CAPS SP AFR SKEPPENDE KUNSTE GR 7 9 web

Nasionale Kurrikulumverklaring (NKV) Kurrikulum- en SKEPPENDE KUNSTE assesseringsbeleidsverklaring Senior fase Graad 7-9    

KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING GRAAD 7-9 Skeppende Kunste KABV

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Departement van Basiese Onderwys Strubenstraat 222 Privaatsak X895 Pretoria 0001 Suid-Afrika Tel: +27 12 357 3000 Faks: +27 12 323 0601 Pleinstraat 120 Privaatsak X9023 Kaapstad 8000 Suid-Afrika Tel: +27 21 465 1701 Faks: +27 21 461 8110 Webtuiste: http://www.education.gov.za © 2011 Departement van Basiese Onderwys Isbn: 978-1-4315-1554-7 Ontwerp en uitleg deur: Ndabase Printing Solution Gedruk deur: Staatsdrukkery KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 VOORWOORD VAN DIE MINISTER Die nasionale kurrikulum is die hoogtepunt van ons poging oor ֹ’n tydperk van 17 jaar om die apartheidskurrikulum wat ons geërf het, te hervorm. Sedert die aanvang van demokrasie het ons gepoog om die kurrikulum op die waardes deur die Grondwet (Wet No. 108 van 1998) geϊnspireer, te skoei. Die Aanhef van die Grondwet verklaar die doelstellings van die Grondwet soos volg: • Die verdeeldheid van die verlede te heel en ’n samelewing gegrond op demokratiese waardes, maatskaplike geregtigheid en basiese menseregte te skep; • Die lewensgehalte van alle burgers te verhoog en die potensiaal van elke mens te ontsluit; • Die grondslag te lê vir ’n demokratiese en oop samelewing waarin regering gebaseer is op die wil van die bevolking en elke burger gelyk deur die reg beskerm word; en • ’n Verenigde demokratiese Suid-Afrika te bou wat sy regmatige plek as soewereine staat in die samelewing van nasies inneem. Onderwys en die kurrikulum het ’n belangrike rol om in die verwesenliking van hierdie doelstellings te vervul. Uitkomsgebaseerde onderwys, wat in 1997 ingestel is, was ’n poging om die verdeeldheid van die verlede te heel, maar die ondervinding van implementering het as aansporing vir ’n kurrikulumvernuwing in 2000 gedien. Dit het tot die eerste kurrikulumvernuwing, naamlik die Hersiene Nasionale Kurrikulumverklaring (2002) en die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad 10-12 (2002), gelei. Deurlopende implementeringsuitdagings het tot 'n volgende kurrikulumvernuwing in 2009 gelei, naamlik die hersiening van die Hersiene Nasionale Kurrikulumverklaring (2002) en die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad 10-12 (2002) wat tot die ontwikkeling van hierdie dokument gelei het. Sedert 2012 is die twee onderskeie nasionale kurrikulumverklarings, naamlik diè vir Graad R-9 en Graad 10-12 in ’n enkele dokument, wat voortaan slegs as die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12, bekend sal staan, geamalgameer. Hoewel die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12 sy vertrekpunt in die vorige kurrikulum vind, het daar wel vernuwing ingetree wat ten doel het om groter duidelikheid oor dit wat op ’n kwartaal-tot-kwartaal- grondslag onderrig en geleer moet word, te verskaf. Die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12 is ’n beleidsverklaring met betrekking tot onderrig en leer in Suid- Afrikaanse skole en is in die volgende dokumente vervat: (a) Kurrikulum- en assesseringsbeleidsverklarings vir alle vakke in hierdie dokument opgeneem; (b) Nasionale beleid met betrekking tot die program-en bevorderingsvereistes van die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12; en (c) Nasionale Protokol vir Assessering Graad R-12. MEV ANGIE MOTSHEKGA, LP MINISTER VAN BASIESE ONDERWYS KABV

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 INHOUD AFDELING 1: KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING. ........................................................ 3 1.1 Agtergrond. ...................................................................................................................................................... 3 1.2 Oorsig. .............................................................................................................................................................. 3 1.3 Algemene doelwitte van die Suid-Afrikaanse Kurrikulum........................................................................... 4 1.4 Tydstoekenning................................................................................................................................................ 6 1.4.1 Grondslagfase. ........................................................................................................................................ 6 1.4.2 Intermediêre Fase.................................................................................................................................... 6 1.4.3 Senior Fase. ............................................................................................................................................ 7 1.4.4 Graad 10–12............................................................................................................................................ 7 AFDELING 2: KURRIKULUM EN ASSESSERINGSBELEID VIR SKEPPENDE KUNSTE...................... 8 2.1 Wat is skeppende kunste?.............................................................................................................................. 8 2.2 Spesifieke doelstellings.................................................................................................................................. 8 2.3 Tydstoekenning vir skeppende kunste in die kurrikulum............................................................................ 9 2.4 Oorsig van onderwerpe................................................................................................................................. 13 2.4.1 Dans. ..................................................................................................................................................... 13 2.4.2 Drama.................................................................................................................................................... 15 2.4.3 Musiek. .................................................................................................................................................. 17 2.4.4 Visuele Kunste....................................................................................................................................... 21 AFDELING 3: KWARTAALPLANNE. ...................................................................................................... 24 3.1 Wat word in dans onderrig?. ........................................................................................................................ 24 3.1.1 Dans in Graad 7..................................................................................................................................... 24 3.1.2 Dans in Graad 8..................................................................................................................................... 28 3.1.3 Dans in Graad 9..................................................................................................................................... 32 3.2 Wat word in drama geleer?........................................................................................................................... 36 3.2.1 Drama in Graad 7.................................................................................................................................. 36 3.2.2 Drama in Graad 8.................................................................................................................................. 40 3.2.3 Drama in Graad 9.................................................................................................................................. 44 3.3 Wat word in musiek geleer?. ........................................................................................................................ 49 3.3.1 Musiek in Graad 7.................................................................................................................................. 49 3.3.2 Musiek in Graad 8.................................................................................................................................. 53 3.3.3 Musiek in Graad 9.................................................................................................................................. 57 KABV 1

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 3.4 Wat word in visuele kunste geleer?............................................................................................................. 61 3.4.1 Visuele Kunste in Graad 7..................................................................................................................... 61 3.4.2 Visuele kunste in Graad 8...................................................................................................................... 66 3.4.3 Visuele Kunste in Graad 9..................................................................................................................... 71 AFDELING 4: ASSESSERING.................................................................................................................................. 75 4.1 Inleiding. ......................................................................................................................................................... 75 4.2 Informele daaglikse assessering.................................................................................................................. 75 4.3 Formele assessering..................................................................................................................................... 75 4.4 Assesseringsprogramme.............................................................................................................................. 77 4.4.1 Dans (een van twee kunsvorms)........................................................................................................... 78 4.4.2 Drama (een van twee kunsvorms)......................................................................................................... 79 4.4.3 Musiek (een van twee kunsvorms)........................................................................................................ 81 4.4.4 Visuele Kunste (een van twee kunsvorms)............................................................................................ 82 4.5 Opname en verslag........................................................................................................................................ 83 4.6 Moderering van assessering. ....................................................................................................................... 84 4.7 Bylae. .............................................................................................................................................................. 85 4.8 Algemeen........................................................................................................................................................ 87 2 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 AFDELING 1 INLEIDING TOT DIE KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING 1.1 Agtergrond Die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12 bepaal beleid ten opsigte van kurrikulum en assesserings- aangeleenthede in die skoolsektor. Ten einde die implementering van die Nasionale Kurrikulumverklaring te verbeter, is dit aangepas en die aanpassings tree in Januarie 2012 in werking. 'n Enkele samevattende Kurrikulum- en assesseringsbeleidsverklaring is vir elke vak ontwikkel om die ou Vakverklarings, Leerprogramriglyne en Vakassesseringsriglyne in Graad R-12 te vervang. 1.2 Oorsig (a) Die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12 (Januarie 2012) is 'n beleidsverklaring vir leer en onderrig in Suid-Afrikaanse skole en bestaan uit die volgende dokumente: (i) Kurrikulum- en assesseringsbeleidsverklarings vir al die goedgekeurde vakke in hierdie dokument opgeneem; (ii) Nasionale beleid met betrekking tot die program- en bevorderingsvereistes van die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12; en (iii) Nasionale Protokol vir Assessering Graad R-12 (Januarie 2012). (b) Die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12 (Januarie 2012) vervang die huidige twee Nasionale Kurrikulumverklarings, naamlik: (i) Nasionale beleid met betrekking tot Algemene Onderwysprogramme: Die Hersiene Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-9 (Skole), gepromulgeer in Staatskoerant No. 23406 van 31 Mei 2002; en (ii) Nasionale kurrikulumverklaring Graad 10-12 Staatskoerante, No. 25545 van 6 Oktober 2003 en No. 27594 van 17 Mei 2005. (c) Die Nasionale Kurrikulumverklarings, soos vervat in subparagrawe b (i) en (ii), wat uit die volgende beleidsdokumente bestaan, word jaarliks toenemend deur die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12 (Januarie 2012), gedurende die periode 2012 - 2014, herroep en vervang: (i) die Leerarea-/Vakverklarings, Leerprogramriglyne en Vakassesseringsriglyne vir Graad R-9 en Graad 10-12; (ii) die beleidsdokument, Nasionale beleid ten opsigte van assessering en kwalifikasies vir skole in die Algemene Onderwys- en Opleidingsfase, gepromulgeer in Goewermentskennisgewing No. 124, in Staatskoerant No. 29626 van 12 Februarie 2007; (iii) die beleidsdokument, die Nasionale Senior Sertifikaat: 'n Kwalifikasie op Vlak 4 van die Nasionale Kwalifikasieraamwerk (NKR), gepromulgeer in Staatskoerant No.27819 van 20 Julie 2005; KABV 3

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 (iv) die beleidsdokument, 'n Addendum tot die beleidsdokument, die Nasionale Senior Sertifikaat: 'n Kwalifikasie op Vlak 4 van die Nasionale Kwalifikasieraamwerk (NKR) met betrekking tot leerders met spesiale leerbehoeftes, gepromulgeer in Staatskoerant, No. 29466 van 11 Desember 2006, word geïnkorporeer in die beleidsdokument, Nasionale beleid met betrekking tot die program- en bevorderingsvereistes van die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12; en (v) die beleidsdokument, 'n Addendum tot die beleidsdokument, die Nasionale Senior Sertifikaat: 'n Kwalifikasie op Vlak 4 van die Nasionale Kwalifikasieraamwerk (NKR) met betrekking tot die Nasionale Protokol vir Assessering Graad R-12, gepromulgeer in Goewermentskennisgewing, No. 1267, in Staatskoerant No. 29467 van 11 Desember 2006. (d) Die beleidsdokument, Nasionale beleid met betrekking tot die program- en bevorderingsvereistes van die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12 en die afdelings oor die Kurrikulum- en assesseringsbeleidsverklaring soos in Afdeling 2, 3 en 4 van hierdie dokument vervat, beslaan die norme en standaarde van die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad 10-12. Die uitkomste en standaarde wat behoudens artikel 6 (A) van die Suid- Afrikaanse Skolewet, 1996 (Wet No. 84 van 1996) bepaal is, sal die grondslag vorm vir die Minister van Basiese Onderwys om die minimum uitkomste en standaarde, sowel as die prosesse en prosedures vir die assessering van leerderprestasie wat van toepassing sal wees op openbare en onafhanklike skole, te bepaal. 1.3 Algemene doelwitte van die Suid-Afrikaanse Kurrikulum (a) Die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12 vorm die grondslag van wat beskou kan word as die kennis, vaardighede en waardes wat noodsaaklik is om te leer. Dit sal verseker dat leerders kennis en vaardighede verwerf en toepas op maniere wat betekenisvol is vir hulle lewens. Hiervolgens bevorder die kurrikulum die idee van begronde kennis binne plaaslike, bekende kontekste en terselfdertyd toon dit sensitiwiteit ten opsigte van globale vereistes. (b) Die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12 het die volgende doelwitte: • om leerders, ongeag hul sosio-ekonomiese agtergrond, ras, geslag, fisiese of intellektuele vermoë, toe te rus met die kennis, vaardighede en waardes wat nodig is vir selfvervulling en betekenisvolle deelname in die samelewing as burgers van 'n vrye land; • om toegang tot hoër onderwys te verskaf; • om die oorgang van leerders vanaf onderwysinstellings na die werkplek te fasiliteer; en • om aan werkgewers 'n voldoende profiel van 'n leerder se vermoëns te verskaf. (c) Die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12 is op die volgende beginsels gebaseer: • Sosiale transformasie: Dit verseker dat onderwysongelykhede van die verlede aangepak word en dat gelyke onderwysgeleenthede aan alle sektore van die bevolking voorsien word; • Aktiewe en kritiese leer: Dit moedig 'n aktiewe en kritiese benadering tot leer aan eerder as om te leer sonder om te begryp, en nie-kritiese leer van gegewe waarhede; • Hoë kennis en hoë vaardighede: Dit is die minimum standaarde vir die kennis en vaardighede wat in elke graad verwerf moet word, word gespesifiseer en stel hoë, bereikbare standaarde in alle vakke; 4 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 • Progressie: Die inhoud en konteks van elke graad toon progressie van die eenvoudige tot die komplekse; • Menseregte, inklusiwiteit, omgewings- en sosiale geregtigheid: Die infasering van die beginsels en praktyke van sosiale en omgewingsgeregtigheid en menseregte soos dit in die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika omskryf word. Die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12 is veral sensitief vir kwessies wat diversiteit weerspieël soos armoede, ongelykheid, ras, geslag, taal, ouderdom, gestremdhede en ander faktore; • Waardering vir inheemse kennissisteme: Om erkenning te gee aan die ryke geskiedenis en erfenisse van hierdie land as bydraende faktore om die waardes in die Grondwet te laat gedy; en • Geloofwaardigheid, kwaliteit en doeltreffendheid: Dit voorsien onderwys wat vergelykbaar is met internasionale standaarde in terme van kwaliteit, omvang en diepte. (d) Die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12 stel in die vooruitsig dat leerders die volgende kan doen: • identifiseer en los probleme op en neem besluite deur kritiese en kreatiewe denke; • werk doeltreffend saam met ander as lede van 'n span, groep, organisasie en samelewing; • organiseer en bestuur hulself en hulle aktiwiteite verantwoordelik en doeltreffend; • versamel, ontleed en organiseer inligting en evalueer dit krities; • kommunikeer doeltreffend deur middel van visuele, simboliese en/of taalvaardighede in verskillende vorme; • gebruik wetenskap en tegnologie doeltreffend en krities deur verantwoordelikheid teenoor die omgewing en die gesondheid van ander te toon; en • begryp die wêreld as 'n stel verwante stelsels waarin probleme nie in isolasie opgelos word nie. (e) Inklusiwiteit behoort 'n belangrike deel van organisering, beplanning en onderrig by elke skool te vorm. Dit kan alleenlik gebeur indien alle onderwysers deeglik begryp hoe om leerstruikelblokke te herken en aan te pak, asook hoe om vir diversiteit te beplan. Die sleutel tot die goeie bestuur van inklusiwiteit is die versekering dat struikelblokke geïdentifiseer en aangespreek word deur al die ondersteuningsisteme binne die skoolsamelewing, insluitend onderwysers, distriksondersteuningspanne, institusionele ondersteuningspanne, ouers en spesiale skole wat kan dien as hulpbronsentrums. Om die leerhindernisse in die klaskamer aan te spreek, behoort onderwysers verskeie kurrikulêre strategieë vir differensiëring te gebruik soos uiteengesit in die Departement van Basiese Onderwys se Riglyne vir Inklusiewe Onderrig en Leer (2010). KABV 5

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 1.4 Tydstoekenning 1.4.1 Grondslagfase (a) Die onderrigtyd vir vakke in die Grondslagfase is soos in onderstaande tabel aangedui: GRAAD GRAAD 1-2 GRAAD 3 VAK (UUR) (UUR) (UUR) Huistaal 10 8/7 8/7 Eerste Addisionele Taal 2/3 3/4 Wiskunde 7 7 7 Lewensvaardighede 6 6 7 • Aanvangskennis (1) (1) (2) • Skeppende Kunste (2) (2) (2) • Liggaamlike Opvoeding (2) (2) (2) • Persoonlike en Sosiale (1) (1) (1) Welsyn TOTAAL 23 23 25 (b) Onderrigtyd vir Graad R, 1 en 2 is 23 uur en Graad 3 is 25 uur. (c) Onderrigtyd vir Tale in Graad R-2 is 10 uur en vir Graad 3 is 11 uur. 'n Maksimum tyd van 8 uur en 'n minimum tyd van 7 uur word aan Huistaal toegeken. Vir Addisionele Taal word 'n minimum tyd van 2 uur en 'n maksimum tyd van 3 uur vir Graad 1-2 toegeken. In Graad 3 word 'n maksimum van 8 uur en 'n minimum van 7 uur vir Huistaal toegeken. 'n Minimum van 3 uur en 'n maksimum van 4 uur word in Graad 3 vir Addisionele Taal toegelaat. (d) In Lewensvaardighede is die onderrigtyd vir Aanvangskennis in Graad R-2 net 1 uur en in Graad 3 is dit 2 uur. (Die aantal ure word in die tabel tussen hakies aangetoon.) 1.4.2 Intermediêre Fase (a) Die onderstaande tabel dui die vakke en onderrigtyd in die Intermediêre Fase aan: VAK UUR Huistaal 6 Eerste Addisionele Taal 5 Wiskunde 6 Natuurwetenskappe en Tegnologie 3,5 Sosiale Wetenskappe 3 Lewensvaardighede 4 • Skeppende Kunste (1,5) • Liggaamlike Opvoeding (1) • Persoonlike en Sosiale Welsyn (1,5) TOTAAL 27,5 6 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 1.4.3 Senior Fase (a) Die onderrigtyd in die Senior Fase is soos volg: VAK UUR Huistaal 5 Eerste Addisionele Taal 4 Wiskunde 4,5 Natuurwetenskappe 3 Sosiale Wetenskappe 3 Tegnologie 2 Ekonomiese Bestuurswetenskappe 2 Lewensoriëntering 2 Skeppende Kunste 2 TOTAAL 27,5 1.4.4 Graad 10-12 (a) Die onderrigtyd in Graad 10-12 is soos volg: VAK TYDSTOEKENNING PER WEEK (UUR) Huistaal 4,5 Eerste Addisionele Taal 4,5 Wiskunde 4,5 Lewensoriëntering 2 Enige drie keusevakke uit Groep B (Bylaag B Tabel B1-B8) van die beleidsdokument, Nasionale beleid met betrekking tot die program- en bevorderingsvereistes van die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12, 12 (3 x 4 uur) onderhewig aan die voorbehoudsbepalings soos uiteengesit in paragraaf 28 van die genoemde beleidsdokument. TOTAAL 27,5 Die toegekende 27,5 uur per week mag slegs gebruik word vir die minimum vereistes vir vakke genoem in die Nasionale Kurrikulumverklaring Graad R-12 soos hierbo gespesifiseer, en mag dus nie gebruik word vir addisionele vakke gevoeg by die lys van minimum vakke nie. Indien ʼn leerder addisionele vakke wil aanbied, moet voorsiening vir bykomende tyd vir die aanbieding van hierdie vakke gemaak word. KABV 7

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 AFDELING 2: KURRIKULUM EN ASSESSERINGSBELEID VIR SKEPPENDE KUNSTE 2.1 WAT IS SKEPPENDE KUNSTE? Die vak Skeppende Kunste bied blootstelling aan, en die studie van, 'n reeks kunsvorms insluitende dans, drama, musiek en visuele kunste (insluitende ontwerp en kunsvlyt) vanaf Graad R tot Graad 9. Die hoofdoel van die vak Skeppende Kunste is om leerders as kreatiewe, verbeeldingryke individue te ontwikkel wat die kunste waardeer en wat 'n basiese kennis en vaardigheid sal hê om aan kunsaktiwiteite deel te neem en om hulle vir moontlike verdere studie in die kunsvorms van hulle keuse in Verdere Opvoeding en Opleiding (VOO) voor te berei. 2.2 SPESIFIEKE DOELSTELLINGS Die voorneme van die vak Skeppende Kunste is om: • kreatiewe, uitdrukkingsvolle en innoverende individue en spanne te ontwikkel; • leerders met blootstelling en ondervindinge in dans, drama, musiek en visuele kunste te voorsien; • toegang tot basiese kunsopvoeding vir alle leerders te bied; • kunstalent, aanleg en entoesiasme te identifiseer en te koester; • leerders met die nodige basiese vaardighede toe te rus om sodoende verdere studies in die kunsvorm van hulle keuse na te streef; • 'n bewustheid van die kunste van diverse kulture te ontwikkel; • leerders aan 'n reeks loopbane in die kunste bloot te stel; • kunsgeletterdheid en waardering te ontwikkel; • toekomstige gehore en kunsverbruikers te ontwikkel; en • lewensvaardighede deur middel van die kunste te ontwikkel. Dans Die studie van dans in die Senior Fase as deel van Skeppende Kunste fokus daarop om geleenthede vir leerders te voorsien om sodoende die plesier van dans te ervaar, hoe om hulle liggame veilig te gebruik, om fiksheid vir dans te ontwikkel en om voldoende basiese vaardighede te ontwikkel sodat hulle Dansstudies as 'n vak in VOO kan kies. Deur middel van improvisasie en komposisie begin leerders dans verken en hulle eie bewegingsekwense te skep en om dans as skeppende kuns te waardeer. Omdat dansopvoeding beide sirkulêr en liniêr is, word dieselfde onderwerpe, met toenemende kompleksiteit in elke daaropvolgende jaar, herhaal. Dit neem 'n lang tyd om vaardighede soos koördinasie, krag, soepelheid, stamina, volharding en beheer te ontwikkel en verg gereelde oefening. Drama Die studie van drama in Skeppende Kunste bied die leerders hulpmiddele om menslike ondervindings in dramatiese vorms deur middel van die proses van deelname, samewerking, verkenning en aanbieding voor te stel. Drama 8 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 moedig die kreatiewe verkenning van temas en kwessies aan, skep 'n veilige konteks vir hierdie ontdekkingstog, en voorsien geleenthede om oor die insigte wat hulle gedurende hierdie proses opgedoen het, te besin. Leerders waardeer en interpreteer 'n wye reeks van dramatiese werke, wat reeds gepubliseer is en in die klaskamer geskep is. Die fokus op fisiese en spraakopwarmingsaktiwiteite is noodsaaklik omdat hierdie aktiwiteite nie net beserings voorkom nie, maar ook 'n fisiese bewustheid, koördinasie en krag oor tyd ontwikkel. Aangesien die liggaam en stem die hoofmiddele van kommunikasie en uitdrukking in drama is, moet dit veilig en effektief gebruik word. 'n Belangrike aspek van drama is die ontwikkeling van klaskameropvoerings (d.m.v. improvisasie/toneelskeppingsprosesse) wat op 'n spesifieke stimulus gebaseer is. In drama verken die leerder die motivering en die verhouding tussen mense in 'n werklike, denkbeeldige of geskiedkundige konteks om hom of haar te help om die wêreld te verstaan. Die leerder word aangemoedig om besluite te neem en om die verantwoordelikheid vir hierdie besluite binne die veilige konteks van drama te neem. Musiek Die studie van musiek in Skeppende Kunste se doelstelling is om die vermoë om 'n verskeidenheid van vokale en instrumentale musiek in groep- en solokontekste te ontwikkel. Daarbenewens word leerders blootgestel aan die geskrewe en ouditiewe taal van musiek deur musiek te lees en te skryf. Verder is die doel van die vak om die vermoë om nuwe musiek d.m.v. improvisering en komponering te ontwikkel deur beide konvensionele en onkonvensionele komposisionele tegnieke te gebruik. Die inhoud laat die leerders toe om ingeligte luisteraars van musiek te word deur aktief na 'n verskeidenheid van musiek, Westerse, inheemse en populêre musiek, te luister. Indien leerders Musiek wil studeer in die VOO-band, moet spesiale moeite gedoen word om vir hulle te help om die vermoë te ontwikkel om instrumenteel of vokaal op 'n elementêre vlak uitvoerings te kan doen en ook om 'n goeie sin vir ritme en toonhoogte te hê. Hulle behoort ook aan die einde van Graad 9 balknotasie te kan lees. Visuele Kunste Voortdurende blootstelling aan die inhoud, konsepte en vaardighede van visuele kunste d.m.v. 'n reeks van verskillende aktiwiteite wat wissel in diepte en breedte, sal die leerders help om 'n ryk visuele taal en verwante vaardighede te ontwikkel. Kritiese en nadenkende dinkvaardighede word ontwikkel en leerders kry bevrediging daaruit om hulleself op simboliese en visuele maniere uit te druk. Vordering in die Visuele Kunste is beide siklies en liniêr. Onderrig moet ouderdomtoepaslik en sensitief ten opsigte van die ontwikkeling van ware kreatiwiteit wees. Vir daardie leerders wat Ontwerp of Visuele Kunste as vakke in die VOO-band wil studeer, is Visuele Kunste in die Senior Fase noodsaaklik om hulle met die nodige grondslagvaardighede toe te rus. 2.3 TYDSTOEKENNING VIR SKEPPENDE KUNSTE IN DIE KURRIKULUM Senior Fase In Grade 7, 8 en 9, word twee ure per week aan Skeppende Kunste toegestaan. Om voorsienning te maak vir diepte van studie en om hulle voor te berei vir die kunsvakkeuses van Graad 10 tot 12, bestudeer leerders slegs TWEE kunsvorms. Keuse van kunsvorms in die Senior Fase Die keuse van kunsvorms in die Senior Fase sal deur elke skool op die volgende kriteria bepaal word: • Beskikbaarheid van die minimum fasiliteite en hulpbronne vir die vak benodig • Beskikbaarheid van spesialiskunsonderwysers op die personeel of toegankilk tot die skool (bv. KABV 9

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 vryskutonderwysers, ouers, samelewingskunstenaars) • Leerdervermoëns/talente en -voorkeure Om te kies watter kunsvorms om aan te bied, moet skole van die eise van die kunsvorm om leerders te selekteer, bewus wees. Leerbane Skole kan 'n aantal verskillende Skeppende Kunste-leerbane aanbied, afhangende van die bogenoemde kriteria, bv.: 1. Dans en Drama 2. Dans en Musiek 3. Dans en Visuele Kunste 4. Drama en Musiek 5. Drama en Visuele Kunste 6. Musiek en Visuele Kunste Personeel • Leerders kan in albei kunsvorms deur dieselfde onderwyser, wat in staat is om albei kunsvorms te gee, onderrig word (2 uur per week), of elkeen van die twee kunsvorms kan deur 'n spesialis in elke kunsvorm onderrig word (1 uur per week elk). Die kunsvorms behoort deur die jaar en nie in halwe-jaar modules onderrig te word. • Skole wat sommige, of al die kunsvakke in VOO aanbied, sal toegang hê tot spesialisonderwysers, fasiliteite en hulpbronne in daardie vakke. • Skole wat geen kunsspesialiste het nie en wat nie enige kunsvakke in VOO aanbied nie, kan besluit, in oorleg met die skoolbestuurspan, personeel en beheerliggaam, watter kunsvorms hulle wil aanbied. Onderwysers verantwoordelik vir die onderrig van Skeppende Kunste in hierdie skole sal intensiewe en deurlopende opleiding in een of twee kunsvorms moet ondergaan. Leerderleerbaankeuses Leerders moet na aanleiding van hulle vaardighede en voorkeure in die kunsvorms geselekteer word. Die leerders moet verkieslik so vroeg as moonlik begin spesialiseer, maar leerders met potensiaal wat nie toegang tot 'n kunsvorm in Graad 7 gehad het nie en wat dit in Graad 8 of 9 wil kies, moet nie oorgesien word nie. Beskikbaarheid van die minimum fasiliteite en hulpbronne benodig vir die vakke Om te kies watter kunsvorms skole wil aanbied in die Senior Fase, is die volgende minimum hulpbronne nodig: 10 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Kunsvorm Minimum fasiliteite Hulpbronne Dans Dansateljee of saal of dubbelklaskamer Musiekstelsel met CD-speler/iPod (oop ruimte verkieslik met 'n geveerde houtvloer) Drama Groot klaskamer of saal Musiekstelsel Musiek Normale klaskamer en ruimte vir oefen Musiekstelsel, musiekinstrumente Visuele Kunste Kunskamer of gepaste ruimte Kunstoerusting, verbruikersmiddels Tydstoekenning vir die Senior Fase Skeppende Kunste leerbane Om kontinuïteit en vaardigheidsontwikkeling te verseker, moet die twee gekose kunsvorms deur die jaar, eerder as in half-jaarblokke, in Grade 7, 8 en 9 onderrig word. Byvoorbeeld, in Dans is dit noodsaaklik om elke week konsekwent te dans om sodoende krag, soepelheid, stamina en beheer te ontwikkel en op te bou. Leerders behoort 'n minimum van tien lesure per kunsvorm per kwartaal gedurende skooltyd te hê en ten minste een keer per week per kunsvorm na skool. Die kontinuïteit van gereelde oefening, ten minste twee keer per week, is nodig om vaardighede te bewerkstellig. Dit is spesifiek van toepassing vir leerders wat gretig is om kunsvakke in VOO te bestudeer. Vanweë die praktiese aard van die kunste, het hierdie vakke een-uur periodes van onderrig nodig om effektief te wees. Voldoende tyd vir dans-en dramaleerders moet toegestaan word om in die toepaslike kleredrag te verklee, op te warm, om tyd te hê om die praktiese werk te ontwikkel, af te koel en terug in hulle skooluniforms te verklee. Vir Visuele Kunste en Musiek is tyd nodig om op te stel, vir praktiese werk en skoonmaak. Die tyd moet in 'n blok van dubbel- of driedubbele periodes toegeken word. Dit is soms 'n goeie idee om Skeppende Kunste-lesse voor 'n pouse of aan die einde van die dag te plaas, sodat die leerders vir langer kan aanhou. Tydskedulering sal afhang van verskillende faktore, soos byvoorbeeld die hoeveelheid klasse in 'n graad, die hoeveelheid Skeppende Kunste-onderwysers en die hoeveellheid leerders per leerbaan. Daar word voorgestel dat hoërskole wat die kunsvakke in VOO aanbied, leerders vir leerbane in Grade 8 en 9 na aanleiding van vermoë en belangstelling kies, om te verseker dat hulle die nodige basiese vaardighede het om vir kunsvakke in Graad 10 te kwalifiseer. Hieronder is 'n paar voorstelle vir tydskedulering in 'n hoërskool: A) Kunsleerbaanklasse vir VOO In hierdie scenario word Graad 8 en 9 klasse, na gelang van hulle kunsvakkeuses toegedeel: • Graad 8A & Graad 9A is Dans- en Dramaleerders • Graad 8B & Graad 9B is Dans- en Musiekleerders • Graad 8C & Graad 9C is Musiek- en Visuele Kunste-leerders • Graad 8D & Graad 9D is Dans- en Visuele Kunste-leerders • Graad 8E & Graad 9E is Musiek- en Dramaleerders • Graad 8F & Graad 9F is Drama- en Visuele Kunste-leerders KABV 11

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 In hierdie geval kan die klasse gedurende die loop van die skooldag geskeduleer word. B) Skeppende Kunste roosterblok In hierdie scenario is Graad 8 en Graad 9 klasse nie na aanleiding van hulle kunskeuses geskeduleer nie. Twee of drie agtereenvolgende periodes per week is vir Grade 8 en 9 toegestaan, en al die leerders in die grade word in die leerbaan wat hulle op daardie tyd volg, opgedeel. Grondrede vir die organisering van die inhoud Omdat kunsonderrig sirkulêr en liniêr is, word dieselfde onderwerpe gedurende die jaar, en in elke daaropvolgende jaar, met toenemende ingewikkeldheid, herhaal. Dit neem 'n lang tyd om vaardighede op te bou en dit verg gereelde oefening. Die aard van vordering in vaardighede word in die volgende gekry: • bekendstelling van nuwe konsepte en vaardighede • bekendstelling van toenemende woordeskat in die kunsvorm • toenemende vermoë om goed te luister, op instruksies te reageer en saam met ander te werk • toenemende vaardighede in die kunsvorms • toenemende self-vertroue, self-dissipline, fokus en kreatiwiteit 12 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 2.4 OORSIG VAN ONDERWERPE 2.4.1 Dans 'n Danskurrikulum kan nie die behoeftes van elke dansvorm aanspreek nie. In lyn met internasionale pariteit is hierdie kurrikulum met die drie populêrste dansvorms in Suid-Afrika in gedagte geskryf: Afrika-dans, klassieke ballet en kontemporêre dans. Indien ander dansvorms oorweeg word, moet die Departement van Basiese Opvoeding (DBO) met besonderhede van presies hoe die dansvorm aangepas sal word, voorsien word om die vereistes van die kurrikulum na te kom. Onderwerpe Graad 7 Dans Graad 8 Dans Graad 9 Dans Onderwerp 1 • Danskonvensies: groet, • Danskonvensies: veilige • Danskonvensies: gebruik Dansuitvoering gebruik van ruimte, beheer omgewing, gedragskode van ruimte, respek vir ander, klasdissipline • Opwarming: geleidelike • Opwarming: geleidelike • Opwarming: geleidelike opbou van 'n opbou van 'n opbou van 'n opwarmingsritueel en opwarmingsritueel met opwarmingsritueel met fokus inleiding tot beginsels van fokus op postuur en op veilige danspraktyk, postuur en liggaamsbelyning liggaamsbelyning liggaamsbelyning en kinestetiese bewustheid • Vloerwerk: soepelheid; • Vloerwerk: kernstabiliteit, • Vloerwerk: kernstabiliteit gewrigsmobiliteit asemhaling, versterking en sywaartse buigings, van ledemate, hand- en heupmobiliteit en armkoördinasie versterkingsoefeninge van die bene en voete • Isolasie van liggaamsdele • Isolasie van liggaamsdele: kombineer verskillende • Isolasie van liggaamsdele liggaamsdele met toenemende kompleksiteit en patrone • Armbewegings vir • Armbewegings en • Armbewegings om vloei van koördinasie en mobiliteit handgebare vir koördinasie bewegings te ontwikkel en beheer • Beenspiere en • Beenspiere en • Beenspiere en gewrigsmobiliteit, versterking gewrigsmobiliteit, versterking gewrigsmobiliteit, versterking en beheer; knie-buigings en beheer; knie-buigings, en beheer: knie-buigings en en balanseer op bal van balanseer op bal van die balanseer op bal van die voet die voet ('rise'), eenvoudige voet ('rise') in parallel en ('rise') met arm koördinasie; vee-bewegings ('brushes'), uitgedraaide posisies; lae en hoë vee-bewegings skuifelbewegings en lae vee-bewegings ('brushes'), balansering op voetwerk ('brushes'), uitvalstand een been, sirkelvormige ('lunges'), sirkelvormige beenbewegings en skoppe/ beenbewegings en skoppe/ strekkings in alle rigtings strekkings • Draaie: inleiding tot draai met • Draai op die plek en op • Draaie: beweeg van een plek oogfokus ('spotting') een been met oogfokus na die ander met oogfokus ('spotting') ('spotting') • Gewigsverplasing van kant tot kant, vorentoe en • Gewigsverplasing en • Gewigsverplasing op 'n agtertoe rigtingveranderings stadige tempo met beheer en balans • Voorbereiding van • Artikulasie van die voet en springbewegings met veilige spronge/voetwerksekwense • Opbou van stamina landings, isolasie van voete, met veilige landings, beweeg deur spronge, tree-hop, lokomotoriese bewegings van een plek na 'n ander galoppe en pylbewegings en passies met ritmiese en sweefbewegings oor die (met arm koördinasie en variasies vloer met verandering van verandering van rigting rigting, deur gebruik te maak op 'n verskeidenheid van van 'n reeks musiekgenres musiekgenres en ritmes en ritmes met verskillende dinamika (spoed, energie) KABV 13

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Onderwerpe Graad 7 Dans Graad 8 Dans Graad 9 Dans Onderwerp 1 • Passies van 'n Suid- • Passies en sekwense van 'n • Danspassies en style van 'n Dansuitvoering Afrikaanse dans sosiale of populêre dans inheemse Suid-Afrikaanse • Aanbiedingsvaardighede: kultuur oogfokus, toewyding tot • Kort vinnige danssekwense bewegings, geheue van met aandag op danspassies detail, toegewydheid tot die bewegings, fokus, musikaliteit en ruimtelikebewustheid tussen dansers • Afkoeling en strekking • Afkoeling: vloeiende liriese • Afkoeling: vloeiende liriese bewegings op stadige, bewegings en gebruik van rustige musiek met strekke beelde vir ontspanning gevolg deur stadige strekke Onderwerp 2 • Danselemente • Danselemente • Danselemente - Dansimprovisasie kontrasterende dinamika -- Ruimte - vlakke, rigting, -- Ruimte - simmetrie en -komposisie vloerbane, vorm en grootte asimmetrie en patrone • Natuurlike handgebare met oordrewenheid, stadige aksie -- Tyd - tempo ritme, aksent -- Tyd - stadige aksie, en herhaling dubbeltyd, sinkopasie en -- Krag - vloei van energie poliritmes • Komposisionele strukture: begin en einde, herhaling, -- Krag - gewig, energie, stilte, oorgange, eenheid en swaartekrag, teengewig kanon • Lokomotoriese en nie- lokomotoriese bewegings, veranderende rigtings, vlakke en tempo • Verhoudings - werk in pare/ • Verhoudings: lei en volg; as • Verhoudings: ontmoeting-en- groepe eenheid bewegings, aktief en skeiding, roep-en-antwoord, passief blind en lei, positiewe en • Bewegingswoordeskat na negatiewe vorms, gee en aanleiding van verskillende • Gebare: letterlik tot abstrak ontvang van gewig stimuli • Oogkontak en oogfokus • Samestelling van 'n kort • Samestelling/komposisie om • Samestelling/komposisie dans-sekwens gebaseer op 'n idee, stemming of gedagte gebaseer op verskillende 'n Suid-Afrikaanse prent, foto te ondersoek stimuli of tema Onderwerp 3 • Bekendstelling van • Bekendstelling van • Bekendstelling van Dansteorie dansterminologie in praktiese dansterminologie in praktiese dansterminologie in praktiese klasse klasse klasse • Belangrikheid van postuur en • Gedragskode • Beginsels van postuur en liggaamsbelyning liggaamsbelyning • Die doel van opwarming en • Belangrikheid van afkoeling • Gebruik van die kern, opwarming en afkoeling gebruik van die ruggraat, • Sosiale/populêre dans veilige landings • Belangrikheid van oogfokus • Dans- en verwante loopbane ('spotting') • Selfbesinning oor eie dansondervindings • Dansgeletterdheid - eie • Dansgeletterdheid - • Dansgeletterdheid – en ander; hoe bewegings beskrywing van 'n dans eenvoudige analise van betekenis oordra gesien in die samelewing, op eie danse en danse televisie of op die verhoog gesien op die verhoog, in • Danselemente: ruimte, tyd, samelewingpe, op televisie, energie/krag, verhoudings of op DVD • Verskillende dansvorms (ten • Vergelyking tussen minste 3) dansvorms in Suid-Afrika 14 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 2.4.2 Drama Onderwerpe Graad 7 Drama Graad 8 Drama Graad 9 Drama Onderwerp 1 Stemontwikkeling Stemontwikkeling Stemontwikkeling Ontwikkeling van Verken ontspanningsoefeninge Verken ontspanningsoefeninge • Verken dramavaardighede ontspanningsoefeninge • Asemhalingsoefeninge: • Asemhalingsoefeninge: bewustheid van asem asembeheer en kapasitiet • Asemhalingsoefeninge: asembeheer en kapasiteit • Resonansie-oefeninge • Korrekte postuur en Artikulasie-oefeninge en liggaamsbelyning (neutrale • Korrekte postuur en tongknoopoefeninge posissie) liggaamsbelyning (neutrale posissie) • Oefeninge vir hoorbaarheid • Stemtoon- en resonansie- in 'n klaskamerdrama oefeninge • Stemtoon- en resonansie- oefeninge • Vokale uitdrukking in • Artikulasie- oefeninge spontane gesprekke en • Artikulasie- oefeninge • Interpretasievaardighede aanbieding deur gebruik te maak van • Projeksie-oefeninge pouses, toonhoogtes, spoed, • Modulasie-oefeninge klem, intonasie en stemtoon • Interpretasievaardighede • Oefeninge vir hoorbaarheid deur gebruik te maak van in 'n klaskamerdrama pouses, toonhoogtes, spoed, klem, projeksie, intonasie en stemtoon Fisiese ontwikkeling Fisiese ontwikkeling Fisiese ontwikkeling • Verlig spanning opwarming • Verlig spanning opwarming • Verlig spanning opwarming maak die liggaam ontspanne maak die liggaam ontspanne maak die liggaam ontspanne en verskaf energie aan die en verskaf energie aan die en verskaf energie aan die liggaam liggaam liggaam • Beheerde, gefokusde • Konsentrasie en fokus in • Ontwikkeling van fokus bewegings deur spieëlwerk beweging d.m.v. oefeninge • Opwarming deur van • Vertrouens-oefeninge • Ruggraatopwarming beelde gebruik te maak • Skep van 'n karakter deur • Isolasie van liggaamsdele om bewegingsdinamiek te stemming en beweging om 'n storie te vertel; verken uitdrukking van stemming • Lei- en volgbewegings in of karakter pare, klein groepe en as 'n • Begrip van die doel van klas opwarming en afkoeling • Skepping van 'n omgewing deur die liggaam • Fisiese karakterisering KABV 15

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Onderwerpe Graad 7 Drama Graad 8 Drama Graad 9 Drama Onderwerp 2 Kort geïmproviseerde dramas Geskrewe skets of afgeronde Klaskamerdrama wat kulturele Drama-elemente in om die struktuur van drama te improvisasies: praktyke weerspieël: toneelskepping verken: begin, middel en einde • Temas wat verband • Integrasie van kulturele • Vorm en ontwikkeling van die hou met 'n sosiale- of praktyke in die toneel omgewingskwessie vir die klaskamerdrama, bv. rituele, drama seremonies en simbole • Verkenning van relevante temas • Isolering en ontwikkeling • Doel van uitvoering van 'n onderwerp vanuit die • Groepering en fisiese • Basiese verhoogkonvensies navorsing verhoudings in ruimte • Verkenning van • Strukturering van die • Inagneming van die uitvoeringsruimte: uitvoering gehoor in verkenning van gepaste groepering en verskillende ruimtelike • Vorming en fokus van die bewegingspatrone ooreenkomste uitvoering • Tegniese elemente: ontwerp, • Karakterisering: waarneming, • Gespesialiseerde style, ontwikkel en maak nabootsing en skepping van bv. melodrama, komedie, detail tragedie, klug, musiekblyspel en poppekas • Drama-elemente in kulturele en sosiale byeenkomste • Tegniese hulpmiddels om die vergelyk met hulle gebruik in uitvoering te verbeter teater • Besinning oor drama: gee en ontvang konstruktiewe terugvoering Onderwerp 3 Interpretasie en Interpretasie en Interpretasie en Interpretasie en uitvoeringstegnieke in: uitvoeringstegnieke in: uitvoeringstegnieke in: opvoering van • Volksverhale • Inheemse gedigte/of gedigte • poësie of gedramatiseerde 'n keuse van geskryf deur Suid-Afrikaanse prosa of monoloog dramatiese vorms Of digters, individueel of in • toneelwerk (teater/televisie) • Koorspraak/Spreekkoor groepe opgevoer of radio dramas • Besinning oor eie en • Dialoë of gedramatiseerde ander se uitvoerings met prosa of inheemse konstruktiewe terugvoering storievertelling Onderwerp 4 Waardering en besinning oor • Waardering en besinning • Waardering en besinning Waardering en ten minste EEN professionele oor portuurinterpretasie oor portuurinterpretasie besinning uitvoering, verkieslik lewendig, gebaseer en uitvoering gebaseer op die afgeronde gedurende die loop van die van 'n afgeronde improvisasie deur gebruik te jaar improvisasie, gebruik van maak van dramaterminologie dramaterminologie • Waardering en besinning • Waardering en besinning oor die poësie of oor die poësie-uitvoering, gedramatiseerde prosa dialoë of gedramatiseerde of monoloog, radiodrama prosa of inheemse of toneel, gebruik van storievertelling, gebruik van dramaterminologie dramaterminologie • Waardering en besinning • Waardering en besinning oor ten minste EEN oor ten minste EEN professionele uitvoering, professionele uitvoering, verkieslik lewendig, deur die verkieslik lewendig, deur die loop van die jaar loop van die jaar Onderwerp 5 Media Verkenning: • Toeganklike en relevante • Positiewe en negatiewe effek en loopbane media van media • Uitvoerende kunstenaars • Mediavorms soos film, • Stereotipering (insluitende • Die kreatiewe span televisie, radio, dokumentêre ‘typecasting’, etiketering, • Die ondersteunende span programme en die internet ‘stock’-karakters) in stories, • Verwante studievelde teater, film, televisie en radio • Drama-elemente in die geselekteerde mediavorm • Stereotipering na aanleiding van ouderdom, geslag, klas/ status en kultuur, ens. 16 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 2.4.3 Musiek Onderwerpe Graad 7 Musiek Graad 8 Musiek Graad 9 Musiek Onderwerp 1 • Lettername van note in die Tydsduur Tydsduur en toonhoogte Musiekgeletterdheid diskantsleutel 2 3 4 • Skryf die toonlere van C, • Hersiening van die konsep • Maatslag – 4 , 4 , 4 , G, D en F majeur in die A van nootwaardes (alreeds saamgestelde tweeslagmaat diskant- en bassleutels in Graad 4 - 6 gedek) en 6 8 • Toonsoorttekens van C, G, D dek alle nootwaardes en en F majeur rustekens • Lees (klap of speel) musiek 2 3 4 • Hulplyne • Klap of speel kort ritmiese in 4 , 4 , 4 , saamgestelde frases wat kwartnote, • Intervalle 6 halfnote en agstenote tweeslagmaat 8 • Drieklanke gebruik • Skryf van C, G, D en F majeur toonlere in die diskant-sleutel ritmies Toonhoogte Toonhoogte deur gebruik te maak van • Bladsing van melodiese • Vaslegging van die nootwaardes en rustekens frases van bekende en konstruksie van die reeds geleer onbekende liedjies; gebruik majeurtoonleer: C, G, D en • Lees (sing of speel) musiek solfastelsel F majeur in die toonsoort van C, G, • Volg partiture terwyl na • Lees (sing of speel) musiek D en F majeur deur óf die musiek geluister word in die sleutels van C, G, D solfastelsel te gebruik óf deur en F majeur te neurie • Tydsduur: Inleiding tot die gepunteerde noot, ook in • Musiekterminologie verhouding met: • Tempo: moderato, presto, -- heelnote ritardando, a tempo -- halwenote • Artikulasie: legato, staccato -- agstenote -- kwartnote -- sestiende note -- gepunteerde halwenote • Diskant- en bassleutel • Tydsduur: Vaslegging van inhoud geleer • Diskant- en bassleutel • Lettername van note op die diskant- en bassleutel • Klap of speel poliritmefrases KABV 17

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Onderwerpe Graad 7 Musiek Graad 8 Musiek Graad 9 Musiek Onderwerp 2 • Luister na musiekuitvoering • Aktiewe beluistering om die • Luister na 'n opname van Musiekbeluistering en identifiseer of beskryf elemente en beginsels van 'n orkes en beskryf hoe die die: musiek in 'n verskeidenheid klank van die vier families van musiekstyle te voortgebring word: -- slagmaat – insluitende identifiseer (Westerse twee, drie en vier maatslae -- strykinstrumente Klassieke, Afrika, Indies en -- instrumente gebruik in die populêre musiek): -- houtblaasinstrumente uitvoering -- Slagmaat – insluitende -- koperblaasinstrumente -- die storie wat die musiek twee, drie en vier maatslae -- slaginstrumente vertel (hartseer/opgewek, -- Dinamiek (piano, forte) herkenning van 'n dans, • Luister na een van die ens.) -- Herhaling (ritmies en volgende style: melodies) Reggae, Kwaito, R&B, Afrika • Volg van eenvoudige jazz partiture terwyl na musiek -- Kontraste in tempo en luister tekstuur • Skryf eie indruk van die musiek en fokus op die • Aktiewe beluistering na 'n -- Betekenis van die lirieke verskeidenheid opnames of -- Kunstenaar/s • Luister na die klanke van lewendige uitvoerings deur families van instrumente -- Spesiale eienskappe van te klap of te neurie of te en beskryf hoe die klank die musiek met betrekking beweeg voortgebring word: tot ritme, tempo, • Luister na 'n verskeidenheid instrumente en stemme -- membranofone opnames of lewendige • Storie van die musiek/lirieke uitvoerings en beskryf die: -- idiofone -- Luister na uittreksels van -- Slagmaat van die -- kordofone 'n musiekblyspel (bv. West musiek as twee of drie of -- aërofone Side Story) of 'n opera (bv. viervoudige tyd Magic Flute, Nabucco) • Luister na opnames of -- Tempo (vinnig/stadig) 'n lewendige uitvoering -- Skryf 'n storielyn van 'n -- Dinamiek (sag/hard) en identifiseer die klanke musiekblyspel/opera van die instrumente in 'n -- Betekenis of storie van die • Sing saam met een van die verskeidenheid van werke musiek kore/soliste wat die volgende instrumente -- Lirieke van die musiek insluit: • Bespreek die Nasionale Volkslied en besin oor die: -- Tekstuur van die musiek -- membranofoon bydraers tot die volkslied, die • Skep 'n grafiese partituur -- idiofoon betekenis van die teks en die (klankprentjie) van 'n onderwerp van die volkslied. -- kordofone musiekstuk wat na geluister is, bv. storm, reën -- aërofone • Luister na opnames of 'n lewendige uitvoering en skryf eie indruk deur te fokus op: -- Boodskap van die musiek (lirieke) -- gebruik van instrumente/ stemme -- Tempo -- Dinamiek 18 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Onderwerpe Graad 7 Musiek Graad 8 Musiek Graad 9 Musiek Onderwerp 3 • Asemhalingsoefeninge • Asemhalings- en tegniese • Asemhalings- en tegniese oefeninge gepas vir oefeninge gepas vir Uitvoering/ • Ontwikkelling van die vermoë instrument of stem instrument of stem aanbieding en om op die noot te sing deur skepping van 'n repertorium van liedere • Groep- of solo-uitvoerings • Groep- of solo-uitvoerings musiek wat die volgende insluit: van die standaard van die standaard repertorium van Westerse/ repertorium van Westerse/ -- Die Volkslied van Suid- Afrika/Indiese en Populêre Afrika/Indiese en Populêre Afrika musiekstyle: musiekstyle: -- Volksliedjies (inheemse en -- koorwerke -- koorwerke kulturele liedere) -- orkes/ensemble werke -- orkes/ensemble -- populêre musiek -- solosang -- solosang -- ligte musiek -- solo instrumentale werke -- solo instrumentale werke -- rondelied/kanon • Skep eie musiek in groepe • Skep eie musiek in groepe -- parte-sang (liedere met en solokontekste deur 'n en solokontekste d.m.v. deskante) musiekstuk te komponeer ritmiese en melodiese • Gepaardgaande liedere met en kombineer met 'n ander voltooiing van 'n liggaamsperkussie, gevonde kunsvorm viermaatfrase in C, G, D en F of selfgemaakte instrumente, majeur nadat die eerste twee tradisionele instrumente, mate gegee is Orffinstrumente • Groep- of solo-uitvoerings • Speel musiek vanaf grafiese van die standaardrepertoire partiture van Westerse/Afrika/Indiese en Populêre musiekstyle met • Skepping van instrumentale die fokus op 'n uitvoering van musiek in 'n groep- en die musiek wat die leerders solokonteks: geevalueer het in Onderwerp • Ritmiese herhaling deur te 2 klap of speel • Skep eie musiek in groep- en • Aaneenlopende ontwikkeling solokontekste deur op die noot te sing • Toonset twee reëls van 'n vanuit 'n repertoire van gedig liedere wat instrumente insluit wat die leerders mag • Groep- of solo-uitvoerings bestudeer (opsioneel) van die gepaste repertorium van Westerse/Afrika/Indiese • Aanbieding en komponering of populêre musiekstyle van musiek wat onkonvensionele notasie • Toonset vier reëls van 'n gebruik, bv. grafiese partiture gedig • Afrikaperkussie • Skep 'n advertensie vir 'n produk of gebeurtenis deur • Skep van eie vokale en eie lirieke en musiek te instrumentale musiek in 'n gebruik groep- en solokonteks: -- melodiese herhaling (stem of instrument) -- melodiese vraag en antwoord (stem of instrument) -- ritmiese improvisasie op 'n ostinaat of herhalende frase (riff) deur te klap of te speel -- vokale of melodiese improvisasie op 'n ostinaat of herhalende frase (riff) -- ritmiese improvisasie op Afrikatromme KABV 19

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Onderwerpe Graad 7 Musiek Graad 8 Musiek Graad 9 Musiek • Uitvoering van musiek wat onkonvensionele notasie gebruik, bv. grafiese partiture • Skep van klankprente op 'n storie of gedig gebaseer deur die stem of instrumente te gebruik -- ligte musiek -- rondelied/kanon/ kringliedere • Skep van eie stem en instrumentale musiek in 'n groep- en solokonteks: -- Ritmiese en melodiese improvisasie op 'n ostinaat of herhalende frase (riff) • Toonset vier reëls van 'n gedig/woorde wat gebaseer is op 'n sosiale aangeleentheid/kwessie 20 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 2.4.4 Visuele Kunste Onderwerpe Graad 7 Visuele Kunste Graad 8 Visuele Kunste Graad 9 Visuele Kunste Onderwerp 1 Skep Eie en wyer wêreld: Eie en wyer wêreld: Eie en wyer wêreld: in 2D waarneming en interpretasie waarneming en interpretasie waarneming en interpretasie van eie visuele wêreld d.m.v. van eie en wyer visuele wêreld van globale visuele wêreld deur toenemende kompleksiteit deur toenemende kompleksiteit • verskillende benaderings van: van tot teken (lyn, toonwaarde, tekstuur, merkmaak) • Teken • Teken • Skilder/verf (kleurmeng, • Skilder/verf • Skilder kwasmanipulering, • Verkenning van media • Verkenning van media persoonlike interpretasie) • Etstegnieke • Etstegnieke • Verkenning van 'n verskeidenheid van media • Eenvoudige etstegnieke (bv. skraapbord) Gebruik Gebruik Gebruik • kunselemente (dieselfde • kunselemente (dieselfde • kunselemente (deur vorm, as tevore, maar sluit as tevore, maar sluit in lyn, toonwaarde, tekstuur, analogiese/verwante kleure analogiese/verwante kleure) kleur om komplimentêre in) kleur, monochromatiese • Ontwerpbeginsels kleur in te sluit) • Ontwerpbeginsels • teken en skilder met • Ontwerpbeginsels • teken en skilder met uitgebreide gebruik van uitgebreide gebruik van media en tegnieke • Ontwerpprojekte deur media en tegnieke gebruik te maak van • Ontwerpprojekte kunselemente en • Ontwerpprojekte ontwerpbeginsels • lettervorming en • lettervorming en ontwerpprojekte • lettervorming en ontwerpprojekte ontwerpprojekte: beelde en • patroonmaak teks • patroonmaak • verskeidenheid van • patroonmaak (tekeninge, • verskeidenheid van papiergroottes en formaat collage, ontwerpe, papiergroottes en formaat oppervlakteversierings) • verskeidenheid van papiergroottes en formaat (verskillende skale en grade van detail) KABV 21

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Onderwerpe Graad 7 Visuele Kunste Graad 8 Visuele Kunste Graad 9 Visuele Kunste Onderwerp 2 • Drie-dimensionele • Drie-dimensionele • Drie-dimensionele kunswerke en kunswerke en kunswerke en Skep in 3D ontwerpprojekte op eie ontwerpprojekte van ontwerpprojekte van wêreld gebaseer, fokus toenemende kompleksiteit op toenemende kompleksiteit op op kunselemente en die wyer wêreld gebaseer, die globale wêreld gebaseer, ontwerpbeginsels met fokus op kunselemente en fokus op kunselemente en klem op akkurate of ontwerpbeginsels ontwerpbeginsels verbeeldingryke voorstelling; bewuste gebruik van ruimte; ruimtelike bewustlheid; ontwikkeling van 'n begrip van vlakke, diepte en visuele perspektief • Temas om die leerder se • Temas om die sosiale wêreld • Temas om die huidige belangstellings te verken en populêre kultuur te verken gebeure in die globale wêreld te verken • Konstruksie en • Meer komplekse konstruksie modelleringstegnieke om en modelleringstegnieke • Persoonlike konstruksie en ruimtelike bewustheid te om ruimtelike bewustheid te modelleringstegnieke om verken verbreed ruimtelike bewustheid verder te verbreed • Manipulasie van 'n • Uitgebreide manipulasie • Meer komplekse manipulasie verskeidenheid materiale en van 'n verskeidenheid van van 'n verskeidenheid van gereedskap deur gebruik te materiale en gereedskap materiale en gereedskap maak van goeie vakmanskap deur van goeie vakmanskap deur gebruik te maak van en veiligheidsmaatreëls en veiligheidsmaatreëls goeie vakmanskap en gebruik te maak veiligheidsmaatreëls • Besorgdheid oor die omgewing: gebruik van • Besorgdheid oor die • Besorgdheid oor die herwinbare materiale omgewing: gebruik van omgewing: gebruik van herwinbare materiale herwinbare materiale 22 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Onderwerpe Graad 7 Visuele Kunste Graad 8 Visuele Kunste Graad 9 Visuele Kunste Onderwerp 3 • Kommunikasievaardighede: • Kommunikasievaardighede: • Kommunikasievaardighede: uitdrukking, identifiseer/ uitdrukking, identifiseer/ uitdrukking, identifiseer/ Visuelegeletterdheid noem, bevraagteken en noem, bevraagteken en noem, bevraagteken en besin deur te kyk na, te besin deur te kyk na, te besin deur te kyk na, te praat en te skryf oor die praat en te skryf oor die praat en te skryf oor die visuele wêreld d.m.v. die visuele wêreld d.m.v. die visuele wêreld d.m.v. die taal van kunselemente en taal van kunselemente en taal van kunselemente en ontwerpbeginsels ontwerpbeginsels ontwerpbeginsels • Interpreteer, analiseer en • Interpreteer, analiseer en • Interpreteer, analiseer en herken simboliese taal met herken simboliese taal met herken simboliese taal met verwysing na: verwysing na: verwysing na: -- Geboue -- Kreatiewe lettervorming -- Portrette -- Stillewe -- Funksionele houers -- Die rol van die kunstenaar -- Plaaslike handwerk en -- Modeontwerploopbane in -- Sosiale kommentaar handwerkers die kunste -- Populêre kultuur -- Maskers -- Ontwerp in die publieke -- Groepe van figure kommentaar • Die rol van die kunstenaar in • Die rol van die kunstenaar • Die rol van die kunstenaar eie samelewing as bydraer in die breër samelewing en in die globale samelewing en waarnemer loopbane in die kunste en in as bydraer, waarnemer en die kuns- en ontwerpveld sosiale kommentator • Bekendstelling van • Ontwikkeling van • Verdere ontwikkeling van navorsingsvaardighede navorsingsvaardighede navorsingsvaardighede • Beplanning en voorbereiding: • Beplanning en voorbereiding: met leiding, versamel dieselfde as voorheen, maar hulpbronne, visuele inligting werk nou onafhanklik en voorlopige tekeninge en sketse vir voorbereiding vir die finale projekte KABV 23

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 AFDELING 3: KWARTAALPLANNE Leerders bestudeer slegs TWEE kunsvorms in Grade 7, 8 en 9. Elke kunsvorm is 'n minimum van tien ure kontakonderrigtyd per kwartaal toegeken. Om maklike toegang te verseker, is elke kunsvorm vanaf Graad 7 tot 9 afsonderlik hieronder uitgelê. 3.1 WAT WORD IN DANS ONDERRIG? 3.1.1 Dans in Graad 7 SENIOR FASE Kwartaal 1 Graad 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde hulpbronne: Dansuitvoering 45 minute per week Musiekstelsel, CD's of slaginstrumente Inhoud/konsepte/vaardighede • Danskonvensies: opstel van 'n veilige klaskameromgewing (beheerbepalings, netheid, persoonlike higiëne); bepaal konvensies vir inkom, verlaat en groet; gedragskode, bepaal reëls vir vereiste dansdrag, gepaste gebruik van ruimte (persoonlike en gedeelde/algemene), respek vir en sensitiwiteit teenoor ander dansers, vertrouensoefeninge • Inleiding tot postuur- en liggaamsbelyning • Opwarming: loop en hardloop, afgewissel met vriesbewegings wat ‘n verskeidenheid vorms, rigtings en vlakke, toon • Inleiding tot vloerwerk vir kernstabiliteit, krag en soepelheid: buiging (‘flexing’) en strekking van voete; ronding/verlenging van die ruggraat • Gewrigsmobiliteit: kniebuigings en staan op die bal van die voet ('rises') (balans op voet - ‘rises’) met bene in parallele en uitwaartse heuprotasie • Gewigsverplasing van kant tot kant • Voorbereiding van veilige landings nà elevasie/sweefbewegings - klein spronge vanaf twee voete, met toon-bal-hak-buig- landing. Dit word artikulasie genoem • Eenvoudige lokomotoriese bewegingskombinasies oor ruimte: hardloop, huppel en galop • Afkoeling met veilige, stadige strekbewegings Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansimprovisasie en -komposisie 15 minute per week Handboek, musiekstelsel, CD's of slaginstrumente Inhoud/konsepte/vaardighede • Inleiding tot danselemente: ruimte, tyd, energie/krag, verhoudings • Verkenning van danselemente: ruimte - vorms, dimensies, vlakke, rigtings, bane • Verkenning van danselemente: tyd - duur, tempo, aksent/klem, frases - gebruik van ritmiese passies, bv. voetstampe, handklappe, liggaamsslaginstrumente Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansteorie en -geletterdheid Geïntegreer met onderwerpe 1 en 2 Handboek, werkblad van opwarmingsoefeninge, eie werkboek vir danswoordeskat en illustrasies Inhoud/konsepte/vaardighede Dansterminologie Belangrikheid van opwarming Belangrikheid van goeie postuur en liggaamsbelyning Bespreking van danselemente: ruimte en tyd 24 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE Kwartaal 2 Graad 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansuitvoering 45 minute per week Handboek, musiekstelsel, CD's of slaginstrumente Inhoud/konsepte/vaardighede • Konsolidasie van werk in Kwartaal 1 gedoen • Opwarmingsoefeninge, fokus op postuur en liggaamsbelyning • Vloerwerk vir kernstabiliteit, krag en soepelheid: buiging (‘flexing’) en strekking van voete, in- en uitwaartse rotasie van die bene vanuit die heupe;, versterkings- en mobiliteitsoefeninge vir voete, bene en heupe; versterkingsoefeninge vir abdominale- en spinalerugspiere • Armbewegings om mobiliteit, koördinasie en beheer te ontwikkel • Isolasie van liggaamsdele: kop, skouers, bolyf en heupe • Gewigsverplasing - vorentoe en agtertoe • Klein spronge vanaf twee voete, verandering van rigting met klem op veilige landing ("toon-bal-hak-buig”) • Inleiding tot beginsels van oogfokus ('spotting') gedurende draaibewegings • Leer van 'n kort bewegingsekwensdeur middel van plekverwisseling/lokomotoriese passies • Afkoeling met ontspanning en stadige strekke in 'n sitposissie Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansimprovisasie en -komposisie 15 minute per week Handboek, musiekstelsel, CD's of slaginstrumente Inhoud/konsepte/vaardighede • Verkenning van danselemente: krag - vloei van energie, teenoorgesteldes (sterk/lig, rukkerig/glad) • Verkenning van danselemente: verhouding tot die vloer, ander dansers, rekwisiete Onderwerp 3 VVoorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansteorie en -geletterdheid Geïntegreer met onderwerpe 1 en 2 Handboek, werkboek, werkblad oor danselemente Inhoud/konsepte/vaardighede • Dansterminolgie • Belangrikheid van oogfokus ('spotting') gedurende draaibewegings • Belangrikheid van afkoeling • Praat oor eie en ander se danswerk in die klas met sensitiwiteit • Bespreking van danselemente: energie/krag en verwantskappe KABV 25

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE Kwartaal 3 Graad 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansuitvoering 45 minute per week Musiekstelsel, CD's of slaginstrumente, Handboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Konsolidasie van werk in Kwartale 1 en 2 gedoen • Opwarming soos tevore, met toenemende kompleksiteit • Vloerwerk vir kernstabiliteit, krag en soepelheid; artikulasie van die voete, verhoogde mobiliteit van die enkel, knieë en heupe, versterkingsoefeninge vir voete en bene, versterkingsoefeninge vir abdominale- en spinalerugspiere. • Isolasie van liggaamsdele: hande, arms en voete • Beenstrekking/ekstensie: vee-bewegings ('brushes'), sirkelvorminge beenbewegings en skoppe • Eenvoudige halwe en vol draaie met oogfokus ('spotting') • Klein spronge vanaf twee voete, land op een voet; spring op en af (hoppe); met fokus op veilige landing • Kombinasie van lokomotoriese bewegings met gekoördineerde armbewegings • Die leer van danspassies van 'n Suid-Afrikaanse dans • Afkoeling en beenstrekke - lê op vloer Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansimprovisasie en -komposisie 15 minute per week Musiekstelsel, CD's of slaginstrumente, handboek, prente, rekwisiete Inhoud/konsepte/vaardighede • Reaksie tot verskillende stimuli: temas, idees, stories, prente, musiek of rekwisiete om bewegingswoordeskat te ontwikkel, deur gebruik te maak van kennis van danselemente • Verkenning van die belangrikheid van oogkontak en oogfokus Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansteorie en -geletterdheid Geïntegreer met onderwerpe 1 en 2 Handboek, prente van verskillende dansvorms Inhoud/konsepte/vaardighede • Bespreking van die moontlike betekenis van beweging • Vergelyk enige drie verskillende dansvorms aan die hand van ooreenkomste en verskille. DVD-uittreksels of ‘n lewendige vertoning en bespreek 26 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE Kwartaal 4 Graad 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansuitvoering 45 minute per week Musiekstelsel, CD's of slaginstrumente, handboek, assesseringsinstrument Inhoud/konsepte/vaardighede • Konsolidasie van klaswerk in Kwartale 1 tot 3 gedek as voorbereiding vir formele assessering • Bemeestering en uitvoering van 'n kort groepdans vir formele assessering Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansimprovisasie en -komposisie 15 minute per week Musiekstelsel, CD's of slaginstrumente, handboek, stimuli soos prente of fotos Inhoud/konsepte/vaardighede • Komposisie in klein groepe (3 tot 4 dansers) van 'n kort danssekwens gebaseer op 'n Suid-Afrikaanse prent, foto of tema vir formele assessering Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansteorie en -geletterdheid Geïntegreer met onderwerpe 1 en 2 Handboek, werkblaaie, werkboek van danswoorde, kort geskrewe toets Inhoud/konsepte/vaardighede • Hersiening van Dansteorie en -geletterdheidsonderwerpe van Kwartale 1, 2 en 3 vir formele assessering KABV 27

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 3.1.2 Dans in Graad 8 SENIOR FASE: DANS Kwartaal 1 Graad 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansuitvoering Ten minste 45 minute per Musiekstelsel, CD's of slaginstrumente, week gedurende skooltyd plus handboek naskooloefening een keer per week Inhoud/konsepte/vaardighede • Danskonvensies: opstel van 'n veilige omgewing (klasbestuurstelsel): groet, fokus, beheer, gebruik van ruimte, gedragskode • Opwarming: lokomotoriese bewegings met verandering van rigting en fokus • Vloerwerk: kernstabiliteitsoefeninge vir die versterking van abdominale- en spinalerugspiere, fokus op asemhaling, ronding en verlenging van die ruggraat • Beenspier- en gewrigsversterking en mobiliteit: kniebuigings, balans op die bal van die voet ('rises') in parallelle- en uitwaartse rotasie en lae beenstrekking/vee-bewegings ('brushes'). • Oefeninge om oogfokus te ontwikkel ter voorbereiding van draaie • Gewigsverplasing bewegingskombinanies • Bewegingskombinasies vir gewigsverplasing van gewig • Voetartikulasie en enkel- en kniegewrigmobiliteit: isolasie van voete en klein spronge met veilige landing. • Bewegingskombinasies oor die vloer met veranderende rigtings, bv. loop en hardloop • Gebruik van beelde vir afkoeling en veilige, stadige strekke Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansimprovisasie en -komposisie 2 ure per kwartaal. Improvisasie Musiekstelsel, CD's of instrumente, kan geïntegreer word met tegniese handboek danswerk Inhoud/konsepte/vaardighede • Verkenning van die agt basiese lokomotoriese bewegings, verskillende ruimtes, rigtings en tempo: loop, hardloop, hop, huppel, spring, gly, galop, pylbewegings deur die lug ('leap') • Verkenning van nie-lokomotoriese (aksiaal: rondom die liggaam se eie as) bewegings: opkrul, uitkrul, buig, kinkel/kronkel (‘twist’), draai, swaai, skop en ander • Komposisie van ‘n kort danssekwens deur lokomotoriese en nie-lokomotoriese bewegings, met gebruik van verskillende rigtings, vlakke en tempos Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansteorie en -geletterdheid 1 uur per kwartaal plus huiswerktyd Videos, lewendige uitvoerings (opsioneel), dansboeke, danstydskrifte, handboek, materiaal vir die maak van 'n plakaat, werkblaaie Inhoud/konsepte/vaardighede • Gedragskode in die dansklas: bespreking, onderhandeling en maak van 'n klasplakkaat • Dansterminologie: lokomotoriese en nie-lokomotoriese bewegingsterme 28 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DANS Kwartaal 2 Graad 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansuitvoering Ten minste 45 minute per Musiekstelsel en CD's of trom, week gedurende skooltyd plus handboek naskooloefening een keer per week Inhoud/konsepte/vaardighede • Konsolidasie van werk gedoen in Kwartaal 1 • Geleidelike ontwikkeling van opwarmingsritueel met die fokus op die postuur en liggaamsbelyning • Vloerwerk: ontwikkeling van krag en mobiliteit in heupe en voete • Isolasie van liggaamsdele, kombinering van verskillende liggaamsdele, bv. skouers en ribbes, heupe en knieë • Handgebare, artikulasie en koördinasie • Beenspier- en gewrigsversterking en mobiliteit: soos tevore plus uitvalstande ('lunges'), oplig van bene en skoppe • Gewigsverplasings - uitvalstande ('lunges') en passies in alle rigtings • Eenvoudige draaie met oogfokus • Artikulasie van voete en mobiliteit van die enkel- en kniegewrigte: isolasie van voete, klein spronge vanaf twee voete en land op twee voete met ritmiese patrone, fokus op veilige landing • Sweefbewegings deur gebruik te maak van 'n reeks musiekgenres en ritmes • Passies en sekwense van 'n sosiale of populêre dansvorm • Afkoeling: geleidelike vermindering van spoed en grootte van bewegings en strekke Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansimprovisasie en -komposisie 2 ure per kwartaal. Improvisasie Musiekstelsel, CD's, handboek kan geïntegreer word met tegniese danswerk Inhoud/konsepte/vaardighede • Danselemente: tyd - stadige aksie, dubbeltyd, verskillende aksente/klem en poliritmes • Verhoudings: lei en volg, eenheid bewegings • Komposisie van bewegingsfrases in pare, veranderende tempo en aksent/klem Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansteorie en -geletterdheid 1 uur per kwartaal plus eie navorsingtyd Werkblaaie, dansboeke, danstydskrifte, prente, DVD (opsioneel), handboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Doel van opwarming: om suurstofinhoud te verhoog, hartklop te verbeter, soepelheid van gewrigte en spiere te bevorder om beserings te verminder en die gedagtes te fokus • Doel van afkoeling: geleidelike vermindering in spoed en grootte van bewegings, terugkeer van hartslag en asemhaling na normaal • Bespreking oor 'n sosiale of populêre dans: oorsprong, karaktereienskappe, effek op die dansers en gehoor KABV 29

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DANS Kwartaal 3 Graad 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansuitvoering Ten minste 45 minute per Musiekstelsel en CD's of trom, week gedurende skooltyd plus handboek naskooloefening een keer per week Inhoud/konsepte/vaardighede • Konsolidasie van werk in Kwartale 1 en 2 gedoen • Byvoeging tot opwarmingsritueel: spinale rolle, sywaartse buigings, armswaaie en draaibewegings van verskillende liggaamsdele. • Byvoeging tot vloerwerk: armmobilisasie, posisies en sekwense • Armbewegings: posisies, beheer en koördinasie • Beenspier- en gewrigsversterking en mobiliteit: kniebuigings en staan op die bal van die voet ('rises') hakke met balans, sirkelvormige beenbewegings en skoppe in alle rigtings • Gewigsverplasingkombinasies met ritmiese variasies • Draai op een been met oogfokus • Artikulasie van die voete en mobiliteit van die enkel- en kniegewrigte: isolasie van voete, klein spronge vanaf twee voete, en land op een voet en van een voet en land op een voet, met veilige landing • Bewegings deur ruimte/sweefbewegings, bv. galoppe, tree-hop en spronge deur die lug ('leaps') • Leer van 'n kort groepdans, fokus op spanwerk en aanbiedingsvaardighede • Afkoeling: strek- en ontspanningsoefeninge met sagte, rustige musiek Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansimprovisasie en -komposisie 2 ure per kwartaal. Improvisasie Musiekstelsel, CD's, handboek kan geïntegreer word met tegniese danswerk Inhoud/konsepte/vaardighede • Verkenning van danselemente: ruimte - simmetrie, asimmetrie en patroonvorming • Verkenning van danselemente: krag - hoe die gebruik van energie/krag die kwaliteit van dansbewegings beïnvloed; gewig, swaartekrag; kontrabalanseer • Verhoudings binne en tussen liggame: aktief en passief Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansteorie en -geletterdheid 1 uur 30 minute per kwartaal plus eie Werkblaaie, videos, lewendige navorsingtyd uitvoerings (opsioneel) dansboeke, danstydskrifte, handboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Bespreking van 'n dans soos gesien in die samelewing, op televisie of op die verhoog: tipe dans, gebruik van bewegings, tipe musiek wat gebruik word, idees/temas wat oorgedra word • Dans en verwante loopbane: navorsing en aanbieding: vaardighede, kwalifikasies en kwaliteite benodig; beskrywing van loopbaan 30 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DANS Kwartaal 4 Graad 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansuitvoering Ten minste 45 minute per Musiekstelsel, CD's of slaginstrumente, week gedurende skooltyd plus handboek, assesseringsinstrument naskooloefening een keer per week Inhoud/konsepte/vaardighede • Bemeestering van die danstegnieke van die vorige kwartale as voorbereiding vir formele assessering • Bemeestering en uitvoering van 'n kort groepdans deur toewyding tot die bewegings, aandag tot detail, tydsberekening en ruimtelike bewustheid te wys vir formele assessering • Afkoeling d.m.v. vloeiende liriese bewegings op stadige, rustige musiek gevolg deur strekking van alle liggaamsdele Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansimprovisasie en -komposisie 2 ure per kwartaal. Improvisasie Musiekstelsel, CD's, slaginstrumente, kan geïntegreer word met tegniese assesseringsinstrument danswerk Inhoud/konsepte/vaardighede • Verkenning van handgebare en verandering daarvan van letterlik tot abstrak • Kombinering van handgebare in 'n bewegingsekwens • Komposisie van 'n bewegingsekwens wat van handgebare gebruik maak om 'n idee, stemming of gedagte te verken vir formele assessering Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansteorie en -geletterdheid 2 uur per kwartaal plus huiswerktyd en Werkblaaie/notas oor danselemente en eie hersieningstyd dansterminologie, eksamenvraestel/ toets Inhoud/konsepte/vaardighede • Hersiening van Dansteorie en -geletterdheid van Kwartale 1, 2 en 3 • Besinning oor eie dansondervindings KABV 31

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 3.1.3 Dans in Graad 9 SENIOR FASE: DANS Kwartaal 1 Graad 9 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansuitvoering Ten minste 45 minute per week Musiekstelsel en CD's, of trom, gedurende skooltyd plus tyd na skool handboek een keer per week vir oefening Inhoud/konsepte/vaardighede • Danskonvensies: groet/erkenning by begin en einde van die klas, gebruik van ruimte (beweeg oor ruimte in pare, geen stamp teen mekaar, respek vir ander, klasdissipline) • Geleidelike opbou van opwarmingsritueel insluitende: -- Spinale-opwarming, armswaaie/strekke/uitvalstande ('lunges') soos per dansvorm -- Vloerwerk: kernstabiliteitsoefeninge vir die abdominale- en spinalerugspiere: ronding en verlenging van die ruggraat en sywaartse-buigings -- Beenspier-, enkel- en kniegewrigmobiliteit en versterking: kniebuigings en staan op die bal van die voet ('rises'), in parallel en uitwaartse rotasie, klem op liggaamsbelyning • Isolasie van liggaamsdele: kombinasie van liggaamsdele met ritmiese patroonvorming • Voetopwarming en klein springsekwense • Kombinasies van lokomotoriese passies in ruimte; verandering van rigting • Afkoelinging met ontspanningsbeelde en stadige, veilige strekke Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansimprovisasie en -komposisie 2 ure per kwartaal. Improvisasie kan Musiekstelsel, CD's, instrumente, geïntegreer word met tegniese klasse handboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Verkenning van natuurlike handgebare, afgewissel deur vergroting, stadige aksie en herhaling • Komposisionele strukture: begin en einde, herhaling, stilte • Komposisie van 'n sekwens in pare, gebaseer op handgebare met 'n duidelike begin en einde, herhaling en stilte Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansteorie en -geletterdheid 2 ure per kwartaal plus eie Handboek, plakate of raamwerk, notas navorsingstyd oor opwarming en afkoeling, werkboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Inleiding tot die beginsels van postuur en liggaamsbelyning • Gebruik van kern, gebruik van ruggraat, veilige landings 32 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DANS Kwartaal 2 Graad 9 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansuitvoering Ten minste 45 minute per week Musiekstelsel en CD's, of trom, gedurende skooltyd plus tyd na skool handboek een keer per week vir oefening Inhoud/konsepte/vaardighede • Konsolidasie van werk gedoen in Kwartaal 1 • Aanvulling tot die opwarmingsritueel: fokus op veilige danspraktyk, bv. gebuigde kniee in lyn met middeltone, plasing van voete en arms, sterk opgeligte (verhewe) senter. • Vloerwerk: kernstabiliteit en versterkingsoefeninge met fokus op asemhaling, vloei en verlenging van ‘n sterk senter. • Enkel-, knie- en skouergewrigsmobiliteit en versterking: kniebuigings en staan op die bal van die voet ('rises') met arm koördinasie • Beenoefeninge vir balans en beheer: fokus op uitwaartse heuprotasie om stabiliteit en krag te verbeter; ‘n verskeidenheid van bewegings in die heupgewrig: vee-bewegings ('brushes'), skoppe en balansering op een been. • Draai op ‘n kol en beweeg aan met oogfokus ('spotting'). • Gewigsverplasing teen ‘n stadige tempo met beheer en balans. • Voorbereidende voetartikulasie vir klein sprongreekse met rigtingverandering. • Leer ‘n inheemse Suid-Afrikaanse dans, danspassies en style . • Afkoelinging en veilige, stadige strekking. Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansimprovisasie en -komposisie 2 ure per kwartaal. Improvisasie kan Musiekstelsel, CD's, instrumente, geïntegreer word met tegniese klasse handboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Verhoudings: werk in pare: ontmoet en skeiverlaat, roep en antwoord, blind en lei, positiewe en negatiewe vorms, gee en ontvang van gewig • Komposisionele strukture: fokus op oorgange tussen bewegings, eenheide/harmonieuse bewegings en kanon Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansteorie en -geletterdheid 2 ure per kwartaal plus eie Handboek, DVD's/Video/lewendige navorsingstyd uitvoerings, dansboeke, danstydskrifte, ‑ skryfmateriaal, werkboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Dansterminologie - name van passies (soos gedek in die praktiese komponente), dans elemente (tyd, ruimte, krag) • Analise van eie en ander se danse deur van dansterminologie gebruik te maak: duidelikheid van idee, komposisie/ samestelling, gebruik van ontwerpelemente KABV 33

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DANS Kwartaal 3 Graad 9 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansuitvoering Ten minste 45 minute per week Musiekstelsel en CD's, of trom, gedurende skooltyd plus tyd na skool handboek een keer per week vir oefening Inhoud/konsepte/vaardighede • Konsolidasie van werk in Kwartale 1 en 2 gedoen • Aanvulling tot die opwarmingsritueel: fokus op veilige danspraktyk en kinestetiese bewustheid (korrekte plasing van liggaam in ruimte), kniebuigings, en staan op die bal van die voet ('rises') met armkoördinasie • Armoefeninge om vloeiende bewegings te ontwikkel • Beenoefeninge: versterking en strekking van spiere en uitbreiding van bewegingsmoontlikhede in die gewrigte: lae en hoë vee-bewegings ('brushes') en skoppe, en sirkelvormige beenbewegings vanuit die heupe • Opbou van stamina deur spronge, galop, lugspronge ('leaps') en kombinasies van groot motoriese bewegings op maat van verskillende musiekgenres en -ritmes, met dinamiekvariasie (spoed, energie). • Leer van ‘n kort, vinnige danssekwens met die klem op vinnige voetwerk • Afkoelinging: vloeiende liriese bewegings in pare gevolg deur rustige, stadige strekke Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansimprovisasie en -komposisie 2 ure per kwartaal. Improvisasie kan Musiekstelsel, CD's, instrumente, geïntegreer word met tegniese klasse rekwisiete, prente, hindernisse, handboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Verkenning van danselemente: klem op kontrasterende dinamika. • Verkenning van idees, stemming en/of gedagtes d.m.v. beweging, die gebruik van verskillende stimuli, bv. rekwisiete, opstruksies, sportbewegings, geometriese vorms, wisselende tiener gemoedstemmings. • Komposisie van 'n bewegingsekwens op 'n stimulus gebaseer in pare of klein groepe Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansteorie en -geletterdheid 2 ure per kwartaal plus eie Handboek, werkblaaie, dansboeke, navorsingstyd danstydskrifte, skryfmateriaal, werkboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Dansgeletterdheid: bespreking van ‘n dans hetsy soos gesien op die verhoog, in samelewingpe, op televisie, of op DVD gesien (verwys na genre, konteks, bewegingswoordeskat, begeleiding en vindingrykheid) • Vergelyk drie Suid-Afrikaanse dansvorms: oorsprong, kultuur, bewegingstipes 34 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DANS Kwartaal 4 Graad 9 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansuitvoering Ten minste 45 minute per week Musiekstelsel en CD's, of trom, gedurende skooltyd plus tyd na skool handboek een keer per week vir oefening Inhoud/konsepte/vaardighede • Bemeestering van die dansklas soos in vorige kwartale met aandag op detail, korrekte postuur, korrekte liggaamsbelyning en veilige landings vanuit sweefbewegings, as voorbereiding vir formele assessering • Bemeestering en uitvoering van 'n groepdanssekwens wat toewyding tot beweging, fokus, musikaliteit en ruimtelike bewustheid tussen dansers wys, vir formele assessering Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansimprovisasie en -komposisie 2 ure per kwartaal. Improvisasie Musiekstelsel, CD's, instrumente, kan geïntegreer word met tegniese rekwisiete, kletsrym, gedigte, liedere , danswerk handboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Komposisie van 'n bewegingsekwens met 'n maat of in 'n groep, deur van 'n tema met 'n rekwisiet en 'n gedig, kletsrym, lied of musiek gebruik te maak, deur komposisionele strukture te inkorporeer, vir formele assessering Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Dansteorie en -geletterdheid 2 ure per kwartaal plus eie Eksamenvraestel en hersieningstyd merkmemorandum, handboek, werkboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Besinning oor eie danservarings • Hersiening van die jaar se werk vir formele assessering KABV 35

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 3.2 WAT WORD IN DRAMA GELEER? 3.2.1 Drama in Graad 7 SENIOR FASE: DRAMA Kwartaal 1 Graad 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Ontwikkeling van dramavaardighede 15 minute elke week aan die begin van Trom/tamboeryn, DBO-goedgekeurde 'n les handboek (2 ure 30 minute per kwartaal) Inhoud/konsepte/vaardighede • Onderwyserontwerpte opwarmingsroetine Stemontwikkeling • Ontspanningsoefeninge • Asemhalingsoefeninge • Resonansie-oefeninge • Artikulasie-oefeninge Fisiese ontwikkeling • Verlig spanning, opwarming maak die liggaam ontspanne en verskaf energie aan die liggaam • Spieëlwerk in pare en klein groepe (stadige en egalige bewegings terwyl een leerder lei en die ander een volg, brei uit na vier leerders in 'n diamantvorm, wat in dieselfde rigting kyk. Leerder aan punt van diamantvorm lei.) • Gebruik beelde om die liggaam op te warm en verken bewegingsdinamika • Lei- en volgbewegings in pare, klein groepe en as 'n klas Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Drama-elemente in toneelskepping 6 uur 30 minute per kwartaal Trom/tamboeryn, handboek, prente, koerantartikels, ens. gebruik as stimulus in toneelspel Inhoud/konsepte/vaardighede Toneelskepping/groepimprovisasie - struktuur, groepering, vorm, klimaks • Ontwikkel kort geïmproviseerde dramas in groepe van twee tot vier leerders met 'n begin, middel en einde • Vra die volgende: wie, wat, waar en wanneer • Verken temas van belang m.b.t. die leerders • Verken, luister en konsentrasie, aksie en reaksie (gebruik leidrade van mekaar se reaksies om die drama saam te bou) • Groepering n.a.v. die karakters, ruimte, tema, boodskap van die geïmproviseerde drama • Verken fisiese verhoudings t.o.v. ruimte: nabyheid t.o.v. mekaar, gebruik van vlakke, fokuspunte • Neem ruimtelike ooreenkomste in ag: waar/hoe die gehoor die prentjie sien (gebruik 'n verskeidenheid van ooreenkomste, bv. aan die einde, in die rondte, in die hoek) • Vorm en ontwikkel die tonele - gebruik tableaux (gevriesde prent/stilbeeld) om die aksie te fokus • Besinning en terugvoering: bespreking van die leerderes se ervaring en verken maniere vir verbetering Kritiese besinning oor professionele uitvoering, verkieslik lewende optredes. NOTA: Hierdie kan êrens anders in die jaar geskeduleer word, indien dit meer gerieflik vir die skool is. Onderwerp 5 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Loopbane 1 uur per kwartaal DBO-goedgekeurde handboek Inhoud/konsepte/vaardighede Verken loopbane in die vermaaklikheidsindustrie, insluitende akteurs (teater en film), dansers, sangers, hansworse, komediante, ens. 36 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DRAMA Kwartaal 2 Graad 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Ontwikkeling van dramavaardighede 15 minute elke week aan die begin van Trom/tamboeryn, DBO-goedgekeurde 'n les handboek (2 ure 30 minute per kwartaal) Inhoud/konsepte/vaardighede • Onderwyserontwerpte opwarmingsroetine. Ontwikkel 'n opwarmingsroetine met nuwe oefeninge in elk van die volgende areas: Stemontwikkeling • Ontspanningsoefeninge, asemhalingsoefeninge, resonansie-oefeninge, artikulasie-oefeninge Fisiese ontwikkeling • Verlig spanning, opwarming maak die liggaam ontspanne en verskaf energie aan die liggaam • Beheerde en gefokusde bewegings d.m.v. spieëlwerk (klasspieëls, waar die klas in twee rye oorkant mekaar staan, en elke paartjie weerspieël hulle teenoorgestelde maat, om sodoende 'n groot groepspieël te skep) • Gebruik beelde vir opwarming van die liggaam en verken bewegingsdinamika • Lei- en volgbewegings in pare, klein groepe en as 'n klas Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Interpretasie en opvoering van 6 uur 30 minute per kwartaal (plus buite Voorbeelde van 'n verskeidenhied 'n keuse van dramatiese vorms: klas repetisietyd een maal 'n week) volksverhale, gepaste gedigte vir die volksverhale of spreekkoor/ gebruik in spreekkore koorspraak Inhoud/konsepte/vaardighede Interpretasie en opvoering van 'n keuse van dramatiese vorms: volksverhale of koorspraak/spreekkoor Volksverhale (individuele of groepuitvoering) Verken: • Storieverteltegnieke • Verhalend en dialoog • Stemmodulasie en -uitdrukking: toonhoogte, pas, pouse, volume, klem, toonwaarde • Beweging, deur van die liggaam as instrument om die storie te vertel, gebruik te maak: liggaamstaal, gesigsuitdrukkings en oogkontak • Stemkarakterisering en fisiese karakterisering: uitdrukking van karakters d.m.v. stem en liggaam • Gebruik van vokale klankeffekte as agtergrondklanke of as 'n klankbaan: integreer liedere toepaslik • Besinning en terugvoering: bespreking oor leerders se ervaring en verken maniere van verbetering OF Koorspraak/spreekkoor: Verken: • Luister en reageer op leidrade • Stemmodulasie en uitdrukking (toonhoogte, infleksie, pas, pouses, volume, klem, toonwaarde) in harmonie met ander • Spreekkoortegnieke (bv. praat in eenheid (gelyk), antifoon/beurtspraak, gebruik van kumulatiewe/bykomende metodes, eenstemmige versreël, die deel (‘sharing’) van 'n versreël). • Groepsbeweging (neem in ag om as een te werk, gebruik liggaamsslaginstrumente, fokuspunt) • Besinning en terugvoering: bespreking oor leerders se ervaring en verken maniere van verbetering Onderwerp 5 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Loopbane 1 uur per kwartaal DBO-goedgekeurde handboek Inhoud/konsepte/vaardighede Verken die kreatiewe span, insluitende: die skrywer, regisseur, vervaardiger, ontwerper, komponis en beligtingsontwerper KABV 37

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DRAMA Kwartaal 3 Graad 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Ontwikkeling van dramavaardighede 15 minute elke week aan die begin van Trom/tamboeryn, DBO-goedgekeurde 'n les handboek (2 ure 30 minute per kwartaal) Inhoud/konsepte/vaardighede • Onderwyserontwerpte opwarmingsroetine: Bou op die opwarmingsroetine van Kwartaal 2 en voeg nuwe oefeninge in elke area by. Stemontwikkeling • Ontspanningsoefeninge, asemhalingsoefeninge, resonansie-oefeninge, artikulasie-oefeninge Fisiese ontwikkeling • Verlig spanning, opwarming maak die liggaam ontspanne en verskaf energie aan die liggaam • Vertrouens-oefeninge in pare of in klein groepe • Spieëlwerk (gebruik van stadige, beheerde weerspieëling van verhalende mimieksekwense • Gebruik van beelde om die liggaam op te warm en verken bewegingsdinamika • Lei- en volgbewegings in pare, klein groepe en as 'n klas Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Drama-elemente in toneelskepping 6 uur 30 minute per kwartaal (plus buite Trom/tamboeryn, handboek, klas repetisietyd een maal 'n week) voorbeelde van kulturele en sosiale geleenthede, bv. huwelikseremonie en openingseremonie Inhoud/konsepte/vaardighede Fokus op karakterwaarneming, nabootsing en verbeelding in verskeie kort geïmporviseerde dramas in groepe van twee tot vier leerders: • Luister en konsentrasie; aksie en reaksie • Karakterisering: -- Die maak van duidelike karakterkeuses (stem en liggaam) -- Verhoudings tussen verskillende karakters -- Karakters in verskillende omgewings Fokus op drama-elemente in kulturele en sosiale byeenkomste, vergelyk hulle gebruik in teater, en skep 'n drama deur 'n sosiale of kulturele byeenkoms as stimulus te gebruik: • Akteurs (die mense betrokke by hierdie aktiwiteit, wat spesifieke rolle moet volstaan) • Gehoor (die mense wat van die kant af daarna kyk en daaraan deelneem) • Ruimte (rangskikking van die ruimte om al die deelnemers/gehoor te akkommodeer) • Tyd (slegs spesifieke tye; van 'n spesifieke tydsduur) • Kostuums (om 'n spesifieke impak te maak en om die verskillende deelnemers in die byeenkoms te onderskei) • Rekwisiete (voorwerpe wat deur die deelnemers in die byeenkoms gebruik word, gegewe betekenisse aan die voorwerpe verbonde) • Spesiale effekte (gebruik van tegnologie om 'n indrukwekkende visuele en ouditiewe vertoning te skep) • Musiek of begeleiding (insluitende instrumente, lied) • Beweging en choreografie (insluitende optogte, die gebruik van gesamentlike gebare) • Dreunsange of die gebruik van roep en antwoord, dialoog Onderwerp 5 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Loopbane 1 uur per kwartaal DBO-goedgekeurde handboek Inhoud/konsepte/vaardighede Verken die ondersteunende span, insluitende die verhoogbestuurder, verhooghulp, grimeerkunstenaars, kostuum/garderobe personeel, rekwisietemeester, beligtings- en klanktegnici en die voorhuispersoneel 38 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DRAMA Kwartaal 4 Graad 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Ontwikkeling van dramavaardighede 15 minute elke week aan die begin van Trom/tamboeryn, DBO-goedgekeurde 'n les handboek (2 ure 30 minute per kwartaal) Inhoud/konsepte/vaardighede Konsolidasie van opwarmingsoefeninge om die vloei van 'n opwarming te bewerkstellig en om vir kleedrepetisies voor te berei Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Interpretasie en opvoering van 6 uur 30 minute per kwartaal (plus buite Voorbeelde van 'n verskeidenheid ‘n keuse van dramatiese vorms: klas repetisietyd een maal 'n week) volksverhale, gepaste gedigte vir die volksverhale of spreekkoor gebruik in koorspraak/spreekkore (afhangende van keuse in kwartaal 2) Inhoud/konsepte/vaardighede • Leerders berei vir finale assessering van een vertolkende stuk voor (die koorspraak of die uitvoerings van die volksverhale). Een van hierdie stukke is vroeër gedurende die jaar ontwikkel. • Die fokus is om die leerders vir die finale assessering voor te berei vir: • Fokus en konsentrasie in 'n uitvoering • Selfvertroue en voorbereiding • Verhouding met die gehoor • Stem- en fisiese interpretasie • Groepwerk • Gebruik van ruimte Die volgende vaardighede moet die fokus wees wanneer hierdie dramatiese vorms verken word: Volksverhale (individueel of 'n groepvertoning) • StorieVerteltegniek e • Vertelling en dialoog, verskillende tipes vertellingstemme (toonhoogte, pas, volume, toonwaarde, pouse, klem) en vokale klankeffekte • Beweging, gebruik van die liggaam as instrument om die storie te vertel, liggaamstaal, gesigsuitdrukkings en oogkontak • Stemkarakterisering en fisiese karakterisering - vokaal en fisies • Besinning en terugvoering • Repetisie en uitvoering vir finale praktiese assessering OF Koorspraak/Spreekkoor: • Luister en reageer op leidrade/herinneringswoorde (‘cues’) • Gebruik van stem (toonhoogte, pas, volume, toonwaarde, pouses, klem) in harmonie met ander • Spreekkoortegnieke (bv. praat in eenheid [gelyk], antifoon/beurtspraak, gebruik van kumulatiewe/bykomende metodes, eenstemmige versreël, die deel [‘sharing’] van ‘n versreël), ens. • Groepsbeweging, werk as 'n eenheid, gebruik van liggaamsslaginstrumente • Besinning en terugvoering • Repetisie en uitvoering vir finale praktiese assessering Onderwerp 5 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Loopbane 1 uur per kwartaal DBO-goedgekeurde handboek Inhoud/konsepte/vaardighede Verken die verwante velde van studie, insluitende die dramaonderwyser, dramaterapeut, dramalewensafrigter, stem- en spraakterapeut, radio- en televisieaanbieders, seremoniemeesters en agente KABV 39

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 3.2.2 Drama in Graad 8 SENIOR FASE: DRAMA Kwartaal 1 Graad 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Ontwikkeling van dramavaardighede 15 minute elke week aan die begin van Trom/tamboeryn, DBO-goedgekeurde 'n les handboek (2 ure 30 minute in totaal) Inhoud/konsepte/vaardighede • Onderwyserontwerpte opwarmingsroetine Stemontwikkeling • Ontspanningsoefeninge wat rustige gereedheid verseker • Asemhalingsoefeninge om asembeheer en -kapasiteit te ontwikkel • Korrekte postuur en liggaamsbelyning (neutrale posisie) • Fisiese ontwikkeling • Verligting van spanning, ontwikkel vertroue, ontwikkel konsentrasie en fokus op die liggaam as 'n instrument van uitdrukking Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd : Voorgestelde Hulpbronne: Drama-elemente in toneelskepping 6 uur 30 minute per kwartaal (plus buite Skeppende Kunste handboek klas repetisietyd een maal 'n week) Bronne: koerant- en tydskrifartikels, gedigte, liedere, slagspreuke, ens. Inhoud/konsepte/vaardighede • Geskrewe skets of afgeronde improvisasie • Navorsing en bespreking oor 'n tema wat verband hou met 'n sosiale of omgewingskwessie vir die drama • Isolering van 'n onderwerp en die ontwerp van 'n onderwerp vanuit die navorsing Struktuur van die uitvoering: • Wat: gebeure, storielyn, ontwikkeling van die storie, struktuur van die storie (begin, middel en einde), klimaks, dramatiese spanning • Wie: karakters - stem- en fisiese karakterisering, houding, funksie, spesifieke mannerismes, spraakpatrone, verhoudings, verskeidenheid van rolle • Waar: plek en ruimte (ligging/lokaliteit), d.m.v. stem en liggaam uitgebeeld • Wanneer: tyd deur stem en liggaam uitgebeeld • Aan Wie: gehoor, konteks, ekonomies, polities, sosiaal Vorming en fokus van die uitvoering • Belangrikste oomblikke/hoogtepunte, effektiewe woorde of dialoog, belangrike bewegings • Verkenning van ruimte en tyd, bv. terugspeel (playback), tydspronge, verskillende tye en plekke, terugflitse • Gebruik van simbole • Hoorbaarheid van gesproke dialoog • Vind van 'n duidelike onnodige /verwarrende dialoog, bewegings moet weggelaat word • Ontwikkeling en volhou van dramatiese spanning • Uitvoering en besinning Onderwerp 4 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Waardering en besinning 1 uur (plus buite klastyd vir Skeppende Kunste handboek waarneming/aanskouing) Inhoud/konsepte/vaardighede • Kritiese besinning oor portuurinterpretasie en uitvoering van afgeronde improvisasie gebaseer, deur gebruik te maak van drama-terminologie • Kritiese besinning oor professionele uitvoering, verskieslik lewendig. NOTA: Hierdie kan êrens anders in die jaar geskuif word indien meer gerieflik vir die skool. 40 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DRAMA Kwartaal 2 Graad 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Ontwikkeling van dramavaardighede 15 minute elke week aan die begin van Trom/tamboeryn, DBO-goedgekeurde 'n les handboek (2 ure 30 minute in totaal) Inhoud/konsepte/vaardighede • Onderwyserontwerpte opwarmingsroetine: stem- en fisiese ontwikkeling Stemontwikkeling • Konsolidasie van vorige kwartaal met die toevoeging van oefeninge om stemtoon en resonansie te ontwikkel Fisiese ontwikkeling • Konsolidasie van vorige kwartaal met die toevoeging van oefeninge om fokus en beheer te ontwikkel Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd : Voorgestelde Hulpbronne: Interpretasie en opvoering van 'n 6 uur 30 minute per kwartaal (plus buite Skeppende Kunste handboek, gedigte, keuse van dramatiese vorms: Suid- klas repetisietyd een maal 'n week) verhale, tydskrifte, ens. Afrikaanse poësie/lofdigte (praise poetry) Inhoud/konsepte/vaardighede Inheemse gedigte/poësie deur Suid-Afrikaanse digters geskryf, individueel en/of in groepe opgevoer • Interpretasie en aanbiedingsvaardighede van 'n Suid-Afrikaanse gedig: • Teksanalise - uitdrukking van stuk in eie woorde • Stemhelderheid: praat duidelik en hoorbaar • Verskeidenheid in stemtoon, pas en toonwaarde • Geregverdigde gebruik van pouses en klem • Fisiese uitdrukking: gepaste gebruik van beweging en/of stilte • Emosionele verbinding met die gedig, oortuig die gehoor van die waarheid van die gepaste emosie • Skepping van 'n gepaste stemming, deur stem en beweging te gebruik • Gehoorkontak: onvergeetlike, boeiende en effektiewe aanbieding OF Lofdigte (praise poetry) • Herhaling, gebruik van beskrywende naamgewende frases, gebruik van ritme • Interaksie met die gehoor, interaksie met roep en antwoord • Rol van die lofdigter in 'n samelewing • Die tipes lof, style van uitvoering, kostuums gebruik, ens. • Ritme, pas/tempo en bou, gebruik van klem en volume, gepaste intonasie en uitdrukking • Liggaamstaal en handgebare • Gehoorkontak Onderwerp 4 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Waardering en besinning 30 minute Skeppende Kunste handboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Waardering en besinning op portuurinterpretasie gebaseer en aanbieding van die poësieuitvoering, deur van dramaterminologie gebruik te maak KABV 41

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DRAMA Kwartaal 3 Graad 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Ontwikkeling van dramavaardighede 15 minute elke week aan die begin van Trom/tamboeryn, DBO-goedgekeurde 'n les handboek (2 ure 30 minute in totaal) Inhoud/konsepte/vaardighede • Onderwyserontwerpte opwarmingsroetine, bou op kwartale 1 en 2, met addisionele fokus op: Stemontwikkeling • Artikulasie – ontwikkleing van duidelike en helder spraak deur op die korrekte vorming van vokale en konsonante te fokus • Fisiese ontwikkeling • Skep van karakter en stemming d.m.v. beweging Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Drama-elemente in toneelskepping 7 ure (plus buite klastyd vir repetisies Skeppende Kunste handboek, gevonde een maal per week) materiaal om tegniese hulpbronne te skep, voorwerpe en materiaal as stimulus vir toneelskepping Inhoud/konsepte/vaardighede • Skep 'n afgeronde improvisasie op 'n spesifieke styl gebaseer. • Kies enige gespesialiseerde styl, bv: -- Komedie -- Tragedie -- Musiekblyspel -- Poppekas/poppeteater • Inkorporeer alle vorige kennis van drama-elemente om die afgeronde improvisasie te skep (sien Kwartaal 1) • Ontwikkel tegniese hulpbronne om die uitvoering te verbeter (hierdie kan geïmproviseer of self gemaak word) • Maak gebruik van bv.: -- Rekwisiete -- Stelstukke -- Kostuumstukke -- Basiese beligting -- Klank • Regverdig die gebruik van hierdie tegniese hulpbronne Onderwerp 4 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Waardering en besinning 30 minute Skeppende Kunste handboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Kritiese besinning op portuurinterpretasie gebaseer en uitvoering van die afgeronde improvisasie deur van dramaterminologie gebruik te maak 42 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DRAMA Kwartaal 4 Graad 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Ontwikkeling van dramavaardighede 15 minute elke week aan die begin van Skeppende Kunste handboek 'n les (2 ure 30 minute in totaal) Inhoud/konsepte/vaardighede • Onderwyserontwerpte opwarmingsroetine, deur oefeninge van die eerste drie kwartale te konsolideer, plus die byvoeging van die volgende: Stemontwikkeling • Interpretasievaardighede: analise en begrip van die teks, gebruik van toonhoogte, pouses, pas/tempo, projeksie, intonasie en toonwaarde Fisiese ontwikkeling • Fisiese verhoudings in pare en groot groepe, statustoneel Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Interpretasie en opvoering van 6 ure (plus buite klastyd vir repetisies Skeppende Kunste handboek, 'n keuse van dramatiese vorms: een maal per week) bundels van toneelstukke, kortstories, dialoog, gedramatiseerde prosa/ uittreksels uit toneelstukke, inheemse storievertelling storieboeke, kortverhaalsamestellings, koerant-en tydskrifartikels Inhoud/konsepte/vaardighede Dialoë: ontwikkel interpretasie- en aanbiedingsvaardighede deur op die volgende te fokus: • Teksanalise - uitdrukking van stuk in eie woorde • Interpretasie van die karakter - op kennis van die toneelstuk gebaseer • Stem en fisiese karakterisering - kommunikeer aspekte van die karakter (agtergrond, ouderdom, status, doel, ens.) deur stem (stemtoon, ritme, toonhoogte, ens.) en liggaam (postuur, liggaamstaal en gebare, ens.) • Stemhelderheid - duidelike en hoorbare gebruik van stem • Gebruik van ruimte - gepaste gebruik van ruimte • Emosionele verband - sluit 'n verband met die emosies van die karakter • Interaksie - bly in karakter as jy nie praat nie • Ontwikkeling van verhoudings - begryp die status van die karakters, verhoudings wat groei en toepaslik ontwikkel en verander • Impak van die dialoog/toneel - onvergeetlik, boeiend en effektief OF Gedramatiseerde prosa: deur Suid- Afrikaanse skrywers geskryf wat Suid-Afrikaanse kulture en kontekste weerspieël (individuele- of groepuitvoerings), sien interpretasie- en aanbiedingsvaardighede hieronder: OF • Inheemse storievertelling (individuele- of groepoptredes) Ontwikkel interpretasie en aanbiedingsvaardighede vir die bogenoemde deur op die volgende te fokus: • Teksanalise (druk stuk uit in eie woorde) • Verteltegniek (toepaslik tot die styl van die storie, bv. legendes, feëverhale en ntsomi, ens.) • Stemhelderheid (praat duidelik en hoorbaar, varieer in stemtoon, pas/tempo en toonwaarde, regverdig gebruik van pouses, klem) • Verbale karakterisering (skep van karakters d.m.v. stem) • Inkorporasie van gepaste elemente soos idiofone, klankeffekte, liedere in inheemse storievertelling • Transformasie van karakter tot verteller • Fisiese uitdrukking: gepaste gebruik van beweging en/of stilte • Skep van gepaste stemming deur stem en beweging te gebruik • Gehoorkontak (impak van prosa, gehoorkontak indien gepas, samewerking/boeiend) Onderwerp 5 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Media 1 uur 30 minute Skeppende Kunste handboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Verskillende vorms van media: toeganklik en relevant. Verken mediavorms soos film, televisie, radio, dokumentêre en die internet. • Drama-elemente soos geïdentifiseer in die gekose mediavorm. KABV 43

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 3.2.3 Drama in Graad 9 SENIOR FASE: DRAMA Kwartaal 1 Graad 9 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Ontwikkeling van dramavaardighede 15 minute elke week Skeppende Kunste handboek Inhoud/konsepte/vaardighede • Onderwyserontwerpte opwarmingsroetine deur op die volgende te fokus: Stemontwikkeling: • ontspannings-, postuur- en asemhalingsoefeninge • ontspannende gereedheid • postuur (in neutrale posissie) • asembeheer en kapasiteit Fisiese ontwikkeling: • Energie-gewende opwarmingsoefeninge om die liggaam los en ontspanne te maak, fokusoefeninge, opwarming van elke liggaamsdeel d.m.v. swaaibewegings • Op- en afkrul van die ruggraat • Begrip van die doel van opwarming en afkoeling Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Drama-elemente in toneelskepping 5 uur 30 minute (plus buite klastyd Skeppende Kunste handboek, repetisies) bronne oor kulturele praktyke, huwelikseremonies, doop, inisiasierituele en seremonies wanneer volwassenheid betree word in verskillende kulture Inhoud/konsepte/vaardighede Klaskamerdrama deur oor kulturele praktyke te besin • Hersien elemente van rituele/dramas van Graad 7, Kwartaal 3 • Skep 'n afgeronde improvisasie deur temas wat met kulturele praktyke en prosesse verband hou, te ondersoek. • Integreer kulturele parktyke in die klaskamerdrama, bv. rituele, seremonies en simbole • Skep 'n konteks en storielyn vir die drama • Neem die hoof drama-elemente in ag, insluitende: -- Tyd, ruimte/plek, struktuur -- Karakter: fisiese- en stemkarakterisering -- Taal: deur die situasie gevorm, die rolle en die verhoudings van die karakter, gepaste stemregister -- Dramatiese spanning: binne 'n persoon, tussen mense/groepe, tussen mense en die omgewing • Verken die kulturele konteks met sensitiwiteit en respek teenoor verskillende kulture en kulturele praktyke 44 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Onderwerp 4 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Waardering en besinning 1 uur plus buite klastyd Inhoud/konsepte/vaardighede • Waardering en besinning gebaseer op portuurinterpretasie van die afgeronde opvoering of geïmproviseerde opvoering, deur dramaterminologie te gebruik. • Waardering en besinning oor 'n professionele uitvoering verkieslik lewendig. NOTA: Hierdie kan êrens anders in die jaar geskeduleer word indien meer gerieflik vir die skool. Onderwerp 5: Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Media 1 uur en eie navorsingstyd Vorms van media, bv. televisie, film, DVD's en die internet. Inhoud/konsepte/vaardighede • Gevolge/uitwerking van verskillende tipes media: televisie, sepies, radio, film, DVD, internet • positiewe en negatiewe uitwerking: toeganklikheid, kommunikasie tussen vastelande, lande, stede, dorpe; die bymekaarbring van kulture; gebruik en funksie van die massamedia; bron van advertering; afbreek van kommunikasie; gebrek aan ouerleiding; blootstelling tot geweld en misdaad; dominasie van verskillende kulture oor ander, ens. KABV 45

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DRAMA Kwartaal 2 Graad 9 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Ontwikkeling van dramavaardighede 15 minute elke week (2 uur 30 minute Skeppende Kunste handboek in totaal) Inhoud/konsepte/vaardighede • Onderwyserontwerpte opwarmingsroetine deur op die volgende te fokus: Stemontwikkeling • Soos in Kwartaal 1, met klankvorming (phonation) en resonansie bygebring Fisiese ontwikkeling • Soos in Kwartaal 1, met die toevoeging van oefeninge om 'n omgewing deur die liggaam te skep Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Interpretasie en opvoering van 5 uur 30 minute (plus buite klastyd Skeppende Kunste handboek, 'n keuse van dramatiese vorms: repetisies) gedig- en kortverhaalsamestellings, individuele uitvoering: poësie of storieboeke, tydskrifte, ens. gedramatiseerde prosa of monoloog Inhoud/konsepte/vaardighede • Ontwikkel interpretasie- en aanbiedingsvaardighede deur op die volgende te fokus: Poësie (opgevoer deur die individu.) • Teksanalise - uitdrukking van stuk in eie woorde; frasering, pouses, ritme, klank, gebruik van stemtoon, infleksie, toonhoogte • Stemhelderheid - praat duidelik en hoorbaar • Fisiese uitdrukking - gepaste gebruik van beweging en/of stilte • Emosionele verband - oortuig die gehoor van die waarheid van die gepaste emosie • Skepping van gepaste stemming d.m.v. stem en beweging • Gebruik van poëtiese middele - gepaste gebruik van pouses, verslengtes, ritme, rym, beelde, alliterasie • Gehoorkontak - onvergeetlike, innnemede en effektiewe aanbieding Gedramatiseerde prosa (opgevoer deur 'n individu) • Teksanalise - uitdrukking van stuk in eie woorde; frasering, pouses, ritme, stemtoon, infleksies en toonhoogte • Verteltegniek - toepaslik tot die styl van die storie (legendes, feëverhale) • Verbale karakterisering en fisiese uitdrukking - stemming/atmosfeer d.m.v. stem en liggaam • Stemhelderheid - praat duidelik en hoorbaar • Gehoorkontak (impak van prosa, gehoorkontak indien gepas, ondernemend/boeiend) Monoloog • Teksanalise - uitdrukking van stuk in eie woorde • Interpretasie van karakter - op kennis van die toneelstuk gebaseer • Stemkarakterisering - kommunikeer aspekte van die karakter (agtergrond, ouderdom, status, doel, ens.) • Stemhelderheid - praat duidelik en hoorbaar • Fisiese karakterisering - kommunikeer aspekte van die karakter d.m.v. die liggaam - ouderdom, status, liggaamstaal, gebare, ens. • Gebruik van ruimte - gepaste gebruik van ruimte • Emosionele konneksie - verbind met die emosies van die karakter • Impak van die monoloog - onvergeetlik, ondernemend/boeiend en effektief Onderwerp 5 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Media 2 ure en eie navorsingstyd Skeppende Kunste handboek, mediavorms Inhoud/konsepte/vaardighede • Stereotipering (insluitende ‘typecasting’, etiketering, ‘stock’-karakters) in stories, teater, film, televisie en radio • Stereotipering n.a.v. ouderdom, geslag, klas/status en kultuur, ens. • Verkenning van hoe diskriminasie en vooroordeel met stereotipering skakel 46 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DRAMA Kwartaal 3 Graad 9 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Ontwikkeling van dramavaardighede 15 minute elke week (2 uur 30 minute Skeppende Kunste handboek in totaal) Inhoud/konsepte/vaardighede • Onderwyserontwerpte opwarmingsroetine deur op die volgende te fokus: Stemontwikkeling • Interpretasievaardighede: pouses, pas/tempo, projeksie, intonasie • Modulasie: verandering in klem, toonhoogte, volume en stemtoon Fisiese ontwikkeling • Fisiese karakterisering - 'n karakter se unieke manier van beweeg en motivering Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Drama-elemente in toneelskepping 7 ure (plus buite klastyd repetisies) Skeppende Kunste handboek, gevonde materiaal om tegniese elemente te skep, ens. Inhoud/konsepte/vaardighede • Ontwikkeling van 'n afgeronde geïmproviseerde uitvoering deur op die volgende te fokus: Doel van die uitvoering: • Opvoeding, kennisontwikkeling, vermaak, mobilisering, om in te lig, ens. Teikengehoor: • Ouderdomsgroep, ekonomiese agtergrond, sosiale agtergrond, politiese agtergrond Basiese toneelkonvensies: • Verhoogruimte: middelverhoog, agterverhoog (boverhoog), voorverhoog (onderverhoog), ens. • Gebruik van opvoerruimte: plasing van akteurs, aanduiding van ‘n fiktiewe plek in die drama, bewegingspatrone • Plasing van die gehoor in verhouding met die tipe verhoog Simbole: • Voorwerpe mag simbolies wees en 'n dieper betekenis van die toneelstuk weerspieël. Tegniese elemente: bydrae tot die betekenis, stemming, impak en skouspel (indien relevant). • Ontwerp, ontwikkel en maak van eie tegniese elemente soos byvoorbeeld: • Kostuums: kostuumstukke wat tot karakterisering bydra, betekenis bydra, simbolisme • Rekwisiete: gebruik om betekenis te versterk, karakterisering en dramatiese spanning in die toneelstuk uit te lig • Stel: ekonomiese gebruik van stelstukke, verskillende betekenisse aan voorwerpe toegeken • Beligting: verskillende soorte ligte of kleure om verskillende ruimtes, tydraamwerke, stemminge, betekenisse te skep; kontras tussen 'n goed beligte uitvoeringsruimte en donkerte; gebruik van kolligte Onderwerp 4 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Waardering en besinning 30 minute Inhoud/konsepte/vaardighede Waardering en besinning oor afgeronde geïmproviseerde uitvoering deur die gebruik van dramaterminologie. KABV 47

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: DRAMA Kwartaal 4 Graad 9 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Ontwikkeling van dramavaardighede 15 minute elke week (2 uur 30 minute Skeppende Kunste handboek in totaal) Inhoud/konsepte/vaardighede • Onderwyserontwerpte opwarmingsroetine deur op die volgende te fokus: Stemontwikkeling en Fisiese ontwikkeling • Konsolidering van aktiwiteite van die eerste drie kwartale Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Interpretasie en opvoering van 7 ure (plus buite klastyd repetisies) Skeppende Kunste handboek 'n keuse van dramatiese vorms: Uittreksels uit toneelstukke, film-, toneelwerk (teater of televisie) of televisiedraaiboeke, radiodramas, ens. radiodramas Inhoud/konsepte/vaardighede • Ontwikkel interpretasie en aanbiedingsvaardighede deur op die volgende te fokus: Toneelwerk: • Teksanalise - uitdrukking van stuk in eie woorde • Interpretasie van die karakter - op kennis van die toneelstuk gebaseer • Stemkarakterisering - kommunikeer agtergrond, ouderdom, status, doel • Stemhelderheid - duidelike en hoorbare stemgebruik • Fisiese karakterisering - kommunikeer deur die liggaam (ouderdom, status, liggaamstaal, gebare) • Emosionele konneksie - verbind met die emosies van die karakter • Gebruik van ruimte, emosionele konneksie, onsigbare luisteraar, stille vennoot op die verhoog • Interaksie - bly in karakter wanneer jy nie praat nie, luister en reageer • Status van karakters, ontwikkeling van verhouding • Impak van die toneel - onvergeetlik, boeiend en effektief OF Radiodrama • Teksanalise - uitdrukking van stuk in eie woorde • Interpretasie van die karakter - op kennis van die toneelstuk gebaseer • Stemkarakterisering - kommunikeer aspekte van die karakter (agtergrond, ouderdom, status, doel, ens.) • Stemhelderheid - duidelike en hoorbare gebruik van stem • Emosionele konneksie - verbind met die emosies van die karakter • Interaksie - luister en reageer, bly in karakter wanneer jy nie praat nie • Ontwikkeling van verhoudings - begrip van status van karakter, groei van verhoudings, gepaste ontwikkeling en veranderings • Impak van klank op die luisteraar • Gebruik van die stem om atmosfeer, ruimte en tyd te skep • Gebuik van pouses, bou van spanning deur slegs klank te gebruik • Die gebruik van klankeffekte en musiek Onderwerp 4 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Waardering en besinning 30 minute Skeppende Kunste handboek, pamflette, boeke oor loopbane, internet Inhoud/konsepte/vaardighede Waardering en besinning oor 'n portuurinterpretasie van die radiodrama of toneel deur die gebruik van dramaterminologie 48 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 3.3 WAT WORD IN MUSIEK GELEER? 3.3.1 Musiek in Graad 7 SENIOR FASE: MUSIEK KWARTAAL 1 GRAAD 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekgeletterdheid 15 minute per week Musiekinstrumente, handboeke, sangbundels/leêrs, bronne met of sonder CD's met musiek of ander begeleiding vir liedere, DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Diskantsleutel • Lettername van note in die diskant-sleutel • Tydsduur: Begrip van al die nootwaardes en rustekens: -- heelnoot -- halfnoot -- kwartnoot -- agstenoot -- sestiende noot • Klap of speel van kort ritmiese frases op 'n trom wat halwenote, agstenote en kwartnote insluit • Toonhoogte: -- Bladsing melodiese frases van bekende en onbekende liedere deur van die solfastelsel gebruik te maak • Volg partiture terwyl na musiek geluister word Musiekgeletterdheid moet ontwikkel word deur aktief te luister na liedere en instrumentale stukke wat deur leerders self en deur ander uitgevoer word. Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekbeluistering 15 minute per week Musiektoerusting en klanksisteem. CD's/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Aktiewe beluistering na 'n verskeidenheid van opnames of lewendige uitvoerings deur saam te klap, te neurie of te beweeg • Luister na musiekuitvoerings en identifiseer of beskryf: -- Tydmaat insluitende tweeslagmaat (twee polse), drieslagmaat (drie polse) en vierslagmaat (vier polse) -- Instrumente wat in die uitvoering gebruik word -- Die storie wat die musiek vertel (hartseer/opgewek, herkenning van 'n dans, mars, ens.) Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Voordrag en skep van musiek 30 minute per week Sangbundels, musiekpartiture, melodiese- of nie melodiese musiekinstrumente, CD/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Asemhalingsoefeninge • Ontwikkeling van die vaardigheid om op die noot te sing d.m.v. 'n repertorium van liedere wat die volgende insluit: -- Die Nasionale Volkslied van Suid-Afrika -- Volksliedere (inheemse- en kulturele liedere) en -- Populêre musiek • Gepaardgaande liedere met liggaamsslaginstrumente, gevonde of selfgemaakte instrumente, tradisionele instrumente of Orff-instrumente • Speel musiek vanaf grafiese partiture • Skep van instrumentale musiek in groep- en soloverband groepe en solokontekste deur gebruik te maak van: -- Ritmiese herhaling d.m.v. klap of tromspel -- Ritmiese vraag en antwoord d.m.v. klap of tromspel KABV 49

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: MUSIEK KWARTAAL 2 GRAAD 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekgeletterdheid 15 minute per week Musiekinstrumente, handboeke, sangbundels/leêrs, bronne met of sonder CD's met musiek of ander begeleiding vir liedere, DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Lettername van note in die diskant-sleutel • Tydsduur: Inleiding tot die gepunteerde noot, ook in verhouding met: -- heelnote -- halwenote -- kwartnote -- agstenote -- sestiende note -- gepunteerde halfnoot • Klap of speel kort ritmiese frases op 'n trom wat heelnote, halwenote, kwartnote, agstenote, sestiende note en gepunteerde halfnote insluit. • Toonhoogte: -- Bladsing melodiese frases van bekende en onbekende liedere deur van solfanotasie of balknotasie gebruik te maak. Musiekgeletterdheid moet ontwikkel word deur aktief te luister na liedere en instrumentale stukke wat deur leerders self en deur ander uitgevoer word. Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekbeluistering 15 minute per week Musiektoerusting - klanksisteem. CD's/ DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Aktiewe beluistering na 'n verskeidenheid van opnames of lewendige uitvoerings deur saam met dit te klap, te neurie of te beweeg • Volg eenvoudige musiekpartiture terwyl daar na die musiek geluister word • Luister na 'n verskeidenhied van opnames of lewendige uitvoerings en beskryf t.o.v: -- Tydmaat van die musiek as tweeslagmaat (twee polse), drieslagmaat (drie polse) en vierslagmaat (vier polse) -- Tempo (vinnig/stadig; vinniger/stadiger) -- Dinamiek (sag/hard; sagter/harder) -- Betekenis of storie van die musiek -- Lirieke van die musiek Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Voordrag en skep van musiek 30 minute per week Sangbundels, musiekpartiture, melodiese- of nie-melodiese musiekinstrumente, CD/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Asemhalingsoefeninge • Deurlopende ontwikkeling om nootvas te sing d.m.v. 'n repertorium van liedere wat die volgende insluit: -- volksliedere (inheemse- en kulturele liedere); -- ligte musiek; -- rondeliedere/kanons/kringliedere -- meerstemmige sang (liedere met diskante, sopraan/sopraan, sopraan/alt en sopraan/bariton). • Begelei liedere met liggaamsperkussie, gevonde of selfgemaakte instrumente, tradisionele instrumente, Orff-instrumente • Voordrag van musiek wat nie-konvensionele notasie gebruik, bv. grafiese notasie • Afrikaperkussie • Skep van eie vokale- en instrumentale musiek in groep- en soloverband: -- Melodiese herhaling (stem of instrumenteel) -- Melodiese vraag-en-antwoord (stem of instrumenteel) -- Ritmiese improvisasie op 'n ostinaat of riff.d.m.v. handeklap of tromspel -- Skep 'n klankbeeld gebaseer op 'n storie of gedig met gebruikmaking van die stem of instrumente 50 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: MUSIEK KWARTAAL 3 GRAAD 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekgeletterdheid 15 minute per week Musiekinstrumente, handboekee, CD's, DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Diskant- en bassleutel • Lettername van note in die diskant- en bassleutel • Tydsduur: vaslegging van inhoud • Toonhoogte: bladsing van melodiese frases van bekende en onbekende liedere deur van die solfastelsel gebruik te maak • Klap of speel ritmes op 'n trom wat van heelnote, halwenote, kwartnote, agstenote en sestiendenote insluit; inleiding tot die begrip van poliritmes Musiekgeletterdheid moet ontwikkel word deur aktief te luister na liedere en instrumentale stukke wat deur leerders self en deur ander uitgevoer word. Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekbeluistering 15 minute per week Musiektoerusting - klanksisteem. CD's/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Aktiewe beluistering na 'n verskeidenheid van opnames of lewendige uitvoerings deur saam te klap, te neurie of te beweeg • Luister na 'n verskeidenheid van opnames of lewendige uitvoerings en beskryf die: -- Tydmaat van die musiek as twee-, drie- of vierslagmaat -- Tempo (vinnig/stadig) -- Dinamiek (sag/hard) -- Betekenis van die storie van die musiek -- Lirieke van die musiek -- Tekstuur van die musiek • Skep van 'n grafiese partituur (klankprent) van 'n musiekstuk waarna geluister is, bv. storm, reën, ens. Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Voordrag en skep van musiek 30 minute per week Sangbundels, musiekpartiture, melodiese en nie-melodiese musiekinstrumente, CD/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Asemhalingsoefeninge • Deurlopende ontwikkeling om nootvas te sing d.m.v. 'n repertorium van liedere wat die volgende insluit: -- volksliedere (inheemse- en kulturele musiek); -- ligte musiek; . -- rondeliedere/kanons/kringliedere -- meerstemmige sang (liedere met diskante; sopraan/sopraan; sopraan/alt; sopraan/bariton) • Begelei liedere met liggaamsslaginstrumente, gevonde of selfgemaakte instrumente, tradisionele instrumente of Orff- instrumente • Voordrag van musiek wat nie-konvensionele notasie gebruik, bv. grafiese partiture • Afrikatromspel • Skep eie vokale- en instrumentale musiek in 'n groep- en soloverband: -- Melodiese naboosting -- Melodiese vraag en antwoord -- Ritmiese improvisasie op 'n ostinaat of herhalende frase (riff) deur te klap of tromspel -- Vokale of melodiese improvisasie op 'n ostinaat of herhalende frase (riff) • Skep 'n klankprent of gedig wat op 'n storie gebaseer is deur van die stem of instrumente gebruik te maak KABV 51

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: MUSIEK KWARTAAL 4 GRAAD 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekgeletterdheid 15 minute per week Musiekinstrumente, handboeke, Sangbundels, musiekpartiture, melodiese en nie-melodiese musiekinstrumente, CD/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Diskant- en bassleutel • Lettername van note in die diskant- en bassleutel • Tydsduur • Klap of speel kort ritmiese frases op 'n trom wat heelnote, halwenote, kwartnote, agstenote en sestiendenote insluit • Toonhoogte: Bladsing van melodiese frases van bekende en onbekende liedere deur van die solfastelsel gebruik te maak • Klap of speel poliritmiese frases Musiekgeletterdheid moet ontwikkel word deur aktief te luister na liedere en instrumentale werk wat deur leerders self en deur ander uitgevoer word. Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekbeluistering 15 minute per week Musiektoerusting - klanksisteem. CD's/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Aktiewe beluistering na 'n verskeidenheid van opnames of lewendige uitvoerings deur saam te klap, te neurie of te beweeg • Luister na 'n verskeidenheid van opnames of lewendige uitvoerings en beskryf die: -- tydmaat van die musiek as twee-, drie- of vierslagmaat -- tempo (vinnig/stadig) -- dinamiek (sag/hard) -- timbre (klankkleur) -- betekenis van die storie van die musiek -- lirieke van die musiek -- tekstuur van die musiek • Skep 'n grafiese partituur van 'n musiekstuk waarna alreeds geluister is Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Voordrag en skep van musiek 30 minute per week Sangbundels, musiekpartiture, melodiese en nie-melodiese musiekinstrumente, CD/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Asemhalingsoefeninge • Deurlopende ontwikkeling om nootvas te sing d.m.v. liedere wat die volgende insluit: -- Volksliedere (inheemse- en kulturele liedere) -- ligte musiek en -- rondeliedere/kanons/kringliedere • Begelei liedere met liggaamsslaginstrumente, gevonde of selfgemaakte instrumente, tradisionele instrumente of Orff- instrumente • Uitvoering van musiek wat van nie-konvensionele notasie gebruik maak, bv. grafiese partiture • Voordrag of Afrikaperkussie • Speel van musiek vanaf grafiese partiture • Skep van eie vokale- en instrumentale musiek in groep- en soloverband: -- Ritmiese en melodiese improvisasie op 'n ostinaat of herhalende frase (riff) -- Klankprente wat op 'n storie of gedig gebaseer is deur van die stem of instrumente gebruik te maak -- Toonset vier reëls van 'n gedig/woorde wat gebaseer is op 'n sosiale aangeleentheid/kwessie 52 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 3.3.2 Musiek in Graad 8 SENIOR FASE: MUSIEK Kwartaal 1 Graad 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekgeletterdheid 15 minute per week Musiekinstrumente, handboeke, Sangbundels, musiekpartiture, melodiese en nie-melodiese musiekinstrumente, CD/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede Vaslegging van musieknotasie: Tydsduur • Nootwaardes– heelnoot, halwenoot, kwartnoot, agstenoot, sestiendenoot en gepunteerde halwenoot • Rustekens - soos vir nootwaardes 2 3 4 • Tydmaatteken – 4 , 4 en 4 Toonhoogte • Vaslegging van die diskant- en bassleutels • Vaslegging van die lettername in die diskant- en bassleutels • Die konstruksie van die majeurtoonleer: C en G majeur Lees van musieknotasie 2 3 4 • Lees musiek in 4 , 4 en 4 tydmaattekens • Lees musiek in die toonsoort van C en G majeur Musiekgeletterdheid moet ontwikkel word deur aktief te luister na liedere en instrumentale werk wat deur leerders self en deur ander uitgevoer word. Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekbeluistering 15 minute per week Musiektoerusting - klanksisteem. CD's/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Luister na die klanke van die instrumentfamilies en beskryf hoe die klanke voortgebring word: -- Membranofoon -- Idiofoon -- Kordofoon -- Aërofoon Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Voordrag en skep van musiek 30 minute per week Sangbundels, musiekpartiture, Opsioneel: Addisionele kontaktyd na tradisionele instrumente, selfgemaakte skool instrumente, CD's/DVD's. Opsioneel: klawerbord, kitaar, ander instrumente Inhoud/begrippe/vaardighede • Gepaste asemhalings- en tegniese oefeninge vir die instrument of stem • Sing van sosiaalbeduidende liedere • Groep- of solo-uitvoerings vanuit die standaard repertorium van Westerse/Afrika/Indiese en Populêre musiekstyle: -- Koorwerke -- Orkes/Ensemble werke -- Solo vokale werke -- Solo instrumentale werke • Uitvoering van musikale werke wat 'n persoonlike of sosiale kwessie uitdruk • Gepaardgaande koorwerke wat begelei word met liggaamsperkussie of gevonde of selfgemaakte of tradisionele instrumente of kitaar • Skep van eie musiek in groepsverband deur -- Improvisering op 'n ritmiese ostinaat op Afrikaperkussie of ander tradisionele instrumente -- Toonset vier reëls van 'n gedig/woorde wat gebaseer is op 'n sosiale aangeleentheid/kwessie KABV 53

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: MUSIEK Kwartaal 2 Graad 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekgeletterdheid 15 minute per week Musiekinstrumente, handboeke, sangbundels/leêrs bronne met of sonder CD's met musiek en/of begeleiding vir liedere Inhoud/begrippe/vaardighede Tydsduur Nootwaardes – triool 2 3 4 Tydmaattekens – 4 , 4 en 4 Toonhoogte Die konstruksie van die majeurtoonsoort: F majeur Lees van musieknotasie 2 3 4 Lees musiek in die toonsoorte C, G en F majeur in 4 , 4 en 4 2 3 4 Lees musiek in 4 , 4 en 4 tyd Musiekterminologie Dinamiek: piano, forte, crescendo, diminuendo Tempo: allegro, andante Musiekgeletterdheid moet ontwikkel word deur aktief te luister na liedere en instrumentale werk wat deur leerders self en deur ander uitgevoer word. Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekbeluistering 15 minute per week Musiektoerusting - klanksisteem. CD's/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Aktiewe beluistering om die elemente en beginsels van musiek in 'n verskeidenheid van musiekstyle te identifiseer (Westers-Klassiek, Afrika, Indies en populêre musiek): • Tydmaat: twee- en drieslagmaat • Dinamiek: (piano, forte) • Herhaling (ritmies en melodies) • Kontraste in tempo en tekstuur • Betekenis van die lirieke Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Voordrag en skep van musiek 30 minute per week Sangbundels, musiekpartiture, tradisionele instrumente, selfgemaakte Opsioneel: Addisionele kontaktyd na instrumente, CD's/DVD's. skool Opsioneel: klawerbord, kitaar, ander instrumente Inhoud/begrippe/vaardighede • Gepaste asemhalings- en tegniese oefeninge vir die instrument of stem • Groep- of solo-uitvoerings van werke uit die standaard repertorium van Westerse/Afrika/Indiese en Populêre musiekstyle: -- Koorwerke -- Orkes/Ensemble werke -- Solo vokale werke -- Solo instrumentale werke • Skep van eie musiek in groepsverband deur: -- Improvisasie op 'n ritmiese ostinaat op Afrikaperkussie of ander tradisionele instrumente -- Toonset vier reëls van 'n gedig/woorde wat gebaseer is op 'n sosiale aangeleentheid/kwessie 54 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: MUSIEK Kwartaal 3 Graad 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekgeletterdheid 15 minute per week Musiekinstrumente, handboeke, Sangbundels/leêrs bronne met of sonder CD met musiek en/of begeleiding vir liedere Inhoud/begrippe/vaardighede Tydsduur • Nootwaardes – triool 2 3 4 • Tydmaattekens – 4 , 4 en 4 Toonhoogte • Die konstruksie van die majeurtoonleer: F majeur Lees van musieknotasie • Lees musiek in die sleutels C, G en F majeur 2 3 4 • Lees musiek in 4 , 4 en 4 tyd Musiekterminolgie • Dinamiek: piano, forte, crescendo, diminuendo • Tempo: allegro, andante Musiekgeletterdheid moet ontwikkel word deur aktief te luister na liedere en instrumentale werk wat deur leerders self en deur ander uitgevoer word. Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekbeluistering 15 minute per week Musiektoerusting - klanksisteem. CD's/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Luister na opnames of lewendige uitvoerings en identifiseer die klank van instrumente in 'n verskeidenheid van werke wat die volgende instrumente gebruik: -- Membranofoon -- Idiofoon -- Kordofoon -- Aërofoon Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Voordrag en skep van musiek 30 minute per week Sangbundels, musiekpartiture, Opsioneel: Addisionele kontaktyd na tradisionele instrumente, selfgemaakte skool instrumente, CD's/DVD's. Opsioneel: klawerbord, kitaar, ander instrumente, musiektegnologie en sagteware Inhoud/begrippe/vaardighede • Gepaste asemhalings- en tegniese oefeninge vir 'n instrument of stem • Groep- of solo-uitvoerings van werke uit die standaard repertorium van Westerse/Afrika/Indiese en Populêre musiekstyle: -- Koorwerke -- Orkes/Ensemble werke -- Solo vokale werke -- Solo instrumentale werke • Uitvoering van musiekwerke wat persoonlike of sosiale kwessies uitdruk • Gepaardgaande koorwerke wat begelei word met liggaamsperkussie of gevonde of selfgemaakte of tradisionele instrumente, klawerbord of kitaar • Skep van eie musiek in groepskonteks deur: -- Improvisasie op 'n melodiese ostinaat of herhalingsfrase (riff) -- Toonset vier reëls van 'n gedig/woorde wat gebaseer is op 'n sosiale aangeleentheid/kwessie en die byvoeging van eie melodie -- Komposisie van 'n een minuut klingel (jingle) op 'n sosiale kwessie gebaseer deur van die stem of beskikbare sagteware gebruik te maak KABV 55

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: MUSIEK Kwartaal 4 Graad 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekgeletterdheid 15 minute per week Musiekinstrumente, handboeke, Sangbundels/leêrs bronne met of sonder CD met musiek en/of begeleiding vir liedere Inhoud/begrippe/vaardighede Tydsduur 2 3 4 6 • Tydmaat – 4 , 4 , 4 en saamgestelde tweeslagmaat 8 2 3 4 6 • Lees (klap of speel) musiek in 4 , 4 , 4 en saamgestelde tweeslagmaat 8 Toonhoogte • Vaslegging van die konstruksie van die majeurtoonleer: C, G, D en F Majeur • Lees (sing of speel) musiek in die toonsoort van C, G, D en F Majeur Musiekterminologie • Tempo: moderato, presto, ritardando, a tempo • Artikulasie: legato, staccato Musiekgeletterdheid moet ontwikkel word deur aktief te luister na liedere en instrumentale werk wat deur leerders self en deur ander uitgevoer word. Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekbeluistering 15 minute per week Musiektoerusting - klanksisteem. CD's/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Luister na: opnames of lewendige uitvoerings en skryf eie indruk deur te fokus op: -- Boodskap van die musiek (lirieke) -- Instrumente/stemme gebruik -- Tempo -- Dinamiek -- Deur dit in 'n kulturele of sosiale konteks te plaas -- Die uitvoerende kunstenaar of komponis Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Voordrag en skep van musiek 30 minute per week Sangbundels, musiekpartiture, tradisionele instrumente, selfgemaakte Opsioneel: Addisionele kontaktyd na instrumente, CD's/DVD's. skool Opsioneel: Klawerbord, kitaar, ander instrumente Inhoud/begrippe/vaardighede • Gepaste asemhalings- en tegniese oefeninge vir die instrument of stem • Groep- of solo-uitvoerings van werke uit die standaard repertorium van Westerse/Afrika/Indiese en Populêre musiekstyle: -- Koorwerke -- Orkes/Ensemble werke -- Solo vokale werke -- Solo instrumentale werke • Skep van eie musiek in groepsverband deur: -- 'n musiekwerk te komponeer en te kombineer met 'n ander kunsvorm 56 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 3.3.3 Musiek in Graad 9 SENIOR FASE: MUSIEK Kwartaal 1 Graad 9 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekgeletterdheid 15 minute per week Musiekinstrumente, handboeke, Sangbundels/leêrs bronne met of sonder CD's met musiek en/of begeleiding vir liedere Inhoud/begrippe/vaardighede Tydsduur • Vaslegging van die kwartnoot, agstenoot, halwenoot, heelnoot, gepunteerde halfnoot, sestiende noot, gepunteerde kwartnoot 2 3 4 6 • Vaslegging van 4 , 4 , 4 en 8 Toonhoogte • Vaslegging van die konstruksie van die majeurtoonleer: C, G, D en F majeur • Vaslegging van die konsep van toonsoorttekens (tot 2 kruise en 1 mol) • Hulplyne • Intervalle op i, iv en v (geslote posisie) • Lees (sing of speel) musiek in die sleutels van C, G, D en F majeur deur van óf die solfastelsel gebruik te maak óf deur te neurie Musiekterminologie: • Konsolidering van musiekterme: -- Dinamiek: piano, forte, crescendo, diminuendo, mezzo piano, mezzo forte, fortissimo, pianissimo -- Tempo: allegro; andante, allegretto, largo -- Artikulasie: legato, staccato Musiekgeletterdheid moet ontwikkel word deur aktief te luister na liedere en instrumentale werk wat deur leerders self en deur ander uitgevoer word. Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekbeluistering 15 minute per week Musiektoerusting - klanksisteem. CD's/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Luister na die klanke van instrumentfamilies van die orkes en beskryf hoe die klanke voortgebring word: -- Strykinstrumente -- Houtblaasinstrumente -- Koperblaasinstrumente -- Slaginstrumente Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Voordrag en skep van musiek 30 minute per week Sangbundels, musiekpartiture, tradisionele instrumente, selfgemaakte Opsioneel: Addisionele kontaktyd na instrumente, CD's/DVD's. skool Opsioneel: klawerbord, kitaar, ander instrumente Inhoud/begrippe/vaardighede • Gepaste asemhalings- en tegniese oefeninge vir die instrument of stem • Groep- of solo uitvoerings van werke uit die standaard repertorium van Westerse/Afrika/Indiese en Populêre musiekstyle: -- Koorwerke -- Orkes/Ensemble werke -- Solo vokale werke -- Solo instrumentale werke • Skep van eie musiek in 'n groeps- en soloverband deur: -- Ritmiese en melodiese voltooiing van 'n viermaatfrase in C, G, D en F majeur nadat die eerste twee mate gegee is KABV 57

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: MUSIEK Kwartaal 2 Graad 9 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekgeletterdheid 15 minute per week Musiekinstrumente, handboeke, Sangbundels/leêrs bronne met of sonder CD met musiek en/of begeleiding vir liedere Inhoud/begrippe/vaardighede Tydsduur en toonhoogte • Skryf die toonlere van C, G, D en F Majeur in die diskant- en bassleutels • Toonsoorttekens van C, G, D en F Majeur • Hulplyne • Intervalle • Drieklanke op I, IV en V (geslote posisie) • Lees (sing of speel) musiek in die toonsoorte van C, G, D en F major deur van óf die solfastelsel gebruik te maak óf deur te neurie Musiekterminologie • Hersien musiekterminologie Musiekgeletterdheid moet ontwikkel word deur aktief te luister na liedere en instrumentale werk wat deur leerders self en deur ander uitgevoer word. Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekbeluistering 15 minute per week Musiektoerusting - klanksisteem. CD's/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Luister na een van die volgende style: -- Reggae, Kwaito, R&B, Afrika Jazz • Skryf eie indruk van die musiek deur te fokus op: -- Die kunstenaar/s -- Spesiale kenmerke van die musiek met betrekiking tot die ritme, tempo, instrumente en stemme -- Storie van die musiek/lirieke Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Voordrag en skep van musiek 30 minute per week Sangbundels, musiekpartiture, tradisionele instrumente, selfgemaakte Opsioneel: Addisionele kontaktyd na instrumente, CD's/DVD's. skool Opsioneel: klawerbord, kitaar, ander instrumente Inhoud/begrippe/vaardighede • Gepaste asemhalings- en tegniese oefeninge vir die instrument of stem • Groep- of solo uitvoerings van werke uit die standaard repertorium van Westerse/Afrika/Indiese en Populêre musiekstyle • Skep van eie musiek in 'n groeps- en soloverband: -- Toonset twee reëls van 'n gedig 58 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: MUSIEK Kwartaal 3 Graad 9 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekgeletterdheid 15 minute per week Musiekinstrumente, handboeke, Sangbundels/leêrs bronne met of sonder CD met musiek en/of begeleiding vir liedere Tydsduur en toonhoogte • Skryf die toonlere van C, G, D en F Majeur in diskant- en bassleutels • Toonsoorttekens van C, G, D en F Majeur • Hulplyne • Intervalle • Drieklanke • Lees (sing of speel) musiek in die sleutels van C, G, D en F majeur deur van óf die solfastelsel gebruik te maak óf deur te neurie Musiekterminologie • Hersien musiekterminologie Musiekgeletterdheid moet ontwikkel word deur aktief te luister na liedere en instrumentale werk wat deur leerders self en deur ander uitgevoer word. Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekbeluistering 15 minute per week Musiektoerusting - klanksisteem. CD's/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Luister na uittreksels van 'n musiekblyspel (bv. West Side Story) of 'n opera (bv. Magic Flute, Nabucco): -- Skryf 'n storielyn van 'n musiekblyspel/opera -- Sing saam met een van die kore/solos Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Voordrag en skep van musiek 30 minute per week Sangbundels, musiekpartiture, tradisionele instrumente, selfgemaakte Opsioneel: Addisionele kontaktyd na instrumente, CD's/DVD's. skool Opsioneel: klawerbord, kitaar, ander instrumente Inhoud/begrippe/vaardighede • Gepaste asemhalings- en tegniese oefeninge vir die instrument of stem • Groep- of solo uitvoerings van werke uit die standaard repertorium van Westerse/Afrika/Indiese en Populêre musiekstyle: -- Koorwerke -- Orkes/Ensemble werke -- Solo vokale werke -- Solo instrumentale werke • Toonset vier reëls van 'n gedig KABV 59

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: MUSIEK Kwartaal 4 Graad 9 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekgeletterdheid 15 minute per week Musiekinstrumente, handboeke, Sangbundels/leêrs bronne met of sonder CD's met musiek en/of begeleiding vir liedere Inhoud/begrippe/vaardighede • Skryf die toonlere van C, G, D en F Majeur in die diskant- en bassleutels • Toonsoorttekens van C, G, D en F Majeur in diskant- en bassleutels • Hulplyne • Intervalle • Drieklanke • Lees (sing of speel) musiek in die toonsoorte van C, G, D en F majeur deur van óf die solfastelsel gebruik te maak óf deur te neurie Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Musiekbeluistering 15 minute per week Musiektoerusting - klanksisteem. CD's/DVD's Inhoud/begrippe/vaardighede • Bespreking van die Nasionale Volkslied deur oor die volgende te besin: -- Die bydraers tot die Volkslied -- Die betekenis van die teks van die Volkslied Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Voordrag en skep van musiek 30 minute per week Sangbundels, musiekpartiture, tradisionele instrumente, selfgemaakte Opsioneel: Addisionele kontaktyd na instrumente, CD's/DVD's. skool Opsioneel: klawerbord, kitaar, ander instrumente Inhoud/begrippe/vaardighede • Gepaste asemhalings- en tegniese oefeninge vir die instrument of stem • Groep- of solo uitvoerings van werke uit die standaard repertorium van Westerse/Afrika/Indiese en Populêre musiekstyle: -- Koorwerke -- Orkes/Ensemble werke -- Solo vokale werke -- Solo instrumentale werke • Skep 'n advertensie vir 'n produk of geleentheid d.m.v. eie lirieke en musiek 60 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 3.4 WAT WORD IN VISUELE KUNSTE GELEER? 3.4.1 Visuele Kunste in Graad 7 Die voorbeelde hieronder moet aangepas word om by die individuele skoolkontekste te pas. Terwyl die kerninhoud verpligtend is, kan temas wat tot die leerders toepaslik is gekies word. SENIOR FASE: VISUELE KUNSTE KWARTAAL 1 GRAAD 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 2 uur gedurende die Visuele stimuli vir teken Potlood, houtskool, kwartaal versprei waskryte, kleurink Inhoud/begrippe/vaardighede • Teken en skilder: verken 'n verskeidenheid van media en tegnieke - lyn, toonwaarde, tekstuur, merkmaak • Kunselemente - lyn, toonwaarde, tesktuur, vorm • Ontwerpbeginsels - balans, kontras, klem • Temas om te verken - waarnemingsprojekte (samestellings van klein voorwerpe en stillewes) • Verskeidenheid van papiergrootte en formaat Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 1 uur Fotos uit hulpbronboeke en/of regte voorbeelde van plaaslike kunsvlyt (bv. Afrikamaskers) Inhoud/begrippe/vaardighede • Kunselemente: gebruik in die beskrywing van kunswerke - vorm, lyn, toonwaarde, tekstuur, kleur • Ontwerpbeginsels: gebruik in die beskrywing van kunswerke - balans, verhouding, klem en kontras • Klem op leerders se persoonlike uitdrukking en interpretasie van plaaslike kunsvlyt • Bespreking van die ooreenkomste en verskille, respek en begrip van die self en die samelewing; die kunste as erfenis • Kommunikasievaardighede: praat, luister en kyk; bespreking oor kuns, kunsvlyt, ontwerp om aan morele, etiese en filosofiese besprekings deel te neem, om waardes te formuleer en om respek vir die opinies en visuele uitdrukking van ander aan te leer Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 3D 3 uur Visuele stimuli (bv. Herwinbare Afrikamaskers) monochromatiese materiaal Inhoud/begrippe/vaardighede • Kunselemente: vorm, lyn, toonwaarde, tekstuur, monochromatiese kleur • Ontwerpbeginsels: verhouding, klem, kontras • Goeie vakmanskap: plakwerk, toedraai, bind, konstruksie, laswerk • Besorgdheid oor die omgewing: gebruik van herwinbare materiale • Deel van hulpbronne KABV 61

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 1 uur Visuele stimuli uit bronboeke (groepe figure, musikante) Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: gebruik in die beskrywing van kunswerke (vorm, lyn, toonwaarde, tekstuur, kleur) • Ontwerpbeginsels: gebruik in die beskrywing van kunswerke: verhouding, harmonie, ritme, klem, kontras • Klem op leerders se persoonlike uitdrukking en interpretasie • Kommunikasie: uitdukking, identifisering/benaming, vraag en besinning deur te kyk na, te praat, te luister en te skryf oor die visuele wêreld: interpreteer, analiseer en herken simboliese taal met verwysing na groepe of figure (bv. musikante) Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 3D 2 uur Visuele stimuli uit bronboeke Erdeware, klei, (groepe figure, musikante) krapgereedskap Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: vorm/fatsoen, tekstuur • Ontwerpbeginsels: balans, verhouding, klem, kontras • Modelleringstegnieke: knyp, rol, aanhegtingstegnieke, oppervlakteksture 62 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: VISUELE KUNSTE KWARTAAL 2 GRAAD 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 3 uur Fotos uit hulpbronboeke Wit waskryt, swart waterdigte (bv. musiekinstrumente as ink, swart temperaverf, klein skraapbord hoeveelheid opwasmiddel, eenvoudige etsgereedskap (skerp gevonde voorwerpe: spykers, spelde, kompaspunte, ens.) stywe papier/bord (om en by 15 x20cm) Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: vorm, lyn, toonwaarde, tekstuur • Ontwerpbeginsels: kontras, verhouding, klem • Eie en wyer wêreld: stillewe komposisies • Eenvoudige etstegnieke: ets, teken, krapwerk Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Visuele geletterdheid 1 uur Bv. stillewes Skryfinstrumente en papier Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: gebruik in die beskrywing van kunswerke (vorm, lyn, toonwaarde, tekstuur, kleur) • Ontwerpbeginsels: gebruik in die beskrywing van kunswerke: verhouding, harmonie, ritme, klem, kontras • Interpreteer, analiseer en herken simboliese taal met verwysing na stillewes • Uitdrukking, identifikasie/benaming, vraag en besin deur te kyk na, te praat, te luister en te skryf oor stillewes Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 4 uur Bv. stillewes, plaaslike Temperaverf in beperkte interpretasie kleurreeks en wit en swart. A2 papier Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: vorm, lyn, toonwaarde, komplementêre kleure, tint en skakerings • Ontwerpbeginsels: kontras, verhouding, klem, eenheid • Eie en wyer wêreld: Klem op die waarneming en interpretasie van plaaslike stillewe komposisies • Skilder/verf: kleurmeng: tonale reeks, skakerings en tint Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Visuele geletterdheid 2 uur Visuele stimuli en artefakte, Notaboeke biblioteke, mediabronne, internet, bv. plaaslike handwerkers Inhoud/konsepte/vaardighede • Identifisering van kunselemente en ontwerpbeginsels in voorbeelde van plaaslike kunsvlyt • Uitdrukking, identifikasie/benaming, vraag en besinning d.m.v. te kyk na, te praat, te luister en te skryf oor die visuele wêreld. • Beskrywings van voorbeelde van kunsvlyt: persoonlike betekenis en herkenning van beelde in woorde uit te druk • Aanvanklike navorsingsvaardighede: ondersoek van plaaslike handwerker/kunstenaar/kunswerk/styl deur die gebruik van verskillende bronne te maak: boeke, biblioteek, internet, ens.; formele geskrewe terugvoering of klasaanbieding (kan groepwerk wees) KABV 63

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: VISUELE KUNSTE KWARTAAL 3 GRAAD 7 Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 3D 4 uur Visuele stimuli en artefakte Herwinbaremateriale, bv. kunsvlyt, nuttige houers materiaalsnippers, krale, bv. selfoonhouers, KD's of gekleurde gare, strikke, kerse omboorsels, ens. Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: vorm, lyn, toonwaarde, tekstuur, kleur • Ontwerpbeginsels - verhouding, klem, kontras (konstruksie en modelleringstegnieke) • Vakmanskap - plakwerk, sny, toedraai, bind, vaswerk van 'n verskeidenheid materiale • Patroonmaak - skep eie eksperimente met kunselemente en ontwerpbeginsels in partroonmaak as oppervlakversiering; herhaal patroon • Gebruik van gereedskap - veiligheid, neem ander in ag, deel van hulpbronne Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 1 uur Fotos uit hulpbronboeke (bv. geboue) Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in die beskrywing van kunswerke (bv. geboue) • Die rol van die kunstenaar in die samelewing: die rol van die kunstenaar as 'n bydraer tot die samelewing • Klem op leerders se persoonlike uitdrukking en interpretasie van argitektuur • Sosiale ontwikkeling: ooreenkomste en verskille, respek en begrip van die self en die samelewing; die kunste as erfenis • Waardesontwikkeling: respek vir die opinies van ander; ondersoek en begrip van die bydrae van die kunste tot erfenis • Kommunikasievaardighede: uitdrukking, identifikasie/benaming, vraag en besinning d.m.v. te kyk na, te praat, te luister en te skryf oor geboue Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiale: Skep in 2D 3 uur Fotos uit hulpbronboeke (bv. Herwinbare papier in 'n geboue) beperkte kleurreeks van gevonde bronne: wit papier in ongewone formaat: sirkel, dun reghoek, ens.; gom, kartonstroke om gom te gebruik, skêr Inhoud/konsepte/vaardighede • Papiercollage: geboue as erfenis • Kunselemente: vorm, geometries en organies, lyn, toonwaarde, tekstuur (kleur, insluitende monochromatiese kleur) • Ontwerpbeginsels: balans, kontras, harmonie, verhouding • Patroonmaak: in collages, ontwerpe (verkenning van verskillende herhalingsmetodes) • Klem op die interpretasie van geboue in papiercollage - sny, lae, plak, monochromatiese kleur • Verskeidenheid van papiergrootte en formaat: verskillende skale en grade van detail Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiale: Skep in 2D 2 uur Visuele stimuli, regte Klein kwaste, voorbeelde doopimplemente (skerp stokke, rottangstukke, ens.) van verskillende dikte, waterbestande ink of voedselkleursel; A5 papier Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: vorm, lyn, toonwaarde, tekstuur • Ontwerpbeginsels - kontras, verhouding, klem • Klem op die waarneming en interpretasie van klein voorwerpe • Verskeidenheid van papiergroottes en formaat - verskillende skale en grade van detail • Teken - waarnemingstekening (klein voorwerpe, nat tekenmedia) 64 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: VISUELE KUNSTE KWARTAAL 4 GRAAD 7 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 2 uur Visuele stimuli, bv. model in Houtskool 'n sjaal/laken/kombers Formele Groot velle papier (A1) assesseringsprojek (3 fases) Inhoud/konsepte/vaardighede Kunselemente: vorm, lyn Ontwerpbeginsels: kontras, verhouding, balans, klem, rigting Teken: 'n lyntekening van 'n figuur op 'n grootskaal Verkenning van media Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 2 uur Visuele stimuli (bv. tekening 2B/3B potlood, houtskool van vorige les), liniaal Formele assesseringsprojek Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: toonwaarde, tekstuur • Ontwerpbeginsels: kontras, verhouding, balans • Klem op die waarneming en interpretasie van toonwaarde in 'n afgemete blok binne die formaat van die figuurtekening Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 2 uur Visuele stimuli (bv. tekening Kleurpotlode van vorige les), liniaal Formele assesseringsprojek Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: tonale reeks van kleur • Ontwerpbeginsels: kontras, balans, klem • Klem op die interpretasie van die tonale reeks van kleur in 'n afgemete blok binne die formaat van die figuurtekening Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 3D 3 uur Gepaste visuele stimuli Algemene herwinbare (bv. metamorfose van 'n voorwerp, gepaste algemene herwinbare herwinbare materiale voorwerp) Inhoud/konsepte/vaardighede • Ontwerp: eksperimenteer met kunselemente en ontwerpbeginsels in die metamorfose van 'n algemene herwinbare voorwerp • Kunsvlytvaardighede: goeie vakmanskap, bekende en onbekende tegnieke (plak, sny, modellering, toedraai, stikwerk, laswerk, kerfwerk en ander) • Ruimtelike bewustheid: bewuste ervaring deur met vorms in die konstruksieproses te werk • Besorgdheid oor die omgewing: gebruik van herwinbare materiaal • Manipulasie van 'n verskeidenheid van materiaal • Gebruik van gereedskap: veiligheid, neem ander in ag, deel van hulpbronne KABV 65

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 3.4.2 Visuele kunste in Graad 8 SENIOR FASE: VISUELE KUNSTE KWARTAAL 1 GRAAD 8 Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 1 uur Fotos uit hulpbronboeke en/of voorbeelde van die lewe, bv. kreatiewe letterskepping in populêre kultuur en graffiti Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in die beskrywing van kunswerke • Klem op persoonlike verbale uitdrukking; uitdrukking, identifisering/benaming, vraag en besinning, deur te kyk na, te luister, te praat en te skryf oor die rol van die kunstenaar in populêre kultuur: letterwerk/graffiti • Waardesontwikkeling: letterwerk/graffiti in populêre kuns deur in morele, etiese en filosofiese besprekings betrokke te raak, om idees te formuleer en om respek vir die opinies en visuele uitdrukking van ander aan te leer Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 2 uur Fotos en/of voorbeelde van Gekleurde ink, kleurstof, in die lewe, soos kreatiewe vol kleurreeks; klein kwaste, letterwerk in populêre kultuur klein reghoekige papiertjies en graffiti Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: vorm, lyn, toonwaarde, tekstuur, komplementêre kleur • Ontwerpbeginsels: kontras, verhouding, klem, eenhied, balans • Ontwerp: eksperimenteer met kunselemente en ontwerpbeginsels in die ontwerp van projekte wat kreatiewe letterwerk verken. • Verskeidenheid van papiergroottes en formaat - verskillende skale en grade van detail Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 1 uur Fotos en/of voorbeelde van die lewe, soos 'n verskeidenheid van houers met verskillende funksies en vorms Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in die beskrywing van kunswerke • Klem op leerder se persoonlike uitdrukking en interpretasie van funksionele houers • Loopbane in die kunste en ontwerpvelde: die rol van die kunstenaar in die samelewing: kunsvlyt as funksionele of dekoratiewe ontwerp • Uitdrukking, identifisering/benaming, vraag en besinning, deur te kyk na, te praat, te luister en te skryf oor die visuele wêreld met betrekking tot funksionele houers in geskiedenis. Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 3D 2 uur Fotos en/of voorbeelde Erdeware, klei, krap- en van die lewe, soos 'n modelleringsgereedskap verskeidenheid van houers met verskillende funksies en vorms Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: bewuste toepassing in eie werk • Ruimtelike beswustheid: bewuste ervaring deur met vorms in die modelleringsproses te werk • Ontwikkeling van kunsvlytvaardighede in modelleringstegnieke, lasmetodes, rol, knyp, krap, oppervlakversiering (bv, knyppot met dekseldetail) 66 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 3D 4 uur Fotos en/of voorbeelde Herwinbare materiale: van die lewe, soos 'n materiaalsnippers, krale, verskeidenheid van houers karton, omboorsels, strikke, met verskillende funksies en sequins, ens. eie keuse vorms vanuit die mitologie Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: bewuste toepassing van die maak van 'n mitologiese houer • Klem val op verbeeldingryke voorstelling; ruimtelike bewustheid; ontwikkeling van 'n begrip van diepte en visuele perspektief in 'n mitologiese houer • Goeie vakmanskap, verkennende en bekende tegnieke • Beplanning en voorbereiding: met leiding, versamel hulpbronne, visuele inligting en maak voorlopige tekeninge en sketse as voorbereiding vir die finale produkte KABV 67

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: VISUELE KUNSTE KWARTAAL 2 GRAAD 8 Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 1 uur Fotos uit hulpbronboeke en/of voorbeelde van die lewe, soos bv. modes deur die eeue Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunslelemente en ontwerpbeginsels: gebruik in die beskrywing van modes, verlede en hede • Uitdrukking, identifisering/benaming, bevraagteken en besin, d.m.v. te kyk na, te praat oor, te luister na en te skryf oor modes • Die rol van die kunstenaar in die samelewing: loopbane in mode • Waardesontwikkeling: bespreek modes as 'n voorbeeld van populêre kultuur om sodoende in morele, etiese en filosofiese gesprekke betrokke te raak, formuleer waardes en leer om die opinies van ander te respekteer; verken die werkswêreld in visuele kunste/ontwerp Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiale: Skep in 3D 4 uur Fotos uit hulpbronboeke en/ Leerders se keuse van of voorbeelde van die lewe, herwinbare materiale soos bv. 'n kledingstuk vir 'n Gepaste gereedskap: skêr, spesifieke funksie kunsvlytmesse, ens., gom, stroke karton vir gomgebruik Inhoud/konsepte/vaardighede • Ontwerp: kunselemente en ontwerpbeginsels in drie-dimensionele ontwerpprojekte wat modes verken • Goeie vakmanskap, verkennende en bekende tegnieke, naaldwerk, bindwerk, plakwerk, toedraai, en ander • Beplanning en voorbereiding: met leiding, versamel hulpbronne, visuele inligting en maak voorlopige tekeninge en sketse en keuse van gereedskap en materiale as voorbereiding vir finale projek • Gebruik van gereedskap: veiligheid, neem ander in ag, die deel van hulpbronne, besorgdheid oor die omgewing Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 1 uur Fotos en/of voorbeelde van die lewe, soos bv. sosiale kwessies van Suid-Afrika Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in die beskrywing van kunswerke, bv. sosiale kwessies • Die rol van die kunstenaar as bydraer en sosiale kommentator in die samelewing; huidige gebeure en hoe dit in kuns, kunsvlyt, ontwerp en populêre kultuur uitgedruk word: persoonlike betekenis en herkenning van beelde in woorde uitgedruk; interpreteer, analiseer en herkenning van simboliese taal om oor sosiale kwessies in Suid-Afrika te praat. • Ooreenkomste en verskille, respek en begrip van self en die samelewing Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 3 uur Fotos en/of voorbeelde 2/3/4B potlode van die lewe, soos bv. Papiervierkante persoonlike kommentaar op sosiale kwessies van Suid- Afrika Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: vorm, lyn, toonwaarde en tekstuur • Ontwerpbeginsels: kontras, verhouding, klem, eenheid • Klem op die waarneming en interpretasie van 'n wyer visuele wêreld - sosiale kwessies in Suid-Afrika • Begrip van beelde as simbole • Beplanning en voorbereiding: met leiding, insameling van hulpbronne, visuele inligting en die maak van voorlopige tekeninge en sketse as voorbereiding vir finale projekte • Verskeidenheid van papiergrootte en formaat: verskillende skale en grade van detail 68 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: VISUELE KUNSTE KWARTAAL 3 GRAAD 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 2 uur Visuele stimuli: bv sittende Nattekenmedia: ink, model kleurstof, voedselkleursel, klein kwassies, ens., A2 papier Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: vorm, lyn, toonwaarde, tekstuur • Ontwerpbeginsels: kontras, verhouding, klem, eenheid • Verkenning van natmedia vir teken • Klem op die waarneming en interpretasie van 'n model wat sit • Verskeidenheid van papiergrootte en formaat: verskillende skale en grade van detail Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 1 uur bv. Tekeninge van vorige projek Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in die beskrywing van eie en ander se kunswerke • Beskrywing van eie en ander se werk: persoonlike betekenis en interpretasie in woorde uitgedruk • Ontwikkeling van kritiese denke en terugvoering Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 3 uur Boeke, die biblioteek, onderhoude, die internet (navorsing van loopbane in die kunste) Inhoud/konsepte/vaardighede • Die rol van die kunstenaar in die samelewing: loopbane in die kunste en ontwerpvelde • Uitdrukking, identifikasie/benaming, vraag en besinning deur loopbane in visuele kunste en ontwerp na te vors deur van verskillende bronne gebruik te maak, bv. boeke, biblioteke, internet, formele geskrewe terugvoering of klasaanbieding (kan groepwerk wees) • Beplanning en voorbereiding: met leiding, insameling van hulpbronne, visule inligting en die maak van voorlopige tekeninge en sketse as voorbereiding vir finale projekte Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiale: Skep in 2D 2 uur Fotos en/of voorbeelde Gepaste materiale vir proses van die lewe, soos bv. 2D en produk produkte van die werkwêreld in die leerders se eie kontekste Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in eie werk • Teken en skilder/verf: verkenning van 'n verskeidenheid gepaste media • Ontwerp: eksperimenteer met kunselemente en ontwerpbeginsels in ontwerpprojekte deur oppervlakversiering te verken; modeontwerp, binnenshuiseversiering, korporatiewe ontwerp • Verskeidenheid van papiergrootte en formaat: aanmoedig werk met verskillende skale en grade van detail Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiale: Skep in 3D 3 uur Fotos en/of voorbeelde Herwinbare materiale: van die lewe, soos bv. 2D materiaalsnippers, krale, produkte van die werkwêreld karton, omboorsels, strikke, in die leerders se eie sequins, ens. eie keuse kontekste Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in eie werk • Ontwerp: eksperimenteer met kunselemente en ontwerpbeginsels in drie-dimensionele ontwerpprojekte deur oppervlakversiering te verken; mode ontwerp ens. • Ruimtelike bewustheid: bewuste ondervinding deur met vorms in die konstruksieproses te werk • Konstruksie en modelleringstegnieke, goeie vakmanskap, onbekende en bekende tegnieke (plak, sny, modellering, toedraai, bind, stikwerk, laswerk, kerwing en ander) • Gebruik van gereedskap: veiligheid, neem ander in ag, deel van hulpbronne KABV 69

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: VISUELE KUNSTE KWARTAAL 4 GRAAD 8 Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 2 uur Gepaste visuele stimuli 2/3B potlood, A3 papier bv. tonale tekening van gevrommelde kleedstof Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: vorm, lyn, toonwaarde, tekstuur • Ontwerpbeginsels: balans, verhouding, harmonie, ritme, klem, kontras • Klem op die waarneming en interpretasie van die gevrommelde kleedstof • Uitbrei van verskillende benaderings t.o.v. teken: lyn, toonwaarde, tekstuur, merkmaak Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 1 uur Gepaste visuele stimuli bv. Fotos van kunswerke oor 'n gekose tema Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in die beskrywing van kunswerke • Klem op die leerder se persoonlike uitdrukking en interpretasie - persoonlike betekenis en herkenning van beelde in woorde uitgedruk • Wyer wêreld: leerder se belangstelling, die sosiale wêreld, huidige gebeure en hoe dit in kuns, kunsvlyt, ontwerp en populêre kultuur in die globale wêreld uitgedruk word, bv. gebruik internasionale, plaaslike, verlede en huidige voorbeelde • Uitdrukking, identifisering/benaming, vraag en besinning deur te kyk na, te praat, te luister en te skryf oor die visuele wêreld Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 4 uur Gepaste visuele stimuli (bv. Oliepastelle, tempera verf, beelde van 'n gekose tema) gepaste eie keuse Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbesingsels: gebruik in eie kunswerke • Eie en wyer wêreld: klem op die waarneming en interpretasie van die breër visuele wêreld • Beplanning en voorbereiding: met leiding, insameling van hulpbronne, visuele inligting en die maak van voorlopige tekeninge en sketse as voorbereiding vir die finale projekte Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 3 uur Gepaste visuele stimuli (bv. Wit waskryt, swart waterdigte ink, swart tempera verf, klein Formele Skraapbord van 'n gekose hoeveelheid opwasmiddel, assesseringsprojek tema) eenvoudige etsgereedskap (skerp gevonde voorwerpe: spykers, spelde, kompaspunte, ens.) stywe papier/bord (ongeveer 20 x 20 cm) Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente: vorm, lyn, toonwaarde, tekstuur • Ontwerpbeginsels: kontras, verhouding, klem • Eie en wyer wêreld: klem op waarneming en interpretasie van die wyer visuele wêreld. Temas om te verken: waarnemingsprojekte (klein voorwerpe en stillewe samestellings, figuurtekening), leerder se belangstellings, die sosiale wêreld, huidige gebeure, kuns, kunsvlyt, ontwerp en populêre kultuur • Eenvoudige etstegnieke: skraapbord, ets, teken, krap 70 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 3.4.3 Visuele Kunste in Graad 9 SENIOR FASE: VISUELE KUNSTE KWARTAAL 1 GRAAD 9 Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 1 uur Fotos van kunswerke (bv. portrette) Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in die beskrywing van kunswerke • Persoonlike betekenis en herkenning van beelde in woorde uitgedruk: uitdrukking, identifikasie/benaming, vraag en besinning deur waar te neem, te luister en te praat oor portrette/skilderye Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 4 uur Fotos van kunswerke (bv. Tempera of akriliese verf, of portrette) oliepastelle, A3 papier Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in eie werk • Verkenning van 'n verskeidenheid verftegnieke: verdieping en uitbreiding van kleurmeng, kwasmanipulasie, persoonlike interpretasie • Klem op die waarneming en interpretasie van die portret Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele Geletterdheid 1 uur Kunsvlyt en kunswerke, boeke, tydskrifte populêre kultuur, biblioteke, gallerye, museums, ens. vir klasbespreking oor die rol van die kunstenaar in die samelewing Inhoud/konsepte/vaardighede • Klem op die leerder se persoonlike uitdrukking en interpretasie • Ooreenkomste en verskille, respek en begrip van die self en die samelewing; die kunste as erfenis • Waarneming, luister en praat oor die rol van die kunstenaar as bydraer, waarnemer en sosiale kommentator in die globale samelewing • Persoonlike betekenis en herkenning van beelde met betrekking tot die rol van die kunstenaar in die samelewing in eie woorde uigedruk: interpreteer, analiseer en herkenning van simboliese taal, bv, tekens, nasionale simbole, kulturele simbole Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele Geletterdheid 2 uur Kunsvlyt en kunswerke, boeke, tydskrifte populêre kultuur, biblioteke, gallerye, museums, ens. vir klasbespreking oor die rol van die kunstenaar in die samelewing Inhoud/konsepte/vaardighede • Ontwikkeling van navorsingsvaardighede: Vind uit oor 'n kunstenaar/kunswerk/styl deur van verskillende bronne gebruik te maak: boeke, biblioteke, internet, ens.; formele geskrewe terugvoering of klasaanbieding (kan groepwerk wees). Klem op die leerder se persoonlike uitdrukking en interpretasie • Die rol van die kunstenaar in die samelewing: rol van die kunstenaar as bydraer, waarnemer en sosiale kommentator in die wyer samelewing Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele Geletterdheid 2 uur Leerders se navorsingsbevindinge: deel en debateer oor navorsing Inhoud/konsepte/vaardighede • Klasaanbiedings oor die rol van die kunstenaar in die globale samelewing (kan groepwerk wees) • Klem op die leerder se persoonlike uitdrukking en interpretasie KABV 71

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: VISUELE KUNSTE KWARTAAL 2 GRAAD 9 Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 3D 4 uur Visuele stimuli gepas Papiermâché, stukkies vir 'n gekose tema (bv. karton vir ondersteuning Makette vir Suid-Afrikaanse en anker; eie addisionele beeldhouwerk vir openbare materiaalkeuses ruimtes Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in eie werk • Konstruksie en modelleringstegnieke: goeie vakmanskap, onbekende en bekende tegnieke (plak, sny, modellering, toedraai, bind, stikwerk, laswerk, kerfwerk en ander) • Ruimtelike bewustheid: bewuste ervaring deur met vorms in die konstruksie of modelleringsproses te werk • Klem op verbeeldingryke voorstelling: bewuste gebruik van ruimte; ruimtelike bewustheid: ontwikkeling van vlak, diepte en visuele perspektief. • Besorgdheid oor die omgewing: gebruik van herwinbare materiale Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 4 uur Visuele stimuli van gepaste Tempera of akriliese verf in artefakte (bv. stillewe om geselekteerde kleurreeks; openbare kommentaar te verskeidenheid van lewer) kwasgroottes; A2 papier Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in eie werk • Skilder/verf: verdieping en uitbreiding van kleurmeng, kwasmanipulasie, persoonlike interpretasie • Klem op die waarneming en interpretasie van die stillewe om openbare kommentaar te lewer Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 2 uur Gepaste visuele stimuli Herwinbare en gekleurde (bv. 'n logo/letternaam wat papier; skêr en 'n Suid-Afrikaanse motief handwerkmesse; gom gebruik) en kartonstroke vir die aanwending van gom Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in eie ontwerpprojek om 'n letternaam (logo) te ontwerp • Letterwerk en ontwerpprojekte: eksperimentering met beelde en teks • Patroonmaak - skep eie in 'n collage (eksperimenteer met verskillende herhalingsmetodes) 72 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: VISUELE KUNSTE KWARTAAL 3 GRAAD 9 Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 1 uur Gepaste visuele stimuli (bv. sosiale kommentaar in werke deur 'n drukkunskunstenaar, houtsneewerk, linosnitte en etse) Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in die beskrywing van kunswerke • Klem op die leerder se persoonlike uitdrukking en interpretasie oor die rol van die kunstenaar as bydaer, waarnemer en sosiale kommentator in die breër samelewing; persoonlike betekenis en herkenning van beelde in woorde uitgedruk • Bespreek kunswerke by morele, etiese en filosofiese besprekings om betrokke te raak, om idees te formuleer en om respek vir die opinies en visuele uitdrukking van ander aan te leer • Uitbreiding en verdieping van kritiese denke en reflektiewe vaardigheid Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 4 uur Gepaste visuele stimuli (bv. Wit waskryt, swart waterdigte sosiale kommentaar in werke ink, swart tempera verf, klein deur 'n drukkunskunstenaar, hoeveelheid opwasmiddel, houtsneewerk, linosnitte en eenvoudige etsgereedskap etse) verken in skraapbord) (skerp gevonde voorwerpe: spykers, spelde, kompaspunte, ens.) stywe papier/bord (ongeveer 30 x 40 cm) Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: verkenning in eie skraapbord • Eenvoudige etstegnieke: bv. skraapbord; ets, teken, krapwerk • Verskeidenheid van papiergroottes en formaat: aanmoediging van werk in verskillende skale en grade van detail Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 1 uur Gepaste visuele stimuli (bv. kuns en ontwerp voorbeelde vanuit populêre kultuur, KD-omslae, selfoon muurpapiere en rekenaar ‘screensavers’) Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: in beskrywing van voorbeelde van globale populêre kultuur gebruik • Klem op die leerder se persoonlike uitdrukking en interpretasie • Die rol van die kunstenaar in die samelewing as bydraer tot globale populêre kultuur • Besprekings oor ooreenkomste en verskille, respek en begrip van self en samelewing: die kunste as populêre kultuur • Waarneming, luister en praat oor kuns en ontwerp as populêre kultuur: persoonlike betekenis en herkenning van beelde in woorde uitgedruk; interpretasie, analisering en herkenning van simboliese taal Onderwerp 1 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 4 uur Eie keuse van gepaste media Inhoud/konsepte/vaardighede • Ontwerp: eksperimenteer met kunselemente en ontwerpbeginsels in twee-dimensionele ontwerpprojekte om eie voorbeeld van populêre kultuur te skep • Formulering van persoonlike waardes en respek vir die opinies en visuele uitdrukking van ander • Beplanning en voorbereiding: werk onafhanklik, versamel hulpbronne, visuele inligting en maak voorlopige tekeninge en sketse as voorbereiding vir die finale projek van eie voorbeeld van populêre kultuur • Uitbreiding van manipulasie van 'n verskeidenheid materiaal KABV 73

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 SENIOR FASE: VISUELE KUNSTE KWARTAAL 4 GRAAD 9 Onderwerp 3 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Visuele geletterdheid 1 uur Gepaste visuele stimuli (bv. vertoon van kuns in 3D of die media wat publieke kommentaar maak, bv poppekas) Inhoud/konsepte/vaardighede • Klem op die leerder se persoonlike uitdrukking en interpretasie • Globale wêreld: huidige gebeure en hoe dit in kuns, kunsvlyt, ontwerp en populêre kultuur uitgedruk word, bv. die buiksprekerpop • Die rol van die kunstenaar in die samelewing: die rol van die kunstenaar as bydraer, waarnemer en sosiale kommentator in 'n breër samelewing • Uitdrukking, identifisering/benoeming, vraag en besinning deur te kyk na, te praat en te skryf oor die kunstenaar as sosiale kommentator d.m.v. poppekas; persoonlike betekenis en herkenning van beelde in woorde uitgedruk Onderwerp 2 Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 3D 4 uur Gepaste visuele stimuli Bokse, toiletrolle, (bv. die maak van 'n polistireenhouers en buiksprekerpop om die verpakkingsmateriaal, kurk, kunste in 3D te vertoon wat toedraaipapier, tinfoelie, wol, publieke kommentaar lewer) tou, krale, draad Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik om 'n buiksprekerpop in 3D te skep • Beplanning en voorbereiding: werk onafhanklik, versamel hulpbronne, visuele inligting en maak voorlopige tekeninge en sketse as voorbereiding vir die finale poppekasprojekte • Konstruksie en modelleringstegnieke: goeie vakmanskap, onbekende en bekende tegnieke (plakwerk, snywerk, modellering, toedraai, bindwerk, stikwerk, laswerk, kerfwerk en ander) • Ruimtelike bewustheid: bewuste ervaring deur met vorms in die konstruksie van 'n marionet te werk • Besorgdheid oor die omgewing: gebruik van herwinbare materiaal • Gebruik van gereedskap: veiligheid, neem ander in ag, deel van hulpbronne Onderwerp 1A Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Skep in 2D 2 uur Gepaste visuele stimuli (bv. model wat lê) Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gebruik in die figuurtekening van 'n model • Klem op die waarneming en interpretasie van die model • Verdieping en uitbreiding van verskillende benaderings tot tekenwerk: lyn, toonwaarde, tekstuur, merkmaak • Verskeidenheid van papiergroottes en formaat: aanmoediging van werk in verskillende skale en grade van detail Onderwerp 1B Voorgestelde kontaktyd: Voorgestelde Hulpbronne: Materiaal: Skep in 2D 3 uur Gepaste visuele hulpbronne, Leerder se eie keuse van bv. kwaliteit boekillustrasies, gemengde media Keuse van A of fotos vir simboliese B vir formele persoonlike uitdrukking wat assesseringsprojek deel uitmaak tot die globale wêreld Inhoud/konsepte/vaardighede • Kunselemente en ontwerpbeginsels: gepaste keuses en gebruik • Teken en skilder/verf: verkenning van 'n verskeidenheid en kombinasie van gemenge media • Moontlike insluiting van letterwerk en ontwerpprojekte, patroonmaak • Klem op persoonlike interpretasie wat deel uitmaak tot die globale wêreld. 74 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 AFDELING 4: ASSESSERING 4.1 INLEIDING Assessering is 'n aaneenlopende beplande proses om inligting oor leerderprestasie weer te gee, d.m.v. identifisering, insameling en interpretasie van versillende vorms van assessering gebruik te maak. Dit behels vier stappe: generering en insameling van prestasiebewyse; evaluering van hierdie bewyse; optekening van die bevindinge en die gebruik van hierdie inligting om die leerder se ontwikkeling te verstaan en daarbenewens te help, met die doel om die leer- en onderrigproses te verbeter. Assessering moet informeel (assessering vir die leerproses) en formeel (assessering van die leerproses) wees. In albei gevalle moet gereelde terugvoering aan die leerders voorsien word om die leerders se leerproses te verbeter. In die Skeppende Kunste moet die benadering tot assessering en terugvoering konstruktief en aanmoedigend wees, om sodoende die leerders se selfvertroue op te bou. Groot sorg moet geneem word om negatiewe, kwetsende of persoonlike opmerkings te vermy. Die klem in die Skeppende Kunste in die Senior Fase moet op praktiese assesserings wees, eerder as op geskrewe eksamens. As gevolg van die kort tyd vir elke kunsvorm aangewys (1 uur per week), moet assessering deel van die leerproses wees en moet nie as 'n aparte geval gesien word nie. 4.2 INFORMELE DAAGLIKSE ASSESSERING Die doel van assessering vir die leerproses is om inligting oor die leerders se prestasies deurlopend te versamel. Hierdie inligting word dan gebruik om hulle leerproses te verbeter. Informele assessering is die daaglikse kontrole van die leerders se vordering. Dit word d.m.v. waarnemings, besprekings, praktiese demonstrasies, leerder-onderwyserkonferensies, informele klaskamerinteraksies, ens. gedoen. Informele assessering kan so eenvoudig wees soos om gedurende die les te stop om die leerders waar te neem, of om met die leerders te bespreek hoe die leerproses besig is om te vorder. Informele assessering moet gebruik word om terugvoering aan die leerders te verskaf en ook vir onderrigbeplanning, maar hoef nie aangeteken te word nie. Dit moet nie as verwyderd van die leeraktiwitiete wat in die klaskamer plaasvind gesien word nie. Leerders of onderwysers kan hierdie assesseringstake merk. Selfassessering en portuurassessering betrek die leerders aktief met die assessering. Dit is belangrik omdat dit die leerders toelaat om van hulle eie werkverrigting te leer en daaroor te besin. Die resultate van die informele daaglikse assesseringstake word nie formeel opgeteken nie, tensy die onderwyser dit wil doen. Die resultate van daaglikse assesseringstake word nie vir bevorderings- en sertifikasiedoeleindes in ag geneem nie. 4.3 ForMELE ASSESSERING Alle assesseringstake waaruit die formele assesseringsprogam vir die jaar bestaan, word as formele assessering geag. Formele assesseringstake word gemerk en formeel deur die onderwyser aangeteken vir vorderings- en sertifikasiedoeleindes. Alle formele assesseringstake is onderworpe aan moderering vir die doel van kwaliteitsversekering en om te verseker dat die toepaslike standaarde behou word. Formele assessering bied die onderwysers 'n stelselmatige manier van evaluering van hoe goed die leerders in 'n graad, en in 'n spesifieke vak, vorder. Voorbeelde van formele assessering sluit die volgende in: toetse, eksamen, KABV 75

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 praktiese take, projekte, modelinge-aanbiedings, demonstrasies en uitvoerings. Formele assesseringstake vorm deel uit van 'n jaarlange formele assesseringsprogram in elke graad en vak. Die forms van assessering moet met die ouderdom en ontwikkelingsvlak van die leerders ooreenstem. Die ontwerp van hierdie take moet die inhoud van die vak dek en sluit 'n verskeidenheid take wat so ontwerp is om die doelwitte van die vak te bereik. Kognitiewe vlakke Aktiwiteit Persentasie van taak Herhalingsvaardighede in elke Laag 30% kunsvorm Toepassing van vaardighede Analise van kunswerke Medium 40% Geskrewe opdragte/take wat begrip vereis Skeppende werk; sintese van Hoog vaardighede en kennis t.o.v. 30% kunswerke; evaluasie van kunswerke In die Senior Fase moet Skeppende Kunste leerders formele assesserings in elkeen van hulle twee geselekteerde kunsvorms ondergaan. Praktiese werk: Assessering moet die vordering d.m.v. klaswaarneming van praktiese werk volg, en tot 'n praktiese assesseringstaak in elke kunsvorm in die vierde kwartaal opbou. Geskrewe werk: As gevolg van die gebrek aan tyd, word geskrewe assesserings tot een geskrewe assessering/toets per vorm per jaar beperk, asook 'n einde-van-die-jaar geskrewe eksamenvraestel. 76 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 4.4 ASSESSERINGSProgramme Die assesseringsprogramme is ontwerp om formele assesseringstake in alle vakke in 'n skool deur die jaar te versprei. In die Senior Fase tel skoolgebaseerde assessering 40% en die einde-van-die-jaar eksamen tel 60%. Die vereistes (hoeveelheid en aard van die take) en gewigstoekenning vir die Skeppende Kunste word hieronder aangedui: Assesseringprogram: Skeppende Kunste Formele assessering Einde-van-die-jaar eksamen (SGA gedurende die jaar) 40% 60% Assessering van praktiese werk in twee kunsvorms 30% Uitvoering/aanbieding in elke kunsvorm 40% Taak/geskrewe toets in twee kunsvorms 10% Geskrewe eksamenvraestel/le met vrae van elke geselekteerde kunsvorm 20% Assessering per kwartaal Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Praktiese assessering Geskrewe taak of toets Praktiese assessering Praktiese assessering Kunsvorm 1: 10 punte (5%) Kunsvorm 1: 10 punte (5%) Kunsvorm 1: 10 punte (5%) Kunsvorm 1: 40 punte (20%) Kunsvorm 2: 10 punte (5%) Kunsvorm 2: 10 punte (5%) Kunsvorm 2: 10 punte (5%) Kunsvorm 2: 40 punte (20%) Praktiese assessering/toets Totaal 10% Geskrewe eksamen Totaal 10% Kunsvorm 1: 10 punte (5%) Kunsvorm 1: 20 punte (10%) Kunsvorm 2: 10 punte (5%) Kunsvorm 2: 20 punte (10%) Totaal 20% Totaal 60% Praktiese klaswerk gedurende die jaar moet tot die finale praktiese eksamens in die twee kunsvorms lei. Dit word voorgestel dat assesseringstake in elke kunsvorm in kwartaal 4 gedoen word. Hieronder volg voorbeelde van assesseringsprogramme en assesseringsinstrumente vir praktiese werk in elke kunsvorm. KABV 77

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 4.4.1 Dans (een van twee kunsvorms) Elke kunsvorm dra 'n 50% gewigstoekenning. Voorgestelde assesseringsprogram: Graad 7 Dans Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Totale punte Prakties: Tegniek en Prakties: Tegniek en Prakties: Tegniek Praktiese eksamen: improvisasie (ruimte, improvisasie (krag, en improvisasie (kort Uitvoering tyd) verhoudings) bewegingsekwens van klaswerk, met 'n tema) groepdanssekwens 10 punte 10 punte en komposisie (Suid- 10 punte Geskrewe toets: Afrikaanse tema) Opwarming, afkoeling, 40 punte danselemente, Geskrewe eksamen: terminologie Insluitende elemente, 10 punte terminologie, verskillende dansvorms en geletterdheid 20 punte 10 punte 20 punte 10 punte 60 punte 100 punte Voorgestelde assesseringsprogram: Graad 8 Dans Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Totale punte Prakties: Tegniek Prakties: Tegniek Prakties: Tegniek en Praktiese eksamen: en komposisie en uitvoering van improvisasie (ruimte, Uitvoering van (lokomotoriese en populêre dans en krag, verhoudings) klaswerk en aksiale bewegings) komposisie (tyd, groepdans en 10 punte verhoudings) komposisie (gebare) 10 punte 10 punte 40 punte Geskrewe toets: Geskrewe eksamen: insluitende elemente, Terminologie, doel terminologie, sosiaal, van opwarming samelewing, populêre en afkoeling, dans; loopbane dansgeletterdheid - populêre dans 20 punte 10 punte 10 punte 20 punte 10 punte 60 punte 100 punte 78 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Voorgestelde assesseringsprogram: Graad 9 Dans Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Totale punte Prakties: Tegniek en Prakties: Tegniek, Prakties: Tegniek, Praktiese eksamen: komposisie (natuurlike inheemse dans en kort vinnige Uitvoering van gebare, struktuur) komposisie (struktuur, danssekwens en klaswerk, groepdans verhoudings) komposisie (kontras, en komposisie 10 punte stemming, temas) (stimulus, struktuur) 10 punte 10 punte 40 punte Geskrewe toets: Geskrewe eksamen: Beginsels van postuur insluitende vergelyking en liggaamsbelyning, van verskillende terminologie, dansvorms, dansgeletterdheid dansgeletterdheid, 10 punte danselemente, terminologie, self- besinning 20 punte 10 punte 20 punte 10 punte 60 punte 100 punte 4.4.2 Drama (een van twee kunsvorms) Elke kunsvorm dra 'n 50% gewigstoekenning. Voorgestelde assesseringsprogram: Graad 7 Drama Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Totale punte Klaskamerimprovisasie: Toets: Loopbane Afgeronde Praktiese eksamen: Proses en uitvoering en basiese drama- uitvoering: koorspraak/ (groepwerk) elemente (gedek spreekkoor Kort ge- d.m.v. praktiese werk 20 punte ÷ 2 = 10 improviseerde drama OF in kwartaal 1 en 2) (groepwerk) Volksverhaal 20 punte ÷ 2 = 10 20 punte ÷ 2 = 10 (groepwerk) En 40 punte Uitvoering: en Koorspraak OF Geskrewe volksverhale eksamen: loopbane (groepwerk) en drama-elemente 20 punte ÷ 2 = 10 20 punte 10 punte 20 punte 10 punte 60 punte 100 punte KABV 79

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Voorgestelde assesseringsprogram: Graad 8 Drama Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Totale punte Klaskamerimprovisasie: Toets: besinning Afgeronde Praktiese eksamen: Proses en uitvoering oor eie en ander se uitvoering: Dialoë (groepwerk) uitvoerings en drama- Kort ge- elemente (soos OF 20 punte ÷ 2 =10 improviseerde prakties verken) drama (groepwerk) Gedramatiseerde OF met selfgemaakte prosa tegniese hulpbronne Resensie van 'n OF toneelstuk/lewendige 20 punte ÷ 2 =10 Inheemse uitvoering gesien storievertelling 20 punte ÷ 2 =10 (individueel en/of in groepe) Uitvoering: 40 punte Gedig OF Lofgedig (individueel en/of in Geskrewe eksamen: groepe) Aspekte van media 20 punte ÷ 2 =10 en drama-elemente 20 punte 10 punte 20 punte 10 punte 60 punte 100 punte Voorgestelde assesseringsprogram: Graad 9 Drama Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Totale punte Klaskamerimprovisasie: Toets: Aspekte van Afgeronde Praktiese eksamen: media uitvoering: Proses en uitvoering Toneelwerk (groepwerk) OF Kort ge- OF improviseerde 20 punte ÷ 2 =10 Resensie van 'n drama (groepwerk) Radiodrama toneelstuk/lewendige met selfgemaakte uitvoering gesien 40 punte tegniese hulpbronne 20 punte ÷ 2 =10 En 20 punte ÷ 2 =10 En Geskrewe eksamen: Uitvoering Elemente van drama (soos prakties Gedig (individueel) verken), besinning OF oor eie en ander se uitvoerings Gedramatiseerde prosa (individueel) 20 punte Monoloog (individueel) 20 punte ÷ 2 =10 10 punte 20 punte 10 punte 60 punte 100 punte 80 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 4.4.3 Musiek (een van twee kunsvorms) Elke kunsvorm dra 'n 50% gewigstoekenning Voorgestelde assesseringsprogram: Graad 7 Musiek Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Totale punte Prakties: Toets/taak: Prakties: Praktiese eksamen: Solo- en groepwerk; Solo-/groepwerk Musiekgeletterdheids- Solo- en speel en improvisasie uitvoering aktiwiteite ensemblewerk 40 punte 20 punte ÷ 2 =10 20 punte ÷ 2 =10 20 punte ÷ 2 =10 En Prakties: Geskrewe eksamen: Solo- en groepwerk Algemene 20 punte ÷ 2 =10 musiekkennis en teorie 20 punte 10 punte 20 punte 10 punte 60 punte 100 punte Voorgestelde assesseringsprogram: Graad 8 Musiek Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Totale punte Prakties: Toets/taak: Prakties: Praktiese eksamen: Solo/groepwerk Musiekgeletterdheids- Solo- en groepwerk Solo- en uitvoering aktiwiteite ensemblewerk; speel 20 punte ÷ 2 =10 en improviseer 20 punte ÷ 2 =10 20 punte ÷ 2 =10 40 punte Prakties: Solo- en groepwerk En 20 punte ÷ 2 =10 Geskrewe eksamen: Algemene musiekkennis en musiekteorie 20 punte 10 punte 20 punte 10 punte 60 punte 100 punte KABV 81

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Voorgestelde assesseringsprogram: Graad 9 Musiek Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Totale punte Prakties: Toets/taak: Prakties: Praktiese eksamen: Solo- en groepwerk; Solo/groepwerk Musiekgeletterdheids- Solo- en groepwerk speel en improviseer uitvoering aktiwiteite 20 punte ÷ 2 =10 40 punte 20 punte ÷ 2 =10 20 punte ÷ 2 =10 Geskrewe Prakties: Solo- en eksamen: Algemene groepwerk musiekkennis en 20 punte ÷ 2 =10 musiekteorie 20 punte 10 punte 20 punte 10 punte 60 punte 100 punte 4.4.4 Visuele Kunste (een van twee kunsvorms) Elke kunsvorm dra 'n 50% gewigstoekenning Voorgestelde assesseringsprogram: Graad 7 Visuele Kunste Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 Totale punte Prakties: Opstel/aanbieding: Prakties: Eksamen: Skep in Visuele geletterdheid: 2D: figuurtekening Skep in 3D: erdeware Skep in 2D: collage navorsing oor en skildery met figure van geboue as erfenis 'n plaaslike geskrewe besinning handwerkkunstenaar oor die gebruik van kunselemente en ontwerpbeginsels 10 punte 20 punte 10 punte 60 punte 100 punte Voorgestelde assesseringsprogram: Graad 8 Visuele Kunste KWARTAAL 1 KWARTAAL 2 KWARTAAL 3 KWARTAAL 4 TOTALE PUNTE Prakties: Taak: Opstel/aanbieding: Eksamen: Skep in 3D: Skep in 2D: tekening Visuele geletterdheid: Skep in 2D: mitologiese houer van persoonlike loopbane in die kunste skraapbord met kommentaar oor 'n geskrewe besinning sosiale kwessie oor die gebruik van kunselemente en ontwerpbeginsels 10 punte 10 punte 20 punte 60 punte 100 punte 82 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Voorgestelde assesseringsprogram: Graad 9 Visuele Kunste KWARTAAL 1 KWARTAAL 2 KWARTAAL 3 KWARTAAL 4 TOTALE PUNTE Aanbieding: Prakties: Prakties: Figuurtekening met Visuele geletterdheid: Skep in 3D: Markette Skep in 2D: geskrewe besinning Die rol van die vir die Suid-Afrikaanse persoonlike voorbeeld oor die gebruik van kunstenaar in globale publiek van of populêre kunselemente en samelewing kultuur ontwerpbeginsels van globale tema 20 punte 10 punte 10 punte 60 punte 100 punte 4.5 OPNAME EN VERSLAG Opname is die proses waardeur 'n onderwyser die vlak van die leerder se leerprestasie in 'n spesifieke assesseringstaak dokumenteer. Dit is 'n aanduiding van die vordering wat die leerder gemaak het deur kennis op te doen soos voorgeskryf in die Kurrikulum en Assesseringbeleidsverklarings. Verslae van leerderprestasie moet bewyse van die leerder se konsepsuele vordering binne 'n graad toon, asook sy/haar gereedheid om na die volgende graad bevorder te word. Verslae van leerderprestasie moet ook gebruik word om vordering wat deur die onderwysers en die leerders in die onderrig- en leerproses gemaak is, te bevestig. Verslaglewering is 'n kommunikasieproses van leerderprestasie aan leerders, ouers, skole en ander belanghebbendes. Leerderprestasie kan op verskillende maniere gerapporteer word, bv. rapporte, ouervergaderings, skoolbesoekdae, ouer-onderwysersvergaderings, telefoonoproepe, briewe en klas- of skoolnuusbriewe. Onderwysers van al die grade lewer in persentasies in die vak verslag. Sewe vlakke van bevoegdheid is omskryf vir elke vak in Grade R – 12. Die verskillende prestasievlakke en die ooreenkomstige persentasiebande word in die tabel hieronder uiteengesit. KODES EN PERSENTASIES VIR OPNAME EN VERSLAGGEWING Merieteskaal Beskrywing van vaardigheid Persentasie 7 Uitstaande prestasie 80 – 100 6 Verdienstelike prestasie 70 – 79 5 Aansienlike prestasie 60 – 69 4 Voldoende prestasie 50 – 59 3 Gematigde prestasie 40 – 49 2 Elementêre prestasie 30 – 39 1 Geen prestasie 0 – 29 NOTA: Die sewepuntskaal moet duidelike beskrywings bevat wat gedetaileerde inligting vir elke vlak aanbied. Onderwysers sal werlike punte teenoor die taak aanteken deur van 'n verslagskedule gebruik te maak, en sal persentasies of kodes teenoor die vak op die leerder se rapporte weergee. KABV 83

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Hier is voorbeelde van verslagskedules vir Grade 7, 8 en 9 met twee kunsvorms 'n Voorbeeld van 'n jaarlikse Graad 7, 8 en 9 Verslagskedule KUNSVORM 1 KUNSVORM 2 Kwartaal 4 Geskrewe Kwartaal 4 Geskrewe Skeppende Kunste Kwartaal 4 Prakties Totaal kunsvorm 1 Kwartaal 4 Prakties Totaal kunsvorm 2 Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kriteria Totaal Maksimum 200 punte 10 20 10 40 20 100 10 20 10 40 20 100 gedeel deur 2 Name van leerders 4.6 MODERERING VAN ASSESSERING Moderering verwys na die proses wat verseker dat die assesseringstake regverdig, geldig en betroubaar is. Moderasie moet by die skool, distrik, provinsiale en nasionale vlakke geïmplementeer word. Omvattende en gepaste moderasiepraktyke moet in plek gestel word om die gehalteversekering van alle vakassessering te verseker. Omdat die Senior Fase assessering skoolgebaseer is, is dit baie belangrik vir provinsiale en nasionale departemente om standaarde regoor te stel. Skeppende Kunste moderasie moet die volgende insluit: • groepstandaardvasstelling; • interne moderasie deur die skoolbestuurspan; • steekproefmoderering vir praktiese werk op die skoolterrein vir Grade 7 – 9; en • eksterne groepmoderering in Graad 9. Standaardvasstelling, individuele moderasie en groepmoderering kan deur ervare onderwysers of deur die distriks-/ provinsiale amptenare gedoen word. 84 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 4.7 BYLAE Hieronder volg voorbeelde van praktiese assesseringsinstrumente vir elke kunsvorm. Hierdie kan vir spesifieke praktiese take aangepas word. Bylae A: Voorbeeld van 'n Graad 9 Praktiese Dans formele assesseringsinstrument Moontlike Assesseringkriteria Leerder 1 Leerder 2 Leerder 3 Leerder 4 punte Klaswerk • Geheue van oefeninge en bewegings 5 • Veilige gebruik van die liggaam (postuur, 5 liggaamsbelyning, veilige landings) • Fiksheid (krag, stamina, soepelheid) 5 • Vlak van ingewikkeldheid bereik 5 Groepsekwens of dans • Kwalitiet van beweging 5 (koördinasie, beheer, musikaliteit, ingewikkeldheidsvlak, toewyding tot beweging, aandag aan detail, fokus) • Spanwerk (tydsberekening, ruimtelike 5 bewustheid) Improvisasie en choreografie • Gebruik van danselemente 2 • Gebruik van komposisionele strukture 2 • Kreatiwiteit 2 • Selfvertroue met improvisering en 2 komposisie • Werk met ander 2 Totale punte 40 KABV 85

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Bylae B: Voorbeeld van 'n Graad 9 Praktiese Visuele Kunste formele assesseringsinstrument Voorbeeld van 'n Visuele Kunste Moontlike Leerder Leerder Leerder Leerder Assesserinsinstrument punte 1 2 3 4 Klaswerk (figuurtekening) • Leerder se gebruik van kunselemente: lyn, vorm, 10 toonwaarde • Leerder se verkenning van ontwerpbeginsels: 10 verhouding, klem, kontras • Leerder se persoonlike interpretasie van die 10 onderwerp • Leerder se verkenning van komposisie: plasing 10 binne formaat Totale punte 40 86 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 Bylae C: Voorbeeld van 'n Graad 9 assesseringsskaal vir 'n dramauitvoering Kriteria 10 – 8 6–7 4–5 1–3 Teks bevat drama- Uitstaande gebruik Goeie gebruik van Billike gebruik van Swak gebruik van elemente bv. van dramatiese dramatiese elemente dramatiese elemente dramatiese elemente spanning, simbole elemente en tydsberekening Teks is kreatief, Uitsonderlik kreatief Kreatief en opwindend Redelik kreatief en Nie baie kreatief en oorspronklik en en opwindend opwindend opwindend nie opwindend Groep het goed Oorskry verwagtinge Voldoen goed aan die Bevredigende Voldoen nie aan saamgewerk en verwagtinge verwagtinge maar op verwagtinge almal het tot die 'n beperkte manier sukses van die teks as 'n uitvoering bygedra Uitvoering is met Oorskry verwagtinge Voldoen goed aan die Bevredigende Voldoen nie aan vertroue aan die klas verwagtinge verwagtinge maar op verwagtinge gelewer met goeie 'n beperkte manier leweringstegnieke; het klas vermaak en ingelig Oortuigende Oorskry verwagtinge Voldoen goed aan die Bevredigende Voldoen nie aan karakterisering verwagtinge verwagtinge maar op verwagtinge 'n beperkte manier Kostuums, Oorskry verwagtinge Voldoen goed aan die Bevredigende Voldoen nie aan rekwisiete, stelle, verwagtinge verwagtinge maar op verwagtinge beligting dra by 'n beperkte manier tot 'n suksesvolle uitvoering 'n Bewustheid van Oorskry verwagtinge Voldoen goed aan die Bevredigende Voldoen nie aan die teikengehoor en verwagtinge verwagtinge maar op verwagtinge sy behoeftes was 'n beperkte manier gedemonstreer Die uitvoering vang Oorskry verwagtinge Voldoen goed aan die Bevredigende Voldoen nie aan die tema van die verwagtinge verwagtinge maar op verwagtinge toneelstuk vas 'n beperkte manier 4.8 ALGEMEEN Hierdie dokument moet saam met die volgende gelees word: 4.8.1 Nasionale beleid met betrekking tot die program- en bevorderingsvereistes van die Nasionale Kurrikulumverslag Grade R - 12; en 4.8.2 Die beleidsdokument, Nasionale Protokol vir Assessering Grade R - 12 KABV 87

SKEPPENDE KUNSTE GRAAD 7-9 88 KURRIKULUM- EN ASSESSERINGSBELEIDSVERKLARING (KABV)