‘n taal. Dit help met woordherkenning wanneer daar
gelees word en help leerders om te spel
klankkombinasies - saamvloei van klanke in ‘n woord of gedeelte van ‘n woord
klanke - die verhouding tussen klanke en spelling. Klanke word in lees en in skryf gebruik
kontekts - die konteks waarin ‘n teks geskep en ontvang word, verwys na die breë en onmiddellike situasie waarin
dit bestaan en wat daarin oorgedra word
kruising van die middellyn - aksies wat uitgevoer word om ‘n denkbeeldige lyn (wat van kop
tot toon in die middel van die liggaam strek) te kruis, byvoorbeeld om die teenoorgestelde
elmboog te raak
laer-orde-denkvrae - vrae wat van leerders vereis om feite te onthou. Byvoorbeeld: “Wie was die hoofkarakters in
die verhaal?” / “Wat was die hoofkarakter se naam?”
leesgewoonte - dit wat leerders doen wanneer hulle lees om sin te maak van die teks
legkaart - ‘n kaart bestaande uit inmekaarpassende stukkies wat saamgevoeg moet word
96 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
lopende skrif - ‘n vloeiende skrif waar letters vinnig gevorm word sonder om die pen of potlood te lig. ‘n Ander
lopende skrif is waar letters met verbindings gevorm word, maar die pen of potlood word in die proses opgelig
meta-kognitief - ‘n leerder se bewustheid van sy / haar eie denkproses
onderskrif - wat onder ‘n foto,plakkaat of prent geskryf word
ontluikende / vormende geletterdheid - verwys na die kind se groeiende kennis van die gedrukte woord. Kinders
sien die gedrukte teks in die omgewing en begin die doel daarvan verstaan. Wanneer stories aan hulle gelees en
vertel word, leer hulle hoe stories werk en wat boeke is. Selfs voordat hulle skool toe gaan, weet hulle dikwels reeds
baie. Hulle mag hulle eie idees van letters en spelling gebruik (vormende spelling). Hulle kan maak of hulle ‘n boek
of boeke lees (vormende lees). Dit is die begin van leerders se geletterdheid
oopeindevrae - vrae waarop die leerders verskillende response kan gee
ouditief - wat op die klank gerig is, luister / hoor
perseptueel-motories - perseptueel-motoriese vaardighede koördineer sig en gehoor deur middel van liggaamlike
aksies
plastisien - boetseerklei in alle kleure (speelklei)
publiseer - ‘n geskrif laat druk
ruimtelike oriëntering - bewuswording van voorwerpe in die ruimte rondom ons asook bewuswording van ons eie
liggaamsposisie in die ruimte
sigwoorde - woorde wat leerders outomaties (op sig) kan herken. Dit is nie nodig om hierdie woorde te ontleed (op
te breek) nie. Sigwoorde kom heel dikwels voor in vroeë lees of hoëfrekwensie woorde (byvoorbeeld hy, sy)
sinoniem - ‘n woord wat min of meer dieselfde as ‘n ander woord beteken (byvoorbeeld “mooi” en “pragtig”)
sintaksis - leer van sinsbou
sluitingstegniek - ‘n tegniek waar woorde van ‘n teksgedeelte uitgelaat word, byvoorbeeld elke vyfde woord. Die
leerders moet wenke volg om die openinge te vul. Dit word gebruik om begrip te toets en die taal te bemeester
stemtoon - gebruik van stem om gevoel uit te druk
storiebord - ‘n reeks prente wat ‘n storie illustreer
strategie - manier waarop leerders besig is om te dink oor lees,skryf en mondelinge taal sodat leer en begrip
bevorder kan word. Voorbeelde van begripstrategieë is voorspelling en visualisering
strutureel-analities - ontleding van dele van ‘n woord (voorvoegsel en agtervoegsels) om ‘n
onbekende woord te verstaan
tangram - ‘n Chinese legkaart wat uit sewe stukke bestaan en ‘n vierkant vorm van enige
geskrewe, gesproke of visuele vorm van kommunikasie wat die doelbewuste gebruik van taal behels
teks - enige geskrewe, gesproke of visuele vorm van kommunikasie
KABV 97
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
vryspel - wanneer leerlinge toegelaat word om te kies waar, hoe en waarmee hulle wil speel
woordbank - ‘n lys woorde wat die leerder ken of nuwe woorde wat in die proses geleer word / ‘n persoonlike
woordeboek
98 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
KABV 99
AFRIKAANS EERSTE ADDISIONELE TAAL GRAAD 1-3
100 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)
Study this subject
Notes, quizzes and topic questions for Grade 1 Afrikaans FAL.