Skip to content
CAPS document

CAPS MATHS ISIZULU GR R FS

Maths CAPS document, 274 pages. Read online or get the free PDF download.

Subject: MathsMultiple grades274 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
National Curriculum Statement (NCS) ISIZULU MATHEMATICS Curriculum and Assessment Policy Statement Foundation Phase Grade R    
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola IBANGA R Izibalo CAPS
Izibalo IBANGA R DISCLAIMER In view of the stringent time requirements encountered by the Department of Basic Education to effect the necessary editorial changes and layout to the Curriculum and Assessment Policy Statements and the supplementary policy documents, possible errors may occur in the said documents placed on the official departmental websites. There may also be vernacular inconsistencies in the language documents at Home-, First and Second Additional Language levels which have been translated in the various African Languages. Please note that the content of the documents translated and versioned in the African Languages are correct as they are based on the English generic language documents at all three language levels to be implemented in all four school phases. If any editorial, layout or vernacular inconsistencies are detected, the user is kindly requested to bring this to the attention of the Department of Basic Education. E-mail: capslangcomments@dbe.gov.za or fax (012) 328 9828 Department of Basic Education 222 Struben Street Private Bag X895 Pretoria 0001 South Africa Tel: +27 12 357 3000 Fax: +27 12 323 0601 120 Plein Street Private Bag X9023 Cape Town 8000 South Africa Tel: +27 21 465 1701 Fax: +27 21 461 8110 Website: http://www.education.gov.za © 2011 Department of Basic Education Isbn: 978-1-4315-0439-8 Design and Layout by: Ndabase Printing Solution Printed by: Government Printing Works Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R FOREWORD by the minister Our national curriculum is the culmination of our efforts over a period of seventeen years to transform the curriculum bequeathed to us by apartheid. From the start of democracy we have built our curriculum on the values that inspired our Constitution (Act 108 of 1996). The Preamble to the Constitution states that the aims of the Constitution are to: • heal the divisions of the past and establish a society based on democratic values, social justice and fundamental human rights; • improve the quality of life of all citizens and free the potential of each person; • lay the foundations for a democratic and open society in which government is based on the will of the people and every citizen is equally protected by law; and • build a united and democratic South Africa able to take its rightful place as a sovereign state in the family of nations. Education and the curriculum have an important role to play in realising these aims. In 1997 we introduced outcomes-based education to overcome the curricular divisions of the past, but the experience of implementation prompted a review in 2000. This led to the first curriculum revision: the Revised National Curriculum Statement Grades R-9 and the National Curriculum Statement Grades 10-12 (2002). Ongoing implementation challenges resulted in another review in 2009 and we revised the Revised National Curriculum Statement (2002) and the National Curriculum Statement Grades 10-12 to produce this document. From 2012 the two National Curriculum Statements, for Grades R-9 and Grades 10-12 respectively, are combined in a single document and will simply be known as the National Curriculum Statement Grades R-12. The National Curriculum Statement for Grades R-12 builds on the previous curriculum but also updates it and aims to provide clearer specification of what is to be taught and learnt on a term-by-term basis. The National Curriculum Statement Grades R-12 represents a policy statement for learning and teaching in South African schools and comprises of the following: (a) Curriculum and Assessment Policy Statements (CAPS) for all approved subjects listed in this document; (b) National policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National Curriculum Statement Grades R-12; and (c) National Protocol for Assessment Grades R-12. MRS ANGIE MOTSHEKGA, MP MINISTER OF BASIC EDUCATION CAPS
Izibalo IBANGA R Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R Okuqukethwe ISIGABA SOKU – 1: ISINGENISO NESENDLALELO. ............................................................................. 3 1.1 Isendlalelo. ....................................................................................................................................................... 3 1.2 Ulwazi jikelele................................................................................................................................................... 3 1.3 Izinhloso ezejwayelekile zohlelo lwezifundo zaseNingizimu Afrika............................................................ 4 1.4 Ukwabiwa kwesikhathi.................................................................................................................................... 6 1.4.1 IsiGaba esiyisiSekelo............................................................................................................................... 6 1.4.2 IsiGaba esiPhakathi neNdawo (ibaanga lesi- 4 kuya kwelesi – 6)........................................................... 6 1.4.3 IsiGaba esiPhakeme................................................................................................................................ 7 1.4.4 IBanga le – 10 kuya kwele -12................................................................................................................. 7 ISIGABA SESI – 2: INCAZELO, IZINHLOSO, IMAKHONO NOKUQUKETHWE. .................................... 8 2.1 Isingeniso......................................................................................................................................................... 8 2.2 Ziyini Izibalo. .................................................................................................................................................... 8 2.3 Imiphumela eqondile....................................................................................................................................... 8 2.4 Amakhono aqondile......................................................................................................................................... 9 2.5 Izingxenye zolwazi okugxilwe kulo................................................................................................................ 9 2.6 Isisindo sezingxenye zolwazi . ..................................................................................................................... 11 2.7 Izibalo emaBangeni aphansi......................................................................................................................... 11 2.7.1 Imigomo ephakanyisiwe yokuphatha ikilasi........................................................................................... 12 2.7.2 Abafundi abanezingqinamba ekufundeni izibalo. .................................................................................. 13 2.7.3 Izibalo zekhanda.................................................................................................................................... 13 2.8 IBanga R. ........................................................................................................................................................ 14 2.9 Izinsizakufundisa ezinconyiwe emaBangeni aphansi ekilasini lezibalo................................................... 17 ISIGABA SESI – 3: UKUCACISA OKUQUKETHWE NOKUQONDWE NGQO . .................................... 18 3.1 Isingeniso....................................................................................................................................................... 18 3.2 Okuqukethwe okuqondwe ngqo okukhombisa inqubekela phambili....................................................... 18 • Izinombolo, izimpawu kanye nobudlelwano bazo....................................................................................... 19 • Amaphethini, ukuxhumanakanye ne-aljebhra............................................................................................. 26 • Indawo nesimo (ijiyometri).......................................................................................................................... 27 • Isilinganiso.................................................................................................................................................. 30 • Ukuqokelelwa kolwazi lwezibalo................................................................................................................. 35 3.3 Ukucacisa Okuqukethwe .............................................................................................................................. 37 CAPS 1
Izibalo IBANGA R 3.4 Isivinini nokulandelanisa okuqukethwe. ..................................................................................................... 37 3.5 Incazelo yolwazi lweBanga R ....................................................................................................................... 60 ISIGABA SESI – 4: UKUHLOLA............................................................................................................ 262 4.1 Isingeniso..................................................................................................................................................... 262 4.2 Uhlola ngongakuhlelekile /ukuhlola kwansukuzonke.............................................................................. 262 4.3 Ukuhlola okuhlelekile.................................................................................................................................. 262 4.4 Uhlelo lokuhlola ukuhlola okuhlelekile...................................................................................................... 263 4.5 Ukubhala nokubika ngokusebenza kwabafundi....................................................................................... 263 4.6 Jikelele.......................................................................................................................................................... 264 4.7 Izibonelo zohla lokubheka ukuhlolwa okuhleliwe kweBanga R.............................................................. 264 2 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R ISIGABA SOKU – 1: ISINGENISO NESENDLALELO 1.1. Isendlalelo IsiTatimende SoHlelo LweziFundo LukaZwelonke seBanga-R kuya kwele-12 (uTaHFuZwe) sikhombisa inqubomgomo yezinhlelo zezifundo kanye nezokuhlola emkhakheni wokufunda esikoleni. Ukuze kwenziwe ngcono ukusetshenziswa kwaso, kwadingeka ukuthi kube nezichibiyelo ezithile ezizoqala ukusebenza ngoMasingana ngonyaka wezi-2012. Kwabe sekubhalwa umqulu owodwa odidiyele IsiTatimende SeNqubomgomo YoHlelo LweziFundo NokuHlola saleso naleso sifundo, okuwumqulu othatha isikhundla seziTatimende zesiFundo, umHlahlandlela woHlelo lokuFunda kanye nomHlahlandlela wokuHlola Izifundo eBangeni-R kuya kwele-12. 1.2 Ukubuka ngamafuphi (a) IsiTatimende SoHlelo LweziFundo LukaZwelonke seBanga-R kuya kwele-12 (kuMasingana ngonyaka wezi- 2012) simele inqubomgomo yokufunda nokufundisa ezikoleni zaseNingizimu Afrika futhi siqukethe lokhu: (i) NesiTatimende seNqubomgomo yoHlelo LweziFundo nokuHlola kuleso naleso sifundo esifundwayo. (ii) Umqulu weNqubomgomo, i-National Policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National Curriculum Statement IBanga-R kuya kwele-12,kanye (iii) Nomqulu weNqubomgomo, i-National Protocol for Assessment IBanga-R kuya kwele-12 kuMasingana ngonyaka we-2012). (b) IsiTatimende SoHlelo LweziFundo LukaZwelonke seBanga-R-12 (kuMasingana 2012), sithatha indawo yeziTatimende zoHlelo LweziFundo lukaZwelonke ezimbili ezikhona njengamanje; okuyilezi (i) IsiTatimende soHlelo LweziFundo LukaZwelonke Olubukeziwe IBanga-R kuya kwelesi-9, IGazethi KaHulumeni ye-23406 zingama-31 kuNhlaba ngonyaka wezi -2002 kanye (ii) IsiTatimende soHlelo LweziFundo LukaZwelonke IBanga le-10 kuya kwele-12, IGazethi KaHulumeni ye-25545 ziyi-6 kuMfumfu ngonyaka we-2003 neye-27594 ziyi-17 kuNhlaba ngonyaka we-2005. (c) IsiTatimende soHlelo LweziFundo lukaZwelonke esibekwe sacaciswa esigabeni u-b(i) kanye no- (ii) siqukethe le miqulu yenqubomgomo elandelayo esizomiswa ukusetshenziswa kuthi esikhundleni sayo kungene isiTatimende soHlelo LweziFundo IBanga-R kuya kwele -12 kusuka ngonyaka wezi-2012 kuya kowezi-2014: (i) Isifundo/isiTatimende sesiFundo, umHlahlandlela woHlelo lokuFunda kanye nomHlahlandlela wokuHlola kwesiFundo IBanga-R kuya kwelesi-9 kanye neBanga le-10 kuya kwele -12; (ii) Umqulu wenqubomgomo, iNational Policy on Assessment and Qualification for Schools in the General Education and Training Band okwashicilelwa kwaba umthetho kuGovernment Notice No.124 kuGovernment Gazette No. 29626 mhla ziyi-12 kuNhlolanja ngonyaka wezi-2007. (iii) Umqulu weNqubomgomo, i-National Senior Certificate: iKhwalifikheshini yezinga lesi-4 kuNational Qualifications Framework (NQF), elishicilelwa laba semthethweni kuGovernment Gazette No. 27819 mhla zingama- 20 kuNtulikazi ngonyaka wezi-2005; CAPS 3
Izibalo IBANGA R (iv) Umqulu weNqubomgomo, isichibiyelo somqulu wenqubomgomo, weNational Senior Certificate: iKhwalifikheshini yezinga lesi-4 kuNational Qualifications Framework (NQF), ukubhekelela izingane ezinezidingo eziyisipesheli, elethulwa kuGovernment Gazette, No. 29466 mhla ziyi-11 kuZibandlela ngonyaka wezi-2006, lifakiwe nalo kulo mqulu wenqubomgomo, i-National Policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National Curriculum Statement IBanga-R kuya kwele-12; kanye; (v) Nomqulu wenqubomgomo,isichibiyelo somqulu wenqubomgomo, weNational Senior Certificate: iKhwalifikheshini yezinga lesi-4 kuNational Qualifications Framework (NQF), ukubhekelela i-National Protocol for Assessment (IBanga-R kuya kwele-12), elashicilelwa laba semthethweni kuGovernment Notice No. 1267 kuGovernment Gazette No. 29467 mhla ziyi-11 kuZibandlela ngonyaka wezi-2006; (d) Umqulu wenqubomgomo, i-National policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National Curriculum Statement IBanga-R kuya kwele-12, kanye nezigaba ezitholakala esiTatimendeni seNqubomgomo soHlelo lweziFundo nokuHlola njengoba kubekiwe ezahlukweni kusuka kwesesi-2,3 kanye nesesi-4 kulo mqulu kuyingxenye yemithetho nemigomo yesiTatimende soHlelo lweziFundo IBanga-R kuya kwele-12. Ngalokho-ke, ngokuka Section 6 A weSouth African Schools Act,1996 (Act No.84 of 1996,) kwakha isisekelo sokuthi uNgqongqoshe weMfundo esemaZingeni aPhansi akwazi ukunquma imiphumela kanye nemigomo emincane nje okungasukelwa kuyo, kanye nenqubo, nendlela yokwenza ukuhlola kokuphumelela komfundi ukuba kusetshenziswe ezikoleni zomphakathi nalezo ezizimele. 1.3 Izinhloso ezivamile zohlelo LweziFundo zaseNingizimu Afrika (a) IsiTatimende soHlelo lweziFundo lukaZwelonke IBanga-R kuya kwele-12 sikhombisa lokho okuthathwa ngokuthi kungulwazi, amakhono namagugu adinga ukufundwa ezikoleni zaseNingizimu Afrika. Lolu Hlelo lweziFundo luhlose ukuqinisekisa ukuthi abafundi bathola babuye basebenzise ulwazi namakhono njengendlela ahambisana ngayo nezimpilo zabo. Ngale ndlela uHlelo lweziFundo lukhulisa ulwazi lwezimo abaphila kuzona, babenozwelo kuzibopho zomhlaba jikelele. (b) IsiTatimende SoHlelo LweziFundo LukaZwelonke seBanga-R kuya kwele-12 sihlose lokhu: • Ukuhlomisa abafundi, noma ngabe bavela kuziphi izimo zenhlalo yomphakathi nezomnotho, ubuzwe, ubulili, ukukwazi ukusebenzisa umzimba nengqondo/ukuhlakanipha, ngolwazi, amasu nokungamagugu adingekayo ukuze bakwazi ukuzenelisa, nokubamba iqhaza elibonakalayo emphakathini njengezakhamuzi zezwe elikhululekile. • Ukuvumela abafundi ukuba bangene emikhakheni yemfundo ephakeme. • Ukwenza kube lula kubafundi ukwedlulela ezikhungweni zemisebenzi ngemuva kokuqeda esikoleni/ imfundo yamabanga aphakeme; kanye • Nokwedlulisela kubaqashi ulwazi oluphelele ngamakhono nakwazi ukukwenza ngempumelelo umfundi. (c) IsiTatimende soHlelo lweziFundo lukaZwelonke seBanga-R kuya kwele -12 sesekwe yile migomo elandelayo: • Ukuguquka kwezenhlalo yomphakathi; ukubhekelela ukungalingani kwezemfundo ngesikhathi esedlule ukuze kulungiswe, nokuthi amathuba okufunda alinganayo atholwe yiwo wonke umphakathi; • Ukufunda ngokuphapheme nangokuhlolisisa; ukukhuthaza indlela yokufunda ngokuphapheme nangokuhlolisisa ekufundeni , kunokuthi abafundi bamane bagxishe emakhanda lokho abanikwe khona bebe bengayiqondi incazelo yakho; 4 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R • Ulwazi oluphakeme namakhono aphakeme, ubuncane obemukelekile umthetho wokulinganisa ulwazi okumele luzuzwe ebangeni ngalinye kumele bucaciswe, kubekwe nemigomo ephezulu okumele izuzwe kuzo zonke izifundo; • Inqubekela phambili yolwazi; okuqukethwe nengqikithi yalelo nalelo banga kukhombise inqubekela phambili ukusuka kokulula kuya kokulukhuni. • Amalungelo esintu, ukudidiyela, ubulungiswa bezemvelo nezenhlalo yomphakathi; ukufaka imigomo nenkambiso yobulungiswa bezemvelo nezenhlalo kanye namalungelo esintu njengoba echaziwe kumThethosisekelo waseNingizimu Afrika. IsiTatimende soHlelo lweziFundo lukaZwelonke seBanga-R kuya kwele-12 (Jikelele) sinozwela ezindabeni zokwehlukahlukana kwesintu njengobuphofu, ukungalingani, ubuzwe, ubulili, ulimi, ubudala nokukhubazeka kanye nezinye izimo; • Ukwazisa ngezinhlelo zolwazi lwendabuko, ukwazisa ukunotha komlando namasiko aleli zwe, nomthelela obalulekile wokufundisa ngamagugu aqukethwe ngumThethosisekelo okube nawo njengomsuka wenguquko ukusiza ekuguquleni amagugu abafundi; kanye • Nokukholakala, uhlonze kanye nokwenza ngempumelelo, ukuhlinzeka ngohlobo lwemfundo olungaqhathaniseka ngokuqeqesheka nangazo zonke ezinye izindlela njengakwamanye amazwe. (d) Isitatimende Sohlelo LweziFundo Lukazwelonke seBanga-R kuya kwele-12 sihlose ukukhiqiza abafundi abazokwazi: • Ukubona baxazulule izinkinga, bakwazi nokwenza izinqumo besebenzisa ukucabanga ngokuhlaziya nangobuchule; • Ukusebenza ngokuzinikela nabanye njengamalungu eqembu; • Ukulungiselela, bakwazi ukuziphatha bona baphathe nemisebenzi yabo ngokuyikho; • Ukuqoqa, bahlaziye, bahlele, bahlanganise, bahlolisise ngokucubungula ulwazi. • Ukuxoxisana ngempumelelo besebenzisa izinto ezibukwayo, ukufanekisa ngezimpawu kanye namanye amakhono olimi ezimweni ezahlukene; • Ukusebenzisa isayensi nobuchwepheshe ngempumelelo nangokuhlolisisa bekhombisa nokuzinikela kwezemvelo kanye nempilo yabanye; kanye • Nokukhombisa ukuqondisisa umhlaba njengenkundla yezinhlelo ezihlobene ngokubona ukuthi izimo zokuxazulula izinkinga azenzeki ngazodwana. (e) Ukuhlanganisa izinhlobo zabafundi yikho okumele kube ngumgogodla wokuhlela, ukulungiselela, nokufundisa kuleso naleso sikole. Lokhu kungenzeka kuphela uma bonke othisha bekuqonda kahle ukuthi bazobabona futhi babasize kanjani abafundi abanezihibe ekufundeni, nokuthi bazokuhlelela kanjani ukwehlukahlukana kwabafundi. Okusemqoka ngokuhlanganisa izinhlobo zabafundi, ukuqinisekisa ukuthi zonke izithiyo ziyabonwa zigudluzwe ngayo yonke indlela ezikoleni, kumbandakanya othisha, amakomidi asemahhovisi ezemfundo, amakomidi ezikoleni, abazali kanye nezikole ezikhethekile ezisetshenziswa njengemithombo yolwazi. Ukugudluza izithiyo emakilasini, othisha bangasebenzisa amaqhinga ahlukene ezinhlelo zezifundo njengalezo ezitholakala eMnyangweni wezeMfundo eyisisekelo: Guidelines for Inclusive Teaching and Learning (2010). CAPS 5
Izibalo IBANGA R 1.4 Ukwabiwa kwesikhathi 1.4.1 IsiGaba esiyisiSekelo (a) Isikhathi sokufundisa emkhakheni weSigaba Esiyisekelo sinjengoba sikhonjisiwe kuleli thebula elingezansi: IBANGA LOKU-1 IBANGA-R IBANGA LESI-3 ISIFUNDO KUYA KWELESI-2 (AMAHORA) (AMAHORA) (AMAHORA) ULimi lwaseKhaya 10 7/8 7/8 ULimi lokuQala lokwEngeza 2/3 3/4 Izibalo 7 7 7 Amakhono Empilo: 6 6 7 • Ulwazi lokuqala (1) (1) (2) • Ubuciko bokusungula (2) (2) (2) • Isifundo sokuzivocavoca (2) (2) (2) • Okuqondene nomuntu uqobo kanye nokuphila (1) (1) (1) emphakathini ISAMBA 23 23 25 (b) Isikhathi sokufundisa seBanga-R, 1 neBanga lesi-2, amahora angama-23 kuthi IBanga lesi-3 kube ngamahora angama-25. (c) Izilimi zabelwe amahora ayi-10 eBangeni-R kuya kwelesi-2 kanye namahora ayi-11 eBangeni lesi-3. Isibalo esiphezulu samahora ayisi-8 nesibalo esiphansi esingamahora ayi-7 sabelwe ULimi lwaseKhaya kanye nesibalo esiphansi esingamahora ama-2 nesibalo esiphezulu esingamahora ama-3 soLimi lokuQala lokwEngeza eBangeni loku-1 kuya kwelesi-2. EBangeni lesi-3 isibalo esiphezulu esingamahora ayisi-8 nobuncane obungamahora ayisi-7 sabelwe iziLimi zaseKhaya kanye nobuncane obungamahora ama-3 nobuningi obungamahora ama-4 oLimini lokuQala lokwEngeza. (d) Esifundweni samakhono olwazi lokuqala, kwabiwe Ihora eli-1 eBangeni-R kuya kwelesi-2 kanye namahora ama-2 njengoba kukhonjisiwe ngamahora akubakaki ethebulini eBangeni lesi-3: 1.4.2 IsiGaba esiPhakathi neNdawo (iBanga lesi- 4 kuya kwelesi-6) Leli thebula elingezansi likhombisa izifundo nesikhathi sokufundisa esibekiwe sesigaba esiphakathi nendawo: ISIFUNDO AMAHORA ULimi lwaseKhaya 6 ULimi lokuQala lokwEngeza 5 Izibalo 6 Isayensi nobuchwepheshe 3,5 Isayensi yezokuhlalisana kwabantu 3 Amakhono Empilo 4 • Ubuciko bokusungula (1.5) • Isifundo sokuvocavoca umzimba (1) • Okuqondene nomuntu uqobo kanye nokuphila (1.5) emphakathini ISAMBA 27,5 6 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R 1.4.3 IsiGaba esiPhakeme (a) Isikhathi sokufundisa IsiGaba EsiPhakeme simi ngale ndlela: ISIFUNDO AMAHORA ULimi LwaseKhaya 5 ULimi lokuQala lokwEngeza 4 Izibalo 4.5 Isayensi yezemvelo 3 Isayensi yokuhlalisana komphakathi 3 Ezobuchwepheshe 2 Isayensi yokuphathwa komnotho 2 Ukwazi ngamakhono empilo 2 Ubuciko bokusungula 2 ISAMBA 27,5 1.4.4 IBanga le-10 kuya kwele-12 (a) Isikhathi sokufundisa eBangeni le 10 kuya kwele-12 simi ngale ndlela: ISIFUNDO UKWABIWA KWESIKHATHI NGESONTO (AMAHORA) ULimi LwaseKhaya 4.5 ULimi lokuQala lokwEngeza 4.5 Izibalo 4.5 Ukwazi amakhono empilo 2 Okungenani kungakhethwa izifundo ezintathu eqoqweni 12 (3xAmahora ama-4) B Isengezelelo B, Ithebula B1 kuya ku-B8 kumqulu wenqubomgomo, National policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National Curriculum Statement IBanga-R kuya kwele-12, isifundo ngenkombandlela ebhalwe esigabeni sama-28 kumqulu weNqubomgomo obhalwe ngenhla. ISAMBA 27,5 Ukwabiwa kwesikhathi ngesonto kungasetshenziswa kuphela esibalweni esiphansi esidingekayo sezifundo zesiTati- mende soHlelo LweziFundo lukaZwelonke (TAHFUZWE) njengoba kukhonjisiwe ngenhla, akumele kusetshenziswe kunoma yiziphi izifundo ezengeziwe ohlwini lwenani lezifundo ezivunyelwe. Uma umfundi efisa ukwengeza ezinye izifundo, isikhathi kumele sandiswe ukwenelisa lezo zifundo.. CAPS 7
Izibalo IBANGA R ISIGABA SESI – 2: INCAZELO, IZINHLOSO, IMAKHONO NOKUQUKETHWE 2.1 Isingeniso Kulengxenye yesibili, imfundo yezibalo kumaBanga aphansi kwisitatimende senqubomgomo yohlelo lwezifundo lukazwelonke luzonika othisha incazelo yezibalo, imiphumela eqondile namakhono aqondile, igxile ezingxenyeni zokuqukethwe, isisindo sezingxenye zokuqukethwe ezibalweni, izinsiza kufundisa ezinconyiwe kwizifundo zamaBanga aphansi ezibalweni, inqubomgomo enconyiwe ukwelekelela izingane ezinezinkinga ekufundeni izibalo, izibalo zekhanda kanye nokukhulisa amakhono okufundisa izibalo eBangeni – R. 2.2 Ziyini Izibalo Izibalo ulimi olusebenzisa uphawu nezimpawu ukuchaza uphawu olumele inombolo, okusazibalomdwebo nokukhombisa ubudlelwano ngegrafu. Kuwumsebenzi lapho abantu bebuka, bebeka okumele kanye nokuphenya amaphethini nobudlelwano obuphusile okwenzeka ngokwenza enhlalweni yabo naphakathi kwezinto eziphathelene nezibalo. Igqugquzela ukusebenza ngengqondo okuthuthukisa ukucaBanga ngokuhlelekile nangokujulile, ngokucophelelekile nokuxazulula izinkinga ezinomthelela ekuthatheni izinqumo ezifanele. 2.3 Imiphumela eqondile Ukufunda nokufundiswa kwezibalo, kuhlose ukuthuthukisa umfundi kulokhu okulandelayo: • ukuqaphela ngobumqoka bokuthi busebenza kanjani ubudlelwano bezibalo ngokwenhlalo, ngokwemvelo, ngokwamasiko nangokomnotho. • ukuzethemba nokukwazi ukubhekana nezimo ezahlukene zezibalo ngaphandle kokungabaza nokwesaba ukwenza izibalo. • uthando nentshisakalo yezibalo. • ukuncoma ubuhle bezibalo. • ukubona ukuthi izibalo ziwubuchwepheshe bomsebenzi wabantu • ukuba nomcabango ojulile wokuqonda izibalo; kanye • nokuthola ulwazi namakhono aqondile adingekayo: -- ukusetshenziswa kwezibalo ngokwenza, ngokwenhlalo nezinkinga zezibalo; -- ukufundiswa kwesifundo ezincike ezibalweni (isib.ezinye izifundo); kanye -- nokuqhuba ulwazi lwezibalo. 8 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R 2.4 Amakhono aqondile Ukuthuthukisa amakhono adingekayo ezibalo, umfundi kufanele: • ukuthuthukisa ulwazi olufanele lokusebenzisa ulimi lwezibalo; • ukuthuthukisa ulimi lwezibalo nolwazi lwezinombolo, namakhono okubala nokusebenzisa izinombolo; • afunde ukulalela, ukuxhumana, ukucaBanga ngokuhlelekile, kanye nokusebenzisa ulwazi lwezibalo alufundile • afunde ukuphenya, ukuhlaziya, ukubeka okumele ulwazi nokulihumusha • afunde ukubuza nokuxazulula izinkinga zezibalo; kanye • nokwakha ngokuqaphela ukubaluleka kwezibalo ezimweni zempilweni nasekukhuleni komfundi. 2.5 Izingxenye zolwazi okugxilwe kulo Izibalo emaBangeni aphansi zinezingxenye ezinhlanu. Ingxenye ngayinye ilekelela ekutholeni amakhono athile. Ithebula elilandelayo likhombisa okuqukethwe yizingxenye ngokuvulelekile nezikhethekile emaBangeni aphansi. Ithebula 2.1 Izibalo zamaBanga aphansi nolwazi okugxilwe kulo ULWAZI LWEZIBALO Ingxenye Ulwazi Oluvulelekile Ulwazi Olukhethekile EmaBangeni Aphansi Yolwazi Ukuthuthukisa ulwazi lwezinombolo Uhla lwezinombolo okufanele luthuthukiswe kuyofika olufaka: ekupheleni kweBanga lesi 3 lufaka izinombolo eziphelele kuze kufinyele e 1000 kanye namaqhezu ajwayelekile. • incazelo yezinhlobo ezahlukene KumaBanga aphansi ukufundwa kolwazi lwezinombolo zezinombolo; luphathelene nezinsiza kufunda eziphathekayo ukuze • ubudlelwano phakathi bakwazi ukubala, bahlukanise, bahlanganise, babale kwezinhlobo ezahlukene ngokweqa izinombolo ngezindlela ezahlukene, baxazulule zezinombolo; izinkinga zezibalo (zamagama), bese bekwazi ukwakha nokuhlakaza izinombolo • ubudlelwano bobungako bazo ezahlukene; • Ukubala kusiza abafundi ukuba bathuthukise ulwazi lwezinombolo, izibalo zekhanda, ukuqagela, amakhono • ukubekwa okumele izinombolo okubala nokwazi ukubona amaphethini. ezinhlobonhlobo ngezindlela ezahlukene; kanye • Ukuthuthuka kolwazi lwezinombolo lusiza abafundi ukuba Izinombolo, bazi izakhiwo zezinombolo kanye namasu angabasiza • nomphumela wokusebenza izimpawu kanye ukuthuthukisa ukubala kalula. ngezinombolo nobudlelwano • Ukukwazi ukuxazulula izinkinga kusiza abafundi ukukwazi bazo ukuxoxa nokubhala imicabango yabo besebenzisa imidwebo nezimpawu. • Abafundi bakhula ekuqondeni indlela yokusebenzisa izinombolo behlanganisa, besusa, behlukanisa nokuphindaphinda. • Abafundi bathuthukisa ulwazi ngamaqhezu ukuxazulula izinkinga zezibalo besebenzisa ukucazelana izinto eziphathekayo nokusebenzisa imidwebo. Izinkinga zezibalo abazenzayo aziveze imiphumela enezinombolo eziphelele kanye nezinsalela noma amaqhezu. Ukucazelana akumele kufake kuphela inani lamaqoqo kodwa kubhekwe ukuthi kungaki eqoqweni ngalinye. Kulesisigaba abafundi akufanele bafunde noma babhale izimpawu zamaqhezu. CAPS 9
Izibalo IBANGA R ULWAZI LWEZIBALO INGXENYE ULWAZI OLUVULELEKILE ULWAZI OLUKHETHEKILE EmaBangeni APHANSI YOLWAZI I-aljebhra ulimi lokuphenya KuleliBanga abafundi basebenza ngakho kokubili: nokuxhumana ngokwezibalo • amaphethini ezinombolo (isib.ukubala weqa inombolo); olungabuye lusetshenziswe kanye ekufundweni kwemisebenzi kanye nobudlelwano phakathi • nokusazibalo mdwebo (isib.izithombe) kwezingxenyana zezibalo. Abafundi kumele basebenzise izinto eziphathekayo, Umgogodla wolwazi lwalengxenye imdwebo kanye nezimpawu ukukopisha, ukwandisa, yezibalo udinga ukuba umfundi ukuchaza nokwakha amaphethini. akwazi ukusebenzisa amakhono ngendlela efanele ye-aljebhra. Ukukopisha iphethini kusiza abafundi ukuba babone ukuthi Iphinde ibheke: iphethini yakheke kanjani. Amaphethini, ukuxhumana kanye • ukuchaza amaphethini Ukuchaza iphethini kusiza abafundi ukuthuthukisa amakhono ne-aljebhra nobudlelwane ngokusebenzisa olimi. izimpawu zokuchaza , amagrafu namathebula; kanye Ukugxila ekulandelaneni kwephethini kusiza ekuthuthukiseni amakhono okucaBanga nge-aljebhra. • nokukhomba nokuhlaziya okuvamile nokushintsha Amaphethini ezinombolo asiza ekuthuthukiseni ulwazi kwamaphethini, nobudlelwano lwezinombolo, nokwakheka komqondo wezinombolo obusiza abafundi ukuthi baqagele ukusebenza kanye nobudlelwano bazo. babuye baxazulule izinkinga Okusazibalomdwebo kuhlanganisa imigqa, izimo, nezinto, zezibalo. kanye namaphethini akhona ezweni. Kulokhu okusazibalo mdwebo abafundi basebenzisa ulwazi lwabo lwezindawo nesimo. Ukufunda ngendawo nesimo KuleliBanga abafundi bagxila kwizinto ezinhlangothintathu (3-D), kuthuthukisa ukuqonda nokuncoma izimo ezinhlangothimbili (2-D), isikhundla nezinkomba. amaphethini, ukucacisa, • Abafundi bahlola izinto ezinhlangothintathu nezimo ukuphumelela nobuhle bendalo ezinhlangothimbli ngokuhlela, nokuhlukanisa ngamaqoqo, namasiko. Kugxila kulokhu: ukuchaza nokuzisho ngamagama. • Izakhiwo nobudlelwano bazo ; Indawo nesimo • Abafundi badweba izimo bakhe ngezinto. (ijiyometri) • Isimo, izikhundla kanye • Abafundi babona babuye bachaze izimo nezinto • Nezinguquko zezimo ezisezindaweni zabo ezifana nezinto nezimo ezisebenza ezinhlangothimbili nezinto ezibalweni. ezinhlangothintathu • Abafundi bachaza isikhundla sezinto, ezabo, nezabanye besebenzisa amagama afanele. • Abafundi balandela babuye banike izinkomba. Isilinganiso kugxile ekukhetheni KulamaBanga ulwazi lwabafundi lokulinganisa luthuthukiswa nasekusebenziseni amayunithi ngokusebenzisa izinto eziphathekayo nezimo, befunda ngendlela efanele, izinsizakukala izakhiwo zobude,zomthamo, zesisindo, zobungako bendawo kanye namafomula ukunika inani kanye nesikhathi. lobunjalo bezehlakalo,izimo, • Abafundi balinganisa izakhiwo zezimo, nezinto izinto kanye nendawo. besebenzisa amayunithi angalinganisiwe njengezandla, Kuhambelana ncamashi nobuciko, amagxathu, izitsha njll. nobuchwepheshe, nomnotho Isilinganiso wokuqonda komfundi ngokwezinga • Abafundi baqhathanisa izinto besebenzisa amagama lakhe. Lokhu kumsiza ukuba: okuqhathanisa njengokuthi kude kuna/kufishane kuna, kuyasinda kuna kulula kuna njll. • aqagele ngokuyikho, kanye • Abafundi bethulwa kumayunithi ahleliwe njengama gramu, • nokukwazi ukuqikelela isilinganiso khilogramu; ilitha, imililitha; imitha, isentimitha. ngokuyikho nokuthola imiphumela eyiyo. Imisebenzi ephathalene nesikhathi kufanele ihlelwe ngokwazi ukuthi abafundi banalo ulwazi ngokudlula kwesikhathi ngaphambi kokuba bafunde ngesikhathi. 10 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R ULWAZI LWEZIBALO INGXENYE ULWAZI OLUVULELEKILE ULWAZI OLUKHETHEKILE EmaBangeni APHANSI YOLWAZI Ngesifundo sokuqokelelwa kolwazi, Okugxilwa kukho uma kufundiswa, kufundwa umfundi uthuthukisa amakhono oku: ngokuqokelelwa kolwazi emaBangeni aphansi kusekuhlelweni kwezinto nolwazi ngezindlela ezahlukene • qoqa kube kuncike ezimpawini ezahlukene zezinto noma ulwazi. Ukuqokelelwa • hlela • Kulindeleke ukuthi abafundi bahumushe baphinde bakhe kolwazi lwezibalo • khangisa; igrafu yezithombe nebar grafu ngokukodwa nokukodwa okuhambisanayo olwazini olunikiwe. • ukuhlaziya nokuhumusha ulwazi alunikiwe. 2.6 Isisindo sezingxenye zolwazi Isisindo sezingxenye zolwazi lwezibalo kunezinhloso ezimbili: eyokuqala isisindo seluleka ngobungako besikhathi esidingekayo ukufundisa ulwazi engxenyeni ngayinye ngokwanele; eyesibili isisindo seluleka ngokusabalalisa ulwazi ekuhlolweni. Isisindo sezingxenye zolwazi siyehlukahlukana ngokwamaBanga emaBangeni aphansi. Ithebula 2.2 isisindo sezingxenye zolwazi emaBangeni aphansi ISISINDO SEZINGXENYE ZOLWAZI Ingxenye yokuqukethwe IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 Izinombolo, izimpawu kanye nobudlelwano bazo* 65% 60% 58% Amaphethini, ukuxhumana kanye ne-aljebhra 10% 10% 10% Indawo nesimo (Ijiyometri) 11% 13% 13% Isilinganiso 9% 12% 14% Ukuqokelelwa kolwazi lwezibalo 5% 5% 5% 100% 100% 100% * Ebangeni R-3, kusemqoka ukuthi izinombolo, ukusebenza kanye nobudlelwano bazo iyona esemqoka ohlelweni lwezibalo. Abafundi kufanele bakwazi ukusebenzisa izinombolo ngokukhululekile lapho sebeqede iBanga lesithathu. Inhloso ukuba abafundi bakwazi ukusebenzisa izinombolo ngokukhululeka nangokuzethemba. Ngalesizathu isikhathi sokufundisa izinombolo, ukusebenza kanye nobudlelwano bazo sesengeziwe. Umsebenzi omningi wamaphethini kufanele ubheke kakhulu ekwenzeni amaphethini ezinombolo ukuhlanganisa ulwazi lwabafundi lokusebenza ngezinombolo ngokuqhubekayo. 2.7 Izibalo emaBangeni aphansi Izibalo emaBangeni aphansi ziqinisekisa ukuxhumana kolwazi lwezibalo ebangeni – R, empilweni ngaphandle kwesikole nasemaBangeni aphakeme emfundo. Abafundi emaBangeni aphansi kumele bakhonjiswe ulwazi lwezibalo oluzobanika amathuba okwenza, ukukhuluma, nokubhala imcabango yabo. Isikhathi esisetshenziswa ekufundiseni izibalo yisona esiveza umphumela wokuthuthuka olwazini nasemakhonweni ezibalo. Imisebenzi enikwa abafundi kumele kube ezobakhulisa olwazini lwezibalo njengoba kubekiwe kunqubomgomo hayi umsebenzi nje. CAPS 11
Izibalo IBANGA R 2.7.1 Imigomo ephakanyisiwe yokuphatha ikilasi Sonke isikhathi esibekelwe ukufundisa izibalo ngelanga kufanele sithathwe njengesifundo esisodwa. Ngesikhathi sokufundwa kwezibalo kufanele kwenzeke lokhu okulandelayo: • Umsebenzi wekilasi -- Izibalo zekhanda -- ukuhlanganisa ubukeze ulwazi olufundiwe -- ukuphathwa kwekilasi (ukwabiwa komsebenzi ozimele,njll) • Ukufundisa abafundi ngamaqembu -- Ukubala -- Ukuthuthukisa ulwazi lwezinombolo (ngokukhuluma nangokwenza) -- Ukuxazulula izinkinga zezibalo (ngokukhuluma nangokwenza) -- Umsebenzi wokubhala -- Ukuthuthukisa amasu okubala (ngokukhuluma nangokwenza) -- Amaphethini -- Isimo neNdawo -- Isilinganiso -- ukuqokelelwa kolwazi lwezibalo • Umsebenzi abawenza ngokuzimela Abafundi bazokwenza bese behlanganisa babukeze ulwazi lwezibalo abalufunde beyikilasi nasemaqenjini. Umsebenzi wekilasi: lapho kugxilwa khona kakhulu ezibalweni zekhanda, ukuhlanganiswa kolwazi nokwabiwa kwemisebenzi ezimele okungenani imizuzu engama 20 ngosuku ekuqaleni kwesifundo sezibalo.kulesikhathi uthisha uzophinda asebenze nekilasi lonke ukubona abhale (uma sekufanele)igama losuku,usuku, abafundi abakhona nabangekho, nesimo sezulu.izibalo zekhanda zifaka ukubala ngokushesha njengoku “inombolo engemuva/ngaphambili kwesi 8 ingu; 2 ngaphezulu/ngaphansi kwesi 8 ngu; 4+2; 5+2; 6+2” ngalesikhathi uthisha angahlanganisa ulwazi olubukhunyana.Futhi kubalulekile ukuthi uthisha anike ikilasi umsebenzi ojwayelekille wekilasi kanye nalowo msebenzi wokuzimela abazowenza ngokwabo ngesikhathi yena eqhubeka neqembu agxile kulo. Izifundo ezigxile emaqenjini:zisebenza kahle kakhulu uma uthisha ethatha abafundi abayiqembu elincane (aBangaba 8 kuya e 12)abasezingeni elifanayo lokusebenza basebenze naye eceleni ngesikhathi amanye amaqembu esebenza ngokuzimela umsebenzi osufundiwe.kuleliqembu elinothisha benza umsebenzi wokukhuluma nokwenza emisebenzini efana nokubala, ukuqagela, ukuthuthukisa ulwazi lwezinombolo nokuxazulula izinkinga, kanye nemisebenzi ethinta amaphethini, isimo nendawo, isilinganiso kanye nokuqokelelwa kolwazi lwezibalo, okufanele kube kulungiselelwe ngokucophelela. Ukuze ugcizelele ukufunda, umsebenzi wokubhala (incwadi yokusebenza, iphepha lokusebenzela, amakhadi okusebenza njll) kufanele ube yingxenye yomsebenzi weqembu uma kungenzeka. Abafundi kumele babe nezinto zokubhala (izincwadi zokusebenza ekilasini, njll)zokwenza imisebenzi yokuxazulula izinkinga. Ngesikhathi sokusebenza ngamaqembu kumele abafundi basebenzisane bagqugquzelwe ukuba “benze, 12 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R bakhulume, batshengise bese bebhala ulwazi nemicaBanga yabo yezibalo”. Othisha kufanele Bangababukeli phansi abafundi abathatha kancane;kufanele nabo banikwe imisebenzi ezobathuthukisa olwazini lwabo.Kulula ukuqondanisa izinga lomsebenzi othe thuthu nabafundi uma iqembu uthisha asebenza nalo lisezingeni elifanayo lokusebenza.Kodwa-ke,iqembu elixube amazinga ahlukene okusaebenza lingasebenza kahle uma lenza imisebenzi efana nokwakha, isilinganiso ukwakha amaphethini noma imisebenzi yokuhlela, noma imidlalo. Imisebenzi yomfundi ngamunye: Ngesikhathi uthisha esebenza neqembu agxile kulo,abanye abafundi bazokwenza imisebenzi eminingi eyahlukene yezibalo egcizelela ihlanganise ulwazi namakhono asefundiwe ngesikhathi sokufunda emaqenjini nothisha.Lemisebenzi yokuzimela kufanele ihlelwe ngokwehlukana kwamazinga abafundi abakuwo.Imisebenzi yokuzimela ingafaka: -- Incwadi yokusebenzela; -- Amaphepha/amakhadi okusebenzela asemazingeni ahlukene uma bebala, besebenza ngezinombolo, bexazulula izinkinga zezibalo ezilula ezisesimweni esejwayelekile(izinkinga zezibalo zamagama), njll; -- Imidlalo yezibalo njenge Ludo,amadomino, amaphazili;kanye -- Imisebenzi efaka ukwakha, ukuhlela, ukwakha amaphethini noma isilinganiso. Isikhathi sezibalo kufanele silekelele abafundi abanezinkinga ekufundeni kwabo,imisebenzi yokwandisa ulwazi kulabo abafunda ngokushesha, imisebenzi yokuhlola,njll. Imisebenzi yezifundo yokuzimela neyamaqembu kufanele ibhekwe (ngokwenziwayo, nokuxoxwayo),imakwe bese ibhekwa uthisha njengemsebenzi yokuhlola ehleliwe nengahleliwe. Ukubhekisisa izimpendulo zabafundi (ngokukhuluma, ngokuxoxa, ngokwenza, ngokubhala) ezimweni zokufunda nokufundisa kusiza uthisha ukuba enze ukuhlola okuqhubekayo,ukubheka inqubekela phambili yabafundi nokuhlela nokulekelela okufanele abafundi abanezinkinga ekufundeni kwabo. 2.7.2 Abafundi abanezingqinamba ekufundeni izibalo Kusemqoka ukuthi abafundi abanezingqinamba banikwe umsebenzi yokwenza befunda.Izibonelo zokwenza use- benzisa izinto eziphathekayo nemisebenzi yokwenza kufanele yenziwe isikhathi esithe xaxa kunabanye abafundi, uma siqhubekela emsebenzini ofuna ukucatshangwa ungaholela ekudidekeni nasekudikibaleni. La bafundi Bangad- inga ukunikezwa isikhathi esingaphezulu soku; • qedela imisebenzi yokuhlola; • ukuthola amakhono okucaBanga (amaqhinga akhe) Inani lemisebenzi okufanele iqedwe kufanele ihambisane nezinga lokufunda lomfundi ngaphandle kokwehlisa izinga lolwazi namakhono. 2.7.3 Izibalo zekhanda Izibalo zekhanda zinendima enkulu kwinqubomgomo yezibalo. Amabhondi ezinombolo namathebula okuphindaphin- da okufanele abafundi bawazi noma bawakhumbule ngokushesha abhalwe ohlwini lweBanga neBanga. Ngaphezulu kwalokho , izibalo zekhala zisetshenziswa kakhulu ukuthola uhla lwezinimbolo oluphezulu ngokusebenzisa ukubal- weqe izinombolo nokwenza imisebenzi efana “nokwehla wenyuka isitbhisi sezinombolo”,isib. Uthisha weBanga le 3 angabuza imibuzo exhumene “Qala ngo 796. Yenza kube kuningi ngokuyi 7.Yebo, kuwu 803. Yenza lokho kuke nga- CAPS 13
Izibalo IBANGA R phansi ngoku 5. Yebo, kuwu 798. Yenza lokho kube ngaphezulu ngoku 10…ngaphezulu ngoku 2….ngokungaphezu- lu noku 90… ngokungaphansi ngiku 5…” njll. Lemisebenzi isiza abafundi ukwakha umugqa wezinombolo sakuhuba. Ngakhoke izibalo zekhanda zingena kakhulu kukona kokubili ukubala nokuthuthuka kolwazi lwezinombolo ngokux- humana ngezinombolo namaphethini, kungenzeka futhi ngokulinganisa nemisebenzi yokuqokelelwa kolwazi. Uma wenza izibalo zekhanda , uthisha akufanale aphoqe abafundi ukwenza izibalo zekhanda abangeke bakwazi ukuzik- hona –izinto zokubhala noma zokubala kufanele zihlale zikhona lezo abafundi aBangazidinga. 2.8 IBanga R Indlela yokufunda izibalo eBangeni – R kufanele incike emigomeni yokuhlanganisa konke abakwenzayo nasekufun- deni sakudlala. Uthisha kufanele akhuthale, njengomxhumanisi kunokuba umfundisi. Umxhumanisi wenza amathu- ba amaningi okufunda benganakile okwenzeka ngesikhathi benza imisebenzi eminingi yobuntwana njengokudlala ngokukhululeka ekhoneni labo lamaphupho noma esizindeni sokwakha amabhuloki,iimidlalo yesihlabathi namanzi elawulwa uthisha egxile olwazini lwezibalo njengokubala, ukuthuthukiswa kolwazi lwezinombolo, indawo nesimo, amaphethini, isikhathi nezinye imisebenzi ezingenelayo yezibalo. Umbala awusilo ulwazi lwezibalo ngokuzimele, kodwa lungasetshenziswa ekuthuthukisweni kokukhuliswa kolwazi lwezibalo emsebenzise efana nokuhlele, ukwen- za amaqoqo nokuhlela ngendlela ethile. Konke okufundwa eBangeni – R okufaka impilo yasekilasini nokufunda nokufundiswa, kufanele kubasize, kubakhu- lise kwizingxenye zonke zempilo. Ukuthuthukiswa kuyingxenye kokwenzeka ezibalweni okufaka nokuthuthuka ngokwengqondo (ukuxazulula izinkinga, ukucaBanga ngendlela ehlelekile), ukuthuthukiswa kolimi (ulimi lwezibalo) imicabango nemizwa kanye nokuthuthuka ngokwenhlalo. Konke lokhu kungathuthukiswa, ngezindaba, amaculo, imilolozelo, imidlalo Yeminwe neyamanzi, izinto zokudlala ezifundisayo okufaka kuzo imidlalo yamabhodi, yokwakha nokubona (isisindo, isikhathi, umthamo, isilinganiso, njll), imidlalo yemicabango, imidlalo yangaphandle” nemidlalo yasenkundleni”. Izinhlobo eziningi zemidlalo zingafaka izingxenye zezibalo, isibonelo: ukukala ngesikhathi sokukha- thi sokupheka noma ukubala ngesikhathi sokuthenga. Ngamanye amagama ukufundwa kwezibalo zokuqala nolwazi oluhambisana nazo njengokufundisa okufanele, ku- hambisana nemigomo elanselayo lapho khona abantwana bedlula kuwona womathathu amazinga okufunda, lawa: • Ukusetshenziswa komzimba (ukufunda ulwazi ngomzimba nemizwa); • ukusetshenziswa kwezinsiza kufunda eziphathekayo (3-D, ukusetshenziswa kwezinhlobo ezahlukene zezinto njengamabhuloki, izivalo zamabhodlela, izinti zokubala nezinye izinto ezibazungezile); kanye • Ukusetshensizwa komfanekiso osephepheni (imidwebo njengezithombe, amakhadi okuqondanisa njll) Onyakeni weBanga R uhlelo lwesikhathi lubizwa ngokuthi uhlelo losuku (bheka umbhalo 1)lwakhiwe izinhlaka ez- intathu ezibizwa: • Imisebenzi eholwa uthisha; • Imisebenzi yansukuzonke;kanye • Imisebenzi esungulwa abafundi noma imidlalo ekhululekile. Ukugcizelela kukona konke kufanele kube sekusebenziseni lezi zingxenye zohlelo losuku ukuthuthukisa ukufunda 14 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R Umbhalo 1: Uhlelo Lwansuku zonke IBanga R (UKUSUKA ± 7:30 – 13:00) IZIBALO UKUFIKA NEMIDLALO EKHULULEKILE • Imisebenzi ehlelwe Ukubingelela Izindaba Izibalo nge-(caps) yezibalo Ishadi lesimo sezulu Iregista • Imisebenzi yomculo namaculo Imizuzu: Ulimi, Amakhono empilo • Imisebenzi emayelana 36 UMSEBENZI OHOLWA UTHISHA nokucaBanga Izibalo; Ulimi; Amakhono Empilo • Imilolozelo enokubala • Ingxoxo ngezihlokwana • Ubuciko bokuhlola • UMSEBENZI WAMAKHONO • Ukudlala ngokukhululeka (nsukuzonke: OKUMQOKA oku-1 kanye 2/3 imisebenzana • Imidlalo yokuzenzisa • Inqubo Imizuzu: yokulekelela • Ukulingisa • UKUDLALA • Ukudlala ngokwakha ULIMI 50 OKUKHULULEKILE • Amabhuloki • Imisebenzi ngokwe • UKUHLANZWA • ukufunda nqutahlelo (ulimi KWANGAPHAKATHI lwasekhaya) • Amathoyisi • Imidlalo ecabangisayo • Izindaba Imizuzu: • Iphazeli • Ukulingisa ISIKHATHI SOKUZIKHULULA ULimi, Izibalo, Amakhono Empilo • Ikhona lezincwadi • Izincwadi / izithombe 30 • Isikhathi sokuthula • Ukufunda ngezithombe • Indawo enokuthula • Ukuxoxa ngezithombe Imizuzu: UMSEBENZI OHOLWA UTHISHA Izibalo; • Imisebenzi emayelana 10 Ulimi; Amakhono Empilo nokucaBanga • Iphosta yabazali Imizuzu: ISIKHATHI SOKUDLA Ulimi, Izibalo, • Incwadi yabazali 20 Amakhono Empilo • Izindaba • Umdlalo wamanzi • Imilolozelo nezinkondlo • Umdlalo wesihlabathi • Okuqoshiwe • Ukulingisa Imidlalu ekhululekile • Ukuxoxa ngezihlokwana Imizuzu: • Umdanso ngaphandle nokuqoqa • Imidlalo yokunyakazisa • Imijikelo/ozwingi 60 imizimba • Amathoyizi • Inqubo anamasondo • Imidlao ekhululekile • Amathoyizi okufundisa • Ukudlala ngokukhululeka • Amathayi Imizuzu: Isikhathi sokuzikhulula • Ukunyakaziswa Izibalo, Ulimi, Amakhono Empilo komzimba AMAKHONO EMPILO 10 • Imidlalo • Imisebenzi ehlelwe ngokwe- caps (amakhono empilo) Imizuzu: UMSEBENZI OHOLWA UTHISH • Imidlalo yokunyakazisa 30 Izibalo, Ulimi, Amakhono Empilo umzimba • Ukucula namaculo Imizuzu: • Imilolozelo nezinkondlo INDABA nsuku zonke 30 • Ingxoxo ngezihlokwana • Izinsuku zokuzalwa Isikhathi sokuphumula/esokuthula kanye nosokuhamba • Inqubo • Ukudlala ngokukhululeka CAPS 15
Izibalo IBANGA R izibalo zokuqala ngokuthokozisayo nokwenzeka kungalindelekile esimweni esejwayelekile. Isibonelo: ukufundwa kwezibalo ezilawulwa uthisha ngesikhathi seringi. Amaringi amaningi anganikwa isikhathi sokugxila ezibalweni. Iringi yasekuseni ngesikhathi sokubingelela nokubizwa kwamagama kunikeza amathuba okudlala ngezinombolo, njen- gokubala.Amanye amaringi, njengeringi yezibalo , amaringi emicabango, eminyakazo, umculo nobuchwepheshe zingagxila ekunikezeni izibalo. Imisebenzi yokuzenzela ingagcizelela izibalo, kusetshenziswa izimo ezisazibalo mdwebo ezifana njengezindilinga, nezikwele ukwenza ikholaji noma ukwakha iphethini yokufaka isithombe. Ishadi lesimo sezulu, ikhalenda neringi yezinsuku zokuzalwa nacho kunika amathuba okuvaza ulwazi lwezibalo.Ulwazi lukathisha nokuzinikela olungenyusa izinga lokufunda. • Okwenziwa njalo, Lapho abafundi befunda ngokwenza, njengesikhathi sokudla, ukufika, ukugoduka/ukuya ekhaya, nokuya endlini encane, kunganikwa ukugxilwa ezibalweni. Abantwana abagqoke okubomvu, isibonelo, baya endlini encane kuqala (umbala nenombolo esho isikhundla), umntwana ngamunye uthola ipuleti nesinkwa (okukodwa nokukodwa okuqondanayo), UThandi angathanda isinkwa sesibili, uSipho akasithandi esesibili. Lokhu kulekelela ekuboneni nasekufundiseni , Ngamanye amazwi kuba umxhumanisi wokufunda. • Ngesikhathi sokudlala ngokukhululekile uthisha angathuthukisa ulwazi lwezibalo zokuqala ngokuhlela kahle indawo yokudlala ngokukhululekile.Ukudlala okukhululekile okuphandle okunjengokugibela isitebhisi esenziwe ngezingodo kungathuthukisa ulwazi lolimi lwezibalo olufana nophezulu/phansi, ngenhla/ ngenzansi, ukushesha / nokuhamba kancane, njll. Umdlalo wamanzi nesihlabathi kungathuthukisa ukuqonda ulwazi njenge isisindo, umthamo nokumumethwe. Yonke lemisebenzi izothuthukisa amakhono okusebenza kwengqondo, okuholela ekutholeni ukufunda okuhlelekile kolimi nezibalo. Izibonelo zalamakhono: -- ukuthuthukiswa kolwazi lokuqonda isikhundla sakhe nendawo isib. Ngemuva, ngaphambili, ngaphansi noma eceleleni kwento (lokhu kunga xhumana nesikhundla senombolo ezibalweni); kanye -- ukuqonda izinkomba kanye nezinhlangothi (lokhu kungaxhumana nezinombolo nokwakheka kwezinhlamvu, kanye nokufunda kusukela kwesokudla kuya kwesobunxele) Ukwenza okuchazwe ngenhla kuchaza indlela yokusebenza kweBanga -R ekuxazululeni izinkinga ekucaBangani okuhlelekile, kanye nemfundo yobuzwe egxile ekubambisaneni nasekuxoxisaneni. Ngokusebenzisa izikhathi zo- kufundisa uthisha angagqugquzela abantwana ukubheka izinqumo abazenzayo nokuqagela okungase kwenzeke, isib. Uma bebuka isitsha samanzi okudlala asetshenziswe emdlalweni wamanzi singamumatha amanzi amningi ukunanoma isiphi esinye isitsha. Ngokwenza izincomo ezilekelelayo nokumenza umntwana ukuba acabange ngezinye izindlela zokuxazulula izink- inga, uthisha angagqugquzela abantwana ukuba bacabange kabanzi ngalento nokuthola izizathu ezifanele zez- inqumo ezifanele. Ngalendlela akuzona kuphela izibalo ezithuthukayo kodwa ukuthuthuka komntwana ngokuphelele nezizinda ezisekele amaCAPS ziyasebenza. Ukuhlolwa eBangeni – R kumele kungabi okuhlelekile nabafundi Bangakuzweli ukuhlolwa. Ngakho – ke akukho uku- hlola eBangeni – R. Umsebenzi ngamunye kufanele ulungiselelwe kahle ukuze kuthuthukiswe amakhono. Ukuhlola eBangeni – R kwenzeka ngenkathi uthisha ebabuka benza bese ebhala phansi akubonile ngokwenza komfundi, kumele akwenze ngokusebenzisa uhlu lwezinto azibhekayo. Ngokuqhubeka konyaka uthisha uzokwakha isithombe esiphelele somntwana, esiveza lokho akwazi ukukwenza nangakwazi ukukwenza. Lokhu kunika ithuba lokuthi lokhu angakwazi ukukwenza kubhekisiswe nalokho akwazi ukukwenza kuthuthukiswe. Ikilasi leBanga – R elihlelwe ngendlela yokubheka phambili, elilandela imigomo yokufunda ngendlela engaguquki 16 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R “nenemigomo emile” kufanele ligwenywe, njengoba ingavumeli ukutholakala kolwazi lwezibalo emntwaneni we- Banga –R. IBanga –R akufanele libe ikilasi elibukeka njengeleBanga-1. Linezinto zalo ezehlukile ezincike ekutheni abantwana baleliBanga bazibona kanjani izinto emhlabeni wobuntwana bebebethola nolwazi, amakhono, nezim- fundiso ezizobavumela ukwenyusa amathuba atholakala eminyakeni yokufunda okuhlelekile. 2.9 Izinsizakufundisa ezinconyiwe kumaBanga aphansi ekilasini lezibalo • Izinto zokubala • Idayisi elikhulu • Ibhodi lezinombolo elikhulu • Ishadi lobude • Igridi enkulu tezinombolo esukela 1-100 nesuka ku 101-200 (amashadi-100) • Imigqa yezinombolo ehlukene (ovundlile nosuka phezulu uya phansi) • Amafuladi khadi • Imali yokudlala-ewuhlweza nengamaphepha • Ikhalenda yalowo nyaka • Iwashi elikhulu lezinti lasodongeni • Isilinganiso sokuzimelela • Amabhuloki okwakha • Ubumba lokudlala • Izinhlobo ezahlukene zamabhokisi ezinezimo nobungako obungafani ezitholakala emakhaya • Amabhodlela ayiplastiki anhlobonhlobo nezitsha zokuchaza nokuqhathanisa okumemethwe • Izibonelo ezinhle zokuyindilinga (Ibhola), iprizimu ewunxande (ibhokisi), ikhiyubhu, ikhoni, iphiramadi nesilinda.uthisha angazenzela lezinto ngokwakhe. • Izikwele ezingamaplasitiki noma ezingamakhadibhodi, onxande abahlukene, izindilinga, onxantathu abahlukene abawubungakho obuhlukene • Imidlalo yezibalo, isib uLudo, Izinyoka nezitebhisi, amaphazili, amadomino, aTangrams njll. • Okudingeka ebangeni R no 1 -- Izindawo zemidlalo yamanzi nesihlabathi -- Izinto zokugibela, ezokuzimelela, ezokujikela nezokweqa -- Isitolo sokudlala esinezinto zokuthengwa ngemali yokudlala -- Izinhlobo zemidlalo ehlukene njengokuthi ‘yini esesikweleni? -- Amabhuloki CAPS 17
Izibalo IBANGA R ISIGABA SESI – 3: UKUCACISA OKUQUKETHWE NOKUQONDWE NGQO 3.1 Isingeniso Emfundweni yamazinga aphansi kunezingxenye ezinhlanu zolwazi lwezibalo: • Izinombolo, izimpawu kanye nobudlelwano bazo • Amaphethini, ukuxhumana kanye ne-Aljebhra • Indawo nesimo (Ijiyometri) • Isilinganiso • Ukuqokelelwa kolwazi lwezibalo Ezibalweni ingxenye ngayinye yolwazi yehlukaniswe ngezihlok , njenge ndawo nesimo emaBangeni aphansi esinye isihloko singe zimo ezinhlangothi mbili.Isihloko ngasinye siluveza kahle ulwazi namakhono. Ingxenye yesi-3 kumaBanga aphansi kumaCAPS ezibalo iveza iphinde icacise ngolwazi oludingekayo. 3.2 OKUQUKETHWE OKUQONDWE NGQO OKUKHOMBISA INQUBEKELA PHAMBILI Ithebula lolwazi oluqukethwe emaBangeni aphansi lukhombisa ngqo inqubekela phambili yolwazi namakhono kusuka eBangeni R kuya eBangeni 3. Ithebula leBanga likhombisa inqubekela phambili yolwazi namakhono kuwona omane amathemu onyaka. Kwezinye izihloko ulwazi namakhono kuyafana kwamanye amaBanga amabili noma amathathu alandelanayo. Incazelo yolwazi inika inqubomgomo emayelana nokuthi inqubekela phambili izohamba kanjani kulamaBanga. Incazelo enemininingwane yolwazi kufanele ifundwe ngokuhlanganyela nencazelo yolwazi. Ulwazi jikelele emaBangeni aphansi lukhombisa ingqubekela phambili yengxenye yolwazi; izinombolo, ukusebenza kanye nobudlelwano bazo, amaphethini, imisebenzi kanye ne-aljibhra, indawo nesimo, isilinganiso, ukuqokelelwa kolwazi lwezibalo kumaBanga aphansi kusetshenziswa lelithebula elilandelayo: 18 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ULWAZI JIKELELE EmaBangeni APHANSI 1. IZINOMBOLO, IZIMPAWU KANYE NOBUDLELWANO BAZO CAPS INQUBEKELAPHAMBILI KWIZINOMBOLO, UKUSEBENZA KANYE NOBUDLELWANO • Inqubekela phambili ebalulekile kwizinombolo, ukusebenza kanye nobudlelwano yenzeka ngezindlela ezintathu: -- Uhlelo lwezinombolo luyakhula -- Ukwethulwa kwezinhlobo ezahlukahlukene zezinombolo -- Ukushintsha kwamasu okubala • Ngesikhathi uhlelo lokuthuthukisa izinombolo lukhula kuze kufinyelele ebangeni le – 3, kulindeleke ukuthi abafundi bathuthuke kangcono kumasu okubala. • Izinkinga ezisesimweni esejwayelekile kumele zithathe uhla lwezinombolo zeBanga kanye nokubala kwabafundi okusezingeni elifanele. ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 UKUTHUTHUKISWA KOLWAZI LWEZINOMBOLO: Ukubala kusetshenziswa izinombolo eziphelele 1.1 Bala izinto eziphathekayo Bala izinto eziphathekayo Bala izinto eziphathekayo Bala izinto eziphathekayo Bala izinto Qagela bese ubala izinto okungenani Qagela bese ubala izinto okungenani Qagela bese ubala izinto okungenani Qagela bese ubala izinto okungenani eziyi – 10 ngokuyikho nsukuzonke. ezingama – 50 ngokuyikho ezingama – 200 ngokuyikho ezingama – 1000 ngokuyikho nsukuzonke. Gqugquzela ukubala nsukuzonke. Gqugquzela ukubala nsukuzonke. Gqugquzela ukubala ngamaqoqo. ngamaqoqo. ngamaqoqo. 1.2 Bala ukusuka phambili uye emuva Bala uya phambili ubuye uye emumva Bala uye phambili ubuye uye Bala uye phambili ubuye uye ngakunye kusukela koku 1 – 10; ngakunye kusukela kunoma iyiphi emumva: emumva: Bala uye inombolo phakathi kuka 0 – 100; • Ngakunye kusukela kunoma iyiphi phambili Sebenzisa imilolozelo efaka • Ngakunye kusukela kunoma iyiphi nasemuva izinombolo kanye namaculo Bala uye phambili: inombolo phakathi kuka 0-kuya e inombolo phakathi kuka 0-kuya e 200 1000 • Bala ngama -10 phakathi kuka - 0 • Bala ngama – 10 kusukela kunoma • Bala ngama – 10 kusukela kunoma kuya e – 100 iyiphi inombolo phakathi kuka -0 iyiphi inombolo phakathi kuka -0 kuya e – 200 kuya e – 1000 • Bala ngokuyisi – 5 phakathi kuka -0 • Bala ngokuyisi – 5 kusukela • Bala ngokuyisi – 5 kusukela kuya e – 100 kunoma iyiphi inombolo phakathi kunoma iyiphi inombolo phakathi kuka – 0 kuya e – 200 kuka – 0 kuya e – 1000 • Bala ngoku -2 phakathi kuka -0 • Bala ngaku – 2 kusukela kunoma • Bala ngaku – 2 kusukela kunoma kuya e – 100 iyiphi inombolo phakathi kuka iyiphi inombolo phakathi kuka 0- 0-kuya e 200 kuya e-1000 • Bala ngaku – 3 kusukela kunoma • Bala ngaku – 3 kusukela kunoma iyiphi inombolo phakathi kuka – 0 iyiphi inombolo phakathi kuka – 0 kuya e – 200 kuya e – 1000 • Bala ngaku – 4 kusukela kunoma • Bala ngaku – 4 kusukela kunoma iyiphi inombolo phakathi kuka – 0 iyiphi inombolo phakathi kuka – 0 19 kuya e – 1000 kuya e – 200 • Ngama – 20, 25, 50, 100 kuze Izibalo IBANGA R kufike okungenani e – 1000
ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 UKUTHUTHUKISWA KOLWAZI LWEZINOMBOLO: Okumele izinombolo eziphelele 20 1.3 Buka, ukhombe ubuye ufunde Buka, ukhombe ubuye ufunde Buka, ukhombe ubuye ufunde Buka, ukhombe ubuye ufunde izinombolo izimpawu zezinombolo izinombol izinombolo Izimpawu namagama • Buka, ukhombe ubuye ufunde • Buka, ukhombe ubuye ufunde • Buka, ukhombe ubuye ufunde • Buka, ukhombe ubuye ufunde ezinombolo uphawu lwezinombolo kusukela uphawu lwezinombolo kusukela uphawu lwezinombolo kusukela ku uphawu lwezinombolo kusukela ku koku – 1 kuya e – 10. koku – 1 kuya e – 100. – 0 kuya e – 200. – 0 kuya e – 1 000. • Buka, ukhombe ubuye ufunde • Bhala izimpawu zezinombolo • Bhala izimpawu zezinombolo • Bhala izimpawu zezinombolo Izibalo IBANGA R amagama ezinombolo kusukela kusuka ko -1 kuya ema - 20 kusuka ko -1 kuya ema - 200 kusuka ko -1 kuya ema – 1 000 koku – 1 kuya e – 10 • Buka, ukhombe ubuye ufunde • Buka, ukhombe ubuye ufunde • Buka, ukhombe ubuye ufunde amagama ezinombolo kusukela amagama ezinombolo kusukela ku amagama ezinombolo kusukela ku koku – 1 kuya e – 10. – 0 kuya e – 100. – 0 kuya e – 1 000. • Bhala amagama ezinombolo • Bhala amagama ezinombolo • Bhala amagama ezinombolo kusukela koku – 1 kuya e - 10 kusukela ku – 0 kuya e - 100 kusukela ku – 0 kuya e – 1 000 • UKUTHUTHUKISWA KOLWAZI L WEZINOMBOLO: Chaza, qhathanisa uphinde uhlele izinombolo eziphelele 1.4 Chaza, qhathanisa bese uhlela Chaza, qhathanisa bese uhlela izinto iqoqo lezinto kuyofika e-10. kuyofika e-20. Chaza, qhathanisa ubuye • Chaza izinombolo eziphelele kuya • Chaza uqhathanise iqoqo lezinto uhlele izinombolo e-10. ngokuningi, okuncane, okulinganayo • Qhathanisa lezizinto ezimbili • Chaza uhlele iqoqo lezinto kusukela ozinikiwe ngobukhulu, ngobuncane, kokuningi kuya kokuncane, okuncane kunokunye, okukhulu nokuncane kuya kokuningi kunokunye, okungaphezulu kunokunye, okungaphansi kunokunye, okulinganayo, okuningi kakhulu, okuncane kakhulu, okumbalwa kuze kufike e-10. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola • Hlela izinto eziqoqiwe ezingaphezu kokubili kusuka kokuncane kakhulu kuya kokukhulu kakhulu kuze kufike e-10.
ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 1.4 Chaza, qhathanisa bese uhlela Chaza, uqhathanise ubuye uhlele Chaza, uqhathanise ubuye uhlele izinombolo kuyofika e-20. izinombolo kuya ema – 99 izinombolo kuya ema – 999 CAPS Chaza, qhathanisa ubuye • Chaza bese uqhathanisa izinombolo • Chaza bese uqhathanisa izinombolo • Chaza bese uqhathanisa izinombolo uhlele izinombolo eziphelele ngokubancane eziphelele kuze ufike ema – 99 eziphelele kuze ufike ema – 999 ukunenye,enkulu ukunenye kanye usebenzisa okuncane kunokunye, usebenzisa okuncane kunokunye, neningi ukunenye, nengaphansi okukhulu kunokunye, okungaphezulu okukhulu kunokunye, okungaphezulu ukunenye, nelinganayo kunokunye, okungaphansi kunokunye, okungaphansi kunokunye kanye nokulinganayo kunokunye kanye nokulinganayo • Chaza bese uhlela izinombolo • Chaza bese uhlela izinombolo • Chaza bese uhlela izinombolo kusukela kwencane kakhulu kuyofika eziphelele kuyofika ema-99 kusukela eziphelele kuze kufike ema - 999 kwenkulu kakhulu nakwenkulu kwencane kakhulu kuyofika kusukela kwezincane kakhulu kakhulu kuyofika kwencane kakhulu kwenkulu kakhulu nakwenkulu kuya kwezinkulu kakhulu, ezinkulu kakhulu kuyofika kwencane kakhulu kakhulu kuya kwezincane kakhulu. Sebenzisa izinombolo ezisho Sebenzisa izinombolo ezisho Sebenzisa izinombolo ezisho Sebenzisa izinombolo ezisho isikhundla ukukhombisa ukuhleleka, isikhundla ukukhombisa ukuhleleka, isikhundla ukukhombisa ukuhleleka, isikhundla ukukhombisa ukuhleleka, indawo noma isikhundla. indawo noma isikhundla. indawo noma isikhundla. indawo noma isikhundla. • Thuthukusa ukuqaphela izinombolo • Beka izinto emugqeni • Beka izinto emugqeni • Sebenzisa, ufunde uphinde ubhale ezisho isikhumdla isib. Okokuqala, ngokulandelana kusukela ngokulandelana kusukela izinombolo ezimele isikhundla okwesibili, okwesithathu kuyofika kweyokuqala kuya kweyeshumi kweyokuqala kuya kweyamashumi kwesithupha nokokugcina noma eyokuqala kuya amabili noma eyokuqala kuya kweyokugcina. Isib. Okokuqala, kweyokugcina. Isib. Okokuqala, okwesibili, okwesithathu ... okwesibili, okwesithathu ... okweshumi okwamashumi amabili UKUTHUTHUKISWA KOLWAZI LWEZINOMBOLO: Ubungako benani lenombolo 1.5 Qala ukubona ubungako benani Qala ukubona ubungako benani Qala ukubona ubungako benani benombolo okungenani izinombolo benombolo okungenani izinombolo benombolo okungenani izinombolo Ubungako ezingambili kufinyelela ema – 20 ezingambili kufinyelela ema – 99 ezingantathu kufinyelela ema – 999 benani lenombolo • Hlakaza izinombolo ezihamba • Hlakaza izinombolo ezihamba • Hlakaza izinombolo ezihamba ezingambili kubalwa ngamashumi ngambili kufinyelela ema – ngantathu kufinyelela kuma – 999 nangokukodwa /imivo. 99 kubalwa ngamashumi bebala ngamakhulu, ngamashumi nangokukodwa /imivo. nangokukodwa/imivo. • Ukukhomba ubuye usho ubungako • Ukukhomba ubuye usho ubungako benombolo ngayinye. benombolo ngayinye 21 Izibalo IBANGA R
ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 XAZULULA IZINKINGA ezisesimweni ESEJWAYELEKILE 22 1.6 Sebenzisa lamasu kuze kufike e - 10: Sebenzisa lamasu alandelayo Sebenzisa lamasu alandelayo Sebenzisa lamasu alandelayo ukuxazulula izinkinga nokuchaza ukuxazulula izinkinga nokuchaza ukuxazulula izinkinga nokuchaza Amasu izixazululo zezinkinga: izixazululo zezinkinga: izixazululo zezinkinga: okuxazulula izinkinga • Izinsiza kufundisa eziphathekayo, • Izinsiza kufundisa eziphathekayo, • Imidwebo noma izinsiza kufundisa Isib. Izinto zokubala isib. (izinto zokubala)Amatshe, eziphathekayo, isib. (izinto ummbila, ubhontshisi njll. zokubala) amatshe, ummbila, • Isitebhisi sezinombolo ubhontshisi Izibalo IBANGA R esiphathekayo • Izithombe ukuze kudwetshwe izibalo zengxoxo • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa kabili ngokulingana kabili ngokulingana kabili ngokulingana • Umugqa wezinombolo ohambisana • Umugqa wezinombolo • Umugqa wezinombolo nezinto eziphathekayo • Sondezela emashumini 1.7 Xazulula izibalo zamagama Xazulula izibalo zamagama Xazulula izibalo zamagama Xazulula izibalo zamagama (izibalo zengxoxo) ngokwesimo ngokwesimo esejwayelekile ngokwesimo esejwayelekile ngokwesimo esejwayelekile Ukuhlanganisa esejwayelekile ubuye uchaze ubuye uchaze isixazululo sakho ubuye uchaze isixazululo sakho ubuye uchaze isixazululo sakho nokususa isixazululo sakho esifaka esifaka ukuhlanganisa nokususa esifaka ukuhlanganisa nokususa ezinkingeni ezifaka ukuhlanganisa ukuhlanganisa nokususa esinezimpendulo ezifinyelela ema – esinezimpendulo ezifinyelela ema – nokususa eziholela ezimpendulweni esinezimpendulo ezifinyelela e – 10. 20. 99 kufinyelela ema – 999 1.8 Xazulula izibalo zamagama Xazulula izibalo zamagama Xazulula izibalo zamagama ngokwesimo esejwayelekile ubuye ngokwesimo esejwayelekile ubuye ngokwesimo esejwayelekile ubuye Ukuhlanganisa uchaze isixazululo sakho esifaka uchaze isixazululo sakho esifaka uchaze isixazululo sakho esifaka okuphindaphin- ukuhlanganisa okuphindaphindayo ukuhlanganisa okuphindaphindayo ukuhlanganisa okuphindaphindayo dayo okuholela okunemiphumela efinyelela ema – 20. okunemiphumela efinyelela ema – 50 okunemiphumela efinyelela e – 100 ekuphindaphin- deni 1.9 Chaza uxazulule izisombululo Xazulula uchaze izixazululo Xazulula uchaze izixazululo Xazulula uchaze izixazululo Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola ezimayelana nezibalo zamagama zezinkinga eziphathekayo kufaka zezinkinga eziphathekayo kufaka zezinkinga eziphathekayo kufaka Ukuhlela nga- ngokwesimo esejwayelikle (izibalo ukwahlukaniselana ngokulinganayo, ukwahlukaniselana ngokulinganayo, ukwahlukaniselana ngokulinganayo, maqoqo nokuh- zengxoxo) okufaka ukwahlukaniseana uhlele ngamaqoqo ezinombolo uhlele ngamaqoqo kufinyelela ema – uhlele ngamaqoqo kufinyelela e – lukaniselana ngokulinganayo, ukuhlele ngamaqoqo eziphelele kuze kufike ema – 20 50 kanye nezimpendulo ezingafaka 100 kanye nezimpendulo ezingafaka okuholela ekwahl- izinombolo eziphelele kuze kufike e kanye nezimpendulo ezingafaka izinsalela. izinsalela. ukaniseni 10 kanye nezimpendulo ezingafaka izinsalela. izinsalela.
ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 1.10 Xazulula uchaze izixazulo Xazulula uchaze izixazulo ngezinkinga eziphathekayo ezifaka ngezinkinga eziphathekayo ezifaka CAPS Ukuhlukaniselana ukwabelana ngokulinganayo ukwabelana ngokulinganayo okuholela okuholela kwizixazululo ezifaka okuholela kwizixazululi ezifaka kumaqhezu ingxenye eyodwa kokuphelele. ingxenye eyodwa kokuphelele kanye nezingxenye ezingaphezu kweyodwa kokuphelele. 1.11 Thuthukisa ulwazi lwemali • Ukukwazi ukubona nokukhomba • Ukuwazi ukubona nokukhomba • Ukuwazi ukubona nokukhomba esetshenziswa eNingizimu Afrika imali yaseNingizimu Afrika imali yaseNingizimu Afrika yonke imali ewuhlweza Imali ewuhlweza nengamaphepha. ewuhlweza (5c, 10c, 50c,R1, R2, ewuhlweza (5c, 10c, 50c,R1, nengamaphepha esetshenziswa R5), nengamaphepha (R10, R20) R2, R5), nengamaphepha (R10, eNingizimu Africa R20,R50) • Ukuxazululwa kwezinkinga zemali • Ukuxazululwa kwezinkinga zemali • Ukuxazululwa kwezinkinga ezifaka isamba noshintshi kulemali ezifaka isamba noshintshi kulemali zemali ezifaka isamba noshintshi – 20c, R20 – 90c, R99 owuhlweza nemali yamaphepha • Guqula imali ewuhlweza ibe amaphepha; eyamaphepha ibe uhlweza . UKUBALA OKUKHULULEKILE 1.12 Sebenzisa lamasu alandelayo uma Sebenzisa lamasu alandelayo uma Sebenzisa lamasu alandelayo uma ubala: ubala: ubala: Amasu (izindlela noma amaqhinga) • Imidwebo noma izinsiza kufundisa • Imidwebo noma izinsiza kufundisa eziphathekayo zokubala eziphathekayo zokubala • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa kabili ngokulingana kabili ngokulingana kabili ngokulingana • Umugqa wezinombolo ohambisana • Umugqa wezinombolo • Umugqa wezinombolo nezinto eziphathekayo. • Ukusondezela emashumini 1.13 Xazulula ngomlomo izinkinga • Hlanganisa kuze kufike kuma – 20 • Hlanganisa kuze kufike kuma – 99 • Hlanganisa kuze kufike kuma – zokuhlukanisa nokuhlanganisa 999 Ukuhlanganisa • Susa ema – 20 • Susa ema – 99 ezinezixazululo ezifinyelela e-10. nokususa • Susa ema – 999 • Sebenzisa izimpawu ezifanele (+, • Sebenzisa izimpawu ezifanele (+, –, =, ) –, =, ) • Sebenzisa izimpawu ezifanele (+, –, =, ) • Yenza uphindelela amabhondi kuze • Yenza uphindelela amabhondi kuze kufike e – 10 kufike e – 20 • Yenza uphindelela amabhondi 23 kuze kufike ema – 30 Izibalo IBANGA R
ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 1.14 • Hlanganisa inombolo efanayo • phindaphinda izinombolo kusukela • Phindaphinda noma iyiphi 24 ngokuphindelela kufinyelela ema kweyodwa kuya kwezilishumi ngoku inombolo ngoku -2,3,4,5,10 kuze Ukuhlanganisa ngokuphindelela – 20 - 2,5,3 nangoku-4 kuze kufike ema kufike e– 100 okuholela • Sebenzisa izimpawu ezifanele (+, – 50 • Sebenzisa izimpawu ezifanele (x, ezibalweni =, ) • Sebenzisa izimpawu ezifanele (+, ) zokuphindaphinda x, =, ) 1.15 • Hlukanisa izinombolo kufinyelela Ukwahlukanisa e - 100 ngalezi zinombolo: Izibalo IBANGA R 2,3,4,5,10 • Sebenzisa izimpawu ezifanele (÷, =, ) 1.16 Ulwazi lwezinombolo: Uhla Ulwazi lwezinombolo: uhla Ulwazi lwezinombolo: uhla Ulwazi lwezinombolo: uhla Izibalo zekhanda olufinyelela e-10 olufinyelela e – 20 olufinyelela e – 99 olufinyelela e –1000 Umsebenzi ngamunye uqala • Shono inombolo engaphambi noma ngezibalo zekhanda: emuva kwenombolo enikiwe. • Hlela iqoqo olinikwe lezinombolo • Hlela iqoqo olinikwe lezinombolo • Bala izinto zansukuzonke • Hlela iqoqo olinikwe lezinombolo ezikhethiwe. ezikhethiwe. • Bala uye phambili ubuye uye ezikhethiwe. • Qhathanisa izinombolo kufinyelela • Qhathanisa izinombolo kufinyelela emumva • Qhathanisa izinombolo kufinyelela ema-99 bese usho ukuthi iyiphi ema-1000 usho ukuthi iyiphi • Ukubala ngezinombolo ezisho ema-20 usho ukuthi iyiphi enkulu enkulu noma encane ngoku enkulu noma encane ngoku isikhundla noma encane ngokukodwa noma -1.2,3,4,5,10 -1.2,3,4,5,10 okubili. • Shaya izandla kaningi/ kambalwa • Ikuphi ukushaya okuningi/ okuncane/okungaphezulu/ okumbalwa • Iyiphi inombolo eba ngaphambili/ ngemimva/ ephakathi Ukukhumbula okusheshayo: Ukukhumbula okusheshayo: Ukukhumbula okusheshayo: • Imigomo yokuhlanganisa nokususa • Imigomo yokuhlanganisa nokususa • Khumbula imigomo ukufika e -10. kufika ema-20 yokuhlanganisa nokususa kufika Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola • Susa noma uhlanganise ubala ema-20 ngokuyishumi kusukela ku-0 kuya • Susa noma uhlanganise ubala e-100 ngokuyishumi kusukela ku-0 kuya e-100 • Imigomo yikuphindaphinda usebenzisa: -- Ithebula lokuphindaphinda ngokubili kufika ema - 20 -- Ithebula lokuphindaphinda ngokuyi - 10 kufika e – 100
ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 1.16 • Imigomo yokuhlukanisa izinombolo: CAPS Izibalo zekhanda -- Hlukanisa ngokubili kufinyelela ema – 20 -- Hlukanisa ngokuyi – 10 kufinyelela e – 100 Amaqhinga okubala: Amaqhinga okubala: Amaqhinga okubala: Sebenzisa amaqhinga okuhlanganisa Sebenzisa amaqhinga okuhlanganisa Sebenzisa lamaqhinga alandelayo: nokususa ngokuyikho: nokususa ngokuyikho: • Beka inombolo enkulu kuqala • Beka inombolo enkulu kuqala ukuze • Beka inombolo enkulu kuqala ukuze ukuze ubale uqhubeke noma ubale uqhubeke noma ubala uya ubale uqhubeke noma ubala uya ubala uya emumva. emumva. emumva. • Umugqa wezinombolo. • Umugqa wezinombolo. • Umugqa wezinombolo. • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa kabili ngokulingana kabili ngokulingana kabili ngokulingana • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Sebenzisa ubudlelwano phakathi • Sebenzisa ubudlelwano phakathi kokuhlanganisa nokususa. kokuhlanganisa nokususa. • Sebenzisa ubudlelwano phakathi kokuphindaphinda nokuhlukanisa. 1.17 • Sebenzisa bese usho ingxenye • Sebenzisa bese usho ingxenye eyodwa kokuphelele kwizimo eyodwa kokuphelele kanye Amaqhezu ezejwayelekile ufaka ohhafu, nezingxenye ezingaphezulu amakota, okukodwa kokuthathu kweyodwa kokuphelele nokukodwa kokuhlanu. kwizimo ezejwayelekile kufaka ohhafu, amakota, okukodwa kokuyisishiyagalombili, okukodwa kokuthathu, okukodwa kokuhlanu, okukodwa kokuyisithupha. • Ukukwazi ukubona amaqhezu • Ukukwazi ukubona amaqhezu emidwebweni kwimidwebo • Ukukwazi ukubona ukuthi ohhafu ababili noma okuthathu kokuthathu kwenza okuphelele, nokuthi uhhafu owodwa kanye namakota amabili kuyalingana. 25 • Bhala amaqhezu kahhafu o-1 • Bhala amaqhezu njengohhafu, nokubili kokuthathu (Isib. ½) Izibalo IBANGA R
ULWAZI JIKELELE EmaBangeni APHANSI 2. AMAPHETHINI, UkuxhumanaKANYE NE-ALJEBHRA 26 Inqubekela phambili kumaphethini, imisebenzi kanye ne-Aljebhra • Kumaphethini, Imisebenzi kanye ne-Aljebhra, abafundi bathola amathuba oku: -- qedela bese uqhubeke amaphethini lela ezahlukene; kanye -- nokukhomba nokuchaza amaphethini. • Ukuchaza amaphethini kwenza isisekelo kubafundi bamaBanga Aphakathi (Intermediate Phase) ukuchaza imithetho yamaphethini. Lokho kuphenduka kube ngokuhleliwe emsebenzini wama-aljebhra kumaBanga Aphezulu (Senior Phase). Izibalo IBANGA R IZIHLOKO IBanga- R IBanga-1 IBanga-2 IBanga-3 2.1 Kopisha bese uqhubeka Kopisha, uqhubeke bese uchaza Kopisha, uqhubeke bese uchaza Kopisha, uqhubeke bese uchaza Amaphethini Kopisha bese uqhubeka Kopisha, uqhubeke bese uchaza Kopisha, uqhubeke bese uchaza Kopisha, uqhubeke bese uchaza asazibalomdwebo namaphethini alula usebenzisa • ngamagama • ngamagama • ngamagama izinto eziphathekayo nemidwebo • Amaphethini alula enziwe • Amaphethini alula enziwe • Amaphethini alula enziwe (Isib: usebenzisa imibala nezimo). ngezinto eziphathekayo. ngezinto eziphathekayo. ngezinto eziphathekayo • Amaphethini alula enziwe • Amaphethini axube izinto eziningi • Amaphethini axube izinto eziningi ngemidwebo yemigqa, izimo enziwe ngemidwebo yemigqa, ezenziwe ngemidwebo yemigqa, noma izinto izimo noma izinto izimo noma izinto Ukwakha amaphethini akho Ukwakha nokuchaza amaphethini Ukwakha nokuchaza amaphethini Akha amaphethini akho akho akho okusazibalo mdwebo • Ngezinto eziphathekayo • Ngezinto eziphathekayo • Ngezinto eziphathekayo • Ngokudweba imigqa, izimo noma • Ngokudweba imigqa, izimo noma • Ngokudweba imigqa, izimo noma izinto izinto izinto Amaphethini asizungezile Amaphethini asizungezile Amaphethini asizungezile Khomba, uchaze ngamagama Khomba, uchaza ngamagama Khomba, uchaze ngamagama bese ukopishe amaphethini okusazibalo ukopishe amaphethini okusazibalo ukopisha amaphethini okusazibalo mdwebo mdwebo mdwebo Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola • emvelweni • emvelweni • emvelweni • kusuka empilweni yesimanje • kusuka empilweni yesimanje • kusuka empilweni yesimanje yansuku zonke, yansuku zonke. yansuku zonke. • kusuka emasikweni ethu ayigugu • kusuka emasikweni ethu ayigugu • kusuka emasikweni ethu ayigugu 2.2 Kopisha, uqhubeke bese uchaza Kopisha, uqhubeke bese uchaza Kopisha, uqhubeke bese uchaza Amaphethini Kopisha, uqhubeke bese Kopisha, uqhubeke bese Kopisha, uqhubeke bese ezinombolo uchaza ukulandelana okulula uchaza ukulandelana okulula uchaza ukulandelana okulula kwezinombolo okungenani kufike kwezinombolo okungenani kufike kwezinombolo okungenani kufike e - 100 e - 200 e - 999 Ukwakha nokuchaza amaphethini Ukwakha nokuchaza amaphethini Ukwakha nokuchaza amaphethini akho akho akho
ULWAZI JIKELELE EmaBangeni APHANSI 3. INDAWO NESIMO (IJIYOMETRI) CAPS Inqubekela phambili yendawo nesimo Ingqubekela phambili ebalulekile kwindawo nesimo yenzeka ngoku: • ngokugxila ezakhiweni ezintsha nasezimpawini zezimo nezinto kumaBanga onke; kanye • noukusuka ekufundeni ulimi lwesikhundla kanye nokuqondanisa ukubukeka okwahlukene kwezinto ezifanayo kuya ekufundeni nasekulandeleni izinkomba kumabalazwe angahlelekile. IZIHLOKO IBanga R IBangA 1 IBanga 2 IBanga 3 3.1 Ulimi lwesikhundla Ulimi lwesikhundla Ulimi lwesikhundla Isikhundla, isimo Chaza isikhundla sento eyodwa Chaza isikhundla sento eyodwa Chaza isikhundla sento eyodwa nokubukeka kwento kwenye. isib: phezu kwe-, phambi kwenye. isib: phezu kwe-, phambi kwenye. isib: phezu kwe-, phambi kwe;ngemuva kwe-; kwesokunxele; kwe;ngemuva kwe-; kwesokunxele; kwe;ngemuva kwe-; kwesokunxele; kwesokudla; phezulu; phansi; kwesokudla; phezulu; phansi; kwesokudla; phezulu; phansi; eduze kwe- eduze kwe- eduze kwe- Isikhundla nokubuka Isikhundla nokubuka Isikhundla nokubuka • Bona bese uqondanisa • Bona bese uqondanisa • Bona bese uqondanisa ukubukeka okwahlukene ukubukeka okwahlukene ukubukeka okwahlukene kwezinto ezifanayo zansuku kwezinto ezifanayo zansuku kwezinto ezifanayo zansuku zonke zonke zonke • Isho into yansuku zonke uma ikhonjiswe ngendlela engajwayelekile • Funda, humusha bese udweba ibalazwe elingahlelekile, noma ukubuka ngaphezulu iqoqo lezinto. • Thola izinto kubalazwe Isikhundla nezinkomba Isikhundla nezinkomba Isikhundla nezinkomba Isikhundla nezinkomba • Landela izinkomba ulokhu • Landela izinkomba ulokhu • Landela izinkomba ulokhu • Landela izinkomba ulokhu uhamba ekilasini uhamba ekilasini uhamba ekilasini uhamba ekilasini nasesikoleni. • Landela imiyalelo ukubeka • Nika izinkomba zokulokhu into eyodwa enobudlelwano uhamba ekilasini nasesikoleni. nokunye isib: beka ipeni emuva • Landela izinkomba ezisuka kwebhokisi endaweni eyodwa kuya kwenye 27 ebalazweni elingahlelekile. Izibalo IBANGA R
IZIHLOKO IBanga R IBangA 1 IBanga 2 IBanga 3 3.2 Uhla lwezinto Uhla lwezinto Uhla lwezinto Uhla lwezinto 28 Izinto ezinhlangothi Bona uphinde ubize izinto Bona uphinde ubize izinto Bona uphinde ubize izinto Bona uphinde ubize izinto ntathu (3-D) ezinhlangothi ntathu (3-D) ekilasini ezinhlangothi ntathu (3-D) ekilasini ezinhlangothi ntathu (3-D) ekilasini ezinhlangothi ntathu (3-D) ekilasini nasezithombeni. nasezithombeni. nasezithombeni. • Izinto ezisabhola • Izinto ezisabhola • Izinto ezisabhola • Izinto ezisabhola • (imbulunga) • (imbulunga) • (imbulunga) • Izinto ezisabhokisi • Izinto ezisabhokisi • Izinto ezisabhokisi • Izinto ezisabhokisi Izibalo IBANGA R • (iphrizimu) • (iphrizimu) • (iphrizimu) • isilinda • isilinda • iphiramidi • ikhoni Izimpawu zezinto Izimpawu zezinto Izimpawu zezinto Izimpawu zezinto • Chaza, hlela bese uqhathanisa • Chaza, hlela bese uqhathanise • Chaza, hlela bese uqhathanise • Chaza, hlela bese uqhathanise izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) ngoku: ngoku: ngoku: ngoku: • wobungako • wobungako • wobungako • izimo ezinhlangothi mbili (2-D) ezenza ubuso bezinto • imibala • imibala • izinto eziginqikayo ezinhlangothi ntathu • izinto eziginqikayo • izinto eziginqikayo • izinto ezishelelayo • ingaphezulu lendawo endlalekile • izinto ezishelelayo • izinto ezishelelayo noma emagwingci Imisebenzi okugxilwa kuyo Imisebenzi okugxilwa kuyo Imisebenzi okugxilwa kuyo Imisebenzi okugxilwa kuyo • Sebenzisa izinto ezinhlangothi • Bheka futhi wakhe izinto • Bheka futhi wakhe izinto • Bheka futhi wakhe izinto ntathu (3-D) njengamabhuloki ezinhlangothi ntathu (3-D) ezinhlangothi ntathu (3-D) ezinhlangothi ntathu (3-D) okwakha, okusetshenziswa usebenzisa izinto eziphathekayo usebenzisa izinto eziphathekayo, usebenzisa izinto eziphathekayo kabusha, njll ukwakha izinto njengamabhuloki okwakha, izimo ezinhlangothi mbili, njengezimo ezinhlangothi ezakhiwe ngezinto ezahlukene. okusetshenziswa kabusha, izinto amabhuloki okwakha, mbili ezisikiwe, ubumba, Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Isib: umbhoshongo, ibhuloho njll zokwakha. okusetshenziswa kabusha, izinto izinti zokuvungula, izinti zokwakha nezinto ezinhlangothi zokuphuza,nezinye izinto ntathu ezisazibalo mdwebo. ezinhlangothi ntathu ezisazibalo mdwebo.
IZIHLOKO IBanga R IBangA 1 IBanga 2 IBanga 3 3.3 Uhla lwezimo Uhla lwezimo Uhla lwezimo Uhla lwezimo CAPS Izimo ezinhlangothi • Bona bese usho izimo Bona bese usho izimo Bona bese usho izimo Bona bese usho izimo mbili (2-D) ezinhlangothi mbili (2-D) ezinhlangothi mbili (2-D) ezinhlangothi mbili (2-D) ezinhlangothi mbiliu (2-D) • indilinga • indilinga • indilinga • indilinga • unxantathu • unxantathu • unxantathu • unxantathu • isikwele • isikwele • isikwele • isikwele • unxande • unxande Izimpawu zezimo Izimpawu zezimo Izimpawu zezimo Izimpawu zezimo • Chaza, hlela bese uqhathanise • Chaza, hlela bese uqhathanise • Chaza, hlela uphinde • Chaza, hlela uphinde izimo ezinhlangothi mbili (2-D) izimo ezinhlangothi mbili (2-D) uqhathanise izimo ezinhlangothi uqhathanise izimo ezinhlangothi ngoko: ngoko: mbili (2-D) ngoko: mbili (2-D) ngoko: • bungako • bungako • wobungako • isimo • imibala • imibala • isimo • amacala aqondile • amacala aqondile • amacala aqondile • amacala aqondile • amacala ayindilinga • amacala ayindilinga • amacala ayindilinga • amacala ayindilinga Dweba izimo • izindilinga • onxantathu • izikwele • onxande 3.4 Okufana nxazombili Okufana nxazombili Okufana nxazombili Okufana nxazombili Okufana nse • Ukubona ukuhlukana komzimba • Ukubona ukuhlukana komzimba nxazombili wakhe kabili izingxenye ezifana wakhe kabili izingxenye ezifana nse. nse. • Bona uphinde udwebe umugqa • Bona uphinde udwebe umugqa • Bona uphinde udwebe umugqa ohlukanisa izimo ezinhlangothi ohlukanisa izimo ezinhlangothi ohlukanisa izimo ezinhlangothi mbili ezisazibalo mdwebo nalezo mbili ezisazibalo mdwebo nalezo mbili ezisazibalo mdwebo nalezo ezingezona ijiyometri. ezingezona ijiyometri. ezingezona ijiyometri. • Thola umugqa ohlukanisa izinto phakathi zilingane ngokugoqa 29 iphepha phakathi nendawo lihlukane kabili. Izibalo IBANGA R
ULWAZI JIKELELE EmaBangeni APHANSI 4. ISILINGANISO 30 Ingqubekela phambili ekulinganiseni • Ingqubekela phambili ebalulekile ekulinganiseni kuwo wonke amaBanga yenzeka ngokwethulwa kwalokhu: -- Izindlela ezintsha zokulinganisa; -- Amathulusi amasha okulinganisa, kuqala emathulizini angahlelekile kuya kumathuluzi ahlelekile kumaBanga 2 no 3; -- Izikali ezintsha zokulinganisa, ikakhulukazi kumaBanga 2 no 3, Izibalo IBANGA R • Ukubala nokuxazululwa kwezinkinga zokulinganisa kumele kunakekekelwe ukuthi kusetshenziswe izinombolo esezifundiwe. IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 4.1 Ukudlula kwesikhathi Ukudlula kwesikhathi Isikhathi Ukuxoxa ngokudlula kwesikhathi Ukuxoxa ngokudlula kwesikhathi • Kuxoxwa ngezinto ezenzeke emini • Hlela izigameko ezenzeka nasebusuku ezimpilweni zabo. • Abafundi balandelanisa izigameko • Qhathanisa ubude besikhathi ezenzeke emini usebenzisa ulimi isib. side kuna, sifushane kuna, siyashesha kuna, • Abafundi bahlela izigameko sihamba kancane kuna. ezenzeka njalo ezimpilweni zabo • Hlela izigameko usebenzisa ulimi njengokuthi izolo, namuhla, kusasa. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 4.1 Ukusho isikhathi Ukusho isikhathi Ukusho isikhathi CAPS Isikhathi • Chaza ukuthi into yenzeka nini ngokusebenzisa ulimi isib ekuseni, ntambama, ebusuku, ngaphambi kwesikhathi, ngemuva kwesikhathi. • Shono bese ulandelanisa izinsuku • Shono bese ulandelanisa izinsuku • Funda izinsuku (umhlaka bani) zesonto nezinyanga zonyaka. zesonto nezinyanga zonyaka. ekhalendeni • Faka izinsuku zokuzalwa • Faka izinsuku zokuzalwa, • Faka izinsuku zokuzalwa, ekhalendeni. imugubho yezenkolo, amaholidi, imugubho yezenkolo, amaholidi, izigameko zomlando, izigameko izigameko zomlando, izigameko zesikole ekhalendeni. zesikole ekhalendeni. • Isho isikhathi ngokwa mahora, • Isho isikhathi ngokwa isigamu sehora kanye nekota -- amahora lehora. -- uhhafu wehora -- ikota lehora -- amaminithi usebenzisa iwashi lezinti nelezinombolo nezinye izinto zokukala isikhathi isib. umakhalekhukhwini Bala ubude besikhathi nokudlula Bala ubude besikhathi nokudlula kwesikhathi kwesikhathi • Sebenzisa ikhalenda ukubala • Sebenzisa ikhalenda ukubala nokuchaza ubude besikhathi: nokuchaza ubude besikhathi: -- Ngezinsuku, -- Ngezinsuku, -- Ngamasonto -- Ngamasonto -- Ngezinyanga • Ukushintsha kusuka ezinsukwini kuya evikini • Ukushintsha kusuka emavikini kuya ezinyangeni • Sebenzisa iwashi ukubala ubude • Sebenzisa iwashi ukubala ubude besikhathi: besikhathi: -- Ngamahora -- ngamahora 31 -- Uhhafu wehora -- ngohhafu wehora -- ngekota lehora Izibalo IBANGA R
IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 4.2 Ukukala okungahlelekile Ukukala okungahlelekile Ukukala okungahlelekile Ukukala okungahlelekile 32 Ubude • Qhathanisa bese uhlela ubude, • Qhathanisa bese uhlela ubude, ukuphakama noma ububanzi ukuphakama noma ububanzi bezinto ezimbili noma ngaphezulu bezinto ezimbili noma ngaphezulu ngokuzibeka eduze kwenye. ngokuzibeka eduze kwenye. Sebenzisa ulimi ukukhuluma Sebenzisa ulimi ukukhuluma ngokuqhathanisa Isib. Okude kuna, ngokuqhathanisa Isib. Okude kuna, okufushane kuna, okude kuna, okufushane kuna, okude kuna, Izibalo IBANGA R okubanzi ngokuthe xaxa, okubanzi ngokuthe xaxa, • Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa, hlela bese ubhala phansi hlela bese ubhala phansi hlela bese ubhala phansi ubude usebenzisa ukukala ubude usebenzisa ukukala ubude usebenzisa ukukala okungenasilinganiso Isib. okungenasilinganiso Isib. okungenasilinganiso Isib. ngezandla, amagxathu, ubude ngezandla, amagxathu, ubude ngezandla, amagxathu, ubude bamapensela, nezinto zokubala bamapensela, nezinto zokubala bamapensela, nezinto zokubala • Chaza ubude bezinto ngokubala • Chaza ubude bezinto ngokubala • Chaza ubude bento bese usho ubude ngokwezikali bese usho ubude ngokwezikali ngokubala bese usho ukuthi ezingahlelekile. ezingahlelekile. kude kangakanani ngesikali esingahlelekile. Ukwethulwa kokulinganisa Ukwethulwa kokulinganisa ngokuhlelekile ngokuhlelekile • Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa, hlela bese ubhala ubude hlela bese ubhala ubude usebenzisa amamitha (induku usebenzisa amamitha (induku eyimitha noma intambo eyimitha) eyimitha noma intambo eyimitha) njengesikali esilinganisiwe sobude. njengesikali esilinganisiwe sobude. • Qagela bese ulinganisa ubude ngamasentimitha usebenzisa irula (akudingekile ukuguqula amamitha abe amasntimitha) Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 4.3 Isilinganiso okungahlelekile Isilinganiso okungahlelekile Isilinganiso okungahlelekile Isilinganiso okungahelekile CAPS Isisindo • Qhathanisa bese uhlela isisindo • Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela,linganisa,qhathanisa,hlela sezinto ezimbili noma ngaphezulu hlela, bese ubhala hlela, bese ubhala ,bese ubhala isisindo usebenzise ngokuzizwa noma usebenzise isisindo usebenzise isikali isisindo usebenzise isikali isikali sokuzimelela kanye isikali sokuzimelela. sokuzimelela kanye nokukala sokuzimelela kanye nokukala nokukala okungenasilinganiso Isib. okungenasilinganiso Isib. okungenasilinganiso Isib. amablokisi,izitena amabhulokisi, izitini. amabhulokisi, izitini. • Chaza isisindo sezinto ngokubala • Chaza isisindo sezinto ngokubala • Chaza isisindo sezinto ngokubala ukhombise isisindo ngokwe zikali ukhombise isisindo ngokwe zikali ukhombise isisindo ngokwe zikali ezingahlelekile. ezingahlelekile ezingahlelekile • Sebenzisa ulimi ukuqhathanisa, • Sebenzisa ulimi ukuqhathanisa, • Sebenzisa ulimi ukuqhathanisa, • Sebenzisa ulimi ukuqhathanisa, Isib. kulula, kuyesinda, kulula kuna, Isib. kulula, kuyesinda, kulula kuna, Isib. kulula, kuyesinda, kulula kuna, Isib. kulula, kuyesinda, kulula kune, kusinda kune kusinda kune kusinda kune kusinda kune Ukwethulwa kokulinganisa Ukwethulwa kokulinganisa okukuhlelekiIe okukuhlelekiIe • Qhathanisa, hlela ubhale isisindo • Qhathanisa, uhlele bese ubhala sezinto ezithengisayo ezinesisindo isisindo sezimpahla ezipakishiwe esikaliwe esingama khilogram sabhalwa: Isib.2 amakhilogramu elayisi,1 -- ngamakhilogramu. isib 2 ikhilogramu ka fulawa. amakhilogramu wempuphu no 1 khilogramu washukela. -- Amagramu isib 500g kasawoti • Linganisa isisindo sakho • Linganisa isisindo sakho ngamakhilogramu usebenzisa ngamakilogramu usebenzisa isikali isikali sasendlini yokugeza sasendlini yokugeza.. Ayikho inguquko edingekayo phakathi kwamagramu namakhilogramu 4.4 Ukukala okungahlelekile Ukukala okungahlelekile Ukukala okungahlelekile Ukukala okungahlelekile Umthamo / • Qhathanisa bese uhlela umthamo • Qhathanisa bese uhlele umthamo okumumethwe woketshezi olusezitsheni ezimbili woketshezi olusezitsheni ezimbili ezibekwe ndawonye. Abafundi ezibekwe ndawonye. Abafundi bazohlola ngokuthi bathele bazohlola ngokuthi bathele uketshezi esitsheni sesithathu. uketshezi esitsheni sesithathu. • Qhathanisa bese uhlela umthamo • Qhathanisa bese uhlela umthamo woketshezi olungamumathwa woketshezi olungamumathwa izitsha ezimbili uma zigcwele. izitsha ezimbili uma zigcwele. • Sebenzisa ulimi uqhathanise Isb. • Sebenzisa ulimi ukuqhathanise 33 okuningi kunokunye, okuncane Isib. okuningi kunokunye, kunokunye, okugcwele, okungekho okuncane kunokunye, okugcwele, lutho. okungekho lutho. Izibalo IBANGA R
IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 4.4 • Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa, 34 hlela bese ubhala umthamo hlela bese ubhala umthamo hlela bese ubhala umthamo Umthamo / wezitsha usebenzisa ukukala wezitsha (Isib.umthamo wezitsha (Isib.umthamo okumumethwe okungenasilinganiso Isib.izipuni ongagcwalisa isitsha) usebenzisa ongagcwalisa isitsha) usebenzisa kanye nezinkomishi. ukukala okungenasilinganiso Isib. ukukala okungenasilinganiso Isib. izipuni kanye nezinkomishi. izipuni kanye nezinkomishi. • Chaza umthamo wesitsha • Chaza umthamo wesitsha • Chaza umthamo wesitsha ngokubala bese usho ukuthi ngokubala bese usho ukuthi ngokubala bese usho ukuthi ugcwala ngezikali ezingaki ugcwala ngezikali ezingaki ugcwala ngezikali ezingaki Izibalo IBANGA R ezingahlelekile Isib.ibhodlela ezingahlelekile Isib.ibhodlela ezingahlelekile Isib.ibhodlela lithatha umthamo wezinkomishi lithatha umthamo wezinkomishi lithatha umthamo wezinkomishi ezine. ezine. ezine. Ukuthulwa kokulinganisa Ukuthulwa kokulinganisa okuhlelekile okuhlelekile • Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa, uhlele bese ubhala umthamo uhlele bese ubhala umthamo wezinto ezikalwe ngamalitha. wezinto ezikalwe ngamalitha, uhhafu welitha nekota yelitha. • Qhathanisa, hlela bese ubhalea • Qhathanisa, hlela bese ubhala umthamo wezinto ezithengisayo umthamo wezinto ezithengisayo ezikaliwe ezingamalitha Isib.2 ezikaliwe ezingamalitha isib 2 amalitha obisi, 1 ilitha lesiphuzo, 5 amalitha obibs, 1 ilitha lesiphuzo, amalitha kapende. 5 amalitha kapende noma ibhalwe ngamamililitha isib 500 amamililitha wobisi, 340mamililitha wesiphuzo, 750 amililitha kawoyela • Inkomishi yetiye ejwayelekile ingamamililitha angama 250. • Ithisipuni ejwayelekile ingamamililitha ama 5. (Ayikho inguquko edingekayo Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola phakathi kwamamililitha namalitha ) 4.5 Ubude bengaphandle lento Ubude Phenya iBanga lezimo ezinhlangothi bengaphandle lento mbili 2-D nezinto ezinhlangothintathu kanye nobubanzi 3-D usebenzisa ukuqhathanisa ngqo bendawo noma isikali esingahlelekile. Ububanzi bendawo Phenya ububanzi bendawo ngokusebenzisa amathayela (aphansi / obondeni)
ULWAZI JIKELELE EmaBangeni APHANSI 5. UKUQOKELELWA KOLWAZI LWEZIBALO CAPS Inqubekela phambili kokuqokelelwa kolwazi lwezibalo • Inqubekela phambili ebalulekile ekuqokelelweni kolwazi lwezibalo kumaBanga ahlukene yenzeka ngoku: -- Ukusuka ekusebenzeni ngezinto uye ekusebenzeni ngolwazi, futhi -- Usebenza ngezindlela ezintsha zokukhombisa ulwazi lwezibalo. • Abafundi kufanele basebenze ngolwazi lwezibalo oluphelele okungenani kanye ngonyaka – lokhu kufaka ukuqoqa kanye nokuhlela ulwazi, ukwethulwa kolwa, ukuhlaziya, ukuhumusha kanye nombiko wolwazi. • Ezinye izingxenye zolwazi oluqokelelwe lungenzeka kweminye imisebenzi yezibalo. IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 5.1 Ukuqoqa nokuhlela izinto Ukuqoqa nokuhlela izinto Ukuqoqa Qoqa bese uhlela izinto Qoqa bese uhlela izinto nokuhlela izinto eziphathekayo zansukuzonke eziphathekayo zansukuzonke 5.2 Beka okumele iqoqo lezinto Beka okumele iqoqo lezinto eziphathekayo ezihlelekile . eziphathekayo ezihlelekile Okumele iqoqo lezinto Dweba isithombe sezinto eziqoqiwe Dweba isithombe sezinto eziqoqiwe eziphathekayo ezihlelekile 5.3 Xoxa ubike ngeqoqo lezinto Xoxa nubike ngeqoqo lezinto eziphathekayo ezihlelekile eziphathekayo ezihlelekile Ukuxoxa nokubika ngeqoqo lezinto • Nika izizathu ngokuthi okuqoqiwe eziphathekayo kuhlelwe kanjani ; ezihlelekile • Phendula imibuzo ngoku: • Phendula imibuzo ngoku: -- kuhlelwe kanjani okuqoqiwe -- Zihlelwe kanjani izinto (indlela owenze ngayo) -- kudwetshwe kanjani okuqoqiwe -- Okuhleliwe kwaqoqwa kubukeka kanjani • Chaza okuqoqiwe / umdwebo • Chaza ukuthi okuqoqiwe kuhlelwe kanjani 35 Izibalo IBANGA R
IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3 5.4 Qoqa uphinde uhlele ulwazi Qoqa uphinde uhlele ulwazi Qoqa uphinde uhlele ulwazi 36 lwezibalo lwezibalo Ukuqoqa bese • Qoqa ulwazi ngekilasi noma uhlela ulwazi • Qoqa ulwazi ngekilasi noma • Qoqa ulwazi ngekilasi noma isikole ukuze uphendule imibuzo isikole ukuze uphendule imibuzo isikole ukuze uphendule imibuzo ethulwa uthisha ethulwa uthisha ethulwa uthisha • Hlela ulwazi olwethulwe uthisha noma incwadi yomfundi noma yokusebenza • Hlela ulwazi lwezibalo kulokhu: Izibalo IBANGA R -- Uhla -- amathalisi -- amathebula 5.5 Ukubeka okumele ulwazi Ukubeka okumele ulwazi Ukubeka okumele ulwazi Ukubeka okumele • Beka okumele ulwazi • Beka okumele ulwazi • Beka okumele ulwazi: ulwazi ngokusebenzisa igrafu ngokusebenzisa igrafu -- Ngokwenza igrafu yezithombe yezithombe yezithombe (Sebenzisa igrafu yezithombe • Sebenzisa igrafu yezithombe • Sebenzisa igrafu yezithombe okukodwa nokukodwa okukodwa nokukodwa okukodwa nokukodwa okuhambisanayo) okuhambisanayo. okuhambisanayo. -- amabhagrafu 5.6 Ukuhlaziya nokuhumusha ulwazi Ukuhlaziya nokuhumusha ulwazi Ukuhlaziya nokuhumusha ulwazi Ukuhlaziya Phendula imibuzo ngolwazi Phendula imibuzo ngolwazi Phendula imibuzo ngokumele nokuhumusha kwigrafu yezithombe kwigrafu yezithombe ulwazi ngo: ulwazi • Sebenzisa igrafu yezithombe • Sebenzisa igrafu yezithombe • Ngokwenza igrafu yezithombe okukodwa nokukodwa okukodwa nokukodwa (Sebenzisa igrafu yezithombe okuhambisanayo. okuhambisanayo. okukodwa nokukodwa Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola okuhambisanayo) • Bhagrafu
Izibalo IBANGA R 3.3 Ukucacisa OKUQUKETHWA Kulengxenye yokucaciswa kolwazi, othisha banikezwa lokhu: • Ulwazi jikelele lweThemu lwamaBanga R - 3; • Iziphakamiso zokulandelana kwezihloko ngokwamathemu: akuzona zonke izingxenye zezihloko ezifundiswayo ithemu ngayinye; ezinye izingxenye zezinye izihloko kumele zifundiswe ngaphambili kwezinye izingxenye zalezo zihloko. • Iziphakamiso zezikhathi ezibekelwe izihloko onyakeni. Njengoba ezinye izingxenye zolwazi zidinga isikhathi esiningi kezinye, ngakhoke ezinye izihloko zidinga isikhathi esiningi kunezinye; kanye • NAmanothi Acacisayokanye nomhlahlandlela wokufundisa onezibonelo ezifanele. Ingxenye ngayinye yolwazi ihlukaniswe ngezihloko. Zonke izingxenye zolwazi kufanele zifundiswe ngethemu. Uku- hleleka kwezihloko ngamathemu kunika umqondo wokusabalalisa nokubukeza izihloko kuwona wonke amathemu onyakeni. Akubalulekile ukufundisa zonke izihloko zendawo nesimo, isilinganiso kanye ukuqokelelwa kolwazi kuwo wonke amathemu. Kodwa ke akuqikelelwe ukuthi zonke izihloko ziyafundiswa ngonyaka. Kwingxenye ye – 2 (isigamu 2.6) unikeziwe isisindo sezingxenye zolwazi. Uma kuhlanganiswa amahora anikeziwe onyakeni, ungakwazi ukubala isikhathi sokufundisa sengxenye ngayinye yolwazi. Othisha Bangakhetha ukuhlela ulwazi balwabele isikhathi ngokwehlukile kunalokho okuphakanyisiwe kule sahluko. Othisha Bangashintsha isikhathi esiphakanyisiwe sesahluko kancane Kodwa ke, kufanele kuqashelwe isisindo es- isondelene kanye namahora okufundisa izingxenye zolwazi lwezibalo emaBangeni aphansi. • Ebangeni R izibalo zisemazingeni okuqala ngakhoke akumele zibe nezikhathi zokuzifundisa ezihleliwe. Uthisha weBanga R kufanele afake ukufundiswa kwezibalo emisebenzini yansuku zonke nakuba izikhathi uthisha kufanele abe nesikhathi lapho egxila khona emsebenzini yezibalo, ngaphandle kwalokho abafundi bangeke bathuthuke olwazini namakhono adingekayo ezibalweni. • Izikhathi zamaBanga R – 3 zibekwe ngalendlela: -- Amahora ayisikhombisa kufanele asetshenziselwe izibalo ngesonto (amasonto ayi -10 x 4 amathemu x 7 amahora = 280 amahora ngonyaka). -- Isifundo ngasinye sezibalo kufanele sibe yihora eli-1 namaminithi angama 24 ngosuku kumaBanga 1 – 3. -- Lokhu kusho ukuthi kunamathemu amane anamasonto ayi 10 anezifundo ezinhlanu ngesonto (uMsombuluko kuya koLwesihlanu). -- Banike isonto lokuqala ethemini ukuthi bajwayele futhi babukeze umsebenzi abawenzile, njengoba abafundi bavame ukukhohlwa ulwazi abalufundile ngesikhathi samaholide babuye bakhohlwe inqubo abayejwayele yesikole. Banike isonto lokugcina ethemini ukuba babukeze ulwazi abalufundile. Lokhu kunika 8 x 4 x 5 = 160 izifundo. 3.4 ISIVININI NOKULANDELANISA OKUQUKETHWE Amathebula alandelayo awamaBanga R – 3: • Ukulandelana kwezihloko onyakeni (kukhombisa ukuhlelwa kwezihloko ngamathemu kanye nokuncoma ubude besikhathi isihlokweni ngasinye ingxenye yokuqukethwe) CAPS 37
Izibalo IBANGA R • Ukulandelanisa kwezihloko onyakeni (kukhombisa ukuthi izihloko zifakwe kanjani ngamathemu nenqubekela phambili yilwazi namakhono ngamathemu) • Amanothi Acacisayoisihloko ngasinye - amathebhula anika incazelo yolwazi nomhlahlandlela wokufundisa ngesihloko ngasinye ngokulandelana kwazo ngamathemu Ukuhlelwa okuzofundiswa – Ukuhlelwa kwezihloko ngethemu EmaBangeni aphansi isihloko sezinombolo yisona esisemqoka ekufundweni kwezibalo. Ezikhathini eziningi ezi- fundweni zezibalo ngesonto, ngethemu nangonyaka kugxilwa ekufundweni kwi - Izinombolo, Ukusebenza kanye Nobudlelwane bazo. Okungenani kathathu noma ngaphezulu ngesonto makugxilwe ezifundweni ze - Izinombolo, Ukusebenza kanye Nobudlelwane bazo. Isikhathi esisele asihlukaniselwe ezinye izingxenye zolwazi lwezibalo. INdawo neSimo kanye nokuLinganisa kudinga kunikwe isikhathi esiningi kunokuQokelelwa koLwazi, kanye namaPhethini,Imisebenzi kanye ne Aljebhra. Amathebula alandelayo akhombisa ukuthi zingaki izifundo okufanele zenziwe kwingxenye ngayinye yolwazi nesihloko ebangeni ngalinye kumaPhethini, Imisebenzi kanye neAljebhra; Indawo neSimo; Isilinganiso kanye noKuqokelelwa koLwazi. • IBanga R: Ukuhlelwa kwezingxenye zolwazi nezihloko zezifundo Izibalo eBangeni R zisezingeni loqala kolwazi lwezibalo, ngakhoke isikhathi esiphakamisiwe sokufundisa siset- shenziselwa ukufundiswa kwezibalo ezihleliwe nalezo ezixubene nezinye izifundo ezingahlelelwe.Lokhu kwenzelwe ukukhombisa ukusebenzisa lonke ulwazi olumele lufundiswe. Imisebenzi yezibalo zokuqala ingaba ukubala inani lamapuleti nezinkomishi abazokusebenzisa, imidlalo yokubala abayidlala ngaphandle, imidlalo yasendlini njengama- domino namaphazili,njll. Uthisha kufanele ahlele imisebenzi, alungise izinsiza kufundisa kuye ngokwezidingo zaba- fundi. Indawo neSimo iyingxenye esemqoka ekuthuthukisweni kokufundwa kwezibalo kubafundi abasebancane, okufanele isabalaliswe kwisonto lonke, lapho izingxenye ezithile ziholwa uthisha, kuthi amathuba amaningi okwakha, imidlalo yasesihlabathini nasemanzini yenziwe abafundi. Isilinganiso kufanele kuhlanganiswe nemisebenzi yokubala, njengokuqagela nokubala uma kukalwa iBanga ngezandla, ngezinyawo namanyathelo. Irejista yansukuzonke kanye neshadi lesimo sezulu kunikeza abafundi ithuba lokusebenza ngokuqokelela ulwazi. 38 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R Ithebula lesi- 3.1: ukwabiwa kwesikhathi sengxenye yolwazi ngalunye ngesonto Isikhathi Ingxenye yokuqukethwe Izihloko Esiphakanyisiwe Izinombolo Izimpawu kanye Ukubala nobudlelwane bazo Ukubona izinombolo Ukukhomba nokuchaza izinombolo 120 imizuzu Ulwazi lwezinombolo Ukuxazulula izinkinga zezibalo Amaphethini, Ukuxhumana Ukukopisha, ukwandisa, ukwakha iphethini lakhe 80 imizuzu kanye ne-Aljebhra Indawo neSimo (Ijiyometri) Ukubona, ukukhomba nokusho izimo ezinhlangothi mbili/ izithombe Izibalomdwebo Ukwakha izinto ezinhlangothintathu ngokusebenzisa izinto 80 imizuzu eziphathekayo Ubudlelwane nendawo Izinkomba Isilinganiso Isikhathi Ubude 80 imizuzu Isisindo Umthamo Ukuqokelelwa kolwazi Qoqa, hlela, dweba, funda bese ubeka okumele ulwazi. 60 imizuzu 420 imizuzu ISAMBA 7 amahora ngesonto IBanga 1: Ukwabiwa kwezingxenye zolwazi nezihloko ezifundweni zamaBanga loku-1 kuya kwele-3 1 Okungenani izifundo ezintathu (phakathi kwamahora ama - 4 kuya kwa 42) ngesonto azosetshenziswa ukufundisa Izinombolo, izimpawu kanye nobudlelwane bazo emaBangeni oku-1, 2 nele-3. Izifundo ezimbili ezisele (phakathi 1 kwamahora 22 kuya kwa -3) ahlukaniselwa izihloko zezinye izinxenye zolwazi lwezibalo njengoba kunconyiwe nge- zansi. Ithebula lesi- 3.2: Inani lezifundo eliphakanyisiwe lengxenye ngayinye yeBanga loku- 1 Inani Lezifundo Ingxenye yokuqukethwe Isihloko Ithemu 1 Ithemu 2 Ithemu 3 Ithemu 4 Isamba Izinombolo kanye Zonke izihloko zezinombolo kanye 22 30 28 25 105 nobudlelwane bazo nobudlelwane bazo Amaphethini, Amaphethini ezinombolo 3 3 3 3 12 Ukuxhumana kanye ne- Aljebhra Amaphethini ayizibalomdwebo 1 1 1 1 4 Izimo ezinhlangothi mbili 3 3 6 Indawo neSimo Izinto ezinhlangothi ntathu 3 2 1 6 (Ijiyometri) Isikhundla, isimo nokubukeka kwento 2 1 3 Okufana nse nxazombili 1 1 2 Isikhathi 2 2 Ubude 2 2 4 Isilinganiso Isisindo 2 2 4 Umthamo / okumumethwe 1 2 1 4 Ukuqoqa, ukuhlela, ukubeka okumele 2 1 3 ulwazi nokuhlaziya izinto Ukuqokelelwa kolwazi Ulwazi oluphelele 3 3 Izingxenye zolwazi oluphelele 2 2 Inani Lezifundo 40 40 40 40 160 CAPS 39
Izibalo IBANGA R Ithebula lesi- 3.3: Inani lezifundo eliphakanyisiwe lengxenye ngayinye yeBanga lesi- 2 Inani Lezifundo Ingxenye yokuqukethwe Isihloko Ithemu 1 Ithemu 2 Ithemu 3 Ithemu 4 Isamba Izinombolo kanye Zonke izihloko zezinombolo kanye 24 25 24 26 99 nobudlelwane bazo nobudlelwane bazo Amaphethini, Amaphethini ezinombolo 3 3 3 3 12 Ukuxhumanakanye ne- Aljebhra Amaphethini ayizibalomdwebo 1 1 1 1 4 Izimo ezinhlangothi mbili 3 3 6 Indawo neSimo Izinto ezinhlangothi ntathu 3 2 1 6 (Ijiyometri) Isikhundla, isimo nokubukeka kwento 2 1 3 Okufana nse nxazombili 1 1 2 Isikhathi 3 1 3 1 8 Ubude 3 1 4 Isilinganiso Isisindo 3 1 4 Umthamo / okumumethwe 3 1 4 Ukuqoqa, ukuhlela, ukubeka okumele ulwazi nokuhlaziya izinto Ukuqokelelwa kolwazi Ulwazi oluphelele 3 3 6 Izingxenye zolwazi oluphelele 1 1 2 Inani Lezifundo 40 40 40 160 Ithebula lesi- 3.4: Inani lezifundo eliphakanyisiwe lengxenye ngayinye yeBanga lesi- 3 Inani Lezifundo Ingxenye yokuqukethwe Isihloko Ithemu 1 Ithemu 2 Ithemu 3 Ithemu 4 Isamba Izinombolo kanye Zonke izihloko zezinombolo kanye 26 22 19 27 94 nobudlelwane bazo nobudlelwane bazo Amaphethini, Amaphethini ezinombolo 3 3 3 3 12 Ukuxhumana kanye ne- Aljebhra Amaphethini ayizibalomdwebo 1 1 1 1 4 Izimo ezinhlangothi mbili 2 2 4 Indawo neSimo Izinto ezinhlangothi ntathu 3 3 1 7 (Ijiyometri) Isikhundla, isimo nokubukeka kwento 2 3 5 Okufana nse nxazombili 2 1 3 Isikhathi 3 2 3 2 10 Ubude 2 2 4 Isilinganiso Isisindo 2 1 3 Umthamo 2 1 3 Ubude bengaphandle lento 1 1 Ububanzi bendawo 2 2 Ulwazi oluphelele 3 3 6 Ukuqokelelwa kolwazi Izingxenye zolwazi oluphelele 1 1 2 Inani Lezifundo 40 40 40 40 160 40 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ULWAZI JIKELELE LWEBanga R 1. IZINOMBOLO, IZIMPAWU KANYE NOBUDLELWANO BAZO CAPS UKUBALA Ingxenye ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 yokuqukethwe 1.1 Uhla Lwezinombolo: 1 – 5 Uhla Lwezinombolo: 1 – 7 Uhla Lwezinombolo: 1 kuya 10 Uhla Lwezinombolo: 0 kuya 10 Bala izinto • Okukodwa nokukodwa • Okukodwa nokukodwa • Okukodwa nokukodwa • Okukodwa nokukodwa okuhambisanayo okuhambisanayo: okuhambisanayo: okuhambisanayo: Thula ishadi labasizi nendlela izidlo Gcizelela ishadi labasizi nsukuzonke Gcizelela ishadi labasizi nsukuzonke Gcizelela ishadi labasizi nsukuzonke -- (Qagela bese ubala ezizolandelana ngayo izinto ukuthuthukisa ulwazi • Bala ngakunye • Bala ngakunye • Bala ngakunye • Bala ngakunye lwezinombolo) -- Izinsiza kufunda eziphathekayo -- Izinsiza kufunda eziphathekayo -- Izinsiza kufunda eziphathekayo -- Izinsiza kufunda eziphathekayo -- Izingxenye zomzimba -- Izingxenye zomzimba -- Izingxenye zomzimba -- Izingxenye zomzimba -- Shaya izandla -- Shaya izandla -- Shaya izandla -- Shaya izandla -- Gxoba ngezinyawo -- Gxoba ngezinyawo -- Gxoba ngezinyawo -- Gxoba ngezinyawo -- Gibela izitebhisi / Eqa izinto -- Gibela izitebhisi / Eqa izinto -- Gibela izitebhisi / Eqa izinto -- Gibela izitebhisi / Eqa izinto • Ukubala ngokuphimisa: imilolozelo • Ukubala ngokuphimisa imilolozelo • Ukubala ngokuphimisa imilolozelo • Ukubala ngokuphimisaimilolozelo namaculo ezinombolo namaculo ezinombolo namaculo ezinombolo namaculo ezinombolo • Shaya izandla izikhathi eziningi/ • Shaya izandla izikhathi eziningi/ • Shaya izandla izikhathi eziningi/ nezimbalwa ezimbalwaIyiphi; inombolo eshaye ezimbalwa: iyiphi inombolo eshaye izandla izikhathi eziningi noma izandla izikhathi eziningi noma ezimbalwa? ezimbalwa? 1.2 Uhla Lwezinombolo: 1 Uhla Lwezinombolo: 1 kuya 4 Uhla Lwezinombolo: 1 kuya 7 Uhla Lwezinombolo: 0 kuya 10 Bala uye phambili Ukubala unganakile usebenzisa Ukubala unganakile usebenzisa Ukubala unganakile usebenzisa Ukubala unganakile usebenzisa ubuye uye emumva imilolozelo, amaculo,izinto zokubala, imilolozelo, amaculo,izinto zokubala imilolozelo, amaculo,izinto zokubala imilolozelo, amaculo,izinto zokubala izinto ezi 3-D, ukubala unyakazisa izinto ezi3-D, ukubala unyakazisa izinto ezi 3-D, ukubala unyakazisa izinto ezi 3-D, ukubala unyakazisa umzimba. umzimba. umzimba kanye neshadi lesitebhisi umzimba kanye nesitebhisi sezinombolo. sezinombolo Bala: Bala: Bala: Bala: • ngakunye • ngakunye • ngakunye • ngakunye • ngakubili 41 Izibalo IBANGA R
Ingxenye ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 yokuqukethwe 42 UKUBONA IZINOMBOLO 1.3. Uhla lwezinombolo: Uhla lwezinombolo: Uhla lwezinombolo: Uhla lwezinombolo: Izimpawu kanye • Izimpawu zezinombolo: 1 • Izimpawu zezinombolo: 2 kuya 4 • Izimpawu zezinombolo: 5 kuya 7 • Izimpawu zezinombolo: 0 kuya 10 namagama • Amagama ezinombolo: kunye • Amagama ezinombolo: kubili, • Amagama ezinombolo: kuhlanu, • Amagama ezinombolo: ezinombolo kuthathu, kune yisithupha, yisikhomisa iqanda, yisishiyagalombili, -- Usebenzisa ukunyakazisa (Bona ukhombe yisishiyagalolunye, yishumi umzimba. -- Usebenzisa ukunyakazisa -- Usebenzisa ukunyakazisa Izibalo IBANGA R izimpawu namagama umzimba. umzimba. -- Usebenzisa ukunyakazisa ezinombolo) -- Usebenzisa izinto ezinezimo umzimba. ezinhlangothintathu ezifaka -- Usebenzisa izinto ezinezimo -- Usebenzisa izinto ezinezimo unombolo 1. ezinhlangothintathu ezifaka ezinhlangothintathu ezifaka -- Usebenzisa izinto ezinezimo izinombolo 2, 3, kanye ne- 4. izinombolo 5, 6, kanye ne – 7. ezinhlangothintathu ezifaka -- Usebenzisa umfanekiso izinombolo 0, 8, 9 kanye ne – wokubonakalayo ofaka -- Usebenzisa umfanekiso -- Usebenzisa umfanekiso 10. unombolo 1. wokubonakalayo ofaka wokubonakalayo ofaka izinombolo 2, 3, kanye ne- 4. izinombolo 5, 6, kanye ne – 7. -- Usebenzisa umfanekiso wokubonakalayo ofaka izinombolo 0, 8, 9 kanye ne – 10 -- Isithombe esiwumfanekiso -- Isithombe esiwumfanekiso -- Isithombe esiwumfanekiso -- Isithombe esiwumfanekiso wokuphathekayo okufaka wokuphathekayo okufaka wokuphathekayo okufaka wokuphathekayo okufaka amakhadi anamachashaza amakhadi anamachashaza amakhadi anamachashaza amakhadi anamachashaza afaka inombolo – 1. afaka izinombolo – 2, 3, kanye afaka izinombolo –5, 6, kanye afaka izinombolo –0, 8, 9 kanye ne-4. ne – 7 ne – 10 • Gcizelela ulwazi olutholiwe kufaka • Gcizelela ulwazi olutholiwe kufaka • Gcizelela ulwazi olutholiwe kufaka • Gcizelela ulwazi olutholiwe kufaka inombolo -1 inombolo 1 – 4 inombolo 1 – 7 inombolo 0 – 10 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Ingxenye ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 yokuqukethwe CAPS 1.4 Ukusebenzisa izinombolo Ukusebenzisa izinombolo Ukusebenzisa izinombolo Ukusebenzisa izinombolo ezimweni ezijwayelekile ezimweni ezijwayelekile ezimweni ezijwayelekile ezimweni ezijwayelekile Chaza, qhathanisa bese uhlela • Umfundi akayazi iminyaka yakhe. • Umfundi akayazi inombolo yomuzi • Umfundi makayazi inombolo • Gcizelela ulwazi oluphathelene izinombolo wakubonekheli lakubo yocingo lwasekhaya nenombolo neminyaka, inombolo yendlu, kamakhalekhukhwini yabazali. ikheli, inombolo yocingo/ umakhalekhukhwini. (Sebenzisa • Ukugcwaliswa kwerejista • Gcizelela ukusebenzisa • Gcizelela ukusebenzisa • Gcizelela ukusebenzisa izinombolo ezimweni yansukuzonke. Ukusebenzisa izinombolo ngokugcwalisa irejista izinombolo ngezindlela izinombolo ngezindlela ezijwayelekile) izindlela ezahlukene ukubiza yansukuzonke njangakwi themu ezahlukene. Isibonelo: ezahlukene. Isibonelo: uhla lwamagama kwi rejista yokuqala. Isibonelo: • Bangaki abafundi abangekho nsukuzonke. Isibonelo: namuhla esikoleni? -- Ukhona yini umfundi onophawu -- Ukhona umfundi ohlala endlini • Ukhona yini umfundi ozalwa -- Qagela; lwabhanana namuhla? ewunombolo 123 namuhla? namuhla izinsuku ziyi-16 Mashi? -- Bala izihlalo ezingenamunt -- Ukhona yini umfundi onegama -- Ukhona umfundi ohla eliwuSipho namuhla? kunombolo 123 emgwaqweni -- Bala izitsha ezingadlelanga; uMzwilili namuhla? -- Ukhona yini umfundi onegam eliwuSipho Vusumuzi, isibongo -- Ukhona umfundi onocingo Madlala namuhla? olunenombolo ewu 082 1234567 namuhla? • Ukukhomba izinombolo • Ukukhomba izinombolo • Ukukhomba izinombolo • Ukukhomba izinombolo ezithombeni nasemakhadini ezithombeni nasemakhadini ezithombeni nasemakhadini ezithombeni nasemakhadini anamachashaza. anamachashaza anamachashaza anamachashaza • Ukudlala umdlalo wamakhadi • Ukudlala umdlalo wamakhadi • Ukudlala umdlalo wamakhadi • Ukudlala umdlalo wamakhadi anezinombolo. anezinombolo. anezinombolo. anezinombolo . • Khomba izinombolo • Khomba izinombolo • Khomba izinombolo ezisezikhangisweni noma ezisezikhangisweni noma ezisezikhangisweni noma emaphepheni nakumakhadi emaphepheni nakumakhadi emaphepheni nakumakhadi amadala amadala. amadala. • Khomba izinombolo emabhukwini. 43 Izibalo IBANGA R
Ingxenye ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 yokuqukethwe 44 ULWAZI LWEZINOMBOLO (UBUDLELWANO) 1.4 Uhla lwezinombolo: 1 Uhla lwezinombolo: 1 kuya 5 Uhla lwezinombolo: 1 kuya 7 Uhla lwezinombolo: 0 kuya 10 Chaza, qhathanisa • Khomba bese uchaza izinombolo • Khomba bese uchaza izinombolo • Khomba bese uchaza izinombolo • Khomba bese uchaza izinombolo bese uhlela eziphelele kufika ku – 1. eziphelele-2,3, kanye noku-4 eziphelele 5,6, no -7 eziphelele-8,9,10, no- 0 izinombolo • Gcizelela izinombolo-1 kuya • Gcizelela izinombolo-1 kuya • Gcizelela izinombolo-0 kuya e-10 (Khomba bese uchaza koku-4 kokuyi-7 Izibalo IBANGA R izinombolo eziphelele) Qhathanisa iqoqo lezinto ezimbili Qhathanisa iqoqo ozinikwe ukuthi: lezinto ezimbili ozinikwe ukuthi: • Okukhulu nokuncane Okukhulu nokuncane • Okukhulu ngokuthe xaxa kanye nokuncanyana Okukhudlwana nokuncanyana • Okukhulu kakhulu nokuncane kakhulu (yethula ulwazi) Okuncane kakhulu nokukhulu kakhulu • Hlela amaqoqo amabili ezinto ozinikiwe kusuka kokuncane Qhathanisa iqoqo kakhulu kuya kokukhulu kakhulu lezinto ezimbili ozinikwe kanye nokukhulu kakhulu kuya ukuthi: kokuncane kakhulu Okungaphezulu • Okuningi kunokunye, okuncane • Okuningi kunokunye, okuncane • Okuningi kunokunye, okuncane kunokunye kunokunye, okulinganayo. kunokunye, okulinganoyo. kunokunye, okulinganoyo. Okungaphansi • Okuningi nokumbalwa Isib. • Okuningi nokumbalwa Isib. • Okuningi nokumbalwa Isib. • Okuningi nokumbalwa Isib. kunokunye ukushaya izandla benganakile ukushaya izandla benganakile ukushaya izandla benganakile ukushaya izandla benganakile Okulinganayo ubuze umbuzi ukuthi ikuphi ubuze umbuzi ukuthi ikuphi (kuyafana) ukushaya okuningi, nokumbalwa. ukushaya okuningi, nokumbalwa. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Ingxenye ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 yokuqukethwe CAPS Izinombolo ezisho Thuthukisa ngokuqaphela Thuthukisa ngokuqaphela Thuthukisa ngokuqaphela Thuthukisa ngokuqaphela isikhundla ukufunda ngokunganakile ukufunda ngokunganakile ukufunda ngokunganakile ukufunda ngokunganakile izinombolo ezisho isikhundla: Isib. izinombolo ezisho isikhundla: izinombolo ezisho isikhundla: Isib. izinombolo ezisho isikhundla: Isib. okokuqala, okwesibili, okwesithathu . Isib. okokuqala, okwesibili, okokuqala, okwesibili, okwesithathu . okokuqala, okwesibili, okwesithathu . . . okulandelayo, okokugcina okwesithathu . . . okulandelayo, . . okulandelayo, okokugcina . . okulandelayo, okokugcina okokugcina • Yethula izinombolo ezejwayelekile – eyokuqala, eyesibili, eyesithathu • Kungenise ngesikhathi kuya kweyesithupha sezidlo nangesikhathi sokuya ngasese – owokuqala, owesibili, okokugcina, okulandelayo. • Gcizelela ukufundwa • Gcizelela ukufundwa • Gcizelela ukufundwa ngokunganakile izinombolo ngokunganakile izinombolo ngokunganakile izinombolo ezejwayelekile ngesikhathi sokuya ezejwayelekile ngesikhathi sokuya ezingajwayelekile ngesikhathi ngasese. ngasese. sokuya ngasese. • Kusebenzise futhi ngesikhathi • Kusebenzise futhi ngesikhathi • Kusebenzise futhi ngesikhathi kufundwa isifundo samakhono kufundwa isifundo kufundwa isifundo empilo sokuthuthukiswa kwezicubu sokuthuthukiswa kwezicubu zomzimba zomzimba • Nangesikhathi sokuthuthukiswa kwezicubu zomzimba nangesikhathi sokufunda ezobuciko. SEBENZISA AMAQHINGA ESIMWENI ESEJWAYELEKILE UKUXAZULULA IZINKINGA: 1.6 Sebenzisa lamaqhinga alandelayo Sebenzisa lamaqhinga alandelayo Sebenzisa lamaqhinga alandelayo Sebenzisa lamaqhinga alandelayo Amaqhinga • Izinsiza kusebenza eziphathekayo, • Izinsiza kusebenza eziphathekayo, • Izinsiza kusebenza eziphathekayo, • Izinsiza kusebenza eziphathekayo, okuxazulula izinkinga Isib. izivalo zamabhodlela, amtshe isib. izivalo zamabhodlela, Isib. izivalo zamabhodlela, amtshe Isib. izivalo zamabhodlela, amtshe (Sebenzisa lamaqhinga njll amatshe njll njll njll namasu alandelayo) • Ishadi lesitebhisi sezinombolo • Ishadi lesitebhisi sezinombolo 45 Izibalo IBANGA R
Ingxenye ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 yokuqukethwe 46 1.7 • Sebenzisa izinsiza kubala ubuye • Sebenzisa izinsiza kubala ubuye • Sebenzisa izinsiza kubala ubuye uxazulule izinkinga ezifaka uxazulule izinkinga ezifaka uxazulule izinkinga ezifaka Ukuhlanganisa lezinombolo: 2, 3 kanye 4. lezinombolo: 5 , 6, kanye ne – 7 lezinombolo: 8, 9, 10 kanye no – 0 nokususa • Gcizelela ukuxazululwa • Gcizelela ukuxazululwa • Gcizelela ukuxazululwa (Kukhulunywa kwezinkinga ezifaka kwezinkinga ezifaka kwezinkinga ezifaka kuxazululwa izinkinga lezizinombolo:1 kuya koku–4 lezizinombolo:1 kuya kokwi – 7 lezizinombolo: 1 kuya e – 10 zezibalo zamagama (zengxoxo) uchaze Izibalo IBANGA R izixazululo kufaka lokhu okulandelayo: Ukuhlanganisa nokususa okufaka izimpendulo kufinyelela e – 10) 1.9 Ukwenza iqoqo nokukwabelana okuholela ekuhlukaniseni Ukwenza iqoqo nokwabelana ngokulinganayo izinombolo eziphelele kuya e – 10 nezimpendulo ezifaka Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola izinsalela.
Ingxenye ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 yokuqukethwe CAPS 1.11 Imali Imali Imali Imali • Ukuthuthukisa ulwazi ngemali • Ukuthuthukisa ulwazi lwemali ewuhlweza esetshenziswa ezweni engamaphepha yaseNingizimu lethu eNingizimu Afrika. Afrika. 20c, 50c, R1, R2, R5 R10, R20, R50, R100, R200, • Ukubona umbala nesilwane esisemalini ewuhlweza. • Ukubona okufanayo nokuhlukile • Ukubona okufanayo nokuhlukile emalini ewuhlweza. Isibonelo: emalini engamaphepha. Isibonelo: umdlalo wokuhlukanisa imali umdlalo wokuhlukanisa imali ngemibala nangobukhulu. ngemibala nangobukhulu • Nikeza imali yokudlala egunjini • Nikeza imali yokudlala egunjini • Nikeza imali yokudlala egunjini lezinto zasekhaya. lezinto zasekhaya. lezinto zasekhaya. BALA USEBENZISA: 1.13 Xazulula izinkinga zokuhlanganisa Xazulula izinkinga zokuhlanganisa Xazulula izinkinga zokuhlanganisa nokususa ezinezimpendulo nokususa ezinezimpendulo nokususa ezinezimpendulo Ukuhlanganisa ezifinyelela koku – 4. ezifinyelela koku – 7. ezifinyelela e – 10. nokususa (Xazulula Ukukhuluma ukuhlanganisa . nokuhlukanisa okunezixazululo ezifinyelela e – 10) 47 Izibalo IBANGA R
Izibalo IBANGA R Izinhlobo zezinkinga zeBanga R Izinkinga ezisetshenziswa kubafundi beBanga R kumele zisebenzise kuphela izinto ezitholakala ekilasini, isib. Iz- into zokubala, abantwana , izicathulo, kodwa hhayi lezizibonelo, amaswidi, onogwaja, izimbali njll. Akubona bonke abantwana abasebancane abangenza sengathi izinto zokubala noma iminwe ingaba onogwaja – badinga izinto uqobo.Uthisha angasebenzisa kuphela izithombe engxenyeni yesibili yonyaka.Izinto eziphatheka yo kufanele ukuba sihlale zitholakala/ zikhona – izithombe ngezokwengeza, akuzona ezokubamba isikhundla sezinto eziphathekayo. Izinti zokubala uthisha angazisebenzisa uma engenazo izinsiza ezanele. Lezinkinga ezilandelayo ziveza izinhlobo zezinkinga, kanti kumele zishintshwe uthisha ukuze zilungele izinga lokuqonda kwabafundi. Ukwenza amaqoqo Lapha kunamakhekhe 8 (uthisha upakisha izinto zokubala 8, noma akhombise isithombe samakhekhe ayisishiyaga- lombili.) UNobuhle uthola amaklhekhe amabili nsukuzonke. Uzothola amakhekhe amangaki usuku ngalunye? Ukwabelana Kunamakhekhe ayisithupha. (uthisha upakisha izinto zokubala eziyisithupha, noma akhombise isithombe samak- hekhe ayisithupha.) izingane ezintathu kumele zabelane ngalamakhekhe ukuze bonke bathole amakhekhe anenani elilinganayo. Iyinye ingane izothola amakhekhe amangaki? Ukuhlanganisa, ukususa, ukuhlanganisa ngokuphindelela Izingane ezimbili zinamehlo amangaki? izingane ezine zinezindlebe ezingaki? isandla esisodwa sineminwe emingaki? izandla ezimbili zineminwe emingaki? ULinda unezinto zokubala eziyisithupha.Wanika uSihle izinto zokubala ezimbili.Zingaki izinto zokubala asenazo manje? Uthisha kufanele azihlanganise izinkinga zezibalo zansukuzonke.Kumele baqhubeke isibalo sezinombolo abazise- benzisayo ezinkingeni zezibalo Bangavele bacabange ukuthi abafundi angeke bakhone ukwenza izibalo ngezinom- bolo ezinkulu 48 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ULWAZI JIKELELE LWEBANGA R 2. AMAPHETHINI NEMISEBENZI CAPS ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 2.1 • Khomba amaphethini empahleni, • Kopela, qedela bese uqamba • Kopela, andisa bese uqamba ezintweni kanye nase nhlalweni awakho amaphethini. awakho amaphethini omsindo / Amaphethini yendawo. umculo olalelwayo. okusazibalomdwebo • Kopela uqedele amaphethini. • Kopela iphethini oyinikiwe • Kopela,andisa bese uqamba • Kopela amaphethini omsindo. (Kopela ukhulise usebenzisa imali ewuhlweza awakho amaphethini anezithombe. amaphethini alula • Kopela amaphethini usebenzisa • Dlala umdlalo wamaphethini (gxa / aphindaphindayo umsindo owenza ngokushaya hop scotch) usebenzisa izinto umzimba. eziphathekayo kanye • Kopela,qedela bese uqamba nemidwebo.) awakho amaphethini. (Qamba awakho amaphethini aphindaphindayo) 49 Izibalo IBANGA R
ULWAZI JIKELELE LWEBanga R 3. INDAWO NESIMO (IJIYOMETRI) 50 ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 3.1 Ubudlelano nendawo akuyo Ubudlelano nendawo akuyo Ubudlelano nendawo akuyo Ubudlelano nendawo akuyo isikhundla indawo Ukuma kwezinto ngazimbili Ukuma kwezinto ngazimbili Ukuma kwezinto ezimbili Ukuma kwezinto ezimbili nokubukeka kwayo nangaphezulu kunendawo nangaphezulu kunendawo nangaphezulu kunendawo nangaphezulu kunendawo umfundi akuyo. umfundi akuyo. umfundi akuyo. umfundi akuyo. Chaza isimo ezinhlangothi ntathu • Ngaphambi kwenye nasemuva • Ngaphambi kwe kanye nasemuva • Ngaphambi kwe.. kanye Izibalo IBANGA R ngokuhlobana kwazo nasemuva (Isib.ngaphambili • Ngaphezu,phezu kwe,ngaphansi • Ngaphezu nangaphansi. • Ngaphezu,phezu kwe:,ngaphansi • Phezu kwe..,ngaphansi noma nangemuva) kanye nangaphansi kanye nangezansi ngezansi • Phakathi kanye nangaphandle • Eduze kwe • ngaphezulu kwe.. • Ngenhla nangezansi • Phakathi nendawo • nangaphansi kwe.. • Eduze kwe kanye naphakathi. • Kwesobunxele kanye nesokudla • eduze kwe;okuphakathi kwezinto kanye nokumaphakathi • umsebenzi wepekisibhodi. • Kwesobunxele kanye nesokudla. Ukubaluleka kwemidlalo Ukunikeza imiqondo eyahlukene Ubudlelwano bezinto ezimbili yaphandle.Kungasetshenziswa nyezinto,Isib.unodoli,indlu nangaphezulu ngokwezikhundla kwejangijimu ukugcizelela: Isib. ngaphambili,ngasemuva, zazo • Ulwazi lwezibalo • Ngaphambi kwe kanye nasemuva • Ubuciko bokuzenzela • phezu kwe:,ngaphansi kanye nangezansi • Ukuthuthukiswa kokunyakaza komzimba • phezulu kanye nangaphansi • eduze kwe;okuphakathi kwezinto kanye nokumaphakathi • Kwesobunxele kanye nesokudla. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Landela imiyalelo • Inkombandlela-phambili/emuva • Inkombandlela-phambili/emuva • Inkombandlela-phambili/emuva (ngayedwa, ngamaqoqo • imidlalo efana nesitimela • Ishadi lemicibisholo • Phezulu naphansi, nangamaqembu) gudluka noma ame • Ukweqa izinto eziyinqinamba – • ukwenyuka nokwehla ndawana thizeni. ulalendela imiyalelo • Kwesobunxele kanye nesokudla okwenkombandlela) • Imisebenzi yokuthuthukiswa • Uphumaphi umsindo? kwezicubu zomzimba kanye nomculo
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 3.2 • Amabhola:yethula ubuye udlale ngamabhola. CAPS Izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) • amabhokisi: yethula ubuye udlale ngamabhokisi (Bona,khomba uphinde usho izinto ezinhlangothi ntathu ekilasini: a) amabhola b) Amabhokisi 3.2 • Ngenisa ishadi lokuqoqa (ukuqoqa • Hlela ngokufana nangokuhluka amathoyisi) kwezinto Izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) • Ubungako: hlela izinto • Ubungako: hlela ngobungako • Ubungako: hlela ngobungako • Ubungako: hlela ngobungako ezinhlangothi ntathu bezinto ezinhlangothi ntathu. bezinto ezinhlangothi ntathu bezinto ezinhlangothi ntathu Chaza,hlela ubuye uqhathanise izinto • Umbala: hlela izinto ezinhlangothi • Umbala:bona uphinde • Umbala: hlela izinto ezinhlangothi • umbala: hlela izinto ezinhlangothi ezinhlangothi mbili nantathu ngokwemibala uhlele izinsiza kubala ntathu kanye nezimo ezinhlangothi ntathu kanye nezimo ntathu 3-D nezimo eyisisekelo ngokwemibala obomvu, oluhlaza mbili ngokwemibala. ezinhlangothi mbili ngokwemibala. ezinhlangothimbili 2-D okwesibhakabhaka,oliphuzi kanye ngoloku: noluhlaza okusatshani. a) ubungako (okukhulu / • Izimo: hlela izinto ezinhlangothi • Izimo: hlela izinto ezinhlangothi • Izimo: hlela izinto ezinhlangothi • Izimo: hlela izinto ezinhlangothi okuncane) mbili nantathu ngokwezimo. ntathu kanye nezimo ezinhlangothi ntathu kanye nezimo ezinhlangothi ntathu kanye nezimo mbili ngokwezimo. mbili ngokwezimo. ezinhlangothi mbili ngokwezimo. b) a umbala • Izinto eziginqikayo (obomvu, oluhlaza • Khomba uphinde uhlole izimo okwesibhakabhaka, eziginqikayo. oliphuzi, oluhlaza okusatshani) • Gcizelela izinto eziginqikayo. c) izimo (indilinga, • Izinto ezishelelayo unxantathu, isikwele, • Khomba uphinde uhlole izinto unxande) ezishelelayo. d) izinto eziginqikayo • Bona uizinto ezishibilika e) izinto ezishelelayo neziginqikayo 51 Izibalo IBANGA R
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 Yakha izinto Okuqhubekayo Okuqhubekayo Okuqhubekayo Okuqhubekayo 52 ezinhlangothi ntathu • Nikeza abafundi amabloki • Nikeza abafundi amabloki • Nikeza abafundi amabloki • Nikeza abafundi amabloki 3-D usebenzisa izinto okwakha nanoma eziphi izinto okwakha nanoma eziphi izinto okwakha nanoma eziphi izinto okwakha nanoma eziphi izinto eziphathekayo zokudlala nhokwakha ngesikhathi zokudlala nhokwakha ngesikhathi zokudlala nhokwakha ngesikhathi zokudlala nhokwakha ngesikhathi (Isib.amabhuloki sokudlala ngokukhululeka nsuku sokudlala ngokukhululeka nsuku sokudlala ngokukhululeka nsuku sokudlala ngokukhululeka nsuku okwakha) zonke zonke zonke zonke • Abafundi badlala ngamabloki • Abafundi badlala ngamabloki • Abafundi bakha izakhiwo zabo • Okuqhubekayo okungaphakathi okwakha okwakha ngokukopela kwisibonelo ngesikhathi sokudlala Izibalo IBANGA R sesakhiwo abasinikeziwe. ngokukhululekiley inside • Kopela isimo sokwakha esifanayo ususela kumdwebo othize noma isithombe. • Gcizelela ukukopela isimo sokwakha esifanayo ususela kumdwebo othize noma isithombe. 3.3 Izimo • uvumela abafundi ukuzikhela Ngezinyaga ezintathu zokuqala Ngezinyanga eziyisithupha Ngezinyanga eziyisithupha ezinhlangothi mbili amakhadi anezimpawu ngosuku onyakeni khangisa izimpawu / zokugcina zonyaka khangisa zokugcina zonyaka khangisa (2-D) lokuqala. amagama/izithombe zabafundi. amagama abafundi. amagama abafundi Bona,khomba • Khombisa uphawu / isithombe Kuyaqhubeka Kuyaqhubeka Kuyaqhubeka uphinde usho somfundi esikhathini esiyizinyanga izinto ezinhlangothi ezi-3 zokuqala onyakeni. mbili ekilasini • Yethula igama lekilasi nasezithombeni ngokusebenzisa isithombe noma kufaka: igama lembali / ithoyizi. a) izimpawu zabafundi • Bhala igama likathisha b) igama eikilasi emnyangweni wekilasi. Akhiwa kanjani • Bhala okukhombisa iBanga amaphazile (iBanga –R) ngobuncane obuwu: Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Amaphazili Amaphazili (ayaqhubeka) Amaphazili (ayaqhubeka) Amaphazili (ayaqhubeka) a) (ithemu 1: • Yethula amaphazili unike • Nikeza abafundi izinhlobo nhlobo • Nikeza abafundi izinhlobo nhlobo • Nikeza abafundi izinhlobo nhlobo b) izingcezu eziyi- 6) iseluleko ngokwakhiwa kwawo. zamaphazili ngesikhathi sokudlala zamaphazili ngesikhathi sokudlala zamaphazili ngesikhathi sokudlala ngokukhululeka nsuku zonke. ngokukhululeka nsuku zonke ngokukhululeka nsuku zonke c) (ithemu 2: izingcezu • Xoxa ngephazili eyisithombe eziyi-12) uqhaphele kakhulu imibala, abantu • Kufanele abafundi baqede • Kufanele abafundi baqede • Kufanele abafundi baqede / izilwane,izinto,chaza ukuthi okungenani izingcezu eziyi-12 okungenani izingcezu eziyi-18 okungenani izingcezu ezingama d) (ithemu 3: izingcezu into noma umuntu ikuphi uma ekupheleni kwethemu -2 ekupheleni kwethemu -3 -24 ekupheleni kwethemu -3 eziyi-18) uyiqhathanisa nenye. • Benza baqede amaphazili abo • Benza baqede amaphazili abo e) (ithemu 4: izingcezu • Kufanele abafundi baqede anezingcezu ezi -4 anezingcezu ezi -5 eziyi-24) okungenani izingcezu eziyisi-6 ekupheleni kwethemu -1.
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 3.3 • Fundisa ukubona izinto • Gcizelela ukubona izinto • Gcizelela ukubona izinto • Gcizelela ukubona izinto ngokuqonda phakathi kwezine ngokuqonda phakathi kwezinye ngokuqonda phakathi kwezinye ngokuqonda phakathi kwezinye CAPS Ukubona izinto (yethula-“ngibona ngamehlo ami ngokwenza imisebenzi ngokwenza imisebenzi ngokwenza imisebenzi ngokuqonda phakathi amancane”) yokuhlela,imisebenzi yokuhlela,imisebenzi yokuhlela,imisebenzi kwezinye yokuqhathanisa nokwenza yokuqhathanisa nokwenza yokuqhathanisa nokwenza Okusazibalomdwebo amaqoqo kanye nokuqoqa. amaqoqo kanye nokuqoqa amaqoqo kanye nokuqoqa a) indilinga • Gcizelela indilinga. • Gcizelela unxantathu • Gcizelela isikwele • Gcizelela indilinga, unxantathu, isikwele kanye nonxande. b) unxantathu • Yethula indilinga. • Ukulondolozwa kwezimo(isimo • Ukulondolozwa kwezimo(izimo esingashintshi unxantathu) ezingashintshi ezifundiwe) • Ukulondolozwa kwesimo (izimo c) isikwele • Yethula unxantathu ezingashintshi ezifundiwe) d) unxande • Yethula isikwele e) ukulondolozwa kwezimo (isimo esingashintshi) 3.4 • Abafundi bafunda ngezicubu • Kufundwa izibalo kuphanjaniswe • Kufundwa izibalo kweqiwa ulayini • Thuthukisa ulwazi lwezinto zomzimba (uzibale), izandla ngesikhathi sesifundo ebhodini ngesikhathi sesifundo ezifana nse nxazombili. Okufana nse sokuthuthukisa izicubu zomzimba, sokuthuthukisa izicubu zomzimba nxazombili • khanda, amehlo, ikhala, umlomo isilevu, amahlombe, ingalo, (Ukubona umugqa isandla, iminwe, isifuba, umlenze, ohlukanisa kabili kuyena idolo, unyawo, izinzwane kufane nse kanye nezinto ezisendaweni • Umzimba unezinhlangithi ezimbili aphila kuyo.) • Gcizelela ukuthi umzimba unezinhlangothi ezimbili, olunye uhlangothi lungakwesokudla olunye ngakwesonxele • Kufundwa izibalongo kubala • Kufundwa izibalo ngokubala • Kufundwa izibalo ngokubala • Kufundwa izibalo ngokubala ngesikhathi samafundo sakhono ngesikhathi samafundo sakhono ngesikhathi samafundo sakhono okungenhla kungenziwa ngesikhathi empjlo (ukunyakazisa umzimba) empilo (ukunyakazisa umzimba) empjlo (ukunyakazisa umzimba) sesifundo sokuthuthukisa izicubu zomzimba, • Kusetshenziswa imilolozelo namaculo . • Kusetshenziswa imilolozelo namaculo . • Ngesikhathi sobuciko bokwenza • Ngesikhathi sobuciko bokwenza 53 Izibalo IBANGA R
ULWAZI JIKELELE LWEBANGA R 4. ISILINGANISO 54 ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 4.1 • Abafundi bafunda ukuqonda isikhathi: ngemini nobusuku, Isikhathi: ngokukhanya / nobumnyama Chaza isikhathi sosuku • Ekuseni, ntambama, ebusuku - ngemini nobusuku: (befunda benganakile uma kufundwa Izibalo IBANGA R Ukulandelana ishadi lesimo sezullu) kwezehlakalo ezenzekayo • Ukuthulwa kohlelo • Ukuthulwa kohlelo • Ukuthulwa kohlelo • Ukuthulwa kohlaka ezimpilweni zabo. lwansukuzonke lwansukuzonke lwansukuzonke lwansukuzonke a) Uhlelo -- Abafundi bafunda ngokuhlela -- Kugcizelelwa ukuhlelwa -- Kugcizelelwa ukuhlelwa -- Kugcizelelwa ukuhlelwa lwansukuzonke izehlakalo zosuku. kwezehlakalo zosuku kwezehlakalo zosuku kwezehlakalo zosuku b) Ishadi lesimo sezulu ngokohlaka lwansukuzonke. ngokohlaka lwansukuzonke. ngokohlaka lwansukuzonke. -- Kukhangiswa izithombe kusukela kwesonxele kuya kwesokudla ukuthuthukisa ukufunda ngezinkomba. -- Umholi wosuku ugudlula umcibisholo ohlakeni lwansukuzonke ngokuqhubeka kwemisebenzi yosuku. • Fundisa ishadi lesimo sezulu • ishadi lesimo sezulu • ishadi lesimo sezulu • ishadi lesimo sezulu (nsukuzonke) (nsukuzonke) (nsukuzonke) (nsukuzonke) -- Uthisha usiza abafundi ukusho -- Uthisha usiza abafundi ukusho -- Uthisha usiza abafundi ukusho -- Uthisha usiza abafundi ukusho usuku, ilanga nenyanga usuku, ilanga nenyanga usuku, ilanga nenyanga usuku, ilanga nenyanga besebenzisa imilolozelo, besebenzisa imilolozelo, besebenzisa imilolozelo, besebenzisa imilolozelo, izingqwembe zamagama izingqwembe zamagama izingqwembe zamagama izingqwembe zamagama kukhangiswe izimpawu nalebuli kukhangiswe izimpawu nalebuli kukhangiswe izimpawu nalebuli kukhangiswe izimpawu nalebuli ekhalendeni yesonto ekhalendeni yesonto ekhalendeni yesonto ekhalendeni yesonto Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Qaphela ngokufundwa kwesikhathi. -- Khombisa izinsukuzokuzalwa, zokuvakasha, izinsuku ezikhethekile, izinsuku zokuphumula -- Sebenzisa iculo ukuhlela izinyanga zonyaka ngeculo
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 4.1 • Izinsuku zesonto • Izinsuku zesonto (kuyaqhubeka) • Izinsuku zesonto (kuyaqhubeka) • Izinsuku zesonto (kuyaqhubeka) CAPS Isikhathi: -- Uthisha ufundisa abafundi -- Uthisha ufundisa abafundi izinsuku zesonto esebenzisa izinsuku zesonto esebenzisa a) izinsuku zesonto amaculo noma imilolozelo. amaculo noma imilolozelo b) Ishadi lezikhathi nsukuzonke uma kuxoxwa -- Sebenzisa iculo ukuhlela zonyaka ngesimo sezulu. izinsuku zesonto • Ishadi izikhathi zonyaka • Ishadi izikhathi zonyaka • Ishadi izikhathi zonyaka • Ishadi izikhathi zonyaka -- Yethula ishadi ukukhombisa -- umcibisholo okhomba isikhathi -- umcibisholo okhomba isikhathi -- umcibisholo okhomba isikhathi izikhathi zonyaka: sonyaka uyashintsha uma sonyaka uyashintsha uma sonyaka uyashintsha uma kushintsha iskhathi sonyaka. kushintsha iskhathi sonyaka. kushintsha iskhathi sonyaka o Ihlobo o Ikwindla -- Ngosuku lokuqala esikoleni -- Ngosuku lokuqala esikoleni -- Ngosuku lokuqala esikoleni emuva kwamaholidi abafundi emuva kwamaholidi abafundi emva kwamaholidi abafundi o Ubusika baxoxa ngabakwenzile baxoxa ngabakwenzile baxoxa ngabakwenzile o intwahlobo ngesikhathi samaholidi. ngesikhathi samaholidi ngesikhathi samaholidi -- thuthukisa ulwazi lwabafundi lokwazi izinto okufanele bazenze uma bevuka kuze kufike isikhathi sokuya esikoleni -- thuthukisa umfundi ,ngesikhathi sesidlo sasebusuku kanye nesokulala. Yethula ishadi lezinsuku • Yethula ishadi lezinsuku • Baqhubeka nokugubha usuku • Baqhubeka nokugubha usuku • Baqhubeka nokugubha usuku zokuzalwa zokuzalwa lokuzalwa lomfundi ngamunye lokuzalwa lomfundi ngamunye lokuzalwa lomfundi ngamunye belandela ishadi lesinsuku belandela ishadi lesinsuku belandela ishadi lesinsuku • Abafundi kufanele bazi iminyaka zokuzalwa. zokuzalwa. zokuzalwa. yabo • Kuyaqhubeka • Kuyaqhubeka • Kuyaqhubeka • Thuthukisa uqwashise ngokufundwa kwezinkombandlela • Abafundi kufanele bazi izinsuku zokuzalwa kwabo (usuku nenyanga) 55 Izibalo IBANGA R
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 4.2 56 Ubude Ubude Ubude Ubude Ubude Qhathanisa uhlele • Okude nokufishane, okude • Okude kakhulu kanye nokufishane • Qagela ubude bezinto • Kala ubude babafundi usebenzisa izinto eziphathekayo ngokuthe xaxa, okude kahulu kakhulu, okude ngokuthe xaxa eziphathekayo ezahlukene. intambo yokukala.(shintsha usebenzisa ulwazi (bebuka) kanye nokufishane kunokunye. izandla ngentambo yokukala) • Qagela bese ukala ubude bezinto magama ukuchaza (Sebenza ngobude) • Fundisa ngobude ezahlukene: Isib. Usebenzisa ubude • Gcizelela okufundwe ngobude izandla, izinyawo, isinqamu • Ishadi lokukala ubude Izibalo IBANGA R sentambo njll. kusetshenziswa izandla / izinyawo • Kusetshenziswa ishadi lokukala • Fundisa ishadi ubude ukubheka ukukhula lokukala ubude kwabafundi. -- usebenzisa (abafundi baqhathanisa ubude izandla (bebona babo nezinto ezisekilasini Isib. futhibefunda ikhabethe) benganakile -- Sebenzisa izinyawo ukukala (bebona futhibefunda benganakile). -- Kala usebenzise isikali bude (bebona futhibefunda benganakile) -- kude, kufishane, Kudana,kufishane -- Kuphakeme,kupha -- keme kakhudlwana, kuphakeme Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola kakhulu (okubonakalayo) -- ukuqagela
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 4.3 CAPS Isisindo Isisindo Qhathanisa uhlele izinto • Fundisa abafundi ngesisindo usebenzise ulwazi ngokuqhathanisa izisindo zezinto lamagama ukuchaza eziphathekayo ezahlukene.Isib. lokhu okulandelayo: -- Okulula / okusindayo a) Okulula, okusindayo -- Okulula kakhulu /okusinda b) Okulula kakhulu kakhulu nokusinda kakhulu • Gcizelela ukufundwa kwesisindo. c) Qhubeka ukale (Okulula kakhulu /okusinda ngesikhathi sokudlala kakhulu) ngamanzi nenhlabathi 4.4 Umthamo Umthamo Qhathanisa uhlele izinto • Fundisa abafundi ukukala usebenzise ulwazi umthamo ngokuqhathanisa lamagama ukuchaza umthamo wezitsha lokhu okulandelayo: ezinhlobonhlobo.Isib. a) Okungenalutho, -- okungenalutho /okugcwele” okugcwele, -- “okuningi kunokunye/okuncane b) okuningi, okuncane kunokunye” c) okuncane -- Okuningi/okuncane kunokunye, • Kuqhubeka ngesikhathi somdlalo okungaphezulu wesihlabathi namanzi. kunokunye, d) Qhubeka ukale ngesikhathi sokudlala ngamanzi nenhlabathi 57 Izibalo IBANGA R
ULWAZI JIKELELE LWEBanga R: 5. UKUQOKELELWA NOKUHLELWA KOLWAZI LWEZIBALO 58 ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 5.1 • Yethula ulwazi lokuqoqwa kolwazi • Qoqa izinto (izindukwana • Buza umbuzo: “ngabe amagama • Sebenzisa ishadi lezinsuku ngokuqoqa ulwazi Isib. mangaki ezinobungako obungalingani) anezinhlavu eziyisithupha iwona zokuzalwa ukuthola ukuthi ubani Qoqa uhlele izinto amantombazana, Bangaki ajwayelekile?” ozalwayo kuleyonyanga Qoqa ulwazi abafana ekilasini. • Qoqa ulwazi ukuphendula umbuzo • Qoqa ulwazi kubafundi ukuthola Qoqa izinto usebenzisa amakhadi amagama. umbala wobumba lokudlala Izibalo IBANGA R eziphathekayo zohlobo oluzosetshenziswa ngesonto olulodwa (eyedwa elilandelayo isb.oluhlaza satshani, noma eyilunga leqembu oluhlaza njengesibhakabhaka, noma laBangani) isib. oliphuzi. Amaqabunga ayishumi, Qoqa ulwazi (iziphi izinhlobo izimo ezilishumi zezithuthi ezisetshenziwa abafundi ukuza esikoleni) Hlela ulwazi • Hlela ulwazi ngokuthi abafundi • Hlela izinto eziqoqiwe • Hlela amakhadi amagama • Hlela ulwazi ngokwenyanga benze umugqa wabafana (izindukwana ezinobungako ngokwenani lwezinhlavu zokuzalwa zomfundi ngamunye Hlela izinto nowamantombazane obehlukene) zamagama egameni ngalinye. eziphathekayo • Umfundi ngamunye ukhetha ngokwesimo esisodwa ibhuloki eyodwa emele umbala isib. Ubungako wobumba lokudlala ngalelosonto. bamaqabunga • Hlela ulwazi oluqoqiwe (abahamba ngezinyawo, imoto, imoto yabazali, itekisi noma ibhasi) 5.2 • Yeza igrafu emele izinto eziqoqiwe • Dweba igrafu yezinto eziqoqiwe. • Dweba igrafu ngokunamathisela • Dweba igrafu emele izinsuku usebenzisa amabhuloki noma (izindukwana ezizilinganiso ikhadi legama ngalinye esikhaleni zokuzalwa zabafundi inyanga okumele izinto izimo. ezehlukene) esifanele. ngayinye. eziqoqiwe • Sebenzisa izinto eziphathekayo ukwenza igirafu (Dweba igrafu njengamabhuloki,kaLego noDuplo, Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola ukukhombisa ulwazi amakhiyubhu apakishwayo amele umbala wobumba ofisa Dweba isithombe ukulwenza isib. Oluhlaza esitshengisa izinto njengesibhakabhaka, ophuzi, eziqoqiwe) oluhlaza njengotshani. • Dweba igrafu yezithombe emele (inani labafundi abahamba ngezinyawo, imoto, imoto yabazali, itekisi noma ibhasi)
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4 5.3 • Bafunda bese behumusha ulwazi • Bafunda bese behumusha igirafu • Bafunda bese behumusha • Bafunda bese behumusha igirafu ngokusebenzisa ubumba lokudlala besebenzisa imibuzo. ngokubala inani lamakhadi besebenzisa imibuzo ukuthola CAPS Xoxa ngezinto ukumela inani labafana kanye ezinombolo esikhaleni ngasinye iyiphi inyanga enezinsuku eziningi ezihleliwe namantombazana ekilasini. ukuze bafinyelele esiphethweni. zokuzalwa kwabafundi. Funda bese uhumusha • Ngokozikhethela kwabafundi amagrafu. umbala ozosebenza ngesonto Baphendula imibuzo Isib.obomvu. ngezithombe zabo • Funda bese behumusha noma izinto abazihlelile. igirafu (Bangaki abahamba (Isib.mangaki ngezinyawo,imoto, imoto amaqabunga amakhulu yabazali,itekisi noma ibhasi) owadwebile? Amaphi amaningi, amakhulu noma amancane?”) 59 Izibalo IBANGA R
3.5 Incazelo yolwazi lweBanga R 60 ITHEMU 1 YEBanga R Isonto 1 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 4.1 Ukulandelanisa izehlakalo zansuku zonke ezimpilweni zabo Uhlelo Losuku Lukhonjiswe ngezithombe Okwenziwa Izibalo IBANGA R nsukuzonke emva Isikhathi • Ukwethula Uhlelo Lwansuku zonke kokwethulwa -- Ukuthuthukisa ukulandelana kwezehlakalo ezenziwa ngosuku. kwako -- Ukubeka izithombe kusukela kwesobunxele kuya kwesokudla. -- Umholi weqembu uzohambisa umcibisholo uska kwesokudla uya kwesobunxele ngokuhamba kohlelo losuku. -- Abafundi babona ukulandelana kwemisebenzi yosuku- Uhlelo lwansuku zonke oluphakanyisiwe Ukubizwa kwerejista, Uhlelo lukathisha lwemisebenzi yekilasi, izinsuku zokuzalwa, okubunjwajo, ukudweba, nokupenda, Uhlelo Lokuya Ukufika Ukuqoqa Umsebenzi oholwa uthisha wekilasi isimo sezulu, izinda isikhathi sokudlala esikhululekile endlini encane zansuku zonke okwenziwa ngaphakathi ekilasini Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Ukudlala okukhululekile Imisebenzi yekilasi Uhlelo lokuya Isikhathi Isikhathi Isikhathi sokudla ngaphandle eholwa uthisha endlini encane sokuphumula sokuhamba kwekilase kanye nokulalela izindaba nokuqoqa
Isonto 1 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe Amanothi: • Ukuthulwa kolwazi kuncike esikhathini esibekiwe ohlelweni losuku. • Uhlelo losuku ungalushintsha luvumelane nesimo , isibonelo, isikhathi sokuya endlini encane singashintshwa sibekwe kwesinye isikhathi kuya ngesimo sesikole. • Khombisa wonke amashadi ohlelo losuku uma sebekhonjisiwe abafundi. • Uhlu lwamanothi achazayo awabhaliwe ngokulandelana kwemisebenzi yosuku , kodwa ngokwengxenye yolwazi.Ngakhoke kufanele unqume ilanga ozokwenza ngalo umsebenzi othini. • Kwamanye amasonto kunemisebenzi engaphezulu kwemihlanu.Uhlelo belenzelwe ukuthi ube nemisebenzi eminingi ongakhetha kuyo. Akusho ukuthi kufanele uyenze yonke lemisebenzi efakiwe. 1.4 • Thula uhlelo lokuya endlini encane (sebenzisa izinombolo ezisho isikhundla ukutshengisa Insipho, indwangu yokugeza, Emva kokuthula ukulandelana ,indawo noma isikhundla) uhlelo lokuya Chaza, qhathanisa indlu encane endlini encne bese uhlela -- Fundisa ulwazi lokulandelana ohlelweni lokuya endlini encane,isib izinombolo ezimele amanzi seluke lwenziwa, izinombolo isikhundla (qala usebenzise indlu encane, geza izandla, vala umpompi bese usula alwenziwe izandla njll). ngendlela efanele -- Thula ulwazi lwezinimbolo ezimele isikhundla, njengokuthi uLinda owokuqala, Jabu zonke izinsuku. owesibili njalonjalo. 61 Izibalo IBANGA R
Isonto 1 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 62 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.2 • Thula ishadi lokuqoqa: Ishadi lokuqoqa Emva kokuba uhlelo lokuqoqa Izinto ezinhlangothi -- Enza amaqoqo amancane abafundi. Geza izitsha seluthuliwe, ntathu (3-D) zopende -- Gqugquzela ukubekwa kwezinto ngendlela efanele enobunono. kufanele lwenziwe namabhulashi zonke izinsuku. Izibalo IBANGA R Hlukanisa abafundi balingane izindawo eziyisishiyagalombili ezifuna ukuqoqwa. Iqembu ngalinye aliqoqe indawo ethile ngosuku bese beya kwenye ngesonto elilandelayo. Qoqa ikhona lezincwadi Chaza , uhlele bese uqhathanisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) ngoko: • ubungako Qoqa amabhuloki • imibala • izinto eziginqikayo Shanela phansi • izinto ezishibilikayo Qoqa indawo yokudla izindlu Qoqa amaphazili Qoqa amatafula okudweba nokupenda Sula amatafuta ahlanzeke Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 1 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 • Thula ishadi labasizi nendlela okukhishwa ngayo ukudla Ishadi labasizi Uma ishadi labasizi sethuliwe, Bala izinto Qagela bese ubala izinto ezizothuthikisa ulwazi lwezinombolo ngoku; ISHADI LABASIZI ukudla kuyonikwa -- Sebenzisa ishadi labasizi, lisiza ukukhombisa abasizi bosuku ukuze basize etafuleni ngalendlela zonke ngesikhathi sokudla. izinsuku. -- Izindilinga ezinhlanu eziseshadini labasizi zimele amaqoqo amahlanu abafundi, njengokuthi kunamaqoqo anikwe amagama ngemibala: elibomvu, eliluhlazaokwesibhakabhaka, eliphuzi, elisawolintshi neliluhlaza njengotshani, ungasebenzisa amagama ezithelo, ezilwane, izithuthi nokunye. -- Ingane ngayinye inikwa uphawu olufakwa ngaphakathi kwe kwendilinga yeqembu noma iqoqo. -- Ngokuphendula umcibisholo osuka phakathi nendawo nesiyingi ukhombe lowo ozoba omholi weqembu. Ubuholi buyajikeleza zonke izinsuku ukuze bonke abafundi bathole ithuba lokuba abaholi. -- Umholi weqembu ubala abafundi nezitsha zokudla kuye ngesibalo sabafundi abakuleloqembu ngalelolanga (okukodwa nokukodwa okuhambisanayo). 3.3 izimo Bona, khomba, biza ngegama izimo ezinhlangothi mbili noma izithombe ezise kilasini Amakhadi anophawu lomfundi ngamunye. Ngesikhathi ezinhlangothi mbili -- Uphawu lomfundi abafundi befika Akha izithombe zalolu phawu lo mfundi (2-D) ngosuku lokuqala • Vumela umfundi ngamunye azikhethele elakhe uphawu. ngamunye. Amakhabethe, amabhokisi , nasemawukwini okugaxa izinto zakhe. -- Lungiselela umbukiso wemidwebo onophawu lomfundi ngamunye l (ungasebenzisa Okukodwa isithombe sakhe umfundi). Ilebuli leBanga R nokukoswa -- Namathisela uphawu lomfundi ekhabetheni lakhe. Isithombe segama lekilasi sasemnyango okuhambisanayo -- Umfundi akakhombe ikhabethe lakhe ngokubona uphawu. Ilebuli elinegama likathisha nesibongo -- Faka uphawu negama ezimpahleni zomfundi.. Igama abizwa ngalo ekilasini -- Umfundi makakhombe olwakhe uphawu kanye nalololomngane wakhe ngokudlala umdlalo obagqugquzela ukukhomba amakhadi ezimpawu ezihlukene. Isibonelo: Abafundi benza isikokela uthisha eendlale zonke izimpawu bese bekhomba izimpawu zabo.. -- Izithombe ezincane zabafundi zingasetshenziswa njengezimpawu, uma zikhona. -- Igama lekilasi • Gqugquzela ukuthi abafundi bazi ukuthi Bangamalunga eqembu elikhulu lekilasi 63 ngokunika igama lekilasi ,njengokuthi “Onodoli/ izimoto”. Abafundi kufanele balazi igama likathisha. Izibalo IBANGA R
Isonto 1 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 64 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe Amanothi: • Khombisa uphawu noma isithombe somfundi ezinyangeni ezintathu zokuqala zonyaka. • Khombisa uphawu noma isithombe somfundi negama ezinyangeni ezintathu ezilandelayo. Izibalo IBANGA R • Khombisa igama lo mfundi kwilebuli ezinyangeni eziyisithupha zokugcina zonyaka. • Ilebuli lekilasi , ligcine lisemnyango unyaka wonke. • Gcina ilebuli elinegama likathisha. • Gcina ilebuli lekilasi leBanga R Isonto 2 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 Qagela bese ubala izinto zansuku zonke ngokuyikho Amaculo nemilolozelo yezinombolo Nsuku zonke Bala izinto Ukubala kwansuku zonke • Ukubala sakuhuba kusuka ku-1- 5 • Cula amaculo ezinombolo nemilolozelo Noma abafundi befika bengazi ngolwazi lwezinombolo kwi Banga R kufanele bagqugquzelweukucula amaculo nemilolozelo ezinombolo babuye babale sakuhuba zonke izinsuku. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 2 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Esilinganisiwe 1.4 Qhathanisa ukuthi iliphi kulamaqoqo amabili elikhulu nelincane Usuku olu-1 Chaza, qhathanisa Thula ulwazi lokukhulu nokuncane bese uhlela Ukusebenzisa umzimba izinombolo -- Abafundi bathola ulwazi lokukhulu nokuncane ngokusebenzisa imizimba yabo bazenze Abafundi babe bancane bese bezinweba bazenze babebakhulu. -- Abafundi abaqhathanise izandla zabo babone ukuthi ubani onesandla esikhulu, ubani futhi onesandla esincane. -- Qhathanisa isandlda sikathisha nesomfundi -- Qhathanisa ingalo kathisha neyomfundi. Chaza, uhlele bese uqhathanisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) nezimo ezinhlangothi mbili (2-D) ngobungako bazo Ukusebenzisa izinto ezi 3-D -- Bakha amabhola amabhola obumba amakhulu namancane -- Thola izinto ezincane nezinkulu ekilasini. Faka uphawu olubomvu kulezo zinto ezinkulu Ubumba lokudlala bese kuthi ezincane uzifake uphawu oluphuzi. Khuluma ngokwehlukana kwezinto Izinto ezinkulu nezincane ngobukhulu. -- Hlela izinto ngobukhulu nobuncane bazo. Sebenzisa imifanekiso noma izithombe ezi 2-D: Sebenzisa ulwazi olusho okukhulu nokuncane ngesikhathi sokwenza izinto zobuciko: amabhuku, amaphepha , izikhangiso, -- Buka izithombe zezinto ezinkulu nezincane. Sika lezi zithombe. izikelo -- Abafundi abadwebe izandla zabo ephepheni bese belisika la maphepha ezandla. Thatha iphepha lesandla elilodwa ulibeke phezulu kwelinye. Buka ukuthi ubani onesandla esikhulu kunomunye. Iphepha eliyi A3, amakhirayoni. -- Hlukanisa iphepha ka -2. -- Namathisela zonke izinto ezincane kwingxeye eyodwa yephepha, bese unamathisela izinto ezinkulu kule enye ignxenye yephepha. 65 Izibalo IBANGA R
Isonto 2 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 66 Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Esilinganisiwe 3.1 Chaza eyodwa noma ezimbalwa izinto ezingonhlangothi ntathu uma uziqhathanisa Usuku olu-1 enye kwenye ngaphakathi nangaphandle Isikhundla, isimo nokubukeka Ukusebenzaisa umzimba kwento. -- Nika umfundi ngamunye ihula huphu.Uthisha uzobabonisa abafundi ngokudlala ebe Izibalo IBANGA R Hula huphu esho amagama athi “phakathi phandle”. Kufanele bagxume bangene phakathi babuye bagxume baphume ngokomyalelo kathisha. -- Ima ngomlenze owodwa ngaphakathi kwihula hupha kuthi omunye umlenze ungaphandle kwehula hupha. -- Thatha ibhokisi , abafundi abagxume bangene phakathi baphinde bagxume baphume. Abafundi abasho ukuthi uphakathi noma ungaphandle. -- Gxuma ungene phakathi ethayini uphinde ugxume uphume .Lokhu kuyisifundo sokunyakazisa umzimba. -- Gxuma ungene phakathi uphinde ugxume uphume kwihula huphu ube uvale amehlo. Ukusebenzisa izinto ezi3-D Yenza abafundi: -- Babeke udoli phakathi babuye bawukhiphe embheseni. -- Phosa ibhola kwihula hupha noma ethayini. -- Sebenzisa ubumba ulwenze ibhola bese uyalicindezela lube isicaba, ulwenze lube isidleke senyoni. Sebenzisa ubumba ukwenza amaqanda amancane ozowafaka ubuya uwakhiphe esidlekeni ngokomyalelo kathisha. Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe ezi 2-D Yenza abafundi: Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Babuke izithombe bathole ukuthi Bangazisebenzisa kanjani ukukhuluma ngokungaphakathi nokungaphandle. -- Abadwebe bona bengaphakathi nalapho bengaphandle kwezinto ezithize.
Isonto 2 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Esilinganisiwe 3.2 Akha izinto ezinhlangothi ntathu usebenzisa izinto eziphathekayo Amabhuloki awapakishwe eshalofini Usuku olu-1 elikhombisa uhlobo lwawo ngasemuva. bese ukuphinda izinto ezinhlangothi • Bheka izindlela ezahlukene zokusebenzisa amabhuloki ngesikhathi sikudlala ngesikhathi ntathu (3-D) okukhululekile. Izinsiza kufundisa azibe ziningi njenge sokwenza imidlalo zithombe ezincane zezimoto, zezilwane, -- Umsebenzi kathisha ukusiza ukuqhuba lomdlalo. ekhululekile izimpawu zomgwaqo nokunye kuhlale nsukuzonke -- Ukubheka izindlela zokusiza abafundi basebenzise amabhulok i ukwenza okuvundlile kukhona. njengesicaba nalokho okusuka phezulu kuya phansi (umbhoshongo). -- Hlela bese ulandelanisa amabhuloki ahlukene ngokuwabeka ngokufana ngokwesimo. -- Hlela bese ulandelanisa izimo ezahlukene ngokuzibeka ngobukhulu. -- Hlela amabhuloki ngobukhulu; amancane namakhulu ngokuhlukana. -- Umfundi ngamunye uthola amabhuloki amathathu angunxande awabeke ngezindlela ezahlukene njngokuwabeka enze ulayini, awabeke aye phezulu njalonjalo. Abafundi Bangaqhathanisa futhi bakopele kwabanye izindlela zokubeka amabhuloki. -- Khuthaza abafundi bapakishe amabhuloki ngendlela ebhalwe eshalofini lawo ngokuwaqondanisa nomugqa ofanayo. 67 Izibalo IBANGA R
Isonto 2 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 68 Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Esilinganisiwe 3.2 Chaza, hlela bese uqhathanisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D nezimo Izinto ezahlukene ezinhlangothi Usuku olu-1 ezinhlangothi mbili 2-D ngokwemibala engaxutshiwe: obomvu, ophuzi, oluhlaza ntathu 3-D nezimo ezinhlangothi izinto ezinhlangothi okwesibhakabhaka. mbili 2-D njengezithombe, izivalo ntathu (3-D) zamabhodlela,amabhuloki anombala,izimo Khombisa umbala owodwa ngesikhathi. ezinombala, amakhadi anombala: ophuzi, Izibalo IBANGA R Ungakhombisi umbala kwisimo esisodwa kuphela. Usebenzise umbala nakwezinye izimo. obomvu, oluhlaza okwesibhakabhaka. Hlukanisa abafundi baba amaqembu ama -5. Nika iqembu elilodwainqwabayezinto ezinhlagothi ntathu nezimo ezinhlangothi mbili. -- Uthisha akathule umbala ngamunye ngokuphakamisa ikhadi lombala lowo afuna Izimo ezahlukene ezi2-D nezinto ezi3-D abafundi bawazi ngalesosikhathi. Enza kanjalo nakuwo yonke eminye imibala. -- Abafundi abahlele izinto ezi 3-D kanye nezimo ezi 2-D ngendlela abekwe ngayo amakhadi Ukusebenzisa umzimba Izindilinga ezibomvu, eziphuzi, eziluhlaza -- Choma izindilinga ezinemibala ehlukene (obomvu, ophuzi, oluhlaza njengesibhakabhaka zonke zilungiswe okwesibhakabhaka) ezisikwe ephepheni eliqinile , esifubeni somfundi ngamunye. ngaphambi kwesikhathi uthisha. -- Abafundi abazihlele ngemibala yabo ehlukene. Ukusebenzisa izinto ezi-3-D eziphathekayo -- Uthisha ubiza abafundi abahlanu beze phambili anike ngamunye umfundi into enhlangothi ntathu ayiphathe esandleni. Qoqa izinto ezi3-D uzibeke etafuleni -- Abanye abafundi bahlale emaqenjini abo nenqwaba yezinto ezinhlangothi ntathu leqembu neqembu. phezulu kwetafula . -- Umfundi wokuqala phambili uphakamisa into ayiphethe isib. Bhuloki axhunywayo aliluhlaza noma indilinga elogi ephuzi noma amaphazile. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Abafundi ematafuleni abo bahlela izinto ngokubona lokhu okuphakanyisiwe. Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe izimo ezi2-D Uhla lwezinto ozozisebenzisa uma 3.3 wenza upende weminwe. -- Uthisha ulungisa upende wokupenda ngomunywe. izimo ezinhlangothi 1 inkomishi kafulawa mbili (2-D) -- Abafundi badweba izimo besebenzisa iminwe. 1 inkomishi kashukela -- Dweba phezu kwezimo ezi2-D bese ufaka umbala 3 amaconsi esithako sokuphendula ukudla umbala 5 izinkomishi zamanzi abilayo (faka amanzi kancane kancane)
Isonto 2 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Esilinganisiwe 4.1 Ukulandelanisa izehlakalo ezenzeka nsukuzonke ezimpilweni zabo Isikhathi -- izinyanga zonyaka -- isikhathi Thula ishadi losuku lokuzalwa -- Dweba ishadi losuku lokuzalwa elinombala, njengesitimela esinezinqola ezi 12.(inyanga ngayinye) –izinyanga zibhalwa kusukela kwesobunxele kuya kwesokudla lwezinqola.. Bhala igama lo mfundi kanye nophawu kuleyonyanga azalwa ngayo. -- Bafundise ulwazi lwesikhathi ne zinyanga zonyaka ngokucula amaculo ezinyanga zonyaka ube ulokhu ukhomba amagama ezinyanga. Bafundise ulwazi lokufunda usuka kwesobunxele uya kwesokudla. -- Ukuthuthukisa ulwazi lokubona izinkombandlela isib, khombisa igama lenyanga ngayinye onyakeni zibe ngumugqa osuka kwesobunxele kuya kwesokudla. -- Abafundi abakhombe uphawu lwabo bazazi sakuhuba inyanga abazalwa ngayo. -- Bagqugquzele ukuthi bazi iminyaka yabo. -- Phinda izikhashana ukwenza lokho. Ishadi losuku lokuzalwa elinezinyanga eziyi 12 onyakeni alibekwe ekilasini. Umqhele noma isithombe sekhekhe losuku lokuzalwa kukhombisa usuku lokuzalwa oselwadlula. Olusazofika alunazo lzinto. Iculo: Zakhele eyakho indlela. “Januwari, Febhuwari, Mashi. Ephireli, Meyi, Juni, Julayi. Agasti, Septemba, Okuthoba Novemba, Disemba. Januwari January Febhuwari February bazolicula njalo uma kunomfundi ozalwayo ngalelo langa. Amanothi: • Usuku lokuzalwa luyisehlakalo esisemqoka , makube nesikhathi ngalolusuku lapho kuzoculwa iculo iculo yibo bonke abafundi bese beshaya ihlombe izikhathi ezilingana iminyaka yalowo ozalwa ngalilo langa. • Umfundi ngamunye akadwebe isithombe sakhe , uthisha uzozihlanganisa ndawonke enze ibhuku lezithombe zalowo ogubha usuku lokuzalwa.. 69 • Uthisha angenza umqhele wasekhanda abafundi bawuhlobise ngezinto ezahlukene. • Lomsebenzi kufanele uphindaphindwe unyaka wonke uma kugujwa usuku lokuzalwa. Izibalo IBANGA R
Isonto 3 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 70 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 Qagela bese ubala ngokuyikho izinto zansuku zonke. Amaculo nemilolozelo yezinombolo Nsuku zonke Bala izinto • Ukubala ngokuphimisa kwansuku zonke -- Ukubala sakuhuba kusuka koku 1- 5 Izibalo IBANGA R -- Cula amaculo ezinombolo nemilolozelo Noma abafundi befika bengazi ngolwazi lwezinombolo kwi Banga R kufanele bagqugquzelwe ukucula amaculo nemilolozelo ezinombolo babuye babale ngokuphimisa zonke izinsuku. Khomba bese ubala izingxenye ezahlukene zomzimba Amaphazili/imidlalo eveza abantu abahlukene Usuku olu-1 nemifanekiso yemizimba Ukubala nsuku zonke ngokuphimisaku 1 - 5 Imidlalo yamakhadi Ukusebenzisa umzimba (Kuxhumanise nesifundo Samakhono Empilo) -- Thuthukisa ulwazi lwezinombolo ngokubala izitho zomzimba ezahlukene. Abafundi -- Ngikhombise ikhala lakho bese uyalibala. Mangaki amakhala akho? -- Ngikhombise izindlebe zakho bese uyazibala. zingaki izindlebe onazo? -- Ngikhombise izandla zakho. Zingaki? Asizibale. Yini enye esiyibonayo ezandleni zethu? Ungayibala? Asibale isandla esisodwa imnwe yakhona: 1, 2, 3, 4, 5. -- Mangaki amehlo akho? Bala izindlebe namehlo. Thinta izindlebe namehlo ngesikhathi ubala. -- Hlala nomngane wakhe nibhekane bese ubala izingxenye zomzimba wakhe. Qala uthinte bese uyakubala. Uthisha uzosiza ukukwenza lokhu. -- Khomba isitho somzimba lapho sihamba ngasodwa njengekhala, umlomo, isilevu Ukusebenzisa izimo nezithombe ezi 2-D Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Yenza abafundi ba: -- Bazibuka esibukweni bazidwebe -- badweba uhlaka lwemizimba yabo ephepheni bahlobise ngokuyikho. Badweba umugqa ohlukanisa umzimba kabili Isibuko esilingene ubude babo -- Sika izithombe zamalunga ahlukene omzimba uwasika kumaphephabhuku noma Iphepha eli-A4, amakhilayoni kuzikhangisi uqedele ubuso. Amabhuku, izikhangisi, izikelo -- Sika ubuso ephephabhukwini bese udweba wonke amalunga omzimba.
Isonto 3 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Esilinganisiwe 3.4 Ukubona umugqa ohlukanisa kufane nse nxazombili kuyena Abafundi Usuku olu-1 Okufana nse Thuthukisa ulwazi lokuthi umzimba womuntu unezinhlangothi ezimbili nxazombili Ukusebenzisa umzimba Gcizelela ulwazi lohlangathi olulodwa kanye nolunye. Uthisha ukhuluma nabafundi ngengaphambili nengemuva lomzimba kanye nengenhla nengezansi lomzimba. Yenza abafundi: -- Bazibuke esibukweni lapho bezobona wonke umzimba wabo. -- Khomba izingxenye zomzimba emzimbeni yazo ezisohlangothini olulodwa zikhona nakulolu olunye uhlangothi. -- Thinta izitho zomzimba njengoba kushiwo. “Thinta izinzwane, thinta izinyawo, thinta imilenze. Abafundi Bangayenza lento noma becimezile. -- Thinta isitho somzimba ngesinye..“Thinta idolo ngekhala” njll. (kanye nomsebenzi ngomugqa onqamula phakathi nendawo Isibuko esinobude obuphelele Uthisha angenza umuntu wezinti nezimo. 3.2 Bona, khomba bese unika amagama amabhola izinto ezizindilinga njengamawolintshi, ama- Usuku olu-1 aphula, amabhola, amathini.(yenza amabhola izinto ezinhlangothi -- Abafundi badlala ngamabhola bakhombise izinto aBangazenza ngebhola. Bebe ngezinto ezilahliwe isib. Amaphepha amabhola ntathu (3-D) bezisho lezi zinto abazenzayo. Uthisha uye oqala ingxoxo. afakwe amasokisi amadala) -- Khomba zonke izinto ezikwazi ukugingqika: njengokuthi ucaBanga ukuthi ibhuloki izinto ezizikwele isib. Amabhuloki. liyakwazi ukugingqika? Ake sibone.. Uhla lokwenza inhlama yokudlala: -- Gingqa zonke izinto bese uyabheka ukuthi ziyakwazi yini ukugingqika isib. Amathini agingqika ohlangothini olulodwa. 1 inkomishi kafulawa 1 -- Sebenzisa ubumba wenze amabhola angakwazi ukugingqika ngesikhathi sokudlala 2 inkomishi kasawoti okukhululekile.. 1 inkomishi yamanzi     -- Ngesikhathi sesifundo sokuzivocavoca abafundi abazigingqe imizimba yabo Hlanganisa njengamabhola. 2 amathisipuni kawoyela wokupheka konke Amathonsi ambalwa okwenza umbala ekudleni 71 Izibalo IBANGA R
Isonto 3 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 72 Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Esilinganisiwe 3.3 Bona, khomba, bese unika igama lezimo ezinhlangothi mbili ezise kilasini Iculo ; “singamasotsha enkosi” Usuku olu-1 nasezithombeni izimo ezinhlangothi mbili (2-D) -- indilinga Umdlalo: “sizofuna umuntu wethu, umuntu • Thula indilinga wethu, umuntu wethu, sizofuna umuntu wethu Izibalo IBANGA R Uma uthula indilinga okokuqala, izinto ezisetshenziswayo kufanele zifanencamashi namhlanje”. ngazozonke izindlela.(Ubukhulu, umbala, ubunjalo) Ukusebenzisa umzimba Uthisha udweba indilinga phansi. Abafundi abahambe phezulu komugqa wendilinga elokhu “ngizungeza indilinga”. Yenza abafundi: -- Bambanani ngezandlanenze indilinga. -- Enzani indilinga ngemizimba yenu. -- Bahamba belandela ismo sendilinga becula “singamasotsha enkosi” -- Hlala nenze indilinga bese nidlulisa into ethile isuke komunye iye komunye bebe becula “ sizofuna umuntu wethu, umuntu wethu,umuntu wethu, sizofuna umuntu wethu namhlanje”. Umfundi okophela iculo ephethe into , uyongena phakathi endilingeni. Ukusebenzisa izinto ezi-3-D Usuku olu-1 Uthisha ukhombisa izingane ihula huphu bese echaza ukuthi isimo sayo siyindilinga. Amahula huphu Indilinga ayinamakhona. Yenza abafundi ba: -- Phatha ihula huphu e-3-D ube uhambisa uhambisa iminwe uzungeze. -- Thola izinto ekilasini ezi-3-D ntathu ezinesimo esifanayo nendilinga. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Hlela bese uqhathanisa izinto ezinhlangothi ntathu ngobungako nombala Uthisha unika abafundi izinto ezinhlangothi ntathu 3-D kanye nezimo ezinhlangothi mbili 2-D ezinobungako obuhlukene ,okukhulu nokuncane, imibala, okhlaza Izinto ezehlukene ezizindilinga ezi-3-D okwesibhakabhaka,obomvu,ophuzi. njengambhola okudlala itenisi, izimabuli Yenza abafundi ba: amabhaloni njll. -- Hlela izinto ngobukhulu nobuncane. Izimo ezi-2-D njengamaplastiki ezisikwe -- Beka izinto ngamaqoqo emibala ehlukene. zabazindilinga
Isonto 3 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 4.1 Thula ishadi lesimo sezulu nekhalenda Ishadi lesimo sezulu elilingene isonto. Uma ishadi lesimo Kufanele libenagama ezinsuku zesonto sezulu selithuliwe, isikhathi a) Isikhathi ezibekwe kusukela kwesobunxele kuya kufanele lenziwe b) Izinsuku zesonto kwesokudla esikhathini esiyizinyanga ezi- zonke izinsuku. 6 zokuqala zonyaka. c) Ukulandelana kwezehlakalo zosuku Amakhadi: d) Ukubala -- Izinsuku ezi 7 zesonto -- Ishadi lesimo sezulu kufanele kube elesonto, izinsuku ezi 5, kuhlelwe kusukela kwesobunxele kuya kwesokudla. Kusetshenziswa izimpawu ezahlukene zesimi sezulu. -- Izinombolo 1-31 -- Isimo sezulu siyenziwa zonke izinsuku. -- Amabama ezinyanga zonke -- Uthisha uye osiza abafundi ukusho igama losuku, ukuthi zingaki izinsuku, nokuthi -- Unyaka njengo 2012 iyiphi inyanga, esebenzisa amakhadiadnezithombe noma imidwebo nemibhalo. Emva -- Amakhadi anesimo sezulu kanje: kwesikhathi abafundi bazozikhethela ngokwabo amakhadi bawafake ngokufanele. -- Umholi weqembu uphumela phandle abheke ukuthi isimo sezulu sinjani bese ebuya Fundisa abafundi ezotshela abanye eqenjini njengokuthi liya, libalele, linamafu njalonjalo. umoya iculo lezinsuku zesonto,balicule -- Uthisha ukhombisa akutholile okusemakhadini bese ubeka amakhadi esimo. baze balazi -- Ngokwenza njalo abafundi bafunda ngezinsuku zaphakathinesonto kanye nalezo ilanga zempelasonto. -- Bafunda ngezikhayhi; namuhla, izolo, kusasa. imvula -- Abafundi bathola amathuba okubala kusuka ku 1 kuya koku 5. Bangabala izinsuku zokushisa, okwakunomoya, njalonjalo. -- Beka uphawu lomfundi onosuku lokuzalwa ngalelosonto. amafu -- Beka yonke imisebenzi ezokwenziwa ngalelosonto njengokuya epaki ngikubeka isithombe sepaki. 73 Izibalo IBANGA R
Isonto 3 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 74 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe Isibonelo seshadi lesimo Isimo sezulu sezulu Juni 2012 Izibalo IBANGA R iSonto uMsombuluko oLwesibili oLwesithathu oLwesine oLwesihlanu uMgqibelo 12 13 14 15 16 17 18 4.1 Landelanisa izehlekalo ezenzekayo njalo ezimpilweni zabo. Isikhathi • Izinsuku zesonto Uthisha ufundisa abafundi iculo noma umlolozelo ngezinsuku zesonto. Aliphindwe leliculo Iculo:Izinsuku zesonto.Qamba iculo zonke izinsuku ngesikhathi kwenziwa isimo sezulu. Zisikhombisa izinsuku zesonto x 3 njalo, ngezinsuku zesonto njalo njalo umsombuluko, ulwesibili, ulwesthathu, ulwesine, ulwesihlanu uMgqibelo kanye neSonto • Thula ishadi elikhombisa izikhathi zonyaka, khombisa ngomcibisholo ukuthi isiphi Amakhadi amane anesithombe Shintsha uma isikhathi sonyaka: eskhombisa isikhathi sonyaka ngasinye. izikhathi zonyaka zishintsha -- Isiphi isikhathi sonyaka esikuso njengamanje? Izikhathi zonyaka -- Isiphi isikhathi sonyaka esisanda kudlula? -- Isiphi isikhathi sonyaka esizayo? Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Beka isithombe esikhombisa isikhathi sonyaka kanye nezinyanga ezihambisana nalesosikhathi njengo Januwari - Mashi ihambisane nesithombe sasehlobo. Ihlobo Ikwindla Intwasahlobo Ubusika Amanothi: Ulwazi olusha kufanele lwethulwe ngokulandela lezizindlela: Ukusebenzisa umzimba (ukufunda usebenzisa umzimba nemizwa) Ukusebenzisa izinto eziphathekayo (izinto ezingonhlangothi ntathu) Ukusebenzisa imidwebo, izithombe amakhadi (izimi ezingonhlangothi mbili).
Isonto 4 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 Khomba bese uchaza izinombolo Usuku olu-1 Ukubala izinto Thula okuchazwa inombolo 1 Ukubala ngokokusakuhuba kwansukuzonke kusuka kuoku 1-5 Amaculo nemilolozelo tezinombolo Ukusebenzisa umzimba Yenza abafundi: -- Khomba izitho zomzimba njengekhala elilodwa. abafundi -- Vuma sakuhuba kanye, shaya ngonyawo kanye, gxuma kanye nokunye. -- Phakamisa umunwe owodwa, isandla esisodwa,unyawo olulodwa. -- Enza inombolo 1 ngomzimba wakho. -- Bhala inombolo 1 emoyeni/ bhala phansi. -- Shaya izandla kanye Ukusebenzisa izinto ezi3-D Yenza abafundi: Izinto ezisekilasini nangaphandle -- Khomba into eyodwa ekilasini njengebhuloki. -- Akha inombolo 1 ngobumba Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezi 2-D Isithombe Yenza abafundi: sento eyodwa -- Khomba isithombe esinento eyodwa emakhadini ahlukene. -- Qhathanisa ikhadi elinesithombe esinento eyodwa nalelo elinechashaza elilodwa. 1 Into yokubala eyodwa yomfundi -- Qhathanisa ikhadi elinesithombe esisodwa, nalelo elinechashaza elilodwa kanye AAmakhadi amaningi ezithombe nezinto zokubala ezifanayo, isib. Pakisha izinto ezinenombolo efana namachashazi. Amakhadi amachashaza -- Uma usuyithulile inombolo 1, beka ikhadi lalenombolo obondeni ukuze abafundi balibone zonke izinsuku. 75 Izibalo IBANGA R
Isonto 4 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula 76 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 2.1 • Khomba iphethini ezintweni ezikhona eduze nasezingubeni zabafundi. Usuku olu-1 Amaphethini Yenza abafundi: okusazibalomdwebo -- Abakhulume ngamaphethini abawabona ezintweni ezikhona kulendawo nalawo Izibalo IBANGA R asezingubeni zabo. -- Imaphi amaphethini anemigqa, nalawo anamabhuloki? -- Ayafana yini amaphethini? Yini okufanayo futhi yini okwehlukile? -- Yini eyenza iphethini? -- Iphethini ukuphindaphinda –kwemigqa/amabhuloki/izimo. Kopela bese uqhubeka nephethini Ukusebenzisa umzimba Uthisha akafake abafundi abane amaribhoni aluhlaza okwesibhakabhaka kanye nabomvu Amaribhoni abomvu naluhla ezingalweni.Wakha iphethini ngokubeka umfundi ofake iribhoni elibomvu phambili, abe okwesibhakabhaka esethi ofake eliluhlaza akalandele, kanjalo kanjalo kuqhubeka iphethini. Ukusebenzisa izinto ezi-3-D -- Uthisha wakha iphethini ngezivalo zamabhodlela ezintahtu eziluhlaza Izivalo zamabhodlela ezibomvu okwesibhakabhaka nezintathu ezibomvu. neziluhlaza okwesibhakabhaka umfundi ngamunye Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Abafundi abenze iphethini kathisha.
Isonto 4 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.2 Bona, khomba bese usho amagama ezinto ezi 3-D kanye nezimo ezi2-D ekilasini Izinto ezahlukene ekilasini nangaphandle Usuku olu-1 nasezithombeni Izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) Thuthukisa ulwazi lokuhlukanisa phakathi kwezinto “ezisobala” nezinto “ezizungezile” Ukusebenzisa izinto ezi3-D Uthisha ubeka izinto ezahlukene ekilasini kanye nangaphandle enkundleni yokudlala. 3.2 Yenza abafundi: Izimo ezinhlangothi mbili (2-D) -- Khombisa izinto ezahlukene ekilasini njengezinto zokhuni, izinto ezibomvu, ezepulasitiki nokunye. -- Bheka izinto ezithile ekilasini njengomlayelo kathisha njengokuthi, ibhola elisebhokisini lamabhuloki, imoto esekhabetheni, ipensela elisethinini -- Funa izinto ezifanayo njengezinkinobho eziyindilinga phakathi kwezinkinobho eziyizikwele nokunye. -- Hela izinto ngokwakhiwa kwazo njengobungako, umbala, isimo. -- Dlala umdlalo wokuqagela:” Ngibona ngamehlo ami into eyindilinga…......” -- Funa into ethile kulendawo okuyo njengokulayelwa uthisha, njengokuthi iribhoni elisesihlahleni ,isilwane esihlahleni -- Ekhaya kufanele abafundi bathunywe ukuqoqa izipuni, izimfoloko nokunye. Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe izimo ezi 2-D Khombisa abafundi isithombe bese ubuza imibuzo ephathelene naso Isithombe esikhulu sokuxoxa (iphosta) Isibonelo: Amaphazili -- Intombazane iphetheni esandleni? -- Bangaki abntu abasesikebheni? -- Ukwakhiwa kwamaphazili namakhadi namakhadi anezithombe kuyasiza ukufundisa abafundi ukuhlukanisa phakathi kwezinto ezisobala nezizungezile. 77 Izibalo IBANGA R
Isonto 4 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula 78 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.2 Bona,khomba bese usho igama lezinto ezi 3-D ngokubheka izimo nobungako Usuku olu-1 bamabhokisi izinto ezinhlangothi ntathu Ukusebenzisa umzimba Izibalo IBANGA R (3-D) Yenza abafundi: -- Ngena phakathi bese ubuye uphume ebhokisini elikhulu. Amabhokisi ahlukene amakhulu -- Bheka ingaphakathi lebhokisi bese niyaxoxa njengokuthi ibhokisi linamacala amane, namancane (awezitofu neziqandisi) linesivalo njalonjalo. -- Livule ibhokisi ukuze ubone izimo zonke ezikhona. Ukusebenzisa izinto ezi3-D -- Sebenzisa amabhokisi ukwakha izinti ezithile njengendlu, igaraji nokunye. -- Nika abafundi izinto ezahlukene njengezinkinobho izivalo zamabhodlela nokunye. Yenza abafundi: -- Hlela izinto zibe ngamaqoqo ezinto ezifanayo. Amabhokisi amancane, izivalo -- Bheka ukuthi yini umehluko phakathi kwezinto. zamabhodlela nokunye angakuthola -- Bheka ukuthi yiziphi izinto eziyizikwele neziyindinga. ekhaya -- Hlela izinto ngokwemibala yazo. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 4 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.3 Bona, khomba bese usho igama lezimo ezinhlangothi mbili 2 –D ekilasini Imidlalo yamakhadi isiza ukufundisa izimo. Usuku olu-1 nasezithombeni izimo ezinhlagothi mbili (2-D) -- unxantathu Thula unxantathu Uma uthula unxantathu okokuqala izinto ezisetshenziswayo kufanele zifane nse - ukuma, Iwuli umbala,. Unxantathu wakhiwe izinhlangothi eziqondile ezintathu. Yingakho kuthiwa unxantathu. ubumba Ukusebenzisa umzimba Yenza abafundi: -- Benza isimo ngemizimba yabo njengokwenza unxantathu abafundi abathathu Isikhwama esinezimo ezahlukene behlangana sakuhuba nezinyawo belele phansi. -- Besebenzisa imnwe ukwenza unxantathu. -- Benza unxantathu ngobumba ,ngezintambo -- Bahamba phezulu komugqa kanxantathu. Ngesikhathi behamba bayasho ukuthi Amakhadi adwetshwe izimo “Ngihamba phezulu kukanxantathu, kunye, kubili, kuthathu izinhlangothi. Zintathu izinhlangothi.Kunye, kubili, kuthathu, kuthathu amakhona. -- Ukuthinta izimo ungaziboni. Sebenzisa izimi ezinkulu noma faka izimo esikhwameni. Umfundi uzothinta ezwe izimo ezahlukene. Uma esetholile ukuthi isiphi isimo uzobe esesiqhathanisa nekhadi elinomdwebo wsesimo. -- Dweba unxantathu emoyeni, phansi bese begcina ukudweba ephepheni. Iphepha elingu A4 Chaza, hlela bese uqhathanisa izinto ezi-3-D kanye nezimo ezi-2-D Ukusebenzisa izinto ez-i3-D amakhirayoni Yenza abafundi: -- Hlela amabhuloki ngokwezimo njengokuthi indilinga,unxantathu; ubukhulu njengokuthi amabhuloki kukhulu, kuncane; nombala njengokuthi kubomvu, kuphuzi. izinto ezahlukene ezisekilasini -- Bheka onxantathu ekilasini nakulendawo okuyo. nangaphandle. 79 Izibalo IBANGA R
Isonto 5 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula 80 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 Chaza bese ukhomba izinombolo eziphelele Usuku olu-1 Bala izinto Gcizelela ulwazi olufunde kwisonto 4 oluphathelene nenombolo 1 Amaculo ezinombolo nemilolozelo Ukubala uphimisa kusukela ku 1 kuya 5 Izibalo IBANGA R Isithombe Ukusebenzisa umzimba sento Yenza abafundi: eyodwa 1 kunye -- Umsindo owenziwa ukushaywa komzimba njengokushaya izandla kanye. -- Uthisha ukhombisa ikhadi elinenombolo 1 bese abafundi bephakamisa umunwe owodwa, isandla esisodwa njalonjalo. Ukusebenzisa izinto ezi 3-D Yenza abafundi: Into eyodwa -- Thola into eyodwa ekilasini. Okokubala okukodwa -- Bala into yokubala eyodwa. Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezi-2-D Amakhadi anesithombe esisodwa nawanechashaza elilodwa. -- Qhathanisa izithombe ezinento eyodwa kanye nekhadi elinechashaza elilodwa. -- Qhathanisa izithombe ezinento eyodwa nekhadi elinechashaza elilodwa kanye nekhadi elinophawu lwenombolo 1 -- Qhathanisa inombolo 1kanye negama lenombolo elisekhadini. -- Akha iphazili unike abafundi baqhubeke.isib. Amakhadi anenombolo 1 nekhadi elinegama lenombolo Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Isithombe sento 1 1 eyodwa 1 kunye kunye
Isonto 5 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.4 Gcizelela ukuthi umzimba unezinhlangothi ezimbili njengokuthi iloluhlangothi naloluya hlangothi. Nokuthi kukhona olusesandleni sokudla nolusesandleni Okufana nse Usuku olu-1 sobunxele. nxazombili Ukusebenzisa umzimba Uthisha uchaza izinhlangothi ezimbili zomzimba. Yenza abafundi: Ukhehlekhehle angenziwa ekhaya, -- Ima ngomlenze owodwa bese ubuye ume ngomunye. kusetshenziswa isitsha esincane -- Uhyakaza uhambisana nesigqi sikakhehlekhehle uya ohlangothini lwekilasi. Uma esinesivalo, safakwa amatshe amancane. ukhehlekhehle uthula, abafundi baya kolunye uhlangothi lwekilasi. Ukusebenzisa izinto ezi-3-D Umfundi ngamunye unikwa isakana lokudlala (bean bag). Yenza abafundi: -- Beka isakana lokudlala phansi eduze kwabo. -- Susa isakana lokudlala uliyise kolunye uhlangothi usebenzisa izinzwane noma isandla. Isakana lokudlala -- Beka isakana lokudlala phansi eduze kohlangothi olulodwa lwabafundi bese kuthi kamuva abekwe kolunye uhlangothi. -- Gcizelela lolulwazi ngokuthi abafundi badwebe umvemvana. (Goqa iphepha phakathi nendawo.Consisela amaconsi ambalwa kapende ohlukene emgqeni lapho kuhlukana khona iphepha. cindezela ingxenye yephepha kwenye. Livule bese uyabuka.–uzobona izingxenye ezimbili ezifanayo. Uvemvane lunezinhlangothi ezimbili ezifana nse 3.2 1 Bona, ukhombe bese ubiza igama lezinto ezi-3-D. Isikhwama esifakwe amabhola Usuku olu-1 angalingani ,izimabula, amathini eziphuzo, Izinto Thula, bese nibukisisa izinto ezikwazi ukugingqika izivalo zamabhodlela ezinhlangothi -- Xoxa ngobundilinga bezinto.Faka izinti eziningi ezahlukene esikhwameni sokuzwa ntathu (3-D) izimo ‘feely Bag’. Abafundi bakhipha into ngayinye bese bechaza ubundilinga bayo. -- Abafundi bayatshengisa ukuthi izinto ezahlukene zigingqika kanjani. 81 Izibalo IBANGA R
Isonto 5 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula 82 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.1 Isikhundla sezinto ezimbili noma ngaphezulu kuqhathaniswa nomfundi Izihlalo Usuku olu-1 Isikhundla, isimo -- ngaphambili / ngemuva Abafundi nokubukeka Ukusebenzisa umzimba: Amakhadi anezithombe ezikhombisa Izibalo IBANGA R kwento ungaphambili kanye nongemuva. Uthisha ukhetha abafundi ababili . -- Ubeka izihlalo ezimbili phambili kwekilasi. -- Abafundi ababili bazokhombisa ulwazi lokuba phambili nokuba ngemuva, isib. o Sipho ima phambili kwesitulo o Celiwe ima ngemuva kwesitulo -- Uthisha uphakamisa ikhadi, bese abafundi benza iminyakazo besebenzisa izitulo zabo. -- Lokhu kungenziwa ngokusebenzisa abafundi abathathu. o U-Awande ume ngemuva kuka Sipho, kodwa uCeliwe umi ngaphambili kuka Awande. -- Uthisha unika abafundi idayisi elikhulu elenezithombe ezahlukene ezikhombisa “ ngaphambili nangemumva” ezinhlangothini zonke..isib. onezinwele ezinde ume phambili, ogqoke ibhulukwe ume ngemuva; uhleli ngemumva komunye njll. -- Abafundi bazodlala umdlalo wedayisi emaqenjini abo ngokuphosa idayisi bese benza lokhu okukhonjiswe esithombeni esivelile. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 5 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.2 Qhathanisa ezimbili ezinikeziwe ezi: enkulu nencane Usuku olu-1 izinto ezinhlangothi • Gcizelela ulwazi luka kukhulu kuna no kuncane kuna ntathu (3-D) Ukusebenzisa umzimba Yenza abafundi: -- Benza imizimba yabo ibe mikhulu ngokulula izingalo zifike ngaphezulu kwekhanda. Isithombe segundane nenja (isithombe senja sibe sikhulu kunesegundane) -- Benza imizimba yabo ibe mincane ngokugobisa bagozigoqe. -- Bathole ukuthi inkulu yini inja kunegundane Ukusebenzisa izinto ezi-3-D Beka izinto zibembili ukuze uziqhathanise. Izinto ezisekilasini njengamabhuloki, -- Qhathanisa ubukhulu bezinto ezifanayo njenga mabhuloki, amatafula, amapuleti, amabhola, amapuleti ,izinkinobho, izihlalo nokunye, bese uyasho ukuthi iziphi izinto ezinkulu noma ezincane/ ezinkulu; ubuhlalu, izinti, amathini ,izivalo ezinkudlwana/ ezincanyana; ezinkulu kakhulu/ ezincane kakhulu.. zamabhodlela nokunye. -- Ukwakha izakhiwo ngamabhuloki bese abafundi beqhathanisa ukuthi esabani isakhiwo esikhulu kunazozonke, naleso esincane kunazozonke. Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezi-2-D -- Qhathanisa izithombe ezichaza ulwazi lwezinto ezinkulu nezincane kanye nezinkudlwana nezincanyana. -- Sebenzisa ulwazi lokukhulu nokuncane ngesikhathi sobuciko bokwenza. Izithombe ezichaza okukhulu nokuncane. 83 Izibalo IBANGA R
Isonto 5 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula 84 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.2 Qhathanisa usho ukuthi kulokhu okubili yikuphi oku: Indilinga enkulu nencane edwetshwe Usuku olu-1 esihlabathini noma phansi izinto ezinhlangothi -- Okukhulu nokuncane ntathu (3-D) -- Okukhudlwana nokuncanyana Izibalo IBANGA R -- Okukhulu kakhulu nokuncane kakhulu Ukusebenzisa umzimba Uthisha udweba indlinga encane esihlabathini, noma phansi. -- Abafundi bahamba phezulu kwemigqa yendilinga Uthisha udweba indilinga enkulu ngaphandle kwe ndilinga encane. -- Abafundi bahamba phezulu komugqa wendilinga enkulu. -- Uthisha uyabuza: o Iyiphi indilinga encanekakhulu? o Iyiphi indilinga enkulu kakhulu? o Hamba phezulu kwendilinga encane. o Hamba phezulu kwendilinga enkulu. Uthisha udweba indilinga enkudlwana ngaphandle kwendilinga ekhona. -- Abafundi bahamba phezulu kwendilinga enkulu kunazozonke. -- Uthisha ubuza imibuzo: o Iyiphi indilinga enkulu kakhulu? o Iyiphi indilinga encane kakhulu? Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 5 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) Amabhuloki okwakha namabhola anobukhulu obungalingani Abafundi bahlela bese beqhathanisa izinto ezahlukene ngobukhulu, (kukhulu kuna; kuncane kuna) njenga: Izinkinobho,izipuni, amabhokisi emithi, amabhokisi ezicathulo, amakhothini obisi, -- Izinkinobho ezinkulu kwezincane izitsha ezingenalutho zemithi, njll. -- Izipuni ezinkulu kwezincane -- Amabhokisi amakhulu kwamancane Lo msebenzi ungenziwa nangaphandle ngesikhathi sokudlala emanzini nasesihlabathini, lapho abafundi bekwazi ukuqhathanisa bakhulume ngezinto basho ukuthi le incanyana / inkudlwana; incane kakhulu / inkulu kakhulu. Ingafundwa ngesikhathi sekwenziwa imisebenzi yokupenda nokudweba nalapho kwenziwa isithombe esakhiwe ngezidwedwe namaphepha nokunye, lapho besebenzisa izinto ezincane nezinkulu. Ukusebenzisa izimo noma izithombe (izimo ezinhlangothi mbili(2-D) Yenza abafundi: -- Badlala imidlalo yamakhadi bebe bekhomba okuncane, okukhulu nokukhulu kakhulu ezithombeni. -- Ubuza imibuzo efana: Imuphi ufishi wokuqala? Noma Imuphi ufishi wokugcina? Imuphi ufishi ophakathi nendawo? -- Dlulela ezinhlamviniukuze abafundi babone ukuthi izithombe zimele amagama. Abafundi akudingekile ukuba bakwazi ukufunda izinhlamvu. 85 Izibalo IBANGA R
Isonto 6 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 86 izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 Qagela bese ubala izinto ezejwayelekile ngokuyikho Amaculo ezinombolo nemilolozelo Nsukuzonnke Bala izinto Ukubala kwansukuzonke -- Ngokukhuluma: Ukubala okusakuhuba kusukela ku 1 - 5 Izibalo IBANGA R -- Ukucula amaculo ezinombolo nemilolozelo 2.1 Kopisha bese uqhuba iphethini usebenzisa umsindo wokushaya umzimba Abafundi Usuku olu-1 Amaphethini Ukusebenzisa umzimba okusazibalo -- Uthisha ukhombisa abafundi iphethini lokushaya umzimba bese abafundi bayayikopisha mdwebo iphethini. Isibonelo: ihlombe, ihlombe, qhwaba, qhwaba, gxoba, gxoba.. Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu(3-D) Izimo ezilogi Kopisha iphethini usebenzisa izinto: Ibhodi lamaphekisi -- Amaqabunga angafani -- Izimo ezingafani - indilinga, indilinga, unxantathu, indilinga...... -- Izinto ezingafani - iphekisi elibomvu,iphekisi eliluhlaza okwesibhakabhaka, iphekisi eliphuzi., iphekisi elibomvu...... Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D) Nika abafundi amakhadi ezithombe Yenza abafundi: Amakhadi emibala -- Benza iphethini labo ngamakhadi anezithombe njengembali, iqabunga, Uthisha wenza izimo ngeziponji iqabunga,imbali,......... -- Bakha awabo amaphethini ngamakhadi anemibala njenga elibomvu, eliluhlaza, Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola elibomvu,........ -- Ngesikhathi sokupenda nokudweba bese benza amamaphethini ezimo besebenziisa iziponji.
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 6 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe CAPS Esilinganisiwe 3.3 Bona, khomba bese usho igama lesikwele Usuku olu-1 Izimo ezinhlangothi Thula isikwele mbili Uma uthula isikwele okokuqala kufanele usebenzise izinto ezifanayo ngombala, ngobukhulu, Abafundi nangokwakhiwa. Isikwele sinamacala amane. Intambo (2-D) Ukusebenzisa umzimba -- Abafundi abasukume benze isikwele. -- Abafundi abahambe phezulu kwentambo eyakhe isikwele. Ngesikhathi behamba bayasho bathi:‘ Ngihamba phezulu kwesikwele, icala lokuqala,icala lesibili, icala lesithathu, elesine.Wonke amacala ayalingana.” Isivalo sethini -- Amaqembu abafundi akha izikwele ezincane. Ithayili eliyisikwele Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) Izindilinga ezahlukene kanye nezinto -- Uthisha ukhombisa umehluko phakathi kwendilinga nesikwele ngokuphakamisa isivalo eziyizikwele ezahlukene. sethini kanye nethayili. Amaphephandaba -- Isivalo sizwakala siyindilinga uma usithinta ,kanti ithayili lineziphetho namakhona. Amakhirayoni Ukusebenzisa izimo noma izithombe (izimo ezinhlangothi mbili (2-D) Izimo ezi2-D imidlalo yokugcizelela izimo -- Uthisha udweba azungeze isivalo kanye nethayili. Izinto ezi3-D amabhuloki kaLego -- Isivalo sikhombisa indilinga, ithayili likhombisa isikwele. -- Abafundi abadwebe ngamakhilayoni bazungeze isivalo nethayili. Hlela izinto ezi 3-D nemifanekiso noma izithombe (izimo ezi 2-D) Amakhadi ezimo Hlukanisa abafundi babe amaqoqo. Izinto ezinhlangothi ntathu Yenza abafundi: njengamabhuloki -- Hlela izinto ezi-3-D nezimo ezi-2-D ozinikwe uthisha ngobukhulu nangombala Izimo ezinhlangoyhi mbili njengemidlalo egcizelela izimo: Yini esesikweleni? -- Gcizelela izimo ngokudlala imidlalo yamakhadi ngesikhathi sokudlala okukhululekile sasendlini. 3.2 Bona, khomba bese usho igama lezinto ezinhlangothi ntathu ezishibilikayo. amabhuloki Usuku olu-1 izinto ezinhlangothi • Thula izinto ezishibilikayo amabhula ntathu (3-D) Nika abafundi izinto ezinhlangothi ntathu nezimo ezinhlangothi mbili, njengmabhuloki, amabhokisi amabhokisi, amabhola nokunye. umshushuluzo noma itafula elimiswe -- Abafundi abafunde ngokwenza bedlala ukuze babone ukuthi iziphi izinto ezikwazi ngamabhuloki kwicala elilodwa. ukushibilika nalezo ezikwazi ukugingqika. -- Abafundi Bangasebenzi umshushuluzo osenkundleni yokudlala noma uthisha asebenzise itafula afake amabhuloki amabili kwicala elilodwa. 87 -- Zikhona yini izinto ezishibilika ziye phezulu? -- Iziphi izinto ezishibilika ziye enzansi? Izibalo IBANGA R -- Yini eyenza lezi zinto zishibilike?
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 6 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 88 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.1 Chaza into eyodwa enhlangothi ntathu uqhathanisa nenye. Usuku olu-1 Isikhundla, isimo • Thuthukisa ulwazi loku phezulu / ngaphansi / ngenzansi / ngaphezulu nokubukeka Ukusebenzisa umzimba kwento -- Umfundi ngamunye akahlale esihlalweni sakhe. Izibalo IBANGA R -- Abafundi balalela imiyalelo kathisha bebe benza njengokuthi: isib. isihlalo somfundi ngamunye -- hlala phezulu kwesihlalo,lala ngaphansi kwesihlalo. -- Yima phezu kwesihlalo sakho.hlala ngaphansi kwetafula phezulu kwetafula -- Beka izandla phezu kwekhanda -- Beka izandla ngaphansi kwemilenze -- Beka isakana lokudlala ngaphansi kwekhwapha lakho. -- Hlala phezu kwesakana lokudlala ngaphansi -- Faka ihuphu ngaphansi kwamadolo akho. Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu(3-D) -- Abafundi ababili ababambe ingqathu, bese abanye bagaqe baphume ngaphansi. -- Funa into engaphansi kwetafula Hlela izimo noma izithombe (ezi-2-D) -- Uthisha unika abafundi izithombe eziningi ezikhombisa izinto ezingaphansi, ezingaphezulu, ezingenzansi, njengokuthi: Umuntu uhlezi phezulu kwehhashi. Ingane ilele ngaphansi kwengubo. Abafundi: Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Khomba ezithombeni okuphezulu, okungaphansi, okungaphezulu.
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 6 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe CAPS Esilinganisiwe 4.1 Chaza isikhathi sosuku ngokusebenzisa amagama ; imini, nobusuku/ ubumnyama, Izihlalo nezingubo zokulala Usuku olu-1 nokukhanya. isikhathi • Thula ulwazi: emini / ebusuku; ukukhanya / ubumnyama Fundisa lokhu ukuhlanganise nesifundo saMakhono Empilo, Ukuqala Kolwazi Ukusebenzisa umzimba -- Umfundi uhlala ngaphansi kwetafula noma kwesihlalo esimbozwe ngengubo. Ithoshi -- Enza ikilasi libemnyama ngokuthi uvale amakhethini , bese ucisha ugesi. -- Abafundi bakhuluma ngabakuzwile ngesikhathi kumnyama nangenkathi sekubuya Iphosta yemini nobusuku ukukhanya. Izithombe zezinto eznzeka emini -- Akubekhona ithoshi ukuletha ukukhanya ngaphansi kwengubo. nasebusuku -- Xoxa ngezinto ezenzekayo emini nasebusuku.. Izimo noma izithombe (ezi-2-D) -- Uthisha ulungisa iphosta enesithombe selanga kanye nenyanga. Ulungisa futhi nezithombe ezikhombisa ukuthi kwenzekani emini nasebusuku. -- Abafundi kufanele babeke izithombe ngaphansi kwelanga noma kwenyanga. 89 Izibalo IBANGA R
Isonto 7 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 90 izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.3 Bona, Khomba bese usho izinto ezi 3-D nezimo ezi2-D Amaphazili ahlukene okungenani abe nezingcezu Usuku olu-1 eziyi 6. izimo • Thula iphazili bese unika indlela yokuthi yakhiwa kanjani. ezinhlangothi mbili -- Xoxa ngesithombe sephazili ubhekisise umbala, abantu / izilwane, (2-D) Izibalo IBANGA R izinto, indawolapho kukhona abantu/izilwane nezinye izinto. -- Khomba, bona bese uqondanisa izingcezu zephazili njenge. o Izingcezu ezisemakhoneni. o Izingcezu ezinecala elilodwa eliqondile. o Izingcezu ezingenalo icala eliqondile. o Ukubala izingcezu zephazili. Siyenza kanjani iphazili -- Pakisha zonke izingcezu zibheke phezulu. -- Khomba izingcezu ezingamakhona uqondanise imibala nezinto ezikulezizingcezu ezisemakhoneni. -- Akha amacala amane ngezingcezu ezinecala elilodwa elilodwa eliqondile. -- Uma umfundi enenkinga, akakhe iphazili phezulu kwesithombe.. -- Wonke amaphazili kufanele akhiwe aphele ngaphamili kokuba abekwe. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 7 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) izinombolo CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.1 Chaza into eyodwa usho eyi-3-D uyihlobanise nomfundi Usuku olu-1 Isikhundla, isimo • Isikhundla sezinto ezimbili noma ngaphezulu ziqhathaniswa Umdlalo:Emfuleni nokubukeka nomfundi. kwento -- Phakathi / phandle Ukusebenzisa umzimba -- Uthisha usebenzisa ithephu yokunamathisela noma ingqathu ukwenza Izingqathu 2 imigqa emibili ekilasini phansi.. -- Abafundi bayasukuma bame kwicala elilodwa lekilasi. Auathisha ube esememeza ethi: “Ngena phakathi emfuleni” Bonke abafundi bagxume bangene phakathi kwalemigqa. “Ngaphandle komfula”Abafundi bagxume baphume ngaphandle kwalemigqa emibili. -- Abafundi aBangalandeli imiyalelo ngendlela bayaphuma bengabe besaqhubeka nokudlala. Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) Yenza abafundi: -- Hlehla amagxathu ambalwa usuka kusuka kubhasikidi noma ibhakede. Ibhakede noma ubhasikidi -- Phosa isakana lokudlala ebhasikidini. Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D) Iphepha namakhirayoni -- Abafundi badweba isithombe esikhombisa ingaphakathi nengandle. 91 Izibalo IBANGA R
Isonto 7 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 92 izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.1 • Isikhundla sezinto ezimbili noma ngaphezulu ezihlobene nomfundi: Usuku olu-1 Phezulu / phansi/ ezansi Isikhundla, isimo nokubukeka Ukusebenzisa umzimba kwento Izibalo IBANGA R Abafundi abalandele imiyalelo: -- Beka ibhuloki elibomvu phezulu kwekhanda lomngani wakho. Amabhuloki -- Beka ibhuloki eliphuzi ngaphansi kombhede. -- Beka ibhuloki phezulu ekhanda bese ucaca emthini. -- Gaqa ngaphansi kwetafula ucimezile. Izimo Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu(3-D) Yenza abafundi: Izithombe ezahlukene -- Pakisha onxantathu omunye phezulu komunye. -- Pakisha izikwele eziluhlaza okwesibhakabhaka esinye phezulu kwesinye -- Beka isikwele esiphuzi phezulu kwendilinga ebomvu.. Amakhadi ezimo -- Beka indilinga ephuzi nonxantathu obomvu ngaphansi kwesikwele esiluhlaza okwesibhakabhaka. Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D) -- Uthisha ulungisa amakhadi anezithombe kanye nanezimo. -- Abafundi babeka izimo phezulu noma ngaphansikwezithombe njebgokusho kukathisha. o Isibonelo:Beka isikwele esiluhlaza okwesibhakabhaka phezulu Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola kuka bhasikidi wezithelo..
Isonto 7 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) izinombolo CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.4. • Gcizelela ulwazi lomugqa ohlukanisa umzimba wakhe kabili ulingane Usuku olu-1 okufana nse Ukusebenzisa umzimba nxazombili Yenza abafundi: -- Bala izitho zomzimba. -- Cula iculo elinomnyakazo elimayelana nomzimba. Iculo: khanda , mahlombe sifuba, lukhalo…… Uthisha uzokhombisa abafundi ulwazi lokuhlukanisakabili kulingane, ngokulengisa intambophambili komfundi. -- Abafundi kufanele bacabange imizimba yabo ihlukaniswe kabili.. Intambo Umzimba womfundi Uthisha uchaza ukuthi uhlukana kanjani umzimba ube izingxenye ezimbili. -- Yonke into ehamba ngambili , itholakala kuzo zombili izingxenye zomzimba, njengamehlo, izindlebe, imilenze nokunye. -- Okuhamba ngakodwa kusemgqeni ophakathi nendawo, njengekhala, umlomo. Inkaba isilinganiso ngomugqa ohlukanisa kabili Ngenhloso yokuhlukanisa nxazombili kufane nse, yenza abafundi: -- Abaviliyele, baphakamise amadolo phezulu -- Abaviliyele bewuqhoto njengamasosha ezigubhu -- Phambanisa izingalo, phambanisa imilenze ngesikhathi uviliyela. Ungakwenza lokhu ngesikhathi wenza Ububciko Bokukhombisa esifundweni sa- Amakhono Empilo. izithombe ezingaphelele Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D) 93 -- Dweba izithombe ezingaphelele ephepheni , tshela abafundi baziqedele. Izibalo IBANGA R
Isonto 7 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 94 izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.1 • Isikhundla sezinto ezimbili noma ngaphezulu sezindo ezi 3-D Usuku olu-1 ziqhathaniswa nomfundi Isikhundla, isimo nokubukeka -- Phezulu / phansi kwento Izibalo IBANGA R Ukusebenzisa umzimba Yenza abafundi: -- Bakhombisa, phezulu naphansi ngokunyakazisa imizimba yabo iye Cula iculo, ”Sikha amawolintshi” phezulu iye phansi njengokuyalelwa uthisha. Sebenzisa izitebhisi esilkoleni -- Bala ngesikhathi ucaca izitebhisi. Izinto zokucaca -- Bala ngesikhathi wehla izitebhisi ezimbili. ilada -- Caca ukhuphuke , uphinde wehle izito zokudlala. Isithombe esikhombisa ukukhuphuka nokwehla.. -- Caca ukhuphuke uphinde wehle usebenzisa intambo, noma ilada. njengezitabhisi. -- Buka phezulu ubuye ubuke phansi. Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D) -- Uthisha unika abafundi izithombe ezahlukene ezikhombisaphezulu noma phansi. o Isibonelo: umuntu uyacaca uya phezulu entabeni; umuntu ehamba ehla ebheke enzansi. Yenza abafundi: -- Khomba ulwazi olukhuluma ngo phezulu no phansi ezithombeni Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 8 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula izinombolo Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.4 • Umugqa ohlukanisa kabili ufundiswa nokubala Usuku olu-1 Okufana nse Ukusebenzisa umzimba nxazombili Yenza abafundi: Abafundi -- Tshikiza bese ugxuma ulandela isigqi esithile ube ubala. Iculo lezinombolo nemilolozelo -- Ima ubheke omunye bese nishaya ihlombe niphambanise izandla (isandla sobunxele smfundi wokuqala sizoshaya isandla somunye umfundi esobunxele, kanjalo nesokudla). Nibe nicula iculo lezinombolo. Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) Yenza abafundi: -- Phosa ibhola kumngane wakho ube ubala. -- Hamba phezu phezulu kwentambo egwingcizayo ube ucula iculo. -- Khahlela ibhola liye komunye. Lokhu kungenziwa ngesikhathi sesifundo Amakhono Empilo. Ibhola, intambo 2.1 • Ukwenza awakho amaphethini Usuku olu-1 Amaphethini Ukusebenzisa umzimba Izimo ezibomvu, neziluhlaza okusazibalo Abafundi abenze eyabo iphethini besebenzisa: okwesibhakabhaka mdwebo -- Imizimba yabo. Isibonelo: Intombazane egqoke ingubo, abafana ababili abagqoke amabhulukwe Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) -- Sebenzisa izimo ezibomvu nziluhlaza okwesibhakabhaka kanje – izikwele Sebenzisa izivalo zamabhodlela nopende eziluhlaza okwesibhakabhaka ezi 2 , onxande ababomvu aba 2, izikwele eziluhlaza obomvu noluhlaza okwesibhakabhaka okwesibhakabhaka eziyi 2... ... -- Sebenzisa iphethini ngesikhathi somdwebo nokupenda, ngokusebenzisa upende obomvu noluhlaza okwesibhakabhaka kanye nezivalo zamabhodlela. bomvu hlaza bomvu hlaza bomvu hlaza Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezinhlangothi mbili (2-D) usebenzisa imibala exubile. Yenza abafundi: Iphepha A4 -- Basebenzisa izithupha ukufaka umbala ngopende emphethweni, njengoluhlaza njengotshani, osawolintshi, oluhlaza njengotshani.........emphethweni ongenhla Upende olhlaza njengotshani 95 wephepha..(umsebenzi ungenziwa ngesikhathi sokwenza umsebenzi wokudweba nosawolintshi noma omunye umbala nokupenda ngesikhathi Sobuciko obubonakalayo) okhona. Izibalo IBANGA R
Isonto 8 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula 96 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.2 Bona, khomba bese usho amagama ezinto ezinhlangothi ntathu (3-D) Usuku olu-1 izinto • Gcizelela ulwazi lwezinto ezigingqikayo ezinhlangothi Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) Izibalo IBANGA R ntathu (3-D) Yenza abafundi: -- Badlala ngamabhodlela epulasitiki, amathini, amabhola, iwolintshi nokunye. Awubheke Amabhodlela eplastiki ukuthi ayagingqika yini. Uthisha ubuza: -- Iliphi ibhuloki kulawa asekhoneni elikwazi ukugingqika? amabhuloki -- Amabhuloki angeke agingqike ngoba anamacala aqondile. amathini, izinkomishi seplastiki, -- Gingqa izinto ezehlukene ubone ukuthi iziphi ezigingqikayo nezingagingqiki. amakhandlela, amabhola nokunye. -- Abafundi bazobona ukuthi eziyindilinga izinto ezigingqikayo. 3.1 • Ukuthuthukisaulwazi ngezinkomba kufanele uqale unike ulwazi - “ ngaphambili / Usuku olu-1 ngemuva; phambili / emuva. Isikhundla ,indawo nokubukeka Ukusebenzisa umzimba kwayo Yenza abafundi: Landela izinkomba zikathisha ngokunyakaza noma ukuma endaweni ethile ekilasini. Isibonelo: -- Ima ngaphambili kwekilasi. -- Ima ngemuva kwekilasi.. abafundi Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Iya phambili ubuye uye emuva. -- Gaqa uye phambili, ubuye uye emuva. -- Gxuma uye phambili ubuye emuva.
Isonto 8 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.1 Uthisha udweba iphethini phansi usebenzisa ushoki. Njenga: Dweba phansi. Usuku olu-1 Isikhundla, indawo nokubukeka kwayo noma Yenza abafundi: -- Hamba noma gaqa phezulu kwemigqa yephethini. -- Beka iphepha elibomvu emakhoneni ukukhombisa ilambu elibomvu lasemgwaqweni. Uma befika ekhoneni kufanele ukuthi libenjengomzimba ukunikeza umumuzwa wokuthi Iphepha elibomvu. bayajika. Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) Yenza abafundi: -- Enza umgwaqo ngamabhuloki. -- Dudula inqola yokudlala iye phambili ubuye uye emuva usebenzisa umgwaqo wamabhuloki. Amabhuloki okwakha -- Dudula inqola yokudlala ngokujikela ohlangothini olulodwa, bese ubuye ujikele lolunye uhlangothi lomgwaqo. 97 Izibalo IBANGA R
Isonto 8 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula 98 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 5.1 • Thula ulwazi oluqokelelwe (besebenzisa imizimba yabo), kuqokelelwa izinto Usuku olu-1 ezikhona ekilasini nakuleyondawo, ngokwezimpawu ezinikiwe. qoqa uhlele izinto Ukusebenzisa umzimba Izibalo IBANGA R Hlukanisa abafundi ngamaqembu -- Eqenjini ngalinye.akusume bonke abafana benze umugqa; wonke amantombazane Abafundi bami emugqeni awasukume enze umugqa eduze kwalowo wabafana. -- Abafundi ababale abfana ukuthi mangaki kanye namantombazane eqenjini ngalinye. -- Qedela igrafu yamantombazane nabafana eqenjini ngalinye. 5.2 Dweba igrafu ukutshengisa ulwazi. Okumele izinto Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) eziqoqiwe -- Abafundi Bangasebenzisa lolu lwazi ukwenza igrafu yezinto besebenzisa amabhuloki amantombazane abafana noma izimo nokunye okumele umfundi ngamunye. □ □ □ Funda bese uthula igrafu □ □ 5.5 2 3 Okumele ulwazi Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D) -- Nika abafundi iphepha elinesithombe somfana nesentombazane phezulu. inhlama -- Abafundi benza igrafu besebenzisa inhlama ukwenza amabhola amancane amele abafundi njengasemsebenzini odlule iphepha A4 -- Abafundi benza amabhola azomela abafana namantombazane eqenjini labo. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Abafundi babeka isibalo samabhola esanele amantombazane nabafana eqenjini labo ngaphansi kwesithombe esifanele.
Isonto 9 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.2 • Bona bese uhlola izinto ezishelelayo nezigingqikayo Usuku Izinto Uthisha uthatha ibhola aligqome phansi. Aliyeke ligingqike phansi. ezinhlangothi ntathu (3-D) Uthisha uthatha ibhokisi enze okufanayo. Ibhola Uthisha ubuza abafundi: -- Iyiphi into egingqikile? -- Yini ibhokisi lingagingqikanga? -- Iyiphi into ekwazile ukugingqika? ibhokisi Uthisha ukhombisa abafundi ukuthi ibhokisi linacala amane namakhona amane, ngakhoke angeke likwazi ukugingqika kodwa ibhola alinamakhona , liyakwazi ukugingqika. -- Gqugquzela abafundi ukuthi bathole izinto ekilasini ezigingqikayo nalezo ezishelelayo. -- Buza abafundi ukuthi ikhona into ekwazi ukugingqika nokushelela. 99 Izibalo IBANGA R
Isonto 9 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 100 izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.3 Bona, khomba bese usho igama lesimo esi-2-D ekilasini nasezithombeni Usuku olu-1 izimo -- indilinga ezinhlangothimbili Ukusebenzisa umzimba Izibalo IBANGA R (2-D) Yenza abafundi: -- Enza indilinga usebenzisa iminwe yakho. Abafundi -- Enza indilinga usebenzisa izandla zakho zombili. -- Hlalani phansi nenze indilinga nibe nibambene ngezandla. intambo -- Hamba phezulu kwentambo eyenziwe indilinga. -- Dlala umdlalo lapho abafundi behlala benze indilinga becula icula. o Umfundi oyedwa uyaphuma endilingeni agijime ezungeza indilinga ephethe ibhola esandleni. o Umfundi ukhetha ukubeka ibhola umva komunye umfundi ohleli endilingeni. o Okhethiwe kufanele athathe ibhola agijime azame ukushaya lo mfundi wokuqala ngebhola. Ngesikhathi egijima ezungeza indilinga eyohla endaweni engenamuntu. o Uma ibhola limshaya lo ogijimayo, kufanele ayohlala phakathi endilingeni. Umdlalo uyaqhubeka. Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) Yenza abafundi: -- Thola izinto eziyindilinga ekilasini. Ibhola lezinyawo, -- Thola izimo ongazifanisa nendilinga. elomphebezo,elegalofu,iwolinthi nokunye. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D -- Uthisha usho amagama ezinto bese abafundi bekhomba lezozinto njengezinto Iwolintshi, i-apula, itafula, ibhola ibhuku, eziyindilinga: iwolintshi, imabuli,ibhola nokunye.. ibhokisi.
Isonto 9 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.1 Isikhundla sento eyodwa noma ezimbili ziqhathaniswa Usuku olu-1 Isikhundla, isimo • Ulwazi loku “eceleni / phakathi” lufundwa ngombala.sebenzisa umzimba nokubukeka Ukusebenzisa umzimba kwento Uthisha ubiza abafundi abathathu. Uchaza ulwazi “eceleni / phakathi” ngokuhlela abafundi ngezindlela ezihlukene: -- UCeliwe umi eceleni kuka Sipho. -- UMelusi umi phakathi kuka Celiwe noSipho. Lokhu kungenziwa ngabanye abafundi. Uthisha unika abafundi amabhuloki anemibala ehlukene, abese ebanika imiyalelo: Amabhuloki anemibala -- Beka ibhuloki elibomvu eceleni kweliphuzi. -- Beka ibhuloki eliluhlaza okwesibhakabhaka phakathi kwebhuloki elibomvu neliphuzi. Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) Sebenzisa amasakana okudlala anemibala ehlukene (abomvu, aluhlaza okwesibhakabhaka, aluhlaza njengotshani,aphuzi), anike imiyalelo abafundi: -- Beka isakana lokudlala ililuhlaza okwesibhakabhaka eceleni kweliphuzi.. Amasakana okudlala anemibala -- Beka isakana lokudlala elibomvu phakathi kweliluhlaza okwesibhakabhaka neliphuzi. Lomsebenzi ungasebenza nasesifundweni saMakhono Empilo 101 Izibalo IBANGA R
Isonto 9 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 102 izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.2 • Ukuhlela amaqoqo amabili nangaphezulu kusukela kokuncane kakhulu kuya Usuku olu-1 kokukhulu kakhulu. Izinto ezinhlangothi Ukusebenzisa umzimba Izibalo IBANGA R ntathu (3-D) Nika abafundi inhlama, abenze ngayo amabhola . Inhlama -- Emaqenjini mabahlele amabhola kusukela kwelincane kakhulu kuya kwelikhulu kakhulu.nakwelikhulu kakhulu kuya kwelincane kakhulu. Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) -- Ngamunye umfundi eqenjini akathole into eyodwa ekilasini. izinto ezisekilasini -- Emaqenjini abahlele izinto zabo kusukela kwencane kakhulu kuya kwenkulu kakhulu. Uthisha unika iqembu ngalinye incwadi yocingo endala. Yenza abafundi: -- Badabula iphepha lencwadini yocingo bese belifonyoza belenza ibhola. -- Abafundi abathole ukuthi iliphi ibhola elikhulu kunawo wonke , futhi iliphi elincane incwadi yocingo kunwo wonke. Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D iphepha elingu a4 elinezithombe -- Nika abafundi iphepha elinezithombe zezinto ezinkulu nezincane. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Abafundi bafake umbala kwezinkulu izinto bese bekokelezela ezincane.
Isonto 9 Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Qala ukwethula Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS izinombolo Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 4.2 Qhathanisa bese uhlela izinto usebenzisa ulwazi namagama afanele ukuchaza ubude. Usuku olu-1 Ubude -- Kude kakhulu / kufushane kakhulu -- kufushane kakhulu/ Kude kakhulu Ukusebenzisa umzimba -- Uthisha ubiza abafundi abane, bese ethi abanye abafundi abahlele laba abne kusukela komude kuya komfushane. -- Abafundi bayazihlela emaqenjini abo kusukela komude kuya komfushane. -- Umfundi akasukume ancike ngodonga, abanye eqenjini bamkale ubude bakhe besebenzisa izandla zabo. Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) amarula, amakhirayoni, amapensela, irabha Uthisha ubeka izinto eziningi ezahlukene etafuleni leqembu ngalinye njengamarula, amapensela, amarabha, nokunye. -- Hlela zonke izinto ezinde ndawonye nezimfushane ndawonye. -- Abafundi abahleleizinto kusukela kwende kunazo zonke kuya kwemfushane kunazo Ishadi lobude zonke. Ishadi lokulinganisa ubude Sipho izandla ezi 6 -- Uthisha akabe neshadi elikhombisa ubude obondeni. Akalisebenzise ukuqopha ubude babafundi ngamunye. Ayanda izandla ezi 5 -- Sebenzisa amakhadi ezimpawu zabafundi ukhombisa ubude babo eshadini.. -- Sisonke nabafundi uthisha ufika esiphethweni ukuthi uSipho mude ngezandla ezi-6 no Fana mude ngezandla ezi-5, ngoba mfishane 103 Izibalo IBANGA R
Isonto 10 Ukusebenzisa isontolama-40 ukubhekelela ulwazi olusele nezindawo zokufunda ezinenkinga. Ingxenye Isihloko Amazinga okuhlola 104 yokuqukethwe Izinombolo, 1.1 Ukuqagela nokubala okusakuhuba ufike ku-5 (amaculo nemilolozelo ezinombolo akufakwe izimpawu ukuthuthukisa ulwazi lwezinombolo) Ukubala izinto nobudlelwane bazo Ukubona inombolo esimweni esejwayelekile–isib. Ubudala , irejista Ukuqonda izinombolo ezisho isikhundla (isib, ngesikhathi sokuya endlini encane) Ukukhomba izithombe senombolo namakhadi amachashazi afaka inombolo okukodwa Izibalo IBANGA R Ukwazi izimpawu lenombolo 1 Ukubona amagama ezinombolo kunye , kubili, kuthathu, nokune Ukuhlukanisa phakathi kokuningi,okuncane, nokulinganayo,okuningi nokumbalwa ufike ku-4 1.6 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo Ukuxazulula izinkinga Ukuchaza nokubeka imicabango ngamagama nangokudweba noma asebenzise izinto eziphathekayo Ukukhuluma uxazulula izinkinga zokuhlanganisa nokususa ufike-4 Amaphethini 2.1 Ukukopisha,wandise nokuzakhela amaphethini abo (izinto,izimo,nemali) nokuxhumana Ukubona amaphethini endaweni ebazungezile Amaphethini asazibalomdwebo Isikhundla nesimo 3.1 ukwazi okungaphambi kokunye/ nokungemumva (ijiyometri) Ukwazi okuphezu kokunye, phezu, ngaphansi,ngezansi Isikhundla, isimo nokubukeka kwento Ukwazi okuphakathi nokungaphandle Ukwazi okungenhla nokungezansi Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Ukwazi ulwazi: phambili, emumva, ngaphambili, ngasemumva
Isonto 10 Ukusebenzisa isontolama-40 ukubhekelela ulwazi olusele nezindawo zokufunda ezinenkinga. Ingxenye Isihloko Amazinga okuhlola yokuqukethwe CAPS Isikhundla nesimo 3.2 Ukubona,ukukhomba nokubiza ngegama amabhola (ijiyometri) Ukubona nokukhomba amagama amabhokisi Izinto ezi kanye no 3.3 nezimo ezi 2-D Ukubona, nokukhomba amagama ophawu lwakhe, nawabanye abafundi negama lekilasi lakhe Ukwakha amaphazili anezingxenye ezi-6 Ukukhombisa ikhono lokuhlukanisa phakathi kwezinto eziphambili nezizungezile Ukukhomba nokubona indilinga Ukukhomba nokubona unxantathu Ukukhomba nokubona isikwele Ukuqhathanisa amaqoqo amabili ezinto ozinikiwe okukhulu,nokuncane, okukhulu kakhulu nokuncane kakhulu. Ukuhlela izinto Ubungako –okukhulu nokuncane Imibala - (okubomvu, okuphuzi, okuluhlaza njengesibhakabhaka) Izimo – indilinga, unxantathu, nesikwele Izinto ezigingqikayo Izinto ezishushuluzayo 3.4 Ukubona umugqa ohlukanisa izingxenye ezimbili kufane nse kuyena. Ukuhlukanisa kabili kufane nse nxazombili Ukwazi ukuhlukanisa phakathi nendawo Isilinganiso 4.1 Ukusebenzisa amagama afana nokuthi usuku, ubusuku, ukukhanya nobumnyama, ekuseni, ntambama ngokuhlwa ukuchaza isikhathi sosuku Isikhathi Ukulandelanisa izigameko zansuku zonke (Uhlelo losuku) Ukukhombisa ukuqaphela izinsuku zesonto, izikhathi zonyaka nesimo sezulu Ukwazi usuku lakhe lokuzalwa 4.2 Ukuhlukanisa phakathi kokude kakhulu,okufishane kakhulu,kude kune.. kufishane kune… (ishadi lobude) Ubude Ukuqokelelwa 5.1 Ukwazi ukuqoqa, ukuhlela, ukudweba, nokufunda ukubeka okumele ulwaziizinto ngaphansi kolwazi kwesihloko esithile. Ukuqoqa nokuhlela izinto. 5.2 Ukubeka okumele izinto eziqoqiwe zahlelwa 105 5.3 Ukuxoxa kwethulwe umbiko ngezinto eziqoqiwe Izibalo IBANGA R zahlelwa
ITHEMU 2 YEBanga R Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: 106 Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 • Ukwethula okuchazwa inombolo 2 Izithombe ezimbili zezinyoni zeculo Usuku olu-1 lokubala Bala izinto Ukukhuluma: Ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 2. “izinyoni ezimbili, enye uPhitha ,enye Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 2. Izibalo IBANGA R uPhol” Ukubala bephimisela 1-7 Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”. Shaya izandla kaningi ...IMA. Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -2. Ukusebenza komzimba Yenza abafundi ba: -- Biza abafundi aba-2 baye phambili. babale -- Bala izitulo ezi-2, amatafula njll. -- Khomba izingxenye zomzimba ezihamba ngazimbili ezinjenge amehlo, izindlebe, izandla, izitho, izinyawo, amadolo, amahlombe njll. -- Ukwenza umsindo ngokushaya umzimba isib. Shaya izandla kabili, nqekuzisa ikhanda Imizimba yabafundi kabili, shaya phansi kabili, ugxume kabili njll. -- Phakamisa iminwe emi 2, 2 izandla, 2 izinyawo. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ITHEMU 2 YEBanga R Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: CAPS Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Usuku olu-1 Bala izinto Yenza abafundi: -- Khomba izinto ezimbili ezifanayo ekilasini isib. Izicathulo ezimbili. Amakhirayoni njll. -- Thuthukisa ulwazi lokugcina izinombolo ngokwenza abafundi bapakishe izinto ezimbilli zokubala noma ezinye yiziphi izinto ngezindlela isib. 2 izinto zokubala noma 2 izinto zomfundi noma noma ngamunye Uma bebala, inombolo yezinto ayiphazanyiswa ubungako, noma isikhundla, noma kungokohlobo olufanayo. Isib.: -- Hlela 2 izinkonobho, 2 amapensela, 2 amahulahuphu, 2 abafundi njll. -- Zibale ngokuhleleka okuhlukene isib.zibale ngokuzendlala, zisondelanise, emugqeni noma zipakishe 107 Izibalo IBANGA R
ITHEMU 2 YEBanga R Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: 108 Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.3 • Ukwazi uphawu lwenombolo nokubona igama lenombolo esebenzisa inombolo 2 Usuku olu-1 Izimpawu Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Amakhadi ezinombolo anezinto. namagama Yenza abafundi: Izibalo IBANGA R ezinombolo -- Qondanisa amakhadi ezithombe anezithombe ezimbili namakhadi amabili Izinto ekilasini nasendaweni abakuyo. anamachashazi amabili kowo. -- Khombisa amakhadi ezinombolo nezithombe zezinto zezinombolo ezikhehtiwe isib. Ezicathulo ezihambisanayo, amakhirayoni amabili njll. -- Yenza abafundi babuke izinto ezifanayo zenombolo ezifanayo ekilasini. -- Khomba ikhadi eliveziwe elinezinombolo ezehlukene zezithombe ezehlikene kulo. Isithombe -- Khomba ikhadi eliveziwe elinophawu lwenombolo 2. sesinto ezi-2 -- Bona ikhadi eliveziwe negama lenombolo. -- Xhumanisa uphawu lwenombolo 2 nenombolo yezinto kanye nenombolo yamachashazi. -- Xhumanisa igama lenombolo nekhadi lophawu lwenombolo, inombolo yezithombe nenombolo yamachashaza Amakhadi avezwayo anezithombe -- Yengeza nge khadi elinenombolo 1 bese wenza abafundi bakhombe inombolo 1 no 2 ezimbili, amachashazi, izimpawu -- Yenza iphazile yezinombolo bese uvumele abafundi bawaqondanise isib. zezinombolo, negama lenombolo. Isithombe 2 kubili sesinto ezi-2 2 kubili Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ITHEMU 2 YEBanga R Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: CAPS Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.2 • Chaza, hlela bese uqhathanisa izinto ezu 3-D kanye nezimo ezi 2-D ngokufanayo Usuku olu-1 nokuhlukile; Izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) kanye Ukufana nokuwu mehluko -- Ukusebenza komzimba -- Khetha amantombazane usebenzise umlolozelo wokubala. -- Abanye abafundi bakhomba ukuthi afana kanjani amantombazane? -- Khetha umfana nentombazane usebenzisa umlolozelo wokubala. -- Abanye abafundi bazokhomba ukuthi umfana uhluke kanjani entombazaneni. -- Ngababili omunye umfundi “uzoma ngendlela ethile”ngendlela ethile omunye akopishe kufane nendlela lo “omunye ame ngayo” -- isib. -- Omunye umfundi uma ngonyawo nezandla ekhanda lakhe. Omunye akopishe “indlela yokuma”.. -- Hlela abafundi ngokobulili babo, labo abanezicathulo, labo abanezingxabulela, nalabo abahamba ngezinyawo. -- Buza labafundi abalandelayo beze phambili. o Abafana namantombazana abafake amabhulukwe, intombazane efake ingubo o Zonke izingane ezifake izicathulo, neyodwa ehamba ngezinyawo. -- Buza imibuzo efana ne: “imuphi umfundi ongafani nabanye”? “Imuphi umfundi ohlukile kwabanye?” 109 Izibalo IBANGA R
ITHEMU 2 YEBanga R Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: 110 Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.2 • Chaza, hlela bese uqhathanisa izinto ezu 3-D kanye nezimo ezi 2-D ngokufanayo yenza awakho amakhadi okuqondanisa Usuku olu-1 nokuhlukile; njengalawa angezansi izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) kanye Sebenzisa izinto eziphathekayo 3-D Izibalo IBANGA R -- Abafundi ababili babhampisa ibhola: ibhola elikhulu nebhola elincane -- Abanye abafundi bakhomba ukuthi amabhola afana noma ahluke ngayiphi indlela. -- Umfundi oyedwa ugingqa iwolintshi, omunye ugingqa ibhola. -- Abanye abafundi bakhomba ukuthi ibhola newolintshi kufana noma kuhluke ngayiphi indlela. -- Abafundi babuka izicathulo zabafana nezingxabulela zamantombazane -- Abanye abafundi bakhomba ukuthi izicathulo zifana noma zihluke ngayiphi indlela. -- Abafundi bathola izinto ezifanayo ekilasini 3.3 • Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Ukuqondanisa imidlalo yamakhadi izimo ezinhlangothi mbili (2-D) -- Banikeze amakhadi emidlalo yokuqondanisa ukuthuthukisa ukufana nokuhlukana isib. -- Qhubekela phambili emakhadini asebenzisa ukucaBanga ngokuqhubeka konyaka. Abafundi akufanele bafunde izinhlamvu. Isib. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ITHEMU 2 YEBanga R Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: CAPS Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.4 • Hlela uqhathanise iqoqo lezinto eziqoqelwe ndawonye kusetshenziswa Usuku olu-1 Chaza,qhathanisa “okulinganayo” noma “okufanayo” bese uhlela Ukusebenza komzimba izinombolo Yenza abafundi: -- thuthukisa ulwazi olusho okufanayo nokuhlukile. -- Qhathanisa imino izinzwane abo. Yize kunenomboloefanayo kodwa kubukeka ngokwehlukile. -- Qhathanisa iminwe,izinzwane namehlo. Kubukeka kwehlukile. Sinenombolo efanayo yeminwe nezinzwane ebizwa 10 kodwa sinamehlo amabili. -- Qhathanisa izindlebe, izingalo, imilenze nezinyawo. Kubukeka kwehlukene kodwa iyefana inombolo ebizwa 2 ngakunye. -- Uthisha udweba izindilinga ezimbili phansi noma kwenziwe izindilinga ezimbili phansi ngentambo. Yalela abafundi ukuba bazihIikanise ngokulinganayo endilingeni ngayinye. Bala inombolo yabafundi. Khomba amaqoqo ukuthi ayilingana futhi ayefana. 111 Izibalo IBANGA R
ITHEMU 2 YEBanga R Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: 112 Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.4 Sebenzisa izinto eziphathekayo 3-D Usuku olu-1 Chaza,qhathanisa -- Thuthukisa ulwazi ngokufana nokwehluka. bese uhlela izinombolo -- Beka isethi yezimpawu zabafundi maphakathi nokhaphethi. Izibalo IBANGA R -- Nikeza umfundi ngamunye ikhadi lophawu lwakhe. Abafundi bazama ukuqondanisa izimpawu zabo nalezo ezibekwe kukhaphethi. -- Beka iqoqo lezinto phezu kwetafula bese uwahlukanisa abe ngamaqoqo alinganayo (enye eyakho, enye eyami) izibonelo: 1. Beka izinto ezimbili zohlobo olufanayo isib. amakhirayoni, emugqen phezu kwetafula. Cela umfundi oyedwa ukuba aqondanise ikhirayoni ngayinye kathisha neyakhe. (umfundi udinga ukuthatha amakhirayoni amabili ukuqondanisa nenombolo yamakhirayoni kathisha. “manje umuntu ngamunye usenenombolo efanayo/elinganayo yamakhirayoni” 2. Uphinde umsebenzi ofana nalowo ebeniwenzile ngenhla ngezinto ezi 4 nezi 6 ukuze abafundi baqondisise ulwazi olufundiwe loku ”fanayo/okulinganayo” 3. Uthisha ubeka amabhuloki ama 2 abe ngumugqa etafuleni. Uthisha unika abafundi ababili ibhuloki ngamunye. Cela umfundi ukuba aqondanise elilodwa lamabhuloki akhe. (umfundi ngamunye udinga ukuthatha elinye ibhuloki lokuqondanisa nakathisha amabili) “Manje sesinamabhuloki ama 2 ngamunye. “Sinenombolo efanayo yamabhuloki”. Amabhuloki kathisha Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Yenza abafundi baqhathanise izithombe namakhadi avezwayo anamachashazi afanayo amabhuloki -- Banikeze amakhadi emidlalo ngesikhathi sokudlala okukhululekile ngaphakathi lapho abafundi bengahlukanisa okufanayo nokwehlukene.
ITHEMU 2 YEBanga R Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: CAPS Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.4 • Hlela bese uyaqhathanisa izinto eziqoqelwe ndawonye usebenzisa “okungaphezulu Usuku olu-1 ukune” Chaza, qhathanisa bese uhlela Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 2. izinombolo Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”. Shaya izandla kaningi ...IMA. Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -2. Ukusebenza komzimba Umfundi uyasho ukuthi iziphi izinto ezimbili eziqoqelwe ndawonye ezi: “okungaphezulu ukunoku…” Yenza abafundi: -- Bala amehlo abo neminwe. Buza umbuzo: “ikuphi abanakho okungaphezulu kokunye?” -- Khombisa iminwe emibili esandleni esisodwa nomunwe owodwa kwesinye isandla. “Isiphi isandla esinengaphezulu?” -- Khetha abafundi aba 3 besebenzisa umlolozelo. Benze ngamaqoqo oku 2 noku 1 -- Bala Bangaki abafundi eqoqweni ngalinye. Qhathanisa amaqoqo omabili bese ubuza umbuzo ofana nokuthi: “iliphi iqoqo elinabafundi elinaBangaphezulu ngoyedwa?” 113 Izibalo IBANGA R
ITHEMU 2 YEBanga R Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: 114 Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.4 Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Usuku olu-1 Chaza, qhathanisa -- Beka izikele ezi2 , 3 izinto zokubala nama 4 amakhirayoni phezu kwetafula. Bala iqoqo Noma iziphi izinto ekilasini bese uhlela elilodwa lezinto. Izibalo IBANGA R izinombolo -- Buza imibuzo efana nokuthi: “ iliphi iqoqo elinezinto ezingaphezulu. “Iliphi iqoqo elinezinto eziningi kakhulu?”. “iliphi iqoqo elinokuningi ukunezikele? Iliphi iqoqo elinokungaphezu kokuthathu?” -- Beka izinto ezehlukene eziphathekayo (amagobolondo, amatshe, ikhokho njll.) phezu kwetafula. Kuhlele ngamaqoqo (bonke okhokho ndawonye), bala inani eqoqweni ngalinye ukhombise ukuthi iliphi iqoqo elinokungaphezulu, okungaphansi, okulinganayo. Banikeze ithuba lokusebenza ngezinto zabo zokubala. Qala ngezinombolo ezincane. -- Ngokuhlanganisa ulwazi: izitsha kufanele zibekhona ngesikhathi semidlalo yamanzi nemidlalo yesihlabathi ukunikeza amathuba okusebenzisa olwazi olufana nokungaphezulu ukune, ukungaphansi ukune nokulinganayo. Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D -- Yenza abafundi baqhathanise izithombe namakhadi avezwayo anamachashazi. Isithombe nekhadi elivezwayo Khomba amakhadi anenombolo engaphezulu kwenikezwe uthisha isib. lamachashazi -- Uthisha uthi: thola ikhadi elino 2 okungaphezulu kwamachashazi asesithombeni? Izinto zokubala Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Qondanisa amakhadi anezinombolo noma izinto zokubala ezilinganayo. (pakisha izinto zokubala echashazini ngalinye noma esithombeni)
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 12 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe CAPS Esilinganisiwe 1.1 Ukubona nokukhomba uphawu lwenombolo negama lenombolo esebenzisa inombolo Usuku olu-1 2 Bala izinto Ukukhuluma:Bala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 2. Bala uye phambili ubuye uye emumva kufinyelela koku 2. Iculo nomlolozelo wezinombolo Ukubala ngokokusakuhuba 1-7 Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”. Shaya izandla kaningi ...IMA. Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -2. Ukusebenza komzimba Yenza abafundi: -- Gqoma ibhola kanye, ngamanye amagama okwenzeka ngokuphinda ka 1. Amabhola -- Gqoma ibhola kabili, ngamanye amagama okwenzeka ngokuphinda ka 2. Ibumba lokudlala -- Dweba inombolo okubili phansi bese abafundi behamba phezu kwenombolo okubili. -- Dweba uphawu lenombolo okubili esihlabathini, emoyeni, kukhaphethi njll. -- Yenza inombolo 2 ngobumba lokudlala. -- Thola aBangani aba 2 abagqoke izicathulo. Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Yenza abafundi: Izinto zokubala -- Baphakamise into yokubala eyodwa. -- Baphakamise izinto ezimbili zokubala. 115 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 12 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 116 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Amakhadi avezwayo anezithombe Usuku olu-1 ezimbili, amachashazi, izimpawu Bala izinto Yenza abafundi: zezinombolo namagama ezinombolo -- Khomba ikhadi elivezwayo lesithombe ulixhumanise nezinto ezine nombolo efanayo -- Khomba ikhadi elivezwayo elimakwe ngamachashazi amabili lesithombe ulixhumanise Isithombe Izibalo IBANGA R nezinto ezinenombolo efanayo sesinto ezi-2 2 kubili -- Khomba ikhadi elivezwayo lesithombe ulixhumanise nezinto ezine nombolo efanayo -- Khomba uphawu lwenombolo 2 esithombeni esinikwe uthisha. Izinto zokubala -- Kulaphi kwenye indawo lapha ekilasini obona khona inombolo 2 Izithombe eziveza uphawu lwenombolo 2 -- Hlukanisa ikilasi libe ngamaqoqo uwanikeze ithuba lokuba adlale odomino bengamaqoqo. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 12 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe CAPS Esilinganisiwe 1.7 • Izinkinga zezibalo zamagama ezixazululwa ngokuxoxa (izibalo zengxoxo)esebenzisa Amaculo nemilolozelo yezinombolo Usuku olu-1 inombolo 2 Ukuhlanganisa nokususa Ukusebenza komzimba Izibonelo: 1. Uthisha ubiza umfundi o- 1 eze phambili. Abafundi bambale. Uthisha ubiza ubiza omunye o- 1 abese ebuza: Bangaki abafundi sebebonke?” 1 no 1 → 2. (uthisha athi: 1 no1 kwenza 2) 2. Uthisha upakisha eceleni isitulo esi 1. Ngeza 1 ngaphezulu. Zingaki izitulo ezikhona manje? 1 no 1 → 2. 3. Uthisha uphakamisa imino emi 2. Abese ethi: “bala imino yami. Uma ngifihla owodwa, mingaki iminwe oyibonayo? 2 ususe 1 → 1. 4. Uthisha uphakamisa imino emi 2. Abese ethi: “bala imino yami. Uma ngingasusi munwe, mingaki iminwe oyibonayo? 2 ususe 0→2. 5. Kunengane eyodwa ekhaya. Omunye afike ukuzodlala. Zingaki izingane ezikhona manje? 6. Kunezingane ezimbili etafuleni. Ingane ngayinye ifuna isitulo sayo. Zingaki izitulo esizidingayo? Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Izibonelo: (kusebenza izinto zokubala) Izinto zokubala (uma ungenawo amakhekhe) 1. Uma unekhekhe elilodwa bese umama ekunika elinye ikhekhe, uzoba namakhekhe amangaki? amabhola 2. Uthisha unezinto ezimbili zokubala esandleni esisodwa kwesinye isandla akukho lutho. amabhuloki Zingaki izinto anazo sezizonke? 3. uBuhle unamabhola ama 2 eli 1 libhampe laya kude. Mangaki amabhola anawo asele? 4. Uma unamabhuloki ama 2 bese unikeza umngani ibhuloki eli 1, mangaki amabhuloki umuntu ngamunye anawo? 117 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 12 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 118 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.4 • Hlela uqhathanise izinto eziqoqelwe ndawonye ngokusebenzisa “Okungaphansi Usuku olu-1 ukune” Chaza, qhathanisa bese uhlela Ukukhuluma:Bala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 2. Amaculo nemilolozelo yezinombolo izinombolo Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”. Izibalo IBANGA R Shaya izandla kaningi ...IMA. Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -2. Ukusebenza komzimba -- (ukuhlanganisa ulwazi nobuciko bokwenza esifundweni samakhono empilo - ukudansa) Iculo: “khanda mahlombe, sifuma lukhalo” -- Cula iculo: “Khanda namahlombe, amadolo nezizwane” kuculwe onke amagama awaculwe kusaculwa ngomjikelo wokokuqala -- Umjikelo wesibili wokucula kuculwa iculo kusale igama elilodwa lingaculwa isib. “khanda mahlombe, sifuba …., sifuba …..” -- Umjikelo wesithathu cula iculo ngokushiya elinye igama isib. Khanda mahlombe, …., …..” -- Uthisha ukhomba lokho abakushoyo uma besacula amagama kuze kufike lapho bengasasho lutho khona Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Uthisha wenza izintambo ezine ezinobuhlalu. Beka ubuhlalu obu 3 entanjeni yokuqala, ubuhlalo ubu 2 entanjeni yesibili, ubuhlalu obu 1 Izinqamu zezintambo anabuhlalo entanjeni yesithathu kanye nobuhlalu obu 3 entanjeni yesine. obuyizombolo ezahlukene. Yenza abafundi bakhombe: -- Iyiphi intambo enobuhlalu obumbalwa? Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Iyiphi intambo yobuhlalu enobuhlalu obu 1 ngaphezulu kwale enobu 2? -- Iyiphi intambo yobuhlalu enobuhlalu obu 1 ngaphansi kwale enobu 3?
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 12 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe CAPS Esilinganisiwe 1.4 Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Usuku olu-1 Chaza, qhathanisa -- Yenza abafundi baqhathanise isithombe nekhadi elivezwayo lamachashazi. Khomba Akha isithombe kanye nesethi yamakhadi bese uhlela amakhadi anokungaphezulu ukunokunye noma okungaphansi ukunenombolo enikezwe lamachashazi. izinombolo uthisha isib. Iliphi ikhadi elinenombolo engaphezulu koku 2? -- Yiliphi ikhadi elingaphansi koku 4? • Gcizelela uqhathanise izinto ezingambili eziqoqelwe ndawonye ngokusebenzisa: Usuku olu-1 -- Okungaphezulu ukune, -- Okungaphansi ukune(okumbalwa) Ukukhuluma:Bala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 2. Iculo nomlolozelo wezinombolo Ukubala ngokokusakuhuba 1-7 Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”. Shaya izandla kaningi ...IMA. Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -2. Uthisha wenza izintambo ezimbili zobuhlalu. Faka obu 3 entanjeni yokuqala, ubuhlalo ubu 2 Izinqamu zezintambo anabuhlalo entanjeni yesibili, obuyizombolo ezahlukene. Yenza abafundi bakhombe: -- Iyiphi intambo enobuhlalu obumbalwa? -- Iyiphi intambo enobuhlalu obungaphezulu? -- Iyiphi intambo yobuhlalu enobuhlalu obu 2 ngaphezulu? -- Iyiphi intambo yobuhlalu enobuhlalu obu 3 ngaphansi 3? Ukuhlanganisa ulwazi nobuciko bokwenza lapho abafundi betshutsha izinti zokuphuza, izingcezu zezitsha ezipoqokayo, izimo ezisikiwe ezinembobo phakathi nendawo, amaqabunga njll. 119 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 12 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 120 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.4 Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Usuku olu-1 Chaza, qhathanisa Beka iqoqo lezinto phezu kwetafula uzihlukanise zibe: bese uhlela -- Amaqoqo alinganayo (eyodwa eyami, eyodwa eyakho) izinombolo -- Amaqoqo angalingani (qhathanisa ukubona ukuthi iliphi iqoqo elinokungaphezulu/ Izibalo IBANGA R okungaphansi nokuthi imaphi afanayo) -- Uma kunamaqoqo amabili angalingani, yini okufanele siyenze ukuwenza alingane/ afane? 3.2 • Chaza, uhlele bese uqhathanisa izinto ezi 3-D nezimo ezi 2-D Usuku olu-1 izinto ezinhlangothi Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D ntathu (3-D) kanye Yenza abafundi: -- Bahlele izinto ezinhlobonhlobo ngobungako besilinganiso -- Bahlele babuye baqhathanise amabhuloki okwakha ahlukene ngobukhulu bawo Okunhlobonhlobo okukhulu nokuncane (elikhulu nelincanel). ezintweni ezisekilasini isib. Ibhola, udoli, ithoyizi, imoto, amabhuloki kaLego njll. -- Hlela amabhuloki nfokuba nezimo ezifanayo 3.3 Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Amabhuloki okwakha namabhola izimo ezinhlangothi Hlukanisa abafundi babe amaqoqo amahlanu. Nikeza iqoqo ngalinye izinhlobonhlobo anobukhulu obungalingani mbili (2-D) zezakhiwo. -- Yenza abafundi bahlele izimo ngokwe: o Umbala o Izimo (noma ngaba abafundi abazazi izimo). Isimo esilogi noma izimo ezinemibala ezikhona o ubukhulu Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- sebenzisa amakhadi emidlalo athuthukisa ulwazi lwemibala, ubukhulu nezimo
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 13 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 • Ukwethula okuchazwa inombolo 3 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma:ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3. Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 3. Iculo nomlolozelo wezinombolo Ukubala bephimisela 1-7 Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”. Shaya izandla kaningi ...IMA. Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -3 Ukusebenza komzimba Abafundi uqobo. -- Uthisha udlala isigubhu noma umculo. Uma umculo uma abafundi bakha amaqoqo Izinto zokubala okuthathu. -- Buza abafundi ukuthi ubani onomndeni owakhiwe abantu aba 3. -- Abafundi bama emugqeni; uthisha abuze ‘’ubani uwesithathu emugqeni?’’ -- Hlukanisa abafundi babe amaqoqo angu ±5 -- Yenza abafundi: -- Dabula amakhasi amathathu ebhukwini lefoni elidala. Amabhuku efoni amadala -- Fonyoza amakhasi amathathu abe ngamabhola aqine ngokungenzeka. Ukuthuthukisa ubhaskidi ukuqonda esokudla nesobunxele kusetshenziswa isandla okuyisona esisebenza kakhulu. Umfundi angahlala ngasesandleni esingasebenzi kakhulu. -- Vula amabhola uphinde uwafonyoze. -- Bala amabhola emva kokuba wonke esemfonyoziwe. -- Ngesikhathi ebalwa awaphonswe kubhasikidi obekwe phakathi nendawo neqembu. -- ukuhlanganisa ulwazi nobuciko bokwenza esifundweni samakhono empilo - ukudansa) 121 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 13 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 122 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 • Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Usuku olu-1 Bala izinto Yenza abafundi: Izinto zokubala -- Khomba izinto ezi-3 ekilasini. Izibalo IBANGA R -- Phakamisa iminwe emi-3 . -- Beka izinto ezi 3 phezu kwetafula. Umfundi ngamunye uza etafuleni ukubala into ngayinye. Umfundi uthinta into beqhubeka nokubala.uphinde ngezinye izinto. -- Thuthukisa ukuqaphela ukugcinwa kwezinombolo ngokuvumela abafundi ukupakisha izinto zokubala ezintathu noma ezinye izinto ngezindlela ezahlukene isib. Uma kubalwa, inombolo yezinto aziphazanyiswa ubukhulu, noma indawo, okanye kuyinhlobo efanayo. Isib: -- Hlela izinkinobho ezi 3, 3 amapensela, 3 amahulahuphu, 3 abafundi njll. -- Zibala ngokuhleleka okwehlukene isib.Zibale ngokuzendlala, ngozisondeza ndawonye, emugqeni noma zipakishiwe Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Amakhadi avezwayo anezithombe -- Khombisa isithombe “sebhodwe lensimbi elinemilenze emithathu”. Amakhadi avezwayo anamachashazi -- Bala imilenze. Izinto zokubala Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Yenza abafundi bacabange nganoma yini enye into enemilenze emithathu. -- Khombisa isithombe esinezinto ezi 3. Abafundi babala izinto ezintathu ezihambisanayo Isithombe nenombolo yezinto zokubala. Sezinto ezi 3 -- Enza okufanayo nekhadi lamachashazi. -- Abafundi baqondanisa ikhadi lamachashazi namakhadi ezithombe.
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 13 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.3 • Ukwazi izimpawu zezinombolo nokubona amagama ezinombolo efaka oku 3 Amakhiyubhi axhunywayo Usuku olu-1 Izimpawu Ukukhuluma:ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3. Amakhadi ezinombolo afaka 1 kuya 3 namagama Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 3. ezinombolo Isithombe Ukubala bephimisela 1-7 Sezinto Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”. ezi 3 3 okuthathu Shaya izandla kaningi ..IMA. Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -3 Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D -- Nikeza umfundi ngamunye amakhiyubhi axhunywayo ama 3 -- Uthisha ukhombisa ichashazi, isithombe, ikhadi lophawu nenombolo afaka izinombolo 1 kuya 3. -- Abafundi bafunda inombolo eshiwo babeke inombolo efanayo yamakhiyubhi afanayo eminweni yabo. Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Amakhadi avezwayo ehlukene anezinombolo ezehlukene ekhadini Yenza abafundi: ngalinye. -- Bakhombe amakhadi avezwayo anezithombe ezinamanani ehlukile. Ikhadi elivezwayo elinophawu lwenombolo -- Khomba ikhadi elivezwayo elinophawu lwenombolo 3. 3 -- Hlanganisa uphawu lwenombolo nenomboloyezinto namachashazi. Ikhadi lenombolo elinamachashazi ama 3 -- Hlanganisa igama lenombolo nekhadi nophawu lwenombolo nenombolo yamachashazi Isithombe -- Nikeza umfuni ngamunye ikhadi lenombolo elifaka izinombolo 1 kuya 3. Uthisha sezinto uphakamisa ikhadi lamachashazi noma lesithombe. Uthisha uphakamisa yekhadi ezi 3 3 Okuthathu lenombolo eqondanayo. 123 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 13 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 124 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.7 • Xazulula izinkinga ezishiwo ngokuxoxa zokuhlanganisa nokususaezinezixaxululo Usuku olu-1 ezifinyelela koku 3 Ukuhlanganisa nokususa Ukukhuluma:ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3. Ukubala uye phambili ubuye uye emumva ngoku 3. Izibalo IBANGA R Amaculo ezinombolo nemilolozelo. Ukusebenza komzimba Izibonelo: 1. Uthisha ubiza abafundi aba-2 beze phambili. Abafundi bababale. Uthisha ubiza Izitulo omunye o- 1 abese ebuza: Bangaki abafundi sebebonke?” 2no 1 → 3. (uthisha athi: 2no1 kwenza3) 2. Uthisha upakisha eceleni izitulo ezi 3.angabe esangeza lutho ngaphezulu. Zingaki izitulo ezikhona manje? 3 no 0→3 3. Uthisha ubiza abafundi aba-3 beze phambili.Bababale. Uthisha uphindisa abafundi aba 2 emuva. Bangaki abafundi abasele? 3 susa 2→1 Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Nikeza umfundi ngamunye izinto zokubala ezi 3. Njengoba uthisha “exoxa indaba” abafundi upakisha izinto zokubala. Izibonelo: 1. uTholi unamawolintshi ama 2 no Xolo umnikeza elinye eli 1.uTholi unamawolintshi amangaki manje? 2 no 1→3 (uthisha uthi: 2 no 1 kunikeza oku 3). 2. Kunenyoni e-1 ehleli egatsheni lesihlahla kwafika ezinye izinyoni ezi- 2 zahlala.Zingaki- ke izinyoni ezikhona egatsheni manje? 1 noku 2→3. Izibonelo: 3 izinto zokubala umfundi ngamunye Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola 1. Inkawu inobhanana aba 3 yase idla o-1. Bangaki obhanana esele nabo? 3 ususa 2→1. 2. Kunama apula ama 2 esihlahleni. I-apula eli 1 lawa. Mangaki ama-apula asele esihlahleni? 2 susa 1 kwenza→1.
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 13 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 2.1 • Yakha amaphethini akho aphindindaphindayo usebenzisa izinto ezi 2-D Usuku olu-1 Amaphethini Ukusebenza komzimba okusazibalo Abafundi bahlala bakhe indilinga. Besho amaphethini amagama mdwebo Isibonelo: Inja, ikati, inja, ikati uBhanana,i- apula, iwolintshi, iwolintshi, i-apula, ubhanana. uTholi, uJabu, uNomusa, uTholi, uJabu, uNomsa kubomvu, kulihlaza, kuluhlaza, kubomvu, kubomvu, kuluhlaza njll. Waka, waka, eh, eh, waka, waka, eh, eh Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Yenza abafundi: -- Qoqa izinto ezi 3 ezifanayo ekilasini isib. amakhirayoni ama 3 amakhirayoni -- Qoqa ezinye izinto ezi 3 ezifanayo ekilasini isib.amabhuloki ama 3 kaLego okunamathiselayo -- Abafundi bakha eyabo iphethini besebenzisa izinto ezimbili isib. nezinye izinto -- Ikhirayoni eyodwa,ibhuIoki ka Lego, ikhirayoni eyodwa …. -- Amakhirayoni amabili, ibhuIoki eyodwa ka Lego, amakhirayoni amabili, ibhuIoki eyodwa ka Lego ….. -- Vumela abafundi ukwakha amaphethini ngezindlela ezehlukene. -- Shintshana nonmngani ngezinto kuphindwe futhi obekwenziwa. 125 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 13 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 126 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.3 Bona, ukhombe igama lesimo esi 2-D ekilasini okufaka nezithombe ezi Usuku olu-1 izimo -- Unxantathu ezinhlangothi mbili • Gcizelela ulwazi olutholakele emasontweni ama-4 ukubona, ukubona negama (2-D) likanxantathu Izibalo IBANGA R Ukusebenza komzimba Dweba, noma usebenzise intambo ukwakha isiphetho sesimo esikhulu sikanxantathu Yenza abafundi: -- bahambe bazungeze isimo babuke ukwakheka kukanxantathu. Ngesikhathi behamba Ubumba noma ubumba lokudlala abafundi mabathi: “ngihamba eduze kukanxantathu. Kunye, kubili, kuthathu izinhIangothi noma kunye, kubili, kuthathu amakhona (amachopho) -- uthisha ukhomba unxantathu ukuthi “unamakhona” ama 3 nezinhlangothi ezintathu. -- Dweba unxantathu emoyeni nase/noma esihlabathini -- Akha unxantathu ngobumba Izinto ezingonxantathu ekilasini nasendaweni abakuyo Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Yenza abafundi: Akha amakhadi akho anezindilinga ezi5 -- Khumbula ubone izinto ekilasini ezinezimo ezingunxantathu. ezahlukene, onxantathu, nezikwele -- Khumbula ubone izinto ezinezimo zemvelo ezingunxantathu. kuwona -- Beka izinto ezinobukhulu obuhlukene izindilinga nonxantathu “esikhwameni sokuzwa”. Khomba unxantathu phakathi kwezinye izimo. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 13 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.3 Hlela izinto ezi 3-D nezimo ezi 2-D Usuku olu-1 izimo -- Hlela izinto ezahlukalhukene ngokwezimo nemibala. ezinhlangothi mbili (2-D) Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Yenza abafundi: Izithombe lapho kungakhonjwa khona onxantathu. -- Bakhombe isimo esingunxantathu ezithombeni. -- Dweba unxantathu ephepheni. -- Kopisha unxantathu ekhadini elinikeziwe. Amakhadi okudlala ukuthuthukisa ukubona -- Dweba uzungeze zonke izindilinga ephepheni lokusebenzela. izimo njenge “yini esesikweleni” -- Akha izithombe usebenzisa onxantathu ngesikhathi sobuciko obubonakalayo. Izimo eziLogi njll. -- Dlala amakhadi okudlala ukusekela ukugcizelela ulwazi lwezimo. 127 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 14 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 128 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 • Gcizelela ulwazi olutholakele elifaka inombolo oku 3 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma:ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3. Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 3. Amaculo ezinombolo nemilolozelo. Izibalo IBANGA R Ukubala bephimisela 1-7 Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”. Shaya izandla kaningi ...IMA. Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -3 Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Yenza abafundi: -- Thola izinto ezi 3 ezisekilasini ezibomvu. Izinto ezibomvu. -- Yakha inombolo 3 ngobumba. ubumba -- Gingqa amabhola amakhulu ama 3 obumba. -- Gingqa amabhola amancane ama 3 obumba. -- Thola abafundi aba 3 ekilasini abagqoke umbala ofanayo Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 14 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.7 • Xazulula izinkinga ezishiwo ngokuxoxa zokuhlanganisa Usuku olu-1 nokususaezinezixaxululo ezifaka koku 3 Ukuhlanganisa nokususa Ukukhuluma:ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3. Ukubala uye phambili ubuye uye emumva ngoku 3. Ukusebenza komzimba Izibonelo: Abafundi 1. Uthisha ubiza abafundi aba 2 beze kukhaphethi abese ebiza omunye oyedwa. Bangaki abafundi uthisha ababizele kukhaphethi? Uthisha athi: 2 noku 1 kukunika 3. 2. Kunezingane ezintathu. Ingane ngayinye ifuna amakhirayoni ayo. Mangaki amakhirayoni adingekayo? 3. Izingane ezintathu zimi ndawonye. Eyodwa iyaphuma endlini. Zingaki ezisele? Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Izibonelo: 1. Uthisha ubeka izinto zokubala ezi 3 phezu kwetafula. Ususa izinto zokubala ezi 2. Zingaki izinto zokubala ezisele pheezu kwetafula? Uthisha uthi oku 3 ususa 1 kukunika 2. 2. uLindiwe unamakati ama 2 waphinda wathola elinye ikati eli 1 kuSphesihle. Izinto zokubala Mangaki amakati uLindiwe asenawo esewonke? 1 no 2→3. Uthisha uthi 1 no 2 kukunika 3. 3. Uma ikati eli 1 linomsiIa o 1, amakati amathathu anemisila emingaki? 1 no1no1→3 129 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 14 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 130 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 2.1 • Qedela iphethini elinikeziweelinezinto ezi 2 Usuku olu-1 Amaphethini Ukusebenza komzimba okusazibalo -- Yenza abafundi bakopishe iphethini yokwenza isib. Khele, khele, gxuma, gxuma, mdwebo khele, khele, gxuma........ Izibalo IBANGA R -- Abafundi baqedela iphethini besebenzisa imizimba yabo isib.omunye uma eduze komunye beshintsha izandla ekhanda, izandla okalweni, izandla ekhanda, izandla okhalweni, izandla ekhanda ........ Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D -- Yenza abafundi bakopishe iphethini yezinto isib. Ubuhlalu, ubuhlalu, uthi, ubuhlalu, Inoma iziphi izinto ubuhlalu, uthi ..... Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D -- Uthisha unika abafundi izinhlobo zezithombe esezisikiwe. (Sika izithombe ngesikhathi somsebenzi wobuciko obubonakalayo) Izithombe zezikhangisi. -- Uthisha uqala iphethini abafundi bakopishe iphethini enikeziwe isib. Isithombe sekhofi, itiye, ushukela… -- Yenza abafundi baqedele iphethini ngokudweba i: -- Imbali, iqabunga, imbali..... Iphepha elingu A4 namakhirayoni -- Indilinga eluhlaza, indilinga ebomvu, indilinga eluhlaza....... njll. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 14 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.2 • Hlela bese uqhathanisa izinto ezi 3-D nezimo ezi 2-D ngokwendlela ethile Izinto ezifana ne: Usuku olu-1 Izinto Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Izinto zokugqoka ezehlukene ezinhlangothi Hlukanisa abafundi amaqoqo ama 5. Izithelo ezehlukene ntathu (3-D) -- uThisha uqoqa izinto ukuze iqoqo ngalinye lizozihlela okungenani ngezindlela Izilwane zoplastiki ezehlukene zasepulazini ezethile ezimbili (kungaba nangaphezulu). Izimo ijiyometri ezehlukene (Different geometric -- Nikeza iqoqo lezinto zezinhlobo ezimbili ezingahlelwa. shapes) Yenza abafundi: Mabhuloki okwakha ehlukene -- Hlela izinto ngokufana nangokuhluka kwazo. Amabhuloki ehlukene kaLego Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Izinto ezehlukene ezitholakala emvelweni ezifana namaqabunga, izinti, amatshe njll. Gcina abafundi besemaqoqweni afanayo. Izinkinobho ezehlukene njll. -- Qhathanisa uhlele izithombe ezehlukene eziqoqwe uthisha isib. Isib. Izithombe zezingubo ezahlukene, ukudla, ifenisha, izithuthi njll. Izivalo zamabhodlela ezinemibala eyehlukene -- Yenza abafundi baqedele ishidi lokusebenzela beqondanisa izithombe ezimbili Amakhirayoni ehlukene ezifanayo isib. Ibhulashi nomuthi wokuxubha, ithawula lokugeza ubuso nensipho. Qoqa izithombe emabhukwini naseziqeshini zezikhangisi. Sika unamathisele emakhadini. 131 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 14 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 132 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.1 • Isikhundla sezinto ezimbili noma ngaphezulu ngokuxhumana nomfundi Abafundi Isikhundla, isimo -- Gcizelela ulwazi olufundwayo “phezu/ngaphansi” noma “ngaphezulu” Ibhokisi nokubukeka Ukusebenza komzimba kwento Izibalo IBANGA R Umfundi ngamunye uhla phezu kwesitulo. -- Abafundi bakukhombisa okungaphezulu nokungaphansi ngokulandela imilayelo kathisha isib. Hlala phezu kwebhokisi, lala ngaphansi kwebhokisi noma kwetafula. -- Hlala ngaphansi kwetafula. Zenze ubemncane ngokungenzeka ngaphansi kwetafula. phezulu ngaphansi -- Ima phezu kwesitulo bese uzinweba kakhulu ngokungenzeka. -- Khwela phezu kwetafula ushwibe izingalo zakho ngezindilinga ezinkulu nezincane. Qhubeka isebenzise okukhulu ukune/ nokuncane ukune. -- Beka ibholuki phezu kwekhanda bese ugibela phezu kwetafula. -- Khetha abafundi abahlanu usebenzisa umlolozelo wezinombolo. -- Hlebela umfundi ngamunye umyalelo. o Hlala nezandla zakho ngaphansi kwemilenze o Hlala nezandla zakho ngaphansi kokhalo o Hlala nezandla zakho emhlane o Hlala nezandla zakho emahlombe o Sukuma nezandla zakho ziphambene ngaphambili Abafundi bami ngaphambili ngesikhathi abanye behlezi kukhaphethi. Buza abafundi: Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Wenzani umfundi wokuqala? (uhlezi) -- Zilaphi izandla zakhe? (izandla zakhe zingaphansi kwemilenze) -- Phinda nabanye abafundi usebenzisa owesibili, owesithathu, nowokugcina. -- Khetha iqoqo elisha ukwenza okufanayo -- Khiphela abafundi phandle ubenze bakhombise ulwazi loku “phezu’, “ngaphansi”, no “okungaphezulu” ngokukhombisa ukukukhuthalela.
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 15 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe CAPS Esilinganisiwe 1.1 • Gcizelela ulwazi olutholakele elifaka izinombolo 1,2 no 3 Bala izinto Ukukhuluma: ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3. Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 3. Ukubala bephimisela 1-7 Amaculo ezinombolo nemilolozelo. Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”. Shaya izandla kaningi ...IMA. Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -3 Ukusebenza komzimba Imizimba yabafundi. Gqugquzela abafundi ukuthola: Ukucula nokulingisa iculo isib. ‘bezintathu -- Ingxenye e 1 yomzimba enyakazayo enganyakaza ukuya phezulu naphansi, ecaleni embhedeni kanye .....’ elilodwa nakwelinye ngokwalo isib.ulimi. Imilolozelo yokubala isib. “kunye kubili, faza -- Izingxenye ezi 2 ezisetshenziswa uma kugxunywa isib. imilenze izicathulo”. Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Amabhuloki Yenza abafundi bathuthukise umqondo wenombolo: Izinto ezibomvu -- Sebenzisa amabhuloki ama 3 ukwakha umbhoshongo -- Ukuthola izinto ezi 3 ezisekilasini ezibomvu. Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Uthisha udweba isithombe esilula -- Uthisha ubuza imibuzo okuxhumene nenombolo yezinto ezisesithombeni isib. Ubona amafasitela amangaki njll? 1.2 • Sebenzisa izinombolo 1, 2 kanye no-3 esimweni abasejwayele Usuku olu-1 Bala uya phambili Ukukhuluma: ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3. nasemumva Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 3. Amaculo ezinombolo nemilolozelo. Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”. Shaya izandla kaningi ...IMA. Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -3 133 -- Gqugquzela abafundi ukuthi bakhumbule inombolo yabo yasekhaya nekheli Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 15 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 134 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.2 Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Amabhuku, izikhangiso Usuku olu-1 Bala uya phambili Yenza abafundi: Ikhadi elivezwayo elinamachashaza nasemumva -- Bheka izithombe ezinombolo 1, 2 no 3 ebhukwini nasemaphepheni ezikhangiso uwanamathisele ephepheni.(hlanganisa nobuciko obubonakalayo) -- Qondanisa inombolo yezinto nenombolo yamachashazi ekhadini elivezwayo. Izibalo IBANGA R -- Khombisa ikhadi lamachashazi. Abafundi baphosa inombolo efanayo yezikhwanyana zikabhontshisi ebhokisini Izikhwanyana zikabhontshisi -- Dlala ibhodi lomudlalo “Izinyoka nezitebhisi” nama “dominoes”. “Izinyoka nezitebhisi” ibhodi lokudlala amaDomino Amanothi: Izinombolo zisizungezile: -- Inombolo ngayinye inenombolo -- Sonke sinezinombolo zocingo ezehlukene -- Siyazibona izinombolo emafasiteleni ezitolo. -- Siyazibona izinombolo emikhiqizweni uma sithenga esitolo -- Siyazibona izinombolo ezimotweni 1.4 • Hlela bese uqhathanisa izinto eziqoqiwe usebenzisa “kuningi kune,kuncane kune” Usuku olu-1 kanye “kuyalingana”ufike kunombolo yesi-3 Chaza, qhathanisa bese uhlela Ukusebenza komzimba izinombolo Biza abafundi abathathu beze ngaphambili .Mabahlale benze indilinga -- Abafundi ababili mabame. Bangaki abahleli? Babale. Bangaki abamile? Babale. Iyiphi inombolo enkulu /nenabaningi, iyiphi inombolo enokukuncane /okumbalwa? -- Abafundi abathathu abame. Babale. Iyiphi inombolo enokuningi/ okuncane? Umfundi oyedwa ngaphezulu makame. Babale. Ingabe abafundi abamile baningi yini kunabafundi abahleli? Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Phinda ngezinombolo 1kuya koku-3 -- Bala amantombazane.Bala abafana. Ingabe abafana baniningi kunamantombazane?
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 15 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe CAPS Esilinganisiwe 1.4 • Sebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu (3-D) Usuku olu-1 Chaza, qhathanisa Hlukanisa abafundi babengamaqembu ama-5 bese uhlela Nika iqembu ngalinye isinqamu sentambo/iwuli kanye nezinto ezi ± 5. izinombolo Abafundi bakha isidleke ngewuli. -- Uthisha uhlebela iqembu ngalinye ukuthi lenze iqoqo lezinto ezintathu noma ezimbili noma eyodwa esidlekeni. Intambo -- Abafundi kumele bakhombe ukuthi yiliphi iqoqo elinezinto ezingaphezu kweyodwa. Izinto ezi-5 zeqembu -- Yiliphi iqembu elinezinto ezingaphansi kwezintathu? -- Yiliphi iqembu elinezinto ezinenani elifanayo?. 2.1 • Kopisha bese uqedela iphethini elinikeziwe ngokwemibala obomvu, okuluhlaza Usuku olu-1 nokuphuzi Amaphethini okusazibalo Ukusebenza komzimba mdwebo -- Uthisha uyayilingisa iphethini. Aphindaphinde alandele isigqi isib. o Ihlombe, ukuqhwaba (iminwe) ihlombe, ukuqhwaba o Qhwaba, ihlombe, gxoba ,qhwaba, ihlombe, gxoba o Ihlombe, qhwaba, ihlombe, qhwaba,ihlombe, qhwaba Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Uthisha unika umfundi ngamunye imibala emi-3 obomvu, 3 okuluhlaza, 3 okuphuzi izinto zokubala noma izivalo zamabhodlela. Yenza abafundi: -- Kopisha iphethini elinikezwe uthisha isib. Obomvu, oluhlaza,ophuzi nophuzi (phindaphinda kaningi ngephethini ehlukile) -- Qedela iphethini oyinikiwe isib. Ophuzi, obomvu…… (phindaphinda kaningi ngephethini ehlukile) -- Yenza abafundi bahlele izinto zokubala ngokwemibala emithathu ehlukene. Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Iphepha elingu A4 lomfundi ngamunye -- Nikeza umfundi ngamunye iphepha amakhilayoni -- Yenza abafundi baqedele iphethini yesimo esi 2-D njengomphetho -- Qedela isithombe sobuciko obubonakalayo ngokudweba isithombe phakathi nendawo. Karabo Siya 135 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 15 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 136 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 4.2 Qhathanisa uhlele izinto eziphathekayo usebenzisa ulwazi lwamagama ukuchaza Amabhuloki okwakha ubude Ubude -- Okude, okufishane -- Ukudana, okufishanyana Izibalo IBANGA R -- Okude kakhulu, okufishane kakhulu Ukusebenza komzimba -- Yenza umfundi oyedwa alale phansi, bese wenza abafundi babeke amabhuloki eduze komzimba wakhe -- Uthisha ucela abafundi bonke ukuba bakhe into ethile emfishane kunomngane wabo, nokude kunomngane wabo Yenza abafundi ba: -- Isiphi isakhiwo esidana kuno? -- Isiphi futhi isakhiwo eside kakhulu? -- Isiphi isakhiwo esifushanyana? -- Isiphi isakhiwo esifishane kakhulu? Yenza abafundi bahlele izinto ezinhlobonhlobo Intambo -- Kusukela kokude kakhulu kuya kokufishane kakhulu Izichibi zendwangu -- Kusukela kokufishane kakhulu kuya kokude kakhulu Amakhirayoni anobude obuhlukene -- Yenza abafundi baqhathanise ubude bezinto ezahlukene. Uthisha unika abafundi izinqamu zentambo. Khuthaza abafundi ukuba baqagele ngaphambi kokuthi bakale. Yenza abafundi bakale -- Ikhanda lomunye Iwuli noma intambo Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- izinyawo zomunye abafundi -- amaqakala abo -- izihlakala zabo -- yenza baqhathanise ubude obehlukene ngokubona ukuthi isiphi isinqamu esidana noma esifishanyana isib. Isinqamu sentambo esikale ikhanda sidana kunesikale isihlakala. -- Yenza abafundi basho ukuthi ukuqagela kwabo bekuyiqiniso yini.
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 16 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 • Yethula ulwazi olutholakele olifaka inombolo oku 4 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma:ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 4. Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 4. Amaculo ezinombolo nemilolozelo Ukubala bephimisela 1-7 Abafundi uqobo Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”. Shaya izandla kaningi ...IMA. Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -4. Ukusebenza komzimba Yenza abafundi: -- Nqekuzisa ikhanda ka 4. -- Kwenziwa inombolo 4 kusetshenziswa imizimba. -- Abafundi basho ukuthi Bangaki abafundi abazobadinga. -- Abafundi badlala amehlo. Uthisha ushaya phezu kwetafula ka 4. -- Bavula amehlo abo basho ukuthi kungalki ukushaywa kwetafula abakuzwile. Uphinde ngezinombolo 1kuya 4. 137 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 16 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 138 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Ubumba lokudlala Usuku olu-1 Bala izinto Yenza abafundi: Izinto eziyindilinga -- Yenza inombolo 4 ngobumba lokudlala. Yenza isethi yezinombolo zamakhadi ezinombolo zikasendiphepha Izibalo IBANGA R -- Thola aBangani abane 4 abagqoke izicathulo. uzinamathisele emakhadini aseceleni. -- Thola izinto ezi 4 eziyindilinga. Uma ungawavikela ngokuwamboza ngokusapulasitiki la makhadi abafundi -- Bopha amehlo abafundi ubenze babone izinombolo 1 kuya 4 ngokuzwa/ukudweba Bangakwazi nokwenza izinombolo phezu kwenombolo yesendiphepha. zobumba emakhadini. -- Thuthukisisa ukuqaphela ukugcinwa kwenombolo ngokwenza abafundi bapakishe izinto zokubala ezine nomas ezinye izinto ngezindlela ezahlukene isib. 4 Izinto zokubala noma 4izinto umfundi ngamunye. Amabhuku, amapheshana ezikhangisi,izikhangisi. A4 Iphepha neglu- Uma kubalwa, inombolo yezinto ayiphazamiseki ubukhulu, noma isikhundla , noma izinto zohlobo olufanayo. Isibonelo: -- Hlela izinkinobho ezi 4, 4 amapensela, 4 amahula huphu, 4 abafundi njll. Isithombe sezinto -- Zibale ngokuhleleka okufanele isib. Zibale ngokuzendlala, uzisondezele ndawonye, ezi 4 emugqeni noma ngokuzipakisha Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Yenza abafundi: Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Babheke izithombe ezi 4 bese bezinamathisela ephepheni. -- Baqondanise inombolo yezinto nenombolo yamachashazi ekhadini elivezwayo. -- Khomba ikhadi elivezwayo elinamachashazi amane.
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 16 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.4 • Sebenzisa inombolo 4 esimweni esijwayelekile Usuku olu-1 Chaza, qhathanisa -- Ikwenza ucabangeni inombolo 4? bese uhlela Imoto - amasondo amane Amakheli emizi yakubo kwabafundi izinombolo Isihlalo - imilenze emine Inja - izidldla ezine Itafula - imilenze emine Abafundi -- Ukuthuthukisa ukwazi izinto sakuhuba, khuthaza abafundi ukuba bazi izinombolo namakheli asemakubo sakuhuba. 4 Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D -- Nikeza ithuba lokudlala imidlalo yenombolo khadi ekhona ekilasini lakho. Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Noma imaphi amakhadi ezinombolo -- Khombisa ikadi lophawu lwenombolo 4. okudlala akhona. Dlala imidlalo enjenga le: -- Uma inamba yomuzi wakini inenombolo 4 kuyona shaya izandla ka-4.. Isithombe sezinto -- Thola umngani ekilasini lakho onenombolo yendlu efanayo neyakho..(Abafundi babuza ezi 4 aBangani izinamba zezindlu zabo) -- Ekabani inombolo yendlu engaphezu kuka- 4? Amakhadi akhombisa izithombe ezi-4 -- Khombisa abafundi ikhadi elinamachashazi amane. kanye namachashazi ama-4. -- Khomba ikhadi elinezithombe ezine.. 139 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 16 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 140 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.2 • Bona izinto ezinokwenziwa amabhuloki okwakha Usuku olu-1 izinto Yenza abafundi: Amabhuloki okwakha isib. ezinhlangothi -- Basebenzise noma IMAphi amabhuloki amane ukwakha isakhiwo.. ntathu (3-D) Izibalo IBANGA R -- Bakhe isakhiwo isingamabhuloki ama 3 ukuphakama nama5 ukuvundla. -- Basebenzise amabhuloki amaningi ngendlela abayidingayo ukwakha isitimela. -- Bakhombe okunguyena owakhe isitimela eside kunabo bonke. -- Bakhe umbhoshongo omude (Obheke phezulu). -- Bakhe isakhiwo esiyicaba, isib. Umgwaqo noma indlu (obheke ohlangothini). -- Bakhombe owakhe umbhoshongo omude kunayo yonke. -- Banikeze amabhuloki okwakha ngesikhathi esikhululekile sokudlala ngaphakathi ukuze abafundi baqhubeke nokusebenzisa amabhuloki okwakha. 3.3 • Bathuthukise ikhono lokwehlukanisa kwezimo endaweni yethu, ngaphandle Usuku olu-1 kobukhulu noma iyengela yobukhulu. Izimo ezinhlangothi mbili -- Ukugcina isimo (ukwenza kufane) (2-D) Okusebenzisa ukunyakaza komzimba Khetha okukodwa Yenza abafundi emaqenjini angama-3: okuzosebenzisa umzimba, -- Balale phansi bakhe unxantathu ngemizimba yabo. Batshele ukuthi nakuba onxantathu nemisebenzi izinto abenziwe ngemizimba ehlukene bengafani, kodwa nabo kuseyibona onxathathu. eziphathekayo -- Uthisha udweba izinhlobo ezahlukene zonxantathu phansi/emhlabathini, isib. nezithombe Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Abafundi -- Abafundi bahamba eceleni kukanxantathu ngamunye bazizwele izinhlobo ezahlukene zamayengela ngemizimba yabo. Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D -- Sebenzisa 7 izinto zokubala uzibeke zakhe umugqa oqondile. 7 Izinto zokubala kumfundi ngamunye
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 16 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.3 Sebenzisa izinto zokubala zakhe umugqa ogobile. Izimo ezi 2-D   Sebenzisa izinto zokubala ukwakha umugqa omazombezombe   Batshele ukuthi nakuba onxantathu babafundi bengafani kodwa leyo mumo kusengonxantathu.   Izinto eziphatheka ngokungaphelele ezisebenzisa izimo ezi 2-D Uthisha udweba izinhlobo ezinhlanu zezindilinga, zonxantathu kanye nezikwele ekhadini Amakhadi anezindilinga ezi -5 elivezwayo,isib. ezahlukene, onxantahtu nezikwele   Uthisha uhlukanisa abafundi ngamaqembu. Yenza abafundi: -- Ukubona amakhadi avezwayo awunxantathu kwamanye ezinye izimo 141 Izibalo IBANGA R
I Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe: Isonto 16 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 142 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 4.2 Qhathanisa uhlele izinto eziphathekayo usebenzisa amagama amasha anembayo Amapensela, intambo, Usuku olu-1 ukuchaza ubude Ubude amaphegi, njll. -- Kude, kufishane Isandla -- Kude ngokuthe xaxa, kufishanyana Izibalo IBANGA R Ishadi lokulinganisa ubude -- Kude kakhulu, kufishane kakhulu   Ishadi lobude Height Chart -- Kufishane, kufishanyana, kufishane kakhulu Term 1 Ithemu1 Term 2 Ithemu2 -- Kude, kude ngokuthe xaxa, kude kakhulu Gcizelela ulwazi lobude Ukusebenza komzimba Yenza abafundi: -- Babone ubude ngokuqhathanisa izinto nezinye. -- Khomba ukuthi iyiphi into ende kakhulu nokuthi iyiphi emfishane kakhulu -- Qhathanisa ubude babafundi ababili bese kukhonjwa ukuthi imuphi umfundi omfishane nomude -- Qhathanisa ubude babafundi aBangaphezu kwababili bese ubuza imibuzo efana nale “imuphi umfundi omfishane kakhulu nokuthi imuphi omude kunabobonke. -- Uthisha ulinganisa abafundi futhi esebenzisa ishadi lobude kusukela kuthemu yokuqala. -- Uthisha ushiya umsebenzi awubhalile wethemu edlule. (izandla ezinezimpawu zabafundi/izithombe) khona bezoqhathanisa izilinganiso ezimbili. -- Abafundi babona ukuthi ngabe bakhulile ukunangethemu edlule. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Ubani ongakhulanga nhlobo? -- Ubani okhulile kusukela ngethemu yokuqala?Isib. o USipho igxatho elingangesandla. o Ubude buka Themba busafana nasekuqaleni
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 17 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe CAPS esibekelwe 1.1 • Ukugcizelela ulwazi olutholwe ngokuqonda inombolo-4 Usuku olu -1 Bala izinto Ukukhuluma: ukubalaizinto ufike-4 nsukuzonke. Ukubala uya phambili nokubala uya emumva ufike ku-4. Ukugcizelela ulwazi “lokuningi” no “kuncane”. Amaculo nemilolozelo yezinombolo Ukushaya ihlombe izikhathi eziningi …… IMA. Ukushaya ihlombe izikhathi ezimbalwa.Shaya ihlombe ufike ko-4. Ukusebenzisa umzimba Yenza abafundi ba; -- Bhala inombolo-4 emoyeni usebenzisa umunwe. -- Ukucula iculo isib. ‘amabhodlela aluhlaza sasibhakabhaka alenga obondeni....’ -- Phenduka izikhathi ezi- 4. Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu-3-D Yenza abafundi Ibhokisi/ipani lokubhaka eliyisicaba esinesihlabathi bathuthukiswe ngolwazi lwezinombolo ba: Izinto ezinhlangothi nthathu-3-D -- Dwebe esihlabathini inombolo-4. ezigingqikayo -- Thola u-4 ngezinto ezinhlangothi ntathu-3-D ezigingqikayo Izingxenye ezi-4 zephazili -- Yakha amaphazili ngezingxenye ezi-4. Ukusebenzisa izimo noma izithombe zonhlangothi mbili 2-D -- Uthisha ukhetha amakhadi-4 anamagama.Uthisha uveza igama bese kulandela Amakhadi anesithombe sethoyisi isithombe sethoyisi noma sesilwane. Amakhadi anezithombe sesilwane -- Umfundi igama lakhe eliveziwe utshengisa ngokwenza umsindo walelothoyisi eliwenzayo. -- Phinda ngokuveza onke amagama omane aze aphele. -- Buza ukuthi mangaki amagama abafundi aveziwe? Mangaki amathoyisi/izithombe zezilwane ozibonile? 143 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 17 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 144 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 1.3 Ukwazi izimpawu zezinombolo nokubona igama lenombolo 4. Amaculo nemilolozelo yezinombolo Usuku olu -1 Izimpawu namagama ezinombolo Ukugcizelela ulwazi “lokuningi” no “kuncane”. Izibalo IBANGA R Ukushaya ihlombe izikhathi eziningi …… IMA. Ukushaya ihlombe izikhathi ezimbalwa.Shaya ihlombe ufike ko-4. Ukusebenzisa umzimba -- Ukubhala inombolo uku-4 emoyeni.Bhala phansi, emhlane womngani wakho -- Phakamisa iminwe e-4 -- Uthisha udlala isigubhu. Uma isigubhu sithula,abafundi bakha amaqenjana nga-4 Ukusebenzisa izimo noma izithombe zonhlangothi mbili2-D Iflashikhadi nenombolo -- Tshengisa abafundi amaflashikhadi anenombolo-4 Iflashikhadi negama lenombolo-ukune -- Khomba igama lenombolo emakhadini ezinombolo izinto ezinhlangothi ntathu 3-D -- Hlanganisa igama lenombolo nezinto ezilinani zaleyonombolo. 4 kune Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 17 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 1.7 • Ukuxazulula nokuchaza ngokukhuluma ukuthi uyixazulule kanjani inking Usuku olu -1 yamagama ezibalo (izibalo zengxoxo) nalezo ezifaka inombolo-4 Ukuhlanganisa nokususa Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Izibonelo: 1. Uthisha unika amabhuloki ama-2 ubuvele unawo ama-2. usunamabhuloki amangaki esewonke? 2. Uma unezindilinga eziluhlaza ezi-2 nezinye ezi-2 ezibomvu,unezindilinga ezingaki sezizonke? 3. USipho unamakhilayoni angu-4 kanti uJabu une-1 ikhilayoni.Ubani onamakhilayoni amaningi? amabhuloki 4. Uma uMuhle enonodoli aba-4 walahla owo-1, usele nonodoli aBangaki? amakhirayoni Hlukanisa abafundi ngamaqembu. izindlinga eziluhlaza njengesibhakabhaka -- Nika iqembu ngalinye inqwaba yezinto isib. amapensela, amakhilayoni, izinkomishi, onodoli izimo.Yenza abafundi babelane ngezinto abazitholile ilungu nelunga lithole eqenjini. (okukodwa-nokukodwa- okuqondene) -- Buza imibuzo njengale: “zikhona yini izinto ezisalile ?” -- (uthisha akabe nesiqiniseko sokuthi ubanika izinto ezingaphezu kwesibalo sabo izinto ezanele (ngomfundi ngamunye) eqenjini.Susa lezo zinto ezizotshengisa ukwabelana ngokulinganayo) njengamapensela,amakhilayoni, izinkomishi,izimo. 145 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 17 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 146 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 1.4 • Ukuhlela nokuqhathanisa amaqoqo ezinto usebenzisa ‘’okuningi kune.., okuncane Usuku olu -1 kune…’’ no “kulingana’’ufikekunombolo-4 Chaza, qhathanisa bese uhlela Hlukanisa abafundi ngamaqembu izinombolo -- Uthisha unika iqembu ngalinye izinto zokubala ezi-4nezinqamu zewuli/nsonto ezimbili Izibalo IBANGA R Yenza amaqembu ba: iwuli/intambo -- Bakha izindilinga ezimbili (amasethi)ngewuli. izinto zokubala ezi-4 -- Ngokulandela umyalo kathisha babeka izinto zokubala esethini ngayinye. -- Amalunga eqenjini bakhomba ukuthi yiliphi isethi elithole izinto zokubala eziningi kunenye.? (okuningi kune) -- Yiyiphi indilinga enezinto ezincane kunenye.? (okumbalwa) -- Yiyiphi indilinga enezinto zokubala ezinenani elilinganayo kunenye? (ukulingana) Ukusebenzisa izimo noma izithombe zonhlangothi mbili 2-D Hlela isethi yamakhadi ezithombe ngokulandelanisa okufanele Isithombe Isithombe Isithombe Isithombe sezinto sezinto sezinto sento e-1 ezi-2 ezi-3 ezi-4 Hlela isethi lamakhadi amachashazi ngokulandelana okufanele. Isib. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Buza imibuzo enjengale “Yiliphi ikhadi elinezinto/amachashazi amaningi? -- Yiyiphi inombolo enokuningi kuno-2 njll?
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 17 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 5.1 • Ukuthuthukisa indlela yokusebenza ngolwazi oluqokelelwe. Usuku olu -1 Qoqa bese uhlela Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi mbili 3-D izinto -- Yenza abafundi baqoqe izinduku ezi-9. Abafundi benza awabo amaqoqo ezinduku -- Hlela lezinduku ngobungako bobuncane nobude 5.2 Ukudweba igrafu nokukhangisa ngolwazi okumele izinto Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D eziqoqiwe -- Yenza igrafu yesithombe ngezinduku -- Abafundi bapakisha izinduku kwigrafu yezithombe ngobungako bazo isib.okuncane nokude.   Izinti Smallzokubala twigs Izinti Large zokubala twigs ezimfishane ezinde Iphepha lokubhalela legrafu yesithombe. Uthisha udweba ephepheni eli-A4 izikhala ezifanele zomfundi ngamunye 5 3 5.3 Ukufunda nokuhumusha amagrafu Xoxa bese usho ngezinto eziqoqiwe • Xoxa ngemiphumela ngokubuza lemibuzo isib. “Zingaki izinduku ezincane ezilapho? Zingaki izinduku ezinde? Yiziphi eziningi/ezimbalwa? 147 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 18 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 148 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 1.1 • Ukugcizelela ulwazi olutholwe ngokuhlanganisa izinombolo- 1, 2, 3 no 4. Usuku olu -1 Bala izinto Ukukhuluma;ukubala izinto ufike ku-4 nsukuzonke. Ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-4. Amaculo nemilolozelo yezinombolo Izibalo IBANGA R Ukubala okusakuhuba 1-7 Ukugcizelela ulwazi “okuningi” no “kuncane” Ukushaya ihlombe izikhathi eziningi …… IMA. Ukushaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Shaya ihlombe ufike ko-4 Ukusebenzisa umzimba Ipani /ibhokisi lesihlabathi Yenza abafundi ba: -- Bhala phezu kwayo inombolo-1 emoyeniusebenzisa umunwe. -- Abafundi bathinta amakhanda abo izikhathi ezi-2 -- Xhawulana nabafundi abanye aba-4 . -- Vala amehlo abafundi bese bekhomba izinombolo bengaziboni kusuka ko-1- Isethi lamakhadi ezinombolo ezibhalwe kuya-4 ngokuyizwa/ngokubhala phezu kwayo inombolo eyenziwe ngesihlabathi ngesihlabathi. esinamathiselwe emakhadini. Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Yenza abafundi ba: -- Dweba inombolo-1 esihlabathini. Izinto -- Thola izinombolo ezi-3 zezinto ezifanayo. abafundi -- Gxuma endaweni eyodwa izikhathi ezi-2.(kabili) 4-izingxenye zephazili Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Yakha iphazili enezingxenye ezi- 4 nangaphezulu. 1.11 • Ukubona nokukhomba izimali yaseMzansi Africa Usuku olu -1 Imali Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D -- Yenza abafundi bazi ngezilwane ezehlukene nezithombe zezitshalo ezisemalini. 5c,10c,20c,50c,R1,00,R2,00 no R5,00 imali (imali yokudlala noma imali -- Ukusebenzisa imali kungasebenza esifundweni samaKhono eMpilo lapho abafundi yangempela) bezodlala isitolo.Ngokudlala isitolo abafundi Bangathola ithuba lokubona izinhlamvu zemali ezehlukene.
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 18 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 1.7 Ukuxazulula izinkinga ngokukhuluma ozinikeziwe ngokuhlanganisa nokususa Usuku olu -1 ngemiphumela ufike ku-4 Ukuhlanganisa nokususa Ukukhuluma;ukubala izinto ufike ku-4 nsukuzonke. Ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-4 Amaculo nemilolozelo yezinombolo Ukubala okusakuhuba 1-7 Ukugcizelela ulwazi “lokuningi” no “kuncane”. Ukushaya ihlombe izikhathi eziningi …… IMA. Ukushaya ihlombe izikhathi ezimbalwa.Shaya ihlombe ufike ko-4. Ukunyakazisa umzimba Izibonelo: Abafundi 1. Uthisha ubiza umfundi o-1 ngaphambi kwekilasi. Usebiza abanye abafundi abangu-3. Izinto zokubala Bangaki abafundi ababiziwe sebebonke? amapensela 2. Uthisha upakisha izinto zokubala ezi-3. Wengeza eyodwa futhi. Zingaki izinto zokubala ezisetafuleni? 3. Abafundi bama ngaphambi kwekilasi. Uthisha ucela umfundi oyedwa ukuba ayohlala Sebenzisa izinhlobo eziningi zezinsiza phansi. Bangaki abafundi abami ngaphambi kwekilasi manje? ukunika umqondo wokusebenzisa amasu ahlukene. 4. UBusi unamapensela ang-4. Wanika uSifundo amapensela ama-2. Mangaki amapensela uBusi asele nawo? 149 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 18 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 150 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 1.4 • Ukuhlela nokuqhathanisa amaqoqo ezinto usebenzisa ‘kuningi kune…, kuncane Usuku olu -1 kune…’’ no “okulingene’’ ufike kunombolo-4 Chaza, qhathanisa bese uhlela ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D izinombolo -- uthisha unika ilunga ngalinye leqembu amakhilayoni ambalwa. Izibalo IBANGA R -- Amalunga eqembu kumele akhombe ukuthi yimuphi umfundi onamakhilayoni amaningi kunabanye -- Yimuphi umfundi onamakhilayoni amancane kunabanye? Amakhilayoni -- Yibaphi abafundi abanamakhilayoni anenani elifanyo? Ukusebenzisa izimo ezingonhlangothi mbili 2-D -- Hlela isethi lamakhadi ezinombololana afaka izinombolo u-1 kuya 5 ngendlela efanele isib.. 1 2 3 4 5 Amakhadi amachashazi nezinombolo -- Buza imibuzo kanje; Yiliphi ikhadi elinezinto/amachashazi amaningi? -- Yiyiphi inombolo enokuningi kuno-2 njll? Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 18 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 2.1 • Ukukopisha nokuqedela iphethini oyinikiwe ngemali. Imali yokudlala noma imali yangempela Usuku olu -1 Amaphethini Ukukopisha iphethini oynikiwe (5c,10c,20c) okusazibalo -- Uthisha uhlela iphethini esebenzisa “imali yokudlala” isib. 5c, 5c, 5c, 10c, 10c,10c,20c, mdwebo 20c, 20c Yenza abafundi ba: -- Bazokopisha amaphethini ambalwa enziwe uthisha. Ukuqedela iphethini abayinikiwe Yenza abafundi ba: -- Qedela amaphethini ambalwa enziwe uthisha isib. o 5c, 5c, 10c, 10c,………… o 5c, 10c,……… o 10c, ,20c……….njill. 151 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 19 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 152 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 1.1 • Ukugcizelela ulwazi olutholiwe noluhlanganisa izinombolo 1,2,3 no 4 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma: ukubala izinto ufike ku-4 nsukuzonke. Ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-4 Izibalo IBANGA R Ukubala okusakuhuba 1-7 Amaculo nemilolozelo ezinombolo Ukugcizelela ulwazi “lokuningi” no “kuncane”. Ukushaya ihlombe izikhathi eziningi …… IMA. Ukushaya ihlombe izikhathi ezimbalwa.Shaya ihlombe ufike ko-4. Izimpawu zamakhadi ezinombolo ezifaka izinombolo-1 kuya 4 Ukusebenzisa umzimba Uthisha uphakamisa ikhadi lenombolo ebhalwe inombolo-3 bese ethi kubafundi: Isib. -- Ngifuna abafana abaningi. -- Aphakamise inombolo-2 bese ethi, ngifuna amantombazane ayileli nani. -- Yenzani amaqembu nga (ephakamisa inombolo 2). -- Phinda lomsebenzi wamakhadi ufake izinombolo-1-4 3 1.16 Izibalo zekhanda Izibalo zekhanda Uthisha uphakamisa ikhadi lenombolo-3 bese ebuza abafundi: -- Iyiphi lenombolo? -- Yiyiphi inombolo eza ngaphambi kwenombolo-3? Isethi lamakhadi lesithombe namachashazi elifaka izinombolo-1 kuya -- Iinombolo eza emumva kwenombolo-3? 4 -- Phinda lomsebenzi ngezinombolo-1 kuya 4 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Ungangitshengisa ikhadi lesithombe elinenombolo efanaelinenombolo efana nalo?
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 19 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 1.16 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Izibalo zekhanda -- Uthisha ushaya ihlombe elandela isigqi esithile abuye anense ukukhombisa inombolo ubuhlalu obu-4 kumfundi ngamunye ethile. Abafundi bakhipha ubuhlalu obuningi bese bebubeka obala. Isib.ubuhlalu obu-4 -- Yenza abafundi babeke ubuhlalu obu-1, 2, 3 no 4 phambi kwabo. -- Tshela abafundi baveze ukuthi bungaki ubuhlalu abanabo ngokuqondanisa inani lobuhlalu nefleshikhadi yenombolo elingana nobuhlalu.isib.ubuhlalu obu-4 nenombolo-4 Amaflashikhadi ezinombolo 1,2,3 no 4 -- Benze bafune umfundi onobuhlalu obulingana naleyonombolo. Amaflashikhadi amachashazi Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Uthisha uphakamisa ikhadi lamachashazi amele inombolo uku-2 bese ebuza abafundi: 1 2 -- Mangaki amachashazi kulelikhadi? -- Iyiphi inombolo emele lamachashazi? -- Iyiphi inombolo eza ngemumva kwalenombolo? 3 4 -- Badweba inani lamachashazi afanayo ephepheni abalinikiwe. 153 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 19 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 154 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 1.7 • Ukuxazulula izinkinga ngokukhuluma ozinikeziwe ngokuhlanganisa nokususa Usuku olu -1 (izibalo zengxoxo) ngemiphumela ufike ku-4 Ukuhlanganisa nokususa Ukunyakazisa umzimba -- Biza abafundi aba-3 phambi kwekilasi.Ababalwe. Izibalo IBANGA R -- Biza omunye umfundi-1 ’ Bangaki abafundi sebebonke?3 no 1→4 (okuthathu nokukodwa kusinika- 4) -- Phindisela emumva abafundi aba-3 beyohlala phansi.Bangaki abafundi abasele manje? 4 susa 3→1 Hlukanisa ikilasi ngamaqembu. Buza lemibuzo: -- Mangaki amakhala owabonayo eqenjini lakho? Izinto zokubala -- Mingaki imilomo? -- Mingaki imizimba: Sebenzisa izinhlobo eziningi zezinsiza ukunika umqondo wokusebenzisa amasu -- Kubafundi ababili, mangaki amehlo? ahlukene -- Kubafundi ababili,mingaki imilenze? Ukusebenzisa izimo eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Izibonelo: 1. Ubaba kaLindiwe unemoto.Mangaki amasondo emoto yakhe? 2. Uma isondo lemoto liphantshile, uyalikhipha emotweni, mangaki amasondo asele? 3. Isikhukhukazi sinamachwane amane. Amachwane amabili ayalahleka. Mangaki amachwane asele nesikhukhukazi? Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola 4. Isikhukhukazi siyawathola amachwane aso abelahlekile. Mangaki amachwane esinawo manje?
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 19 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 1.4 • Ukuhlela nokuqhathanisa amaqoqo ezinto usebenzisa ‘kuningi kune…, kuncane Usuku olu -1 kune…’’ no “okulingene’’ ufike kunombolo- Chaza, qhathanisa bese uhlela Ukusebenzisa umzimba izinombolo -- Uthisha ubeka izinto ezehlukene etafuleni.isib.amakhilayono ama-2, amabhuloki Amakhilayoni,amabhuloki,amathini,izinc afanayo ama-4,amathini ama-3, izincwadi ezi-2 wadi Yenza abafundi ba; -- Bala inani lamakhilayoni nelamathini.Kungabe amakhilayoni amaningi noma amathini? -- Bala inani lamabhuloki nelezincwadi. Ingabe amabhuloki amancane kunezincwadi? Ingabe amabhuloki amaningi kunezincwadi? -- Bala izincwadi namakhilayoni.Ingabe inani lalezizinto liyalingana noma cha? Ukuebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Izinto zokubala -- Yenza abafundi bahlale phansi ubanike izinto zokubala eziningi umfundi ngamunye. Uthisha unika umfundi ngamunye amanani ahlukene ezinto zokubala kufike -- Abafundi mabathole amanani ahlukene ezinto zokubala. ku-4 -- Yenza abafundi babeke izinto zokubala phambi kwabo. Uthisha ubuza abafundi: o Ubani onezinto zokubala eziningi? o Ubani onezinto zokubala ezincane? o Obani abanezinto zokubala ezinenani elinganayo? 3.3 Ukubona, ukukhomba nokubiza izimo ezinhlangothi mbili ekilasini nasezithombeni. imidwebo yabafundi Usuku olu -1 Izimo • Ukwenza nokuqedela iphazili yakhe enezingxenye ezi-4 ezinhlangothi mbili (hlanganisa nobucko bukubuka) (2-D) Yenza abafundi ba: -- Dweba isithombe ephepheni eli- A4. -- Uthisha udweba imigqa ngemumva kwephepha elinommdwebo. womfundi -- Umfundi usika isithombe elandela imigqa edwetshiwe. -- Umfundi uqedela /akhe iphazili yakhe 155 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 19 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 156 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 4.1 • Ukuthuthuka ngokuqaphela ngokwenzeka phakathi kwesikhathi sesidlo Izithombe ezitshengisa ukuthi Usuku olu-1 santambama nesikhathi sokulala kwenzakalani kusukela ngesikhathi Isikhathi sesidlo santambama nangesikhathi (Ukuhlanganisa izihloko zokuQala koLwazi esifundweni samaKhono eMpilo) sokulala. Yenza abafundi ba: Izibalo IBANGA R   -- Ukukhuluma ngokuthi benzani emumva kokudla isidlo santambama. -- Ukukhuluma ngokuthi kwenzakalani ekhaya emumva kwesikhathi sesidlo santambama. Uthisha uyababuza: -- ‘’Niza nini esikoleni emini noma ebusuku?” -- Uma uSibusiso efika esikoleni insimbi isikhalile,ingabe uSibusiso ufike esikoleni ngaphambi kwesikhathi noma ngemumva kwesikhathi? -- Liphi ilanga ebusuku?” Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D. Iphepha namakhirayoni -- Abafundi badweba izithombe ukukhombisa noma isiphi isimo emva kwesidlo sakusihlwa -- Banike amaphazili atshengise ukulandelana kwezehlakalo noma imisebenzi Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 20 Sebenzisa isonto 10 ukubhekelela ulwazi olusele nezindawo zokufunda ezinezinkinga. Ingxenye Isihloko Amazinga Okuhlola CAPS yokuqukethwe Izinombolo, 1.1 Qagela bese ubala ngokusakuhuba uze ufike ku 7 (Amaculo ezinimbolo nemilolozelo kufakelwa izimpawu ukuthuthukisa ulwazi lwezinombolo) Ukubala izinto nobudlelwane bazo Ukubala uye phambili nasemumva (1-4) Ukuqonda ulwazi ‘lokuningi nokumbalwa’ (ukushaya izandla) Bona izinombolo ezimweni ezejwayelekile njenge nombolo yendlu , irejista yekheli Ubona izithombe zezinombolo namakhadi amachashaza akhombisa inombolo 1. Uyazazi izimpawu zezinombolo 1,2,3,4 Ubona amagama ezinombolo okubili, okuthathu nokune Uyakwazi ukubala okukodwa nokukodwa okuhambisanayo (ishadi labasizi ngesikhathi sezidlo) Uyakwazi ukubonaphakathi kokuningi, okuncane, nokulinganayo, okuningi nokumbalwa kufinyelele koku-4 Uyakwazi ukubona umehluko wemali ewuhlweza yaseNingizimu Afrika 1.6 Usebenzisa izinto ezibambekayo Amaqhinga okuxazulula izinkinga Uyakwazi ukuchaza into ayicaBangayo ngamagama , ngokudweba nangokusebenzisa izinto eziphathekayo. 1.7 / 1.13 Uxazulula izinkinga zokuhlanganisa nokususa ngokukhuluma kufinyelele koku-4 Ukuhlanganisa nokususa Amaphethini 2.1 Kopisha, qhubeza bese wakha amaphethini akho. (izinto, izimo, nohlweza) nokuxhumana Amaphethini wokusazibalomdwebo 157 Izibalo IBANGA R
Isonto 20 Sebenzisa isonto 10 ukubhekelela ulwazi olusele nezindawo zokufunda ezinezinkinga. Ingxenye Isihloko Amazinga Okuhlola 158 yokuqukethwe Indawo nesimo 3.1 Uqonda isikhundla sezinto ezimbili nangaphezulu ngokuhlobana nomfundi ngaphezulu nangaphansi Isikhundla , isimo nokubukeka kwento 3.2 Akha iphazili enezingcezu okungenani eziyi 12 Izimo ezi 2-D Ukhombisa ukukwazi ukuhlukanisa phakathi kokungaphambili nokuzungezile (phinda ukuhlole) Izibalo IBANGA R Ukhomba bese ebona asho unxantathu (ukugcinwa kwesimo) Bona, khomba bese unika amagama amabhokisi 3.2 Uqhathanisa amaqoqo amabili ezinto ezinde, ezinjana, ezimfishane, ezimfishane kakhulu. Izinto ezi 3-D Hlela izinto ngobungako okude nokufishane Imibala – Imibala eyimisuka (obomvu, oluhlaza okwesibhakabhaka, ophuzi, oluhlaza okotshani) Izimo Ukwakha nokwenza ngamabhuloki okwakha 3.4 Ukubona umugqa ohlukanisa umzimba kabili kufane nse nxazombili nokumzungezile Ukuhlukanisa ngokulingana nse nxazombili Uyakwazi ukweqa umugqa ophakathi nendawo Isilinganiso 4.1 Isikhathi Uyazi izinsuku zesonto, izikhathi zonyaka, ishadi lesimo sezulu (amaculo nemilolozelo – phinda uhlole) Uyalwazi usuku lokuzalwa (phinda uhlole) 4.2 Ubude Yisho phakathi kokude, kokujana, kokude kakhulu, ukufishane, okufishanyana, okufishane kakhulu (ishadi lokulinganisa ukuphakama) Ukuqokelelwa 5.1 Ukwazi ukuqoqa, ahlele, adwebe, abeke okumele (ahlaziye) izinto ngokwezimo zazo kolwazi Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Qoqa uhlele izinto 5.2 Ukubeka okumele izinto eziqoqiwe zahlelwa 5.3 Xoxa bese uthula umbiko ngezinto eziqoqiwe zahlelwa
ITHEMU 3 YEBanga R CAPS Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: ISONTO 21 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.1 • Yethula incazelo yenombolo 5 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela koku 5. Imilolozelo namaculo ezinombolo Bala uye phambili ubuye uhlehle kufinyelela koku 5 Imilolozelo namaculo okubalaIsib.”Izinyoni ezinhlanu zihlezi emthini”. Ukubala sakuhuba kusuka 1-10 Gcizelela ukubala ngokwesikhundla: Izinto ezinhlangothintathu Uthisha upakisha izinto zokubala ezi-3 emugqeni.khomba into ngayinye ngenkathi ubala okokuqala, okwesibili, okwesithathu. Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 5. Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa. Ukusebenzisa umzimba Gqugquzela abafundi ukuthola inombolo 5 ngoku: -- Shaya izandla zabo izikhathi ezi-5. -- Thola ukuthi zingakhi izingane ekilasini esezineminyaka emi-5 159 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: ISONTO 21 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 160 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.16 Izibalo zekhanda Usuku olu-1 Izibalo zekhanda -- Uthisha ushaya izandla ngesigqi esithize nangokunwabuluka ukumela inombolo Izinto zokubala ezisesitsheni Isib.5.abafundi kufanele bathathe inombolo efanayo yezinto zokubala (5) bazikhombise. -- Abafundi bapakisha izinto zokubala ezi-5 emugqeni bazibale. Izibalo IBANGA R -- Uthisha uyabuza: -- Iyiphi inombolo eza ngaphambi kwenombolo 5? Ubumba / udongwe noma inhlama -- Iyiphi inombolo eza emuva koku-4 njll? yokudlala -- Uma unama-apula ama-5 upha umngane ama-2. Mangaki ama-apula asele? amaqabunga -- Ngikhombise iminwe emi-5. -- Zingaki izinzwane onazo onyaweni olulodwa? Sebenzisa izintoeziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Abafundi bathuthukisa umqondo wezinombolo ngoku: -- Ukwenza inombolo 5 ngobumba lokudlala. -- Cosha amaqabunga ama 5. -- Bala izinto uzixhumanise nezinto zokubala. -- Thuthukisa ukuqonda ukongiwa kwezinombolo ngokuvumelaabafundi -- Pakisha izinto zokubala noma eziphi izinto ngezindlela ezihlukene.Isib. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Uma ubala, inombolo yezinto ayibuphazamisi ubungakho, noma isikhundla, noma ziyinhlobo efanayo.Isibonelo: -- Hlela izinkinobho ezi5 ,umsizi 5, izivalo zamabhodlela 5, abafundi 5njll. -- Zibale uzihlele ngezindlela ezihlukene Isib.zibale zendlalekile, zisondelene, zisemugqeni noma zelakanyene zayaphezulu.
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: ISONTO 21 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.4 • Ukuthuthukisa ukukhumbula ugqugquzele abafundi bafake emqondweni Usuku olu-1 izinombolo zezindlu zasemakhaya abo, ikheli kanye nezinombolo zocingo. Chaza, qhathanisa bese uhlela Badlala imidlalo efana no: izinombolo -- Uthisa usho inombolo yendlu, ikheli noma inombolo yocingo yomfundi. Umfundi Inombolo yocingo kufanele kube okushiwo inombolo noma ikheli lakhe kufanele aphendule. inombolo yokuxhumana yomzali noma -- Uma kugcwaliswa iregista yobukhona kwabafundi uthisha angabuza imibuzo efana: umzali ongumbheki kungaba inombolo “ingabe umfundi onenombolo yocingo 435-6256 ukhona namuhla?” “Ingabe umfundi kamakhalekhukhwini ohlala e-Umbilo Road 123 ukhona namuhla?” Irejista yobukhona kwabafundi -- Abafundi basebenzisa amakhadi anezimpawu zezinombolo ukupakisha inombolo Amakhadi anezimpawu zezinombolo zezindlu zasemakubo noma izinombolo zezingcingo ngokulandelana noma noma izimpawu zezinombolo ezinkulu abakwenzanga ngendlela. ezakhiwe ikhadibhodi -- Balingisa ingxoxo yocingo ngocingo lokudlala. Abafundi bashayela ucingo umuntu obalulekile. Ucingo lokudlala Kuhlanganise nemidlalo yeshashalazikwizifundo zamakhono empilo Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi 2-D) Amakhadi enzinsuku zokuzalwa Uthisha ukhombisa abafundi: amaphephandaba , omagazini -- Izinhlobo ezihlukene esithola kuzo ulwazi lapho singathola khona inombolo 5 Isib. amakhadi anamachashazi ama 5 amakhadi ezinsuku zokuzalwa, amaphephandaba, omagazini, izikhangisi njll. amakhadi enezithombe ezi 5 -- Ikhadi elinamachashaza ama 5 kanye namakhadi anezithombe ezi 5. izinto eziphathekayo -- Vumela abafundi baxhumanise amakhadi anezithombe namakhadi anamachashazi izinto zokubala nezinto zokubala eziyinombolo elinganayo namachashazi nezithombe. -- Yenza amaphazili ezinombolo afaka inombolo 5 isib.   Izithombe Picture of 5 zezinto   objects ezi 5 5   161 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: ISONTO 21 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 162 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.3 • Ukwazi izimpawu zezinombolo nokubona amagama ezinombolo ezifaka inombolo 5 Usuku olu-1 Izimpawu Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela koku 5. namagama Bala uye phambili ubuye uye emumva kuya ko- 5 ezinombolo Izibalo IBANGA R Ukubala sakuhuba kusuka 1-10 Imilolozelo namaculo ezinombolo Ukubebenzisa umzimba -- Bonke abafundi mabahlale babe indilinga. -- Unika abafundi izinombolo ngokwephethini. 1, 2, 3, 4, 5. Aqale futhi 1, 2, 3, 4, 5. Aqale futhi 1, 2, 3, 4, 5. -- Buza imibuzo efana nokuthi; “ubani ozoba unombolo 5 olandelayo 5? “ubani ozoba unombolo 4 olandelayo 4? -- Uyixazulule kanjani inkinga? -- (abafundi baxazulula inking ngendlela yokwenza beqagela inombolo elandelayo bebala beqhubeka) Sebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu -- Sebenzisa amakhadi anezinombolo ezibunjiwe afaka izinombolo 1 kuye koku 5. Amakhadi anezinombolo ezibunjiwe anonombolo 5 -- Abafundi bavala amehlo bezwe inombolo 5 phakathi kwezinye izimpawu zezinombolo besebenzisa iminwes. Nika umfundi ngamunye izinto zokubala ezinhlanu nezinkomishi zeplasitiki ezimbili noma izitsha zamaqanda ezimbili. -- Buza abafundi: “singaki izindlela ezihlukene ongahlela ngayo izinto zokubala ezinhlanu kobhasikidi ababili? Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola   noma njll.
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: ISONTO 21 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe Sebenzisa imifanekiso noma izithombe ezi2-Di Amakhadi ezithombe, amachashazi, uphawu kanye negama lenombolo Abafundi ba: Izinto zokubala ezi 5 • Bakhomba ikhadi elinezithombe ezi-5. • Bakhomba ikhadi elinamachashaza ama-5 • Bakhomba uphawu lwenombolo 5 nomakuphi lapho lukhangiswe khona ekilasini. Izithombe zezinto okuhlanu • Khomba uphawu lwenombolo olusekhadini.. ezi 5 Bona igama lenombolo olusekhadini. • Xhumanisa izinto zokubala nophawu kanye negama lenombolo inani lezithombe kanye nenani lamachashaza asekhadini. 3.4 • Gcizelela umugqa ohlukanisa okufana nse nxazombili kuyen ngokwenza Usuku olu-1 iminyakazo egqugquzela ukunqamula umugqa ophakathi nendawo. Okufana nse nxazombili Ukusebenzisa umzimba Emva kwalokho Abafundi abenze lokhu: basebekwenza -- Badlala umdlalo wesitimela lapho abafundi bekopisha indlela okumiwe ngayo eshadini. njalo ngesikhathi esikhululekile -- Badlala umdlalo wesitimela lapho uthisa ekhombisa indlela ethize yokuma abafundi sokudlala kanye bakopishe bamlingisele. (kufaka iminyakazo lapho abafundi benqamula umugqa nemisebenzi ophakathi nendawo isib.thinta idolo langasokudla ngesandla sokunxele.) yokuthuthukiswa -- Badlala umdlalo wesitimela lapho umfundi ekhombisa indlela ethize yokuma abanye kwezicubu abafundi bakopishe. zomzimba. -- Uthisha ukhombisa ukweqa welule izandla njengenkanyezi (star jumps) agqugquzele abafundi ukwenza umnyakazo ofanayo. Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D Abafundi abenze lokhu: -- Amasakana okudlala (beanbag) kwesobunxele, kwesokudla, ngambili nangasemuva kwabo. -- Sebenzisa isandla sokunxele ukubeka isaka lokudlala kwesokudla somzimba wakhe. -- Lula izandla ukunqamula umugqa ophakathi nendawo noma bamba ihlombe nesandla sangakolunye uhlangothi. -- Phinda umnyakazo ngesandla sokudla. 163 Hlanganisa lomsebenzi nesifundo sokuvocavoca umzimba kwisifundo samakhono okuziphilisa. Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: ISONTO 21 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 164 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 4.2 • Qagela ulinganise ubude bezinto ezihlukene usebenzisa izinyawo, izandla, Usuku olu-1 intambo, induku.njll. Ubude Ukusebenzisa umzimba abafundi abenze lokhu: Izibalo IBANGA R Izinto ezinobude obuhlukene -- Baqhathanisa ubude bezinyawo nezandla zabo. ezingalinganiswa ngezandla noma izinyawo Isib. Irula, itafula, umnyango, -- Abafundi baqagela ukuthi iyiphi into ende nemfishane ngokulinganisa ngezinyawo umugqa wezitina, ikilasi, umtapo wolwazi noma izandla isib. Itafula noma isinqamu sepayipi. njll. -- Qagela eyiphi into ende kakhulu noma emfishane kakhulu isib. Indlela yezinyawo noma umugqa wezitina. -- Abafundi baqagela iyiphi engaba yinde kakhulu isib.ikilasi, igumbi lokuhlala othisha? -- Buza umbuzo ofana no: “okuphi okude ngokuthe xaxa / okude kakhulu, umsizi noma intambo?” njll. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 22 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.1 • Gcizelela ulwazi/ umqondo abawuzuzile kufaka inombolo 5 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela koku 5. Bala uye phambili ubuye uye emumva koku 5 Amaculo nemilolozelo yezinombolo Ukubala sakuhuba kusuka 1-10 Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. Isib.Imilolozelo namaculo okubalaIsib. Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA “1,2,3,4,5 ngamzukwana ngibamba ufishi ephila” Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 5. Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa. Ukusebenzisa umzimba Gqugquzela abafundi ukuthola inombolo 5 ngoku: -- Khombisa iminwe emi 5 emoyeni. Izinto zokubala -- Thola izinto ezi 5 ezibomvu, luhlaza okusasibhakabhaka, oliphuzi, luhlaza satshani. -- Thola izinto ezi 5 ezibukeke njenge ndilinga, isikwele, unxantathu. Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D Abafundi abathuthukise ulwazi / umqondo wezinombolo ngokwenza lokhu: izincwadi -- Landa izincwadi ezi 5 kwigumbi lezinvwadi Amabhuloki okwakha -- Yakha umbhoshongo usebenzisa amabhuloki ama 5. 165 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 22 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 166 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.7 • Xazulula izinkinga zezibalo zamagama ezifaka inombolo 5 ukhuluma / okusakuhuba Usuku olu-1 (izibalo zengxoxo) uchaze izixazululo ukuhlanganisa nokususa Ukusebenzisa umzimba: -- Biza abafundi aba 5 beze ngaphambili. Bahlukanisele izihlalo ezi 5 ngokulingana. Izibalo IBANGA R -- Thatha isihlalo esisodwa, hlukanisela abafundi abahlanu. Umfundi oyedwa usala enganaso isihlalo. -- Qala koku 5 bala uhlehle.qala koku 3. Bala ufike koku 5. Qala koku 1. Bala kufike koku 4 njll. Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D izibonelo: 1. Bonisa umunwe owodwa esandleni esisodwa kanye neminwe emi 4 kwesinye isandla. Mingakhi iminwe isiyonke? 2. UThabo unamakhekhe ama 4. USipho umunika eliodwa ngaphezulu.mangakhi amakhekhe uThabo anawo ewonke? 3. Ikati elilodwa linezindlebe ezimbili. Zingakhi izindlebe zamakati amabili? Izinto zokubala 4. UThemba umatshe ama 5 uwanika uMandla wonke amatshe ama 5.mangakhi amatshe uMandla anawo? Omabuli 5. UJabulani unomabuli ama 5 walahlekelwa aba 2. Bangakhi omabuli asele nabo? Amaculo 6. Iculo, “isihlahla samawolintshi sinamawolontshi amahlanu ,wafika umoya lawa elilodwa kwasala amane, waqhubeka umoya umoya kwawa elinye kwasala amathathu... , liqhubeke kuze kuphele wonke.) Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 22 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.4 • Qhathanisa amaqoqo ezinto ezimbili ozinikiwe usho lokhu Okuningi kuno, Usuku olu-1 okuncane kuno, okulingana noku, kufike kunombolo 5. Chaza, qhathanisa bese uhlela Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela koku 5. izinombolo2 Bala uye phambili ubuye uye emumva kufinyelela koku 5 Ukubala sakuhuba kusuka 1-10 Amaculo nemilolozelo yezinombolo Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 5. Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa. Ukusebenzisa umzimba -- Uthisha ubeka izinto ezinhlobonhlobo etafuleni isib.izinkomishi ezi 2, amabhuloki afanayo ayi 5, amathini ama 4, izincwadi ezi 2. Abafundi abenze lokhu: -- Bala inombolo yezinkomishi namathini. Ngabe izinkomishi ziningi noma amathini Izinkomishi ezi 2, amabhuloki afanayo 5 maningi? ,amathini 4 , izincwadi 2 . -- Bala inombolo yamabhuloki nezincwadi.ngabe ambalwa amabhuloki kunezincwadi? Ngabe maningi amabhuloki kunezincwadi? -- Bala izincwadi nezinkomishi.ngabe inombolo yezinto iyalingana noma qha? Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D. Izigqamfu ezimbili zewulu ingane ngayinye -- Abafundi bahlala kumata benza izidleke (nests) ezimbili ngovolo. Izinto zokubala eziyi 6 ingane ngayinye. -- Uthisha unika imiyalelo isib.abafundi bafaka izinto zokubala ezi 2 esidlekeni esisodwa nezi 3 kwesinye isidleke.isiphi isidleke esinokuningi? Isiphi isidleke esinokumbalwa?   -- Uthisha ubiza abafundi aba 5 beze ngaphambili. Ubeka inombolo engafani yobuhlalu esandleni sengane ngayinye. -- Isiphi isandla esinokuningi? -- Isiphi isandla esinokuncane? ubuhlalu Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi 2-D) Amakhadi ezithombe kanye Uthisha ukhombisa amakhadi amabili izinombolo ezihlukene zamachashazi nezithombe. 167 namachashazi okufaka izinombolo 1 Abafundi baqhathanisa amakhadi anezithombe kanye namachashazi bakhombe “okuningi kufike 5 kuno”, “okuncane/okumbalwa kuno” kanye “okulingana no” Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 22 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 168 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 2.1 • Gcizelela ukukopisha iphethini olinikiwe Usuku olu-1 amaphethini Ukusebenzisa umzimba okusazibalo -- Basebenza ngamaqoqo bakopisha iphethini abalinikiwe isib.umfundi, isihlalo, umfundi, abafundi mdwebo isihlalo. Izibalo IBANGA R izihlalo -- Abafundi ababili, isihlalo esisodwa, abafundi ababili, isihlalo esisodwa. -- Shaya phansi ngonyawo olulodwa,shaya phansi ngolunye futhi,gxuma / kheleza uye phambili, gxuma / kheleza uhlehle Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi 3-D -- Uthisha wakha iphethini esebenzisa izinto zokubala kanye nezivalo zamabhodlela isib. Into yokubala, into yokubala, isivalo sebhodlela, into yokubala, into yokubala, isivalo Izinto zokubala sebhodlela. Abafundi bakopisha iphethini. Izivalo zamabhodlela -- Hamba kancane, kancane, shesha, shesha. (Uthisha ukhuluma ehamba) abafundi bakopisha iphethini. Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi 2-D) -- Hlukanisa abafundi amaqoqo ayisihlanu. Nika iqoqo ngizithombe benze amaphethini ngazo. -- Abafundi bakha amaphethini abo ezithombe besebenzisa izithombe abazinikiwe isib. Noma iziphi izithombe o Iwolintshi, i-aphula, i-aphula, iwolintshi. ezinokutholakalaisib. Izikhangasi zasezitolo. o Uvemvane, uvemvane, inyosi, inyosi. Enza izithombe zibe ningi ukuqiniseka Lomsebenzi ungahlanganiswa nobuciko obubonakalayo isib. Ukudweba, ukupenda ukuthi zanele/zilingene. kwisifundo samakhono empilo. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 22 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 3.3 Bona, khomba bese usho izimo ezinhlangothi mbili (2-D) ekilasini nasezithombeni isikwele phansi /emhlabathini Usuku olu-1 Izimo • Gcizelela ulwazi abalithole esontweni 6 okufaka isikwele ezinhlangothi mbili Hlanganisa lomsebenzi nesifundo sokuvocavoca umzimba kwisifundo samakhono (2-D) okuziphilisa. Ukusebenzisa umzimba -- Dweba isikwele enkundleni yokudlala abafundi bagxume ngokulinganisene ezikweleni. Abafundi abasho lokhu:“ngigxuma ngkulinganisene esikweleni – uhlangothi olulodwa, izinhlangothi ezimbili, izinhlangothi ezintathu, izinhlangothi ezine- zonke izinhlangothi ziyefana” -- Abafundi abalale phansi otshanini / kumata / phansi / bahlangane ngezinyawo benze isikwele esisodwa esikhulu. -- Amaqoqo abafundi awalale phansi kumata benze izikwele ezincane. Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D -- Umdlalo: uthisha udweba igridi enkundleni yokudlala. -- Ubeka izimo zangempela isib.izimo noma izithombe zezimo kwibhuloki ngalinye. -- Uthisha usho isimo. -- Umfundi uphonsa isakana lokudlala kwibhuloki elinesimo esishiwo. Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D) Abafundi fanele bahlukanise phakathi kobungakho obuhlukene kanye nemibala yezikwele Amasakana okudlala uthisha ayilungisile. abafundi abenze lokhu: Izikwele zamakhadibhodi ezinkulu 2 -- Khomba izikwele ngokuhlukana kobungakho ngokusha ukuthi iziphi izikwele ezinkulu esisodwa esiluhlaza sasibhakabhaka kakhulu, eziphi ezincane kakhulu, iziphi izikwele eziwubungakho obuphakathi kanye nesisodwa esiluhlaza satshani. nendawo. Izikwele zamakhadibhodi aphakathi -- Khomba imibala yezikwele ezihlukene. nendawo esisodwa esiluhlaza sasibhakabhaka kanye nesisodwa Hlela izinto ngokwesimo, ubungakho nombala esiluhlaza satshani. • Hlela izinto ezinhlonhlobo ngokombala kanye nezimo. Izikwele zamakhadibhodi ezincane kakhulu 2 esisodwa esiluhlaza 169 sasibhakabhaka kanye nesisodwa esiluhlaza satshani. Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 23 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto 170 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.1 • Gcizelela ulwazi/ umqondo abawuzuzile kufaka inombolo 5 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela koku 5. Bala uye phambili ubuye eye emumva kufinyelela koku 5 Khetha imisebenzi embalwa Izibalo IBANGA R Ukubala sakuhuba kusuka 1-10 Amaculo nemilolozelo yezinombolo Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 5. Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa. Ukusebenzisa umzimba Badlala umdlalo: -- Uthisha udlala izinsimbi isib.Izigubhu. -- Abafundi bayanyakaza ekilasini. -- Uma isigubhu siyeka ukukhala, uthisha ubiza inombolo phakathi koku 1 kanye noku 5. Isigubhu -- Abafundi bazihlela ngamaqoqo amancane isib.uthisha ubiza inombolo 3 abafundi bazihlela babe amaqoqo ama 3. Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D -- Uthisha ubeka inqwaba yezinto etafuleni.Abafundi baqagela inombolo yezinto ezisetafuleni. -- Bayazibala emuva kokuqagela. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 23 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.6 Badlala umdlalo: Amaqhinga Uthisha wakha isitebhisi sezinombolo phansi noma enhlabathini. Inombolo esesitebhisini okuxazulula imele inombolo yendlu umfundi ahlala kuyo. izinkinga 0 1 2 3 4 5 Uthisha ukhetha abafundi esebenzisa imilolozelo yokubala ukunika imiyalelo njengo: -- Ngasosonke isikhathi ima eqandeni (zero) noma qala eqandeni. Batshele ukuthi iqanda lisho okungekho ukubala okuyokona kuqala koku 1. -- Ngasosonke isikhathi bala ube unyakaza. -- Uthisha uthi kumfundi: “usendlini yesibili, iyiphi indlu eza emuva -- Kwanombolo 2?” Imilolozelo yokubala: -- Eminye imiyalelo ingaba: “hamba uye kwidlu engunombolo 3.hlehla uye kwindlu engunombolo 2.hamba uye phambili kwindlu engunombolo 4.” 1, 2, 3, 4, 5, -- Uthisha uthi: “ngikwindlu engunombolo 3, iyiphi indlu eza emuva kweyami?” Ngamzukwana ngibamba ufishi ephila -- Hamba uye kwindlu engunombolo 4.hamba inombolo eyodwa uye phambili.hamba 6, 7, 8, 9, 10 inombolo ezimbili uhlehle. Wangiluma umunwe kabuhlungu -- Ima phakathi kwezindlu ezingonombolo 3 kanye no 5. ngawudedela 1.4 • Sebenzisa inombolo 5 ezimweni ezijwayelekile Usuku olu-1 Chaza, qhathanisa Ukuthuthukisa ukukhumbula, gqugquzela abafundi ukwenza lokhu: Amakheli abo nezinombolo zocingo bese uhlela zikamama noma ubaba. -- Ukwazi sakuhuba izinombolo zocingo zomama noma obaba bazo. izinombolo -- Ukwazi sakuhuba amakheli asemakhaya abo. -- Izinombolo zocingo/umakhalekhukhwini kufane kuphindaphindwe ngesikhathi sokubizwa kweregista. 3.2 • Akha izinto ezinhlangothintathu usebenzisa izinto eziphathekayo Usuku olu-1 kuyaqhubeka Izinto -- Abafundi kufanele bakhe besusela kwisibonelo sikathisha. Ubanika lemiyalelo ezinhlangothi elandelayo: Amabhuloki okwakha ntathu (3-D) -- Akha umbhoshongo onobude obulinganayo nobami. Noma iziphi ezinye izinto -- Akha umbhoshongo omfishane kunami. aBangazisebenzisa. 171 -- Akha umbhoshongo onobude ngokuthe xaxa kunowami -- Abafundi mabakhe okwabo ngokukopisha isibonelo abasinikiwe sento eyakhiwe. Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 23 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto 172 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 3.1 Landela izinkomba Usuku olu-1 Isikhundla, isimo ngokwenza iminyakazo endaweni ethize.(inkombandlela) nokubukeka • Thuthukisa umqodo wokulandela izimpawu “phambili nase emumva/uhlehle” kwento Izibalo IBANGA R Ukusebenzisa umzimba -- Njengesingeniso, gcizelela ulwazi abaluthole ngesonto 8. Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi 3-D -- Dweba indilinga enkulu, unxantathu, noma isikwele ephepheni ulibeke phansi/kumata. -- Abafundi abenze lokhu: Izimo ezinkulu ezidwetshwe ephepheni. -- Qhuba ithoyizi eliyimoto ukudlala emigqeni abafundi bakutshele ukuthi imoto ihamba Imoto yokudlala ibheke ngakuphi (phambili nasemuva, kwesobunxele nesokudla usebenzisa ingalo isimo esokunxele nesokudla) Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi 2-D) Izithombe ezikhombisa ngokusobala indlela. Isib.Indlela imoto ebheke -- Abafundi abathole ulwazi lomqondo wokuya phambili/emumva ngokukhombisa ukuthi ngakuyo, indlela umuntu ayilandelayo. into ibheke ngakuphi ezithombeni isib.indlela imoto ebheke ngakuyo uma ihamba, indlela umuntu ahamba ebheke ngakuyo. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 23 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 4.2 Qhathanisa izinto ngokwenza usebenzisa lwagama afanele ukuchaza ubude 2 Izinsuku Ubude • Qagela ubude bezinto ezihlukene ukusebenzisa umzimba noma -- Abafundi bazihlela ngokwabo kusukela komfishane kakhulu kuya komude kakhulu. Baqhathanisa ubude babo kanye nobaBangane babo. imisebenzi embalwa -- Badlala umdlalo wesitimela, omude kakhulu wenza umnyakazo ngenkathi abasemuva ekhethiwe kuphela bekopisha.shintsha umugqa ukuze omfishane kakhulu kube nguye oholayo manje. -- Abafundi abaqhathanise izandla kanye nezinyawo zabo ukubona ukuthi ubani onezinde kakhulu/nezimfishane kakhulu. Qagela ulinganise: Izinto ezinobude obuhlukene njenge: -- Abafundi baqagela ukuthi iyiphi into ende kanye nemfishane isib.ubudebetafula noma Umsizi, amakhirayoni, izinqamu isinqamu sentambo. zentambo (enye egoqene), itafula, izincwadi, izinti zokuphuza isiphuzo, -- Qagela iyiphi into ende kakhulu noma emfishane kakhulu isib.umsizi noma izinsinjana zokubamba amaphepha/imali amakhirayoni. (esongene negoqiwe) njll. -- Abafundi baqagela ukuthi iziphi izinto ezingaba zinde kakhulu isib. Izinti zokuphuza isiphuzo ezixhumene ezi 2 noma izinsinjana ezincane zokubamba amaphepha/imali ezixhunyiwe zaba 3. -- Buza imibuzo enjengo: “iyiphi ende ngokuthe xaxa/ende kakhulu, umsizi noma isinqamu sentambo?” njll. -- Isiphi isihlalo esikude kakhulu kune desiki lathisha? -- Mingakhi imisizi enganele uhlangothi olude lwedesiki lathisha? -- Mangakhi amagxathu ongawathatha ukufika emnyango? -- Mangakhi amabhokisi omentshisi agcwele inhlabathi angalingana lelibhokisi? -- Zingaki izinkomishi sokukafaka amaqanda ezigcwele manzi ezingagcwalisa lengilazi? -- Kunabafundi abane nezihlalo ezintathu. -- Zingakhi izihlalo esizidingayo ngaphezulu? 173 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 24 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto 174 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.1 • Yethula incazelo yenombolo 6 Usuku I Bala izinto Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6. Bala uye phambili ubuye uye emumva kufinyelela kokuyi 6 Amaculo nemilolozelo yezinombolo. Izibalo IBANGA R Ukubala sakuhuba kusuka 1-10 Gcizelela ukubala ngokwesikhundla: Uthisha upakisha izinto zokubala ezi-3 emugqeni.khomba into ngayinye ngenkathi ubala okokuqala, okwesibili, okwesithathu. Benza iqoqo labo lezimpawu zezinombolo Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. ezinkulu abafundi aBangakwazi ukusebenza ngazo.Bangafunda Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA izinombolo zeminyaka yabo, izindlu Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 6. zasemakubo, izinombolo zocingo noma omakhale khukhwini babazali nokunye Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa. okuningi. Ukusebenzisa umzimba Iqoqo lezinombolo elifanayo Abafundi benza lokhu: lingasetshenziswa ukukhomba kanye nokulandelanisa izinombolo. -- Bala kufike e 6 bekhuphuka izitebhisi. -- Bala uye emumva behlela phansi -- Dweba inombolo 6 enhlabathini uhambe/ugxume/weqe ngomlenze owodwa bayizungeze. -- Shaya izandla izikhathi eziyi 6. -- Khomba izinombolo 1 kufike 6 neqoqo lezimpawu zezinombol ezinkulu. -- Ubeka anqwabelanise inombolo yendlu yakubo noma inombolo yocingo namakhadi Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola ezimpawu zezinombolo ezinkulu.
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 24 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.1 Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D Usuku I Bala izinto Bala izinto ezisekilasini.Abafundi abenze lokhu: Buza imibuzo efana no: “ -- Iyiphi inombolo eza emuva kokuthathu, iyiphi inombolo emuva koku 5 njll?’” Izinto ezisekilasini nasendaweni abaphila kuyo. -- Uthisha ubeka inqwaba yezinto etafuleni.abafundi baqagela inani lazo, emuva kwalokho bazibale. -- thuthukisa ulwazi lokugcinwa kwezinombolo ngokuthi abafundi baqoqele ndawonye Sebenzisa iznhlobo ezihlukene izinto zokubala noma eziphi izinto ngezindlela ezihlukene. zezinsiza kufundisa ukuthola umqondo wokusebenzisa amasu ahlukene. Uma kubalwa,inombolo yezinto ayithintwa ubungakho, isikhundla, noma ziyinhlobo efanayo.Isibonelo: -- Hlela izinkinobho ezi 6, umsizi 6 ,ama hula huphu 6 , abafundi 6 njll. -- Zibale usebenzisa izindlela ezihlukene isib. Zibale zendlalekile, zisondelene, zisemugqeni noma ezilakanyene/ezibekwe enye phezu kwenye. Hlukanisa abafundi babe amaqoqo ayisithupha.nika iqoqo ngalinye amabhuloki okwakha ayi 6. Abafundi benza lokhu: -- Babala amabhuloki abo. Amabhuloki okwakha ayi 6 umfundi -- Bakha umbhoshongo ngamabhuloki abo ayi 6. Gqugquzela abafundi ukubala ama ngamunye “bhuloki” njenga bakha umbhoshongo. -- Uthisha uhamba iqoqo ngalinye afake amalebuli imibhoshongo yabo ngamakhadi ezinombolo.abafundi babala inani lemibhoshongo bekuphindaphinda izikhathi eziningana. 175 -- Khetha umfundi ukuphonsa idayisi.qiniseka ukuthi bonke abafundi bayalibona idayisi. abafundi babala inani lamachashazi bakhombe umbhoshongo ohambelana nawo. Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 24 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto 176 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.3 • Bazi izimpawu zezinombolo bakhombe amagama ezinombolo ezifaka inombolo 6 Usuku olu-1 Izimpawu Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6. namagama Bala uye phambili ubuye emumva kufinyelela kokuyi 6 Amaculo nemilolozelo yezinombolo ezinombolo Izibalo IBANGA R Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 6. Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa. Ukusebenzisa umzimba -- Dweba inombolo 6 phansi abafundi bahambe bezungeza inombolo. -- Dweba inombolo 6 enhlabathini, emoyeni. -- Benza inombolo 6 ngobumba. -- Abafundi abaqagele inani labafundi abadingekayo ukwenza inombolo 6 ngemizimba yabo. Benza unombolo 6 ngemizimba yabo. Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D Izinto eziyi 6 -- Beka inqwaba yezinto etafuleni.badlale ngezinombolo 1 kufike 6 isib. -- Abafundi abaqagele ukuthi zingaki izinto ezibekiwe. -- Babala izinto. Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezinhlangothi mbili) -- Khomba amakhadi anezithombe ezi 6 kwinlanganisela yamakhadi uwaxhumanise Amakhadi ezithombe namachashazi nenombolo efanayo yezinto zokubala. afaka inombolo 6 isib. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Khombisa amakhadi anezithombe ezi 6 uwaxhumanise nenani lamachashaza kanye nezinto zokubala ellingana nazo. Isithombe zinto 6 -- Khombisa ikhadi elinamachashazi ayi 6 ulixhumanise nophawu kanye nezinto zokubala ezilinganayo. izinto zokubala ezinhlangothintathu 3-D. -- Bona kwinhlobo ezihlukene zamakhadi lawo anenomblo 6 uwaxhumanise nophawu kanye nezinto zokubala eziyi 6. Isithombe isithupha izinto 6
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 24 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.13 • Xazulula ngokukhuluma izinkinga zezibalo zokuhlanganisa nokususa nezimpendulo kufike 6 Ukuhlanganisa nokususa Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6. Bala uye phambili ubuye uye emumva kufinyelela kokuyi 6 Amaculo nemilolozelo yezinombolo. Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa. Ukusebenzisa umzimba Izibonelo 1. Uthisha ubiza abafundi aba 3 beze phambili. Abafundi bayababala, uthisha ubiza abanye aba 2 abuze: Bangaki abafundi bebonke?” 3 kanye 2 → 5. (uthisha uthi: 3 kanye 2 kusinika 5) 2. Uthisha upakisha izihlalo ezi 2. Wengeza 2 ngaphezulu. Zingaki izihlalo manje? 2 kanye 2 →4. 3. Uthisha uphakamisa isandla esisodwa athi: “bala iminwe yami. Uma ngifihla isithupha sami mingaki iminwe oyibonayo? 5 ususe 1 → 4. abafundi 4. Abafundi mababale iminwe esandleni esisodwa. Fihla isithupha sakho, mingaki iminwe oyibonayo? 5 ususe 1 → 4 izihlalo Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D Abafundi bapakisha izinto zokubala ezi 6 benze lokhu okulandelayo: Ubuhlalu noma izinto zokubala. • Uthisha unikeza umfundi ngamunye izinto zokubala ezi 6. • Uthisha unika umyalelo abafundi baphendule isib. Pakisha izinto zokubala ezi 2, engeza ezinye ezi 3. • Zingaki zizonke? u 3 → 5. • Bala izinto zokubala ezi 4. Bala okubili uqhubeka usuka koku 4. Kungaki onakho manje? 4 kanye 2 → 6. • Bala bonke ubuhlalu onabo.uma umbhoza ubuhlalu obubili ngesandla,bungaki ubuhlalu obubonayo ? 6ususe 2 → 4. 177 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 24 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto 178 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.13 • Xazulula izinkinga zezibalo zamagama ukhuluma ezifaka inombolo 6. Usuku olu-1 Ukuhlanganisa Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6. nokususa Bala uye phambili ubuye uhlehle kufinyelela kokuyi 6 Izibalo IBANGA R Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. Amaculo nemilolozelo yezinombolo Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 6. Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa. Sebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothintathu Izibonelo: 1. UMphounamakhekhe ama 4. USimo umnika ama 2 ngaphezulu. Mangaki amakhekhe Izinto zokubala uMpho anawo ewonke? 2. UNomusa unodoli aba 3 kanti uLindiwe unodoli aba 2. Ubani onodoli abaningi? Sebenzisa izinhlobonhlobo yezinsiza Bangaki odoli uNomusa anabo ngaphezu kodolo boLindiwe? kufundisa ukunika umqondo 3. Kunezinyoni ezi 5 ocingweni.ezi 2 zandiza zahamba. Zingaki izinyoni ezisele? wokusebenzisa amasu ahlukene. 4. USimo unezimoto zokudlala eziyi 6 . UThobile unezi 4, zingaki izimoto zokudlala uThobile anazo ngaphansi kwezikaSimo? 5. Ingane eyodwa inekhala elilodwa. Izingane ezintathu zinamakhala ama …… 6. Ingane eyodwa inezinyawo ezimbili. Izingane ezintathu zinezinyawo ezi……. 7. Ingane eyodwa inezingalo ezimbili. Izingane ezimbili zinezingalo ezi….. 8. Ingane eyodwa inomlomo owodwa. Izingane ezintathu zinemilomo emi….. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola 3.2 • Akha isakhiwo esinhlangothintathu 3-D ususela emdwebeni noma ekhadini amabhuloki elinesithombe izinto noma iziphi into zokwakha ezinhlangothi -- Abafundi abenze lokhu: ubuhlalu, izintambo zezicathulo ntathu (3-D) -- Akha isakhiwo ususela emdwebeni noma esithombeni. izinhlobo zamakhadi adwetshiwe -- Abafundi bantshuntsha ubuhlalu ngokulandelana okusesithombeni osinikeziwe. akhombisa ukulandelana kobuhlalu.
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 25 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.1 • Gcizelela ulwazi abaluzuze/thole kwisonto 24 okufaka inombolo 6 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6. Bala uye phambili ubuye uye emumva kufinyelela kokuyi 6 Ukubala sakuhuba kusuka 1-10 Amaculo nemilolozelo yezinombolo Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 6. Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa Ukusebenzisa umzimba Iqoqo lamakhadibhodi amakhulu anezimpawu zezinombolo. Badlala umdlalo: Ungafaka umbala kulezigcezu zoplasitiki Uthisha ubeka phansi ikhadibhodi elikhulu lezimo zezinombolo noma amakhadi afaka oqinile noma ikhadibhodi. izinombolo 1 kufike 6 ngokulandelana kwazo. Uthisha unika abafundi imiyalelo efana no: -- Hlala kunombolo 6. 1 6 -- Beka uzwane lakho kunombolo 3. 3 2 -- Gijima uzungeze unombolo 2 izikhathi ezintathu. 4 5 -- Gxuma weqe unombolo 1. -- Uthisha angahlwanyela amakhadi anezimpawu zezinombolo unike imiyalelo efana nale engenhla. Sebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothintathu Abafundi benza lokhu: -- Bala izinto ekilasini ufaka inombolo 1 kufike 6. -- Uthisha ubeka inqwaba yezinto phezu kwetafula, abafundi abaqagele inani lezinto eziphezu kwetafula ,emuva kwalokho bazibale. 179 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 25 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 180 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.3 • Ukubona nokukhomba izimpawu zezinombolo namagama ezinombolo ezifaka Usuku olu-1 inombolo 6 Izimpawu namagama Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6. ezinombolo Bala uye phambili ubuye uhlehle kufinyelela kokuyi 6 Izibalo IBANGA R Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. Amaculo nemilolozelo yezinombolo Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 6. Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa. Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezinhlangothi mbili) -- Khomba abafundi amakhadi anamachashazi ayi 6 uwaxhumanise nezinto zokubala eziyinani elilinganayo. -- Dlala imidlalo ekhomba uphawu lwenombolo ethize phakathi kwezinye uyixhumanise Izinto noma izinto zokubala nenani elilinganayo lezinto zokubala. Amakhadi anezimpawu zezinombolo -- Dlala imidlalo ekhomba igama lenombolo ethize phakathi kwezinye uyixhumanise kanye namagama ezinomboloisib. nenani elilinganayo lezinto zokubala. -- Dlala imidlalo ngokuxhumanisa inani lezinto zokubala negama lenombolo, uphawu lwenombolo kanye namakhadi ezithombe. Isithombe isithupha -- Bhala phezu kwephepha elibonakalayo ukopisha unombolo 6 ngekhirayoni. izinto 6 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 25 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 1.4 • Hlela uqhathanise izinto eziqoqiwe usebenzise “okuningi kuno/okuncane kuno” Usuku olu-1 kanye “okulingana no” kufike kunombolo 6 Chaza, qhathanisa bese uhlela Ukubala okusakuhuba: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6. izinombolo Bala uye phambili ubuye uhlehle kufinyelela kokuyi 6 Amaculo nemilolozelo yezinombolo Khetha imisebenzi Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. embalwa Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 6. Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa. Ukusebenzisa umzimba amahola 2 -- Uthisha ubeka ohula hoops phansi.       -- Ubiza abafundi aba 3 bame phakathi kweyodwa abafundi ababili bame kwenye. -- Iyiphi ihola enabafundi abaningi kuyo? Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi 3-D Izingcezu ezi 2 zovolo kumfundi ngamunye -- Abafundi bahlala kumata benza izidleke (isidleke) ezimbili ngovolo. izinto zokubala -- Uthisha unika imiyalelo isib.abafundi bafaka izinto zokubala ezi 2 esidlekeni esisodwa nezi 4 kwesinye isidleke.isiphi isidleke esinokuningi? Isiphi isidleke esinokumbalwa? “Isiphi isidleke esinokuningi”?   -- Kuphinde usebenzisa izinombolo kufike 6. -- Uthisha usebenzisa isivalo sesitsha se-ayisikrimu.ubambe isivalo ngamaphekisi ama 3 ngenhla kanye nama 3 ngakwesokudla kwesivalo. Imaphi amaphekisi amaningi kunamanye, noma ayalingana?   Abafundi bangawenza lomsebenzi ngamaqoqo iqoqo ngalinye linesivalo namaphekisi alo. Amaphekisi Clothes Lid of a Isivalo ezimpahla pegs sesitsha container 181 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 25 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 182 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D -- Uthisha ukhombisa amakhadi anamachashazi kanye nezithombe anezinombolo Amakhadi ezithombe namachashazi ezihlukene kuwo. Izibalo IBANGA R                   -- Abafundi abaqhathanise amakhadi anezithombe namachashazi babone “okuningi kuno”, “okuncane kuno” kanye “okulingana noku” . Abafundi badweba izidleke ezimbili ocezwini lwephepha.ngokomyalelo bapakisha izinto zokubala bazixhumanise nezinto zokubala ezikwisidleke ngasinye ngekhirayoni. Thuthukisa umqondo ofana nokuhlukanisa ngokulinganayo isib.     Iphepha elu A4 kanye namakhirayoni     Izinto zokubala Yenza amaqoqo ezinombolo eziphelele anezimpendulo ezifaka izinsalela isib.   Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola   3.3 Bona ukhombe usho izimo ezinhlangothi mbili ekilasini nasezithombeni amakhirayoni Usuku olu-1 Izimo • Benza baqede amaphazili abo ama 5 iphepha ezinhlangothi mbili Abafundi benza lokhu: amakhirayoni (2-D) -- Badweba isithombe ephepheni. isikele -- Uthisha udweba imigqa ngemuva kwemidwebo yabafundi. -- Umfundi usika isithombe sakhe emigqeni ayinikiwe. imvilophu noma isikhwama sokuzenzela ufake amaphazili -- Umfundi uqeda iphazili yakhe.
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe: Isonto 25 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe esilinganisiwe 5.1 • Inombolo yezinhlavu zamagama egameni lomfundi Qoqa bese uhlela Ukuxazululwa kwezinkinga: yethula inkinga kubafundi: “Ngabe amgama anezinhlavu eziyisithupha yiwona adumile? Singakuthola kanjani lokho? Yiluphi olwazi okufanele siluqoqe?” Qoqa ulwazi -- Abafundi babala inani lezinhlavu emagameni abo emalebulini amagama enziwe uthisha. -- Uthisha uphakamisa ikhadi elinenombolo evumelana nenombolo yezinhlavu ezisegameni lomfundi abuze: ubani onezinhlavu ezi 4 egameni lakhe ephakamise ikhadi elinophawu lwenombolo 4? Kuphinde usebenzise zonke izinombolo. 5.2 Dweba igirafu Okumele izinto -- Uthisha udweba legirafu elandelayo uma ephakamisa izinombolo: eziqoqiwe Izinhlavu 3 Izinhlavu 4 Izinhlavu 5 Izinhlavu 6 Ann Musa Hlelo Nomusa Sam Seni Tholi Themba Simo Zethu Khaya Bheki 2 3 5 2 Funda bese uhumusha ithebula 5.3 -- Iyiphi inombolo ejwayelekile yezinhlavu egameni? Xoxa bese usho ngezinto eziqoqiwe -- Mangaki amagama anezinhlavu ezingaphezu koku 5? Amagama amabili anezinhlavu eziyisithupha. -- Mangaki amagama anezinhlavu ezimbalwa kunezi 5? Amagama amathathu 183 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 26 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 184 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 1.1 • Ukugcizelela ulwazi olutholwe ngokufaka izinombolo-1 kuya 6 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma:ukubala izinto ufike ku-6. Ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku- 6. Izibalo IBANGA R Ukugcizelela ukubala ngakubala usebenzisa umlolozelo wezinombolo Amaculo nemilolozelo ezinombolo Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa” Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-6 Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elikhale kaningi /kamncane Ukusebenzisa umzimba Yenza abafundi ba; -- Benza isimo sophawu lwenombolo ngemizimba yabo. Amasethi amabili ekhalibhodi lezimo lezinombolo “nesikhwama sokuzwa” -- Phakamisa iminwe ngokulandela umyalo kathisha. . -- Benza uphawu lwenombolongokusebenzisa isinqamusentambo noma inhlama yokudlala. -- Yizwa ikhalibhodi lezimo zezinombolo esikhwameni bese uyayisho leyonombolo -- Bhala izimpawu zezinombolo- 1 kuya 6 esihlabathini noma emoyeni njll. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 26 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 1.1 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu-3-D Bala izinto Yenza abafundi ba; -- Bala izinto ekilasini ufake nezinombolo 1 to 6 Izinto ekilasini -- Bala izinto zokubala ufike kunombolo-6. -- Beka amakhubhu axumanayo ambalwa noma izinto zokubala ezinombala uzimise umugqa phezu kwetafula. Izinto zokubala ezinombala noma -- Abafundi baqondanisa amakhubhu nemibala usebenzisa amakhubhu axumanayo amakhubhu axumanayo noma izinto zokubala -- Isibonelo. okubomvu Okuluhlaza Okuluhlaza njengesibhakabhaka njengotshani -- Yenza amaqembu anobude obuhlukene.abafundi baqondanisa ngokwamanani. 1.3 • Ukwazi izimpawu zezinombolo nokubona amagama ezinombolo ezifaka oku -1 kuya Usuku olu -1 koku 6 Izimpawu namagama Ukukhuluma; Ukubala izintokusuka ufike ku-6 nsukuzonke. ezinombolo Ukubala uya phambili nokubala uya emumva-6. Ukugcizelela ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa” ngaphambili ngemumua Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-6 isithupha 6 Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elikhale kaningi /kamncane Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Amakhadi afaka izinombolo 1-6 Asidlale umdlalo: namagama ezinombolo ngakwenye -- Uthisha ubhala amagama ezinombolo kwenye ingxenye yekhadi bese ubhala uphawu ingxenye yekhadi nezimpawu lwenombolo kwenye inxenye yalo lelikhadi ufake izinombolo-1 kuya 6 (yenza amasethi zezinombolo kwenye ingxenye. (yenza 185 ambalwa) amasethi ambalwa ukuze umfundi -- Abamfundi bafunda amagama ezinombolo bese beqagela uphawu lwenombolo. ngamunye abe nekhadi). -- Baphendulaikhadi balibhekise phezulu bese bezibonela impendulo eyiyo. Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 26 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 186 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 1.7 • Ukuxazulula izinkinga ngokukhuluma ezimweni ezinikeziwe bese isixazululo okufaka inombolo isi-6 Ukuhlanganisa nokususa Ukukhuluma:ukubala izinto ufike ku-6 nsukuzonke. Usuku olu-1 ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-6 Izibalo IBANGA R Amaculo nemilolozelo yezinombolo ukugcizelela ubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo Ukugcizelela ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa” Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-6 Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elibe liningi /mncane Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D 1. Nika umfundi iphepha A4 elinomugqa odwetshwe wavundla kanye nezinto zokubala ezi-6 isib   6-izinto zokubala kumfundi ngamunye A4- iphepha elinomugqa 2. Tshela abafundi baphonse izinto zokubala ngokucophelela phezu kwephepha lelo bese ovundlilephakathi nendawo bechaze ukuthi ziwe kanjani.isib. 4 no 2 →6 (4 no 2 kusinika-6) 3 no 3→6 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola 3. Phinda ngezinombolo-1 kuya 5. 5 no 1→6 4. Ukuxazulula inkinga: bachaza ukuthi bayixazulule kanjani lenkinga. 5. Yenza kanje nasekuxazululeni izinkinga zezibalo zokususa.
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 26 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 4.4 • Ukwethula ulwazi lokulinganisa umthamo ngokuqhathanisa ukuthi izitsha Usuku olu -1 ezehlukene zingamumatha into engakanani. Isib. Umthamo/ okumumethwe -- “akunalutho/kugcwele” khetha kuphela -- “kungaphezulu/kungaphansi” umsebenzi owodwa noma emibili -- kuningi, kuncane Ukwethula umthamo kubafundi ngokubuza ukuthi yisiphi isitsha esingamumatha okuningi. Amanzi(ngesikhathi sokudlala ngamanzi) Abafundi bayaqhathanisa ukuphakama kunokuphakathi. nasesihlabathini (ngesikhathi sokudlala esihlabathini) yizindawo ezifanele Isib.uma ubuza, isitsha esiphakeme noma isitsha esifishane, abafundi abaningi bazokhetha zokuthuthukisa umthamo. isitsha eside noma ngabe isitsha esifishane singamumatha okuningi okusaketshezi. Ukunyakazisa umzimba “okuningi kune/okuncane kune” Izinhlobo zezitsha ngokwezimo -- Ukusebenzisa isitsha esisodwa njengesikali esilinganisiwe isib.inkomishi yeyogadi,Nika nobungako obehlukene. abafundi izinhlobo ezahlukene zezitsha. -- Yenza abafundi ba: -- Thola ukuthi yiziphi izitsha ezimumathe “okuningi”okumumethe “okuncane” kunesikali esilinganisiwe njenge inkomishi yeyogadi.yisiphi isitsha esimumatha okuningi?Yisiphi Inkomishi yeyogadi isitsha esimumatha kancane? Nika abafundiisipuni nebhakede elinesihlabathi nesipuni esizokukha isihlabathi sifakwe emakini Yenza abafundi ba: Ibhakede lesihlabathi -- Bala ukuthi zingaki izipuni zesihlabathi ezingagcwalisa inkomishi. Ucwaningo lungenziwa lube lukhunyana ngokusebenzisa izitsha eziningi isib.inkomishi, ingilazi inkomishi yeplastiki nebhodlela elincane. isipuni -- Yenza lomsebenzi ngokusebenzisa izinkomishi. 187 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 26 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 188 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe esibekelwe 3.1 Ukuchaza into eyodwa noma ngaphezulu enhlangothi ntathu 3-D nobudlelwano bazo Ibhodi lamaphekisi kumfundi ngamunye Usuku olu -1 noma ngamaqembu Isikhundla indawo • Izikhundla zezinto ezimbili noma ngaphezulu zinobudlelwano obunjani kwenye nokubukeka nenye nakuyona Amakhadi anaphethini adwetshwe kuwo. kwayo Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Izibalo IBANGA R Ukusebenzisa ibhodi lamaphekisi: Okokuqala yenzaumfundi asebenzise isandla sangakwesokudla bese kulandela leso sangakwesokunxelebese besebenzisa zombili kanyekanye ukubeka amaphekisi ebhodini. -- Uthisha utshela abafundi ukuthi abekwa kuphi amaphekisi.isib. emgqeni ophezulu emgqeni ongezansi ngasengxenyeni yesokunxele ngasengxenyeni yesokudla phakathi nendawo Yenzaabafundi ba: -- Benza izimo ebhodini lamaphekisi amaphekisi anombala. -- Uthisha wenza iphethini elula ebhodini lamaphekisi akhe bese abafundi bekopisha iphethini yakhe kumabhodi abo. -- Abafundi bakopisha iphethini isuselwa ekhadini elinephethini edwetshwe kulo. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 27 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Amanothi isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe Acacisayo 1.1 • Ukwethulwa kokuqonda inombolo-7 Usuku olu -1 Bala izinto Ukukhuluma: Ukubala izinto ufike ku-7 nsukuzonke. Ukubala uya phambili nokubala uye emmva ufike ku-7. Imilolozelo namaculo ezinombolo Ukubala okusakuhuba 1-10 Ukugcizelela ukubala ngezikhundla: Isha upakisha izinto ezi-3 emgqeni.ukhomba into eyodwa ngesikhathi ebala owokuqala,owesibili owesithathu,owesine. Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa” Shaya ihlombe izikhathi eziningi …. IMA Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-7 Amabhola ngephepha Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elibe liningi /mncane Obhasikidi Ukunyakazisa umzimba -- Uthisha uhlukanisa ikilasi ngamaqembu.Unika iqembu ngalinye amabhola ayi-7 enziwe ngamaphepha. -- Yenza abafundi baphonse amabhola kubhasikidi. Abafundi babala bephimisela ngesikhathi bephonsa amabhola. -- Bala izikhawu uthsha eshaya phezu kwetafula bese bemlingisa. -- Ukubala ulandela isigqi esezitebhisi esijwayelekile ngesikhathi abafundi behamba behla ngezitebhisi/ilele bekheleza bengena bephuma kumahula hubhu. -- Beshaya ngezinyawo belandela leso sigqi esijwayelekile. 189 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 27 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 190 Amanothi isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe Acacisayo 1.1 Ukusebenzisa izinto ezphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Bala izinto Uthisha ubeka inqwaba yamabhuloki okwakha phansi phakathi nendawo. Ubanika umyalelo Amabhuloki okwakha noma amabhuloki njengo; eLego -- Thatha amabhuloki ama-3 enqwabeni. Izibalo IBANGA R -- Thatha amabhuloki ama-4 enqwabeni bese ubuyisela amabili emumva njll -- Uthisha ubeka inqwaba yezinto phezu kwetafula.Yenza abafundi baqagele ukuthi zingaki izinto ezisenqwabeni. Abawabale uma sebeqagelile. -- Ukuthuthukisa ukuqaphela ukgcina kwezinombolo ngokutshela abafundi bapakishe izinto kokubala eziyisikhombisa noma ngabe iyiphi intongezindlela ezifanele. Isib. Ngesikhathi bebala, inani lezinto aliphazamisekile ubungako bazo noma isikhundla noma kuyizinto ezifanayo. Isibonelo: -- Ukuhlela izinkinobho ezi-7, amapensela ayi-7, amahula hubhu ayi-7, abafundi abayi-7 njll. -- Ukubala ngezindlela ezehlukene isib. zibale zihlukaziwe,ziqoqelwe ndawonye,uzibeke emgqeni noma zipakishwe. Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Masidlale umdlalo: -- Uthisha uyadweba noma unamathelisa izithombeengxenyeni eyodwa yekhadi nokudweba inani lamachashazi ngakwenye ingxenye yekhadi ufaka izinombolo 1 kuya-7 (yenza amasethi ambalwa) -- Uvezela umfundi ikhadi lesethi elilodwa. Amasethi ambalwa ezithombe, Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola amachashazi nezimpawu zezinombolo -- Abafundi babala inani lezithombe ekhadini kusuka ku-1-7 -- Liphendule ikhadi ngakwenye inxenye bese ubala inani lamachashazi. -- Uthisha uphakamisa elinye lamakhadi elinamachashazi -- Abafundi baqondanisa amakhadi abo nenani lamachashazi kathisha. sezinto -- Uthisha uphakamisa isethi lamakhadi elinezimpawu zezinombolo. ezi- 7 7 -- Abafundi baqondanisa amakhadi namakhadi ezimpawu zezinombolo kathisha. -- Umfundi ophethe ikhadi elifanele uyasukuma bese ebala inani lezithombe ngokokusakuhuba
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 27 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Amanothi isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe Acacisayo 1.13 • Ukuxazulula izinkinga ngokukhuluma ezinikeziwe ngokuhlanganisa nokususa Usuku olu-1 Ukuhlanganisa ezifaka inombolo-7 nokususa Ukukhuluma: Ukubala izinto ufike ku-7 nsukuzonke. Ukubala uya phambili nokubala uye emmva ufike ku-7. Amaculo nemilolozelo ezinombolo Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa” Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya ihlombe izikhathi ezi-7 Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elibe liningi /mncane 1.6 Ukusebenzisa umzimba 0 1 2 3 4 5 6 7 Amasu -- Ukusebenzisa ilele lezinombolo lilele phansi (okuvundlile) okuxazulula -- Ngasosonke isikhathi qala ngo-0. Bala ngesikhathi unyakaza. izinkinga Uthisha ubuza abafundi: -- Iyiphi inombolo elele phakathi kuka-4 no-6? Abafundi bazijwayeza ukusebenzisa ilele lezinombolo. -- Yiziphi izinombolo ezilele phakathi kuka-2 no-5? -- Ngokubona kwakho yenza abafundi bazi inombolo-7 ngokusebenzisa imizimba yabo Ubuhlalu noma izinto zokubala benyakaza. Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi mbili - 3-D Nika umfundi ngamunye ubuhlalu obu-7 noma izinto zokubala Buza imibuzo njenga; -- Susa into yokubala-1 kwenye ingxenye (ngokwesinxele).Uma sengeza ngenye into yokubala uyisa ngakwesokunxele, sezingaki esinazo manje? -- 1 no 1→2 (uthisha uthi: 1 no 1 kwenza 2) Izinto zokubala -- Susa izinto zokubala-4 ngakwesokunxele. Uma sengeza ngoku-2 ngaphezulu ukusa ngakwesokunxele, kungaki esinakho? -- 4 no 2→6 -- Unezinto zokubala ezi-5 bese ususa ezi-2, zingaki ezisele? 191 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 27 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 192 Amanothi isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe Acacisayo 1.11 • Bona bese ukhomba imali engamaphepha yase Ningizimu Afrika Usuku olu-1 Imali -- Ukusebenzisa imali yamaphepha isib.. R10, R20, R50, R100, R200 Izibonelo zemali yangempela yamaphepha R10, R20 no R50 (noma -- Yenza abafundi bazu umehluko wezithombe zezilwane ezisemalini yamaphepha imali yokudlala) Izibalo IBANGA R -- Ukwenza samdlalo ngemali ekhoneni lendlu. 1.9 • Ukuxazulula izinkinga zezibalo zamagama Ukukhuluma ngokwesimo (izibalo Usuku olu -1 zengxoxo) ezifaka; Ukwenza amaqoqo nokwabelana -- Ukwabelana okulinganayo, Khetha owodwa okuholela -- Amaqoqo ezinombolo eziphelele kanye noma emibili ekuhlukaniseni imisebenzi -- Nezimpendulo ezinezinsalela ufike-7 yokunyakazisa Ukukhuluma: ukubala izinto ufike ku-7 nsukuzonke umzimba ngezinto eziphathekayo Ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-7 nezimo nezithombe. Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa” Amaculo nemilolozelo ezinombolo Shaya ihlombe izikhathi eziningi …. IMA Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya ihlombe izikhathi ezi-6 Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elibe liningi /mncane Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 27 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Amanothi isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe Acacisayo 1.9 Ukunyakazisa umzimba Ukwenza amaqoqo Ukwakha amaqembu usebenzisa abafundi: nokwabelana Izibonelo: Ukusebenzisa izinsiza ezahlukene okuholela ukukunika imiqondo ehlukene ekuhlukaniseni 1. Yenza abafundi bakhe amaqembu nga-2, 3, 4, 5 ne 6.Bala ukuthi Bangaki eqenjini. ukuyisebenzisa kumqhinga ahlukene 2. Dweba izimo ezinkulu ngezinto eziphathekayo noma esihlabathini.Abafundi bakha iqembu isib. abafundi aba-4ngaphakathi esimweni. Izinto zokucaca noma amatafula nezitulo. 3. Ngesikhathi sokudla uthisha uthi.”Ningahamba ngamaqembu nga-4 ukuyogeza izandla”kunokuba athi “abafundi abane Bangahamba bayogeza izandla” 4. Khetha abafundi aba-7 usebenzisa umlolozelo wezinombolo   5. Yenza abafundi benze sengathi bayizinyoni bese benza ”okusasihlahla” besebenzisa into aBangacaca kuyo ngaphandle noma izitulo namatafula ngaphakathi 6. Uthisha uthuma izinyoni ezi-2 (esihlahleni” (abafundi aba-2 bacaca kulokho abakunikiwe). Kwalandela enye inyoni yaya esihlahleni.”Zingaki izinyoni ezisesihlahleni manje, zingaki izinyoni ezisele phansi?. 7. Phinda lomsebenzi kuwo wonke amaqembu usebenzisa izinombolo-1 kuya ku 7 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Izinto zokubala Izibonelo: 1. Uthisha unika abafundi izinto zokubala.Yenza abafundi bakhe amasethi ezinto Iphepha nekhilayoni lomfundi ngamunye zokubala nga-4 isethiYenza abafundi bakhe amasethi ezinto zokubala nga-3 izinto zokubala isethi”Zingaki izintozokubala onazo esethini elisha? 2. Abafundi mabadwebe izindilinga ezmbili ephepheni.Umyalelo ophuma kuthisha, abafundi bapakisha izinto zokubala ngamasethi amabili kwenye isethi kube kuningi     kunenye. Buza imibuzo njenga;Yiliphi isethi elinokuningi/nokuncane? 193 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 27 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 194 Amanothi isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe Acacisayo 4.4 Ukuqhathanisa nokuhlela izinto eziphathekayo usebenzisa amagama afanele Amanzi (ngesikhathi sokudlala ngamanzi) Izinsuku 2 ukuchaza: nangesihlabathi (ngesikhathi sokudlala Umthamo/ a) umthamo ngesihlabathi endaweni yesihlabathi) okumumwethwe izindawo ezifanele zokuthuthukisa Ungakhetha b) akunalutho, kugcwele, kungaphansi, kungaphezulu,okuningi, okuncane umthamo. imisebenzi embili Izibalo IBANGA R • Ukugcizelela ulwazi olutholwe esontweni lesi-26 ukufaka umthamo Amaculo nemilolozelo yezinombolo noma emithathu Ukukhuluma: Ukubala izinto ufike ku-7 nsukuzonke Ukubala uya phambili nokubali uye emumva ufike ku-7. Ukubala ngokokusakuhuba 1-10 Ukugxilisa ulwazi “lokuningi” no “kumbalwa” Shaya ihlombe izikhathi eziningi …. IMA Izinhlobo zezitsha ezahlukene Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya iihlombe izikhati ezi-6 ngokwezimo nangobungako Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elibe liningi /mncane Ukunyakazisa umzimba Yenza abafundi ba: -- Lungisa izitsha ezimbili noma ezintathu ezingenalutho ezehlukene umthamo ongafani. inkomishi Ngamanye amagama isiphi isitsha esizomumatha okuningi noma okuncane? Abafundi bazohlola ukuqagela kwabo ngokuthela amanzi ngezinkomishi ezitsheni ezingenalutho bese bebala ukuthi yisiphi isitsha esimumatha amankomishi amaningi noma amancane.Yandisa inani lezitsha ezingenalutho ezizokwenza kube lukhunyana. . -- Abafundi Bangasebenzisa inkomishi njengesikali bese becaBanga ukuthi mangaki inkomishi amankomishi erayisi noma ubhontshisi noma isihlabathi eesizosetshenziswa irayisi ukugcwalisa lezozitsha ezingenhla. ubhontshisi -- Hlela izitsha ezifanayo (isib, amabhakede endaweni yesihlabathi) kusukela kwesincane kuya kwesikhulu. amabhakede anobungako obehlukene endaweni yesihlabathi Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Nika abafundi izinhlobo zezitsha ezahlukene (ubungako nezimo ezahlukene) bese ubuza imibuzo enjenga; o “Yisiphi kulezizitsha uma ucaBanga, esingamumatha isihlabathi/amanzi amaningi? o Qagela uma uthela amanzi kwesinye isitsha ubuye uwathele kwesinye, azokwazi izinhlobo zezitsha ezehlukene ngezimo yini ukusigcwala?” nobungako -- Yenza abafundi bazitholele ukuthi kwenzakalani uma isitsha sithelwa amanzi amanzi angagcweli bese uphonsa izinto ezincane isib.faka izinto ezilula ezihlanzekile, isihlabathi amabhuloki eLego, amabhuloki eplastiki. Abafundi bazokujabulela ukudlala umdlalo izinto njengezinto ezilula ezihlanzekile, wokuqagela lapho ukuthi isiphi isitsha esimumatha okuningi bese bebheka ukuthi ubani amabhuloki eLego,amabhuloki eplastiki. ophumelele waqagela kahle.(uthisha uyasho ukuthi izinto ezintantayo angeke ziholele ekuphakameni kwamanzi.)
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe: Isonto 28 Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe esilinganisiwe 1.1 • Gcizelela ulwazi olutholakele olufaka izinombolo ukufika koku 7 Usuku olulodawa Bala izinto Okukhuluma: Bala izinto zansukuzonke ukufika koku 7. Bala uya phambili ubuye uye emumva ukufika koku 7. Ukugcizelela ulwazi olukhuluma “ngokuningi” “nokumbalwa”. Imilolozelo namaculo ezinombolo Shayani izandla zenu izikhathi eziningi ...... IMA Shayani izandla zenu izikhathi kambalwa / kancane ....Uthisha ushaya izandla ukofika ezikhathi eziyi 7. Buza umbuzo obuza ukuthi uzushaye kaningi / kambalwa. Ukusebenza ngomzimba Izimpawu zezinombolo ezikumakhadi ezinezinombolo 1 ukufika koku 7. -- Abafundi ababili babizelwa phambili bese bebamba uphawu lwenombolo ehambisana nabo. -- Kubizwa omunye futhi umfundi .abanye abafundi bayababala bese oyedwa wabo ebemba inombolo ewu 3.. -- Baqhubeka baze bafike kwabayisi 7 abame phambili. . Ukusebenzisa Izinto ezinezimo ezinhlangothintathu -- Beka amathini awu 7 emugqeni ,isibonelo: Amathini ayi 7 anezinombolo   ezinamatheliswe kuzo. 1 2 3 4 5 6 7 o Iznhlamvu zembewu namatshe. n -- Abafundi bafaka uhlamvu /itshe ethinini lokuqala ,ezimbili kwelesibili; ezintathu kwelesthathu baqhubeka c baze baqede onke amathini. Bafaka izinhlamvu ngangezinombolo ezibhalwe ngaphandle emathinini. r Amkhrayoni nemagi. -- Thatha amakhrayoni agcwala isandla (aphakathi kwawu 10 kuya kwawu 15) bese e bezifaka emagini Tshela abafundi ukuba baqagele ukuthi mangaki. Akuxoxwe izimpendulo zabo. t -- Khombisa ukuthi abalwa e   kanjani ngokukhipha eyodwa ngesikhathi uwabeke ngomugqa. u 195 s Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe: Isonto 28 Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 196 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe esilinganisiwe 1.3 • Bona izimpawu zezinombolo namagama ezinombolo ezifika koku 7. Usuku olu-1 Izimpawu Ukusebenzisa izimo ezisamifanekiso ezinhlangothintatu nezithombe namagama Dlala umdlalo: ezinombolo Izibalo IBANGA R -- Abafundi bahlala benze indilinga. Beka ikhadi lenombolo libheke phansi phambi komfundi ngamunye. (kungaba uphawu lwenombolo, igama lenombolo, ikhadi lamachashazi noma ikhadi elinesithombe elinezinombolo 1 kuya 7) -- Tshela abafundi ukuthi badlulise ikhadi komunye umfundi ngokulishushulizisa libheke Isithombe sezinto isikhombisa phansi/kukhaphethi ezi- 7 -- Abafundi basho: “ inombolo eymfihlo, inombolo eyimfihlo, kungaba iyiphi? Awuthi ngilunguze” -- Abafundi balunguza amakhadi abo. -- Uthisha uphakamisa ikhadi lakhe lenombolo. -- Umfundi onekhadi elifana nelikathisha uphakamisa elakhe athi: “ngizophakamisa kakhulu ikhadi lami khona wonke umuntu ezolibona”. 3.2 Yakha izinto ezinhlangothintathu usebenzisa izinto eziphathekayo “izimo eziLogi” amabhuloki amakhono Usuku olu -1 kuyaqhutshekwa Izinto • Kopela ukwakha okudwetshiwe noma ekhadini lesithombe “amabhuloki asebenzisa umqondo” ezinhlangothi Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Izinto okhwakha. ntathu (3-D) -- Umfundi wakha isakhiwo esifanayo nokudwetshiwe noma okusesithombeni. Ibhodi lamaphegi -- Kopisha okudwetshwe ngokufanayo nokusesithombeni usebenzisa ibhodi lamaphegi. Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Qhubela lomsebenzi ebucikweni obubonakalayo. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Nikeza umfundi ngamunye iphepha elinezindilinga ezinhlobonhlobo ezinkulu nezincane, onxantathu nezikwele. Izinhlobonhlobo zezindilinga ezinkulu Yenza abafundi: nezincane, onxantathu nezikwele ezisephepheni. -- Sika izimo wakhe izakhiwo ezi 2-D ephepheni bese uzinamathisela. Izikele, iglu -- Hlobisa izithombe ngemidwebo.
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe: Isonto 28 Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe esilinganisiwe 3.4 • Ukuthuthukisa ikhono lokunqamula phakathi nendawo Ukubobona umugqa ohlukanisa kabilili Okufana nse Ukunyakazisa umzimba ngokulinganayo nxazombili Yenza abafundi ba: kufane ncimishi kuwena uqobo -- Bheka ulwazi olutholakale ngokwedlule; thinta amalunga omzimba ahlukene nakuloko ngokuyalelwa.Dlala “USimon uthi: thinta i….. yakho” Umdlalo: “USimon uthi, thinta i….yakho” okukuzungezile -- Nika imiyalelo elula lapho abafundi bezothinta imigqa yabo ephakathi nendawo efana Ukunqamula ne: thinta idolo lakho ngekhala lakho. Thinta ihlombe lakho ngendlebe yakho. Thinta umugqa ophakathi idolo lakho lesinxele ngonyawo lwakho lwesidla. Tthinta idololwane yakho ngesandla nendawo sakho njll. Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Abafundi abadweba ebhodini Yenza abafundi ba: -- Dweba indilinga enkulu ebhodini. -- Dweba umugqa oqondile ebhodini. Qinisekisa ukuthi umfundi unqamula umugqa wakhe ophakathi nendawo. -- Ebhodini dweba umugqa osuka echashazinini uya kwelinye ichashazi elikude nalo. -- Dweba inombolo eyisishiyagalombili ivundle ebhodini. Sebenzisa iminyakazo emkhulu ukuqinisekisa ukuthi umfundi unqamula umugqa wakhe ophakathi nendawo. (Umfundi usebenzisa zombili izandla zakhe sekudla nesobunxele) Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Sebenzisa kuhlangane nobuciko obubonakaIayo Iphephandaba elinamakhasi amabili umfundi ngamunye Yenza abafundi: Upende nebhulashi -- Penda ephephandabeni elinamakhasi amabili kusuka kwesokunxele kuya kwesokudla. 197 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe: Isonto 28 Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 198 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe esilinganisiwe 4.3 Ukuqhathanisa nokuhlela izinto eziphathekayo usebenzisa amagama afanele 1 usuku ukuchaza: Isisindo Isisindo Isib. Kulula, kuyasinda, kulula kakhudlwana, kusinda kakhudlwana • Yethula ulwazi olusha uluzofundwa lesisindo Izibalo IBANGA R Linganisa isisindo ukuthola ukuthi into isinda kangakanani. Khetha imisebenzi Ukunyakazisa umzimba emibili noma emithathu Yenza abafundi baqagele isisindo sezinto: 3-D izinto ezinesisindo kanye -- Bamba lezinto ezilandelayo, eyodwa esandleni esisodwa ukuqagela ukuthi iyiphi nesilinganiso esehlukene isib. esinda kakhudlwana nokuthi iyiphi elula kakhudlwana. Isib. Amabhuloki kaLego, amathoyizi, amabhuloki okwakha, amathini, nezitsha o Itshe nebhuloki lokwakha. njll. o Ithoyizi lemoto kapulasitioki nethoyizi lemoto kathayela. o Ithini lekhofi nerola lephepha lasendlini yangasese. o Ibhola elikhulu lenjoloba nebhola lomphebezo. Isikali sokuzimelela Abafundi bajwayele ukubuka into enkulu njengento esindayo uma kuthiwa abaqagele ukuthi iyiphi esindakakhudlwana phakathi kwezinto ezimbili. Ungazakhela esakho isikali: -- Yethula isikali sokuzimelela isib. Kala into ukubona ukuthi imuphi umfundi osho -- Kumele uthole ikhothenga yeplastiki, okuyikho. -- Izitsha ezimbili zebhotela noma -- Buza imibuzo efana nokuthi: iyiphi into esinda kakhudlwana/ elula kakhudlwana? Yenza amabhodlela eplastiki esiphuzo abafundi bathole into ekilasini abacaBanga ukuthi iyona esinda kakhudlwana/ noma nentambo. elula kakhudlwana ukunento abayikalile. -- Vula izimbobo ezimbili ziphambane -- Sicgine sikhona isikali sokuzimelela nangesikhatrhi sokudlala okukhululekile khona esitsheni noma ebhodleleni abafundi bezoqhubeka nokwenza imisebenzi yokulinganisa. -- Bophela lesositsha/amabhodlela Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Beka isikali sokuzimelela “ekhoneni lendlu” khona abafundi bezobona ukuthi mangaki ekhothengeni ngentambo – usunaso amabhuloki kaLego anesisindo esilingana, isibonelo , nese apula. isikali -- Lengisa ikhothenga esipikilini noma ehukwini sebengaqala ukukala izinto – -- Batshengisa abafundi ukuthi ikhothenga kumele ibe sesimeni sokuzimelela macala onke ngaphambi kokukala.
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe: Isonto 29 Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30(okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe esilinganisiwe 1.1 • Ukugcizelela ulwazi abaluthole befunda izinombolo oku 1 -7 Usuku olu -1 Bala izinto Okukhulunywayol: Ukubala izinto zansukuzonke ukuyofika koku 7. Ukubala uya phambili nasemumva ukufika koku 7. Ukubala okusakuhuba ukusuka koku 1 – 10. Imilolozelo yezinombolo namaculo Ukugcizelela ulwazi olukhuluma “ngokuningi” “nokumbalwa”. Shayani izandla zenu izikhathi eziningi ......IMA Shayani izandla zenu izikhathi kambalwa / kancane ....Uthisha ushaya izandla ukofika ezikhathi eziyi 7. Buza umbuzo obuza ukuthi uzushaye kaningi / kambalwa. Izinto eziphathekayo zisetshenziswa ukwakha izinto ezi3-D Abantwana abanze lokhu: -- Qoqa izinti .Azigcinwe eklasini ukuzisetshenziswa futhi .. -- Ukusetshenziswa kwezinti. Isibonelo: ukubhala izimpawu zezinombolo njengo 5 Izinti njengoba kubhalwe ngezansi. l. noma noma njll. Abantwana abanze lokhu: Izithombe namaflashikhadi anamachashaza asuka kweli 1 ukuya -- Sebenzisa iqoqo lamakhadi anezinamba ukusuka koku 1 kuya koku 7. kwayi 7 -- Dweba inamba yezinto ezishiwo uthisha ngokumyalelo wenombolo. Isibonelo: dweba Izimpawu zezinombolo namagama izindilinga ezimbili. ezinombolo ezikuma flashikhadi -- Bala ngakunye uqhubeke usukela enombolweni oyinikiwe . isibonelo: uthisha akasho ayizinambolo ezisuka koku 1 kuya 7. inombolo abafundi baqale kuyo ukubala njengo 3 abafundi ababale baqhubeke basho Isibinelo: okune, okuhlanu,njll Isithombe -- Ngesikhathi sekhefu uthisha akabuze ukuthi: Bangaki abafundi abazodla izinkwa sezinto isikhombisa ezinsundu? Babgaki abazodla izinkwa ezimhlophe ?ingabe abafundi abaningi badle ezi- 7 isinkwa esimhlophe? Isiphi isinkwa esidliwe kakhulu /nakancane? 199 -- Uthisha ubeka izinto zibe inqwaba phezu keatafula abafundi abqagele /bahlawumbisele Iphepha namakhrayoni ukuthi zingaki bese bezibala kamumva. Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe: Isonto 29 Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30(okungenani ka 5 ngesonto) 200 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe esilinganisiwe 1.3 • Bona uphawu lwenombolo negama lenombolo efaka oku 1 kuya koku 7 Usuku olu -1 Izimpawu okukhulunywayo: Ukubala izinto zansukuzonke ukuyofika koku 7. namagama Ukubala uya phambili nasemumva ukufika koku 7. ezinombolo Ukugcizelela ulwazi olukhuluma “ngokuningi” “nokumbalwa”. Amaculo ezinombolo nemilolozelo Izibalo IBANGA R Shayani izandla zenu izikhathi eziningi ...... IMA Shayani izandla zenu izikhathi kambalwa / kancane ....Uthisha ushaya izandla ukofika 3 5 2 ezikhathi eziyi 7. Buza umbuzo obuza ukuthi uzushaye kaningi / kambalwa. Ukusebenzisa umzimba Izinombolo ezinkulu ezikumakhadi -- Beka inombolo ebhalwe ekhadini ngaphakathi eklasini nomangaphandle endaweni yokudlala. Imiqhele mayanele bonke abafundi -- Uthisha ubiza inombolo esendaweni ethile ebizwa “ngenombolo yezwe” abafundi ngamunye abe neyakhe abaphethe izinombolo babizwa ngenkosi noma ngenkosazana bese bethweswa umqhele owenziwe ngekhadibhodi.elibhalwe izinombolo ngokugqamile. -- Tshela abafundi imiyalelo efana nokuthi: 1 6 o Bonke abagqoke okubomvu abagxumele ku 2. 4 o Bonke abafundi abanezinwele ezinde abahambe ngamazonzwane baye koku 6. Ukusebenzisa Izinto ezinezimo ezinhlangothmbili noma izithombe Abafundi abenze lokhu: Amaphepha namakhrayoni -- Dweba inombolo enganachashaza ulandela imiyalelo kathisha. Isibonelo: dweba amachashazi amabili phinda ngezinombolo ukusuka ku 1 kuya ku 7. Amakhadi angaphezu kwelilodwa -- Yiba nezinqwaba zezinombolo nezimpawu zazo ezilungisiwe .nika ingane ngayinye eliyizinombolo u 1-7. Isibonelo: ikhadi. Uthisha uphakamisa ikhadi bese eyalela abafundi abanalawo makhadi Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola bawaphakamise -- Isiphakamiso: nika abafundi ithuba lokwenza abo amakhadi. -- Dlala umdlalo wamakhadi wokuqondanisa inombolo ewphawu neyigama Isithombe sezinto isikhombisa ezi- 7
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe: Isonto 29 Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30(okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe esilinganisiwe 1.7 • Ukuxazulula izibalo ezihlanganisayo nezisusayo ezinezimpendulo ezifika koku 7 Usuku olu -1 Ukuhlanganisa Ukukhuluma: ukubala izinto zansukuzonke ukufika koku 7: nokususa Ukubala uya phambili nasemumva ukufika koku 7. Amaculo ezinombolo nemilolozelo Ukugcizelela ulwazi olukhuluma “ngokuningi” “nokumbalwa”. Shayani izandla zenu izikhathi eziningi ...... IMA Shayani izandla zenu izikhathi kambalwa / kancane ....Uthisha ushaya izandla ukofika ezikhathi eziyi 7. Buza umbuzo obuza ukuthi uzushaye kaningi / kambalwa. Ukusebenzisa umzimba -- Bheka isonto 24 no 27 ukuthola imiqondo nolwazi. . -- Sebenzisa ulwazi onalo nomqondo wakho ukwenza abufundi bazi ngobungako benombolo isi -7 besebenzisa imizimba yabo. Ukusebenzisa izinto ezinezimo ezinhlangothintathu 3-D noma izithombe Izinto zokubala -- Bheka isonto 24 no 7 -- Sebenzisa ulwazi onalo nomqondo wakho ukwenza abufundi bazi ngobungako benombolo isi -7 besebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothintathu 3-D. 201 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe: Isonto 29 Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30(okungenani ka 5 ngesonto) 202 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe esilinganisiwe 3.1 Ukulandela izinkomba ukunyakaza eklasini Isikhundla, isimo • Ukukhulisa ulwazi lwezinkomba ngokusebenzisa imicibisholo esefleshikhadi Usuku olu -1 nokubukeka neshdi elinemicisholo. kwento Ukusebenzisa umzimba Izibalo IBANGA R Abafundi abahambe belandela izinkomba ezahlukene -- Abaye emnyango , , Ibhodi lokubhala -- Abaye ewindini , -- Ekhoneni elihlala izincwadi njll. Ukusebenzisa Izinto ezinezimo ezinhlangothintathu 3-D Abafundi abenze lokhu: -- Dweba into evundlile yakha isi 8 ebhodini lokubhala. Qiniseka ukuthi yonke imigqa idlula phakathi nendawo. Isibonelo:   Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe izimo ezinhlangothimbili 2-D Amaflashikhadianomcibisholo owodwa. Phendula ifleshikhadi ibheke ezindaweni Abafundi ngabodwana noma ngamaqenjana abo benza lokhu nasezinkombeni ezahlukene. -- Babuka ifleshikhadi banyakazise izingalo zabo ngokweonkomba komcibisholo bebe besho ukuthi babhekekuphi.isibonelo: uma ingalo iya kwesokudla uyasho. Ishadi lemicibisholo (iposta enezinkomba -- Ukunyakaza uya phezulu naphansi abafundi Bangasebenzisa izingalo zabo. ezibheke ezindaweni ezahlukene.) Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Isimo inkomba ngomcibisholo eshadini. -- Ukunamathisela imidwebo yezinyawo ebonisa umnyango.     Ulimi namagama: Phezulu/phansi; ngaphakathi/ngaphandle; ngaphezulu/ngaphansi phambili/ngemumva ngaphezu kwe/ngaphansi kwe; kwelinye icala; ecaleni elilodwa; ngakwesokudla; ngakwesokunxele; njll
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe: Isonto 29 Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30(okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe esilinganisiwe 4.3 • Ukugcizelela ulwazi olufundwe esintweni 28olufaka isisindo: Okulula / Usuku olu -1 okusindayo Isisindo Ukusebenzisa umzimba Abafundi abenze lokhu: : -- Abaqhathanise izisindo zezitsha ezintathu kuya kwezinhlanu ezifanayo. Isibonelo(amagremu awu 400 amathini angenalutho) bawafaka isihlabathi esingalingani ukuze izisindo zingafani. Amathini angenalutho awubungako obulinganayo. -- Abeke ngokulandelana uqale kwelilula ukofika kwelisinda kunawo wonke. Abeke esilinganisweni sokuzimelela , lokhu kungenza ukwazi ukubona ukuthi abafundi bakale kahle. -- Isincomo: Hlola ngokukala ukuthi mangaki amawashela angalilganisa isilinganiso abe nesisindo esilinganayo. Uthisha ubeka izinto ezinesisindo esingafani ezitsheni ezivalekile ezifanayo. Isilinganiso sokuzimelala Isibonelo: izitsha zemajarini ezimbili, esisodwa sifakwe ibhulokhi esinye ibhola lethenisi. Abafundi abenze lokhu: Izinto ezingamabhuloki -- Abezwe umehluko phakathi kwezisindoezimbili bese beqagela ukuthi ikuphi Izinto ezahlukahlukene ngesisindo ezifana okulula kakhulu nokusinda kakhulu. amabhawoti / amawashela noma izipikili. -- Ukusebensisa isilinganiso sokuzimelela ukuthola isisindo sangempela. izitsha zemajarini ezimbili, esisodwa sifakwe ibhulokhi esinye ibhola lethenisi. -- Tshela abafundi bathole izinto eklasini ezinesisindo esilinganayo. Isihlabathi sokudlala namanzi okudlala izindawo ezimqoka okumele zisetshenziswe ukugcizelela ulwazi olufana nolimi lokulula/ okusindayo/okusinda kakhulu njll usebenzisa izilinganiso zezitsha ezinobungako obungafani., Isihlabathi sokudlala . isilinganiso sokuzimelela, isihlabathi esimanzi nesomile. Indishi yamanzi okudlala isitsha noma umsele. Qikelela: hlala nafundi uma ukhuluma nixoxa futhi uchaza okuthile. 203 Izibalo IBANGA R
Isonto 30 Sebenzisa isonto30 ukubhekelela ulwazi olusele nezindawo zokufunda ezinezinkinga. Ulwazi isihloko Izinga Lokuhlola 204 Izinombolo, 1.1 Qagela bese ubala sakuhuba ukufika ku 7(amaculo ezinombolo nemelolozelo ukwandisa ulwazi) izimpawu Ukubala uya emumva naphambili (1-7) Ukubala izinto nobudlelwano bazo Ukwazi ukuthi ihlombe kuyiphi inimbolo eningi noma encane. Ukubona izinombolo esimweni esijwayelekile.Isibonelo iminyaka yabo, irejista,njll(uphinde uhlole futhi) Ukubona izithombe zezinombolo izithombe namakhadi anamachashaza ukufika enombolweni e ngoku 7. Izibalo IBANGA R Ukwazi izimpawu zezinombolo oku 5, 6,7 Ukubona igama lenombolo okuhlanu, okuyisithupha nokuyisikhombisa Ukuhlukanisa phakathi kokuningi ,okuncane nokulinganayo ukufika kokuyisikhombisa (7) Ukubona imibala nezilwane ezahlukahlukene ezisemalini yamaphepha yaseNingizimu Afrika. 1.6 Usebenzisa izinto eziphathekayo. amaqhinga okuxazulula izinkinga Ukuchaza ukucaBanga kwakhe ngamagama nangezithombe nangokwenza imidwebo nangokusebenzisa izinto zokubala eziphathekayo. 1.7/ 1.13 Ukuhlanganisa nokususa Ukuxazulula izinkinga zezibalo zokuhlanganisa nezikususa ngokukhuluma ukuyofika kokuyi 7 Amaphethini 2.1 Kopisha , wandise bese akha amaphethini akhe esebenzisa izithombe. nokuxhumana amaphethini asazibalomdwebo. Indawo nesimo 3.1 isikhundla , isimo nokubukeka kwento. Ukwazi isikhundla sezinto ezimbili nangaphezulu esinye kwesiye. Isibonelo: ngaphambili, (ijiyometri) ngemumva,ngaphezulu,kwi, ngaphansi, ngezansi, eduze, njll. Ukwenza imiyalelo esebhodini lamaphekisi Ukwazi izinkomba eshadini lemicibisholo 3.2 izinto ezi 3-D Ukwakha kususelwa esibonelweni esinikiwe Kopisha okwakhiwe kokudwetshiwe nama esithombeni ezingamakhadi. . 3.3 izimo ezi 2-D Ukwakha iphazili okungenani enezingcezu eziyi 18. Ukubona, ukukhomba nokusho izikwele Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Ukuqonda ukuhambisana kwezimo ezifundiwe kuze kube yimanje (ukugcinwa kwesimo) Isilinganiso 4.2 Ubude Qagela bese ulinganisa ubude bezinto ezehlukene 4.3 Isisindo Ukuqonda ulwazi oluhambisana nolimi lokulula, okusindayo,okusinda kakhudlwana, okulula kakhulu, njll 4.4 Umthamo Ukuqonda ulwazi oluhambisana nolimi lokungenalutho, okugcwele, okuningi kunoku, okuncane kuno, njll Ukuqokelelwa 5.1Ukuqoqa, uhlele izinto. Ukwazi ukuqoqa ,ahlele, adwebe, afunde bese ebhala phansi ulwazi (ahlaziye) izinto ngokuchazwa kolwazi 5.2 Ukubeka okumele nokuhlela izinto eziqoqiwe 5.3 xoxa uthule umbiko ngezinto eziqoqiwe zahlelwa
ITHEMU 4 YEBanga R Isonto 31 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: CAPS Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 • Yethula okuchazwa inombolo 8 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma: bala izinto zansukuzoke kufike 8 Bala uye phambili ubuye uye emumva kufike koku-8 Ukubala bephimisa 1-10 Fakela inani lezingoma ngezigqi zokubala. Yethula ukubala ngakubili kusetshenziswa umlolozelo wezinombolo Gcizelela izinombolo zesikhundla: Uthisa upakisha izinto ezi- 4 emigqeni. Khomba into kubili, kune, kuyisithupha, ngayinye uma uyibala okokuqala, okwesibili, okwesithathu nokwesine. kuyisishiyagalombili Gcizelela ulwazi “ okuningi kanye nokumbalwa” Indoda isesangweni.. Shaya izandla kaningana …..IMA Ithi isemva kwesikhathi; Shaya izandla kancanyana. Uthisha ushaye kuze kube kayisi 8. kubili, kune, kuyisithupha, kuyisishiyagalombili Buza imibuzo ukuthi izandla zishaywe kaningi/kambalwa. Ukusebenzisa umzimba Yenza abafundi ba: -- Bala amagxathu ayisishiyagalombili ngesikhathi ujikeleza ngaphakathi ekilasini: -- Veza iminwe eyisishiyagalombili 0 1 2 3 4 5 6 7 8 -- Yenza abafundi ba: -- Ukusebenzisa isitebhisi sezinombolo silele phansi Isethi yamakhadi avezwayo yezimpawu zezinombolo -- Qikelela ukuthi abafundi baqala ukubalala besuka koku -0 1 kuya 8. -- Khomba izimpawu zezinombolo behamba esitebhisini sezinombolo -- Bahamba bebala amagabelo phezu kwesitebhisi bebebebala belandela isigqi 205 Izibalo IBANGA R
Isonto 31 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 206 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.3 • Bona izimpawu zezinombolo,Kanye namagama ezinombolo Isethi lezinto 8 ezitholakala ekilasini Usuku olu-1 Izimpawu Ukusebenzisa izinto ezi3-D. Izinto ezisetsheselwa ukubala namagama Yenza abafundi ba: ezinombolo -- Bala izinto ezisekilasini ufake izinombolo 1 kuya 8 Izibalo IBANGA R -- Bala izinto zokubala kufike koku- 8 Thuthukisa ukuqaphela kokulondolozwa kwezinombolo ngokwenza abafundi bapakishe 8 izinto zokubalanoma 8 izinto nje izinto zokubala ngezindlela ezahlukene isib.: Amakhadi avezwayo anezimpawu zezinombolo, nezinombolo magama, Uma kubalwa,inombolo yezinto ayiphazanyiswa uubukhulu, noma isikhundla , noma amachashazi kanye nezithombe isib. ukufana Isibonelo: -- Hlela izinkinombo ezi-8, amapensela 8, amahulahuphu 8, nabafundi 8 njll Isithombe isishiyaga- sezinto ezi-8 lombili -- Kubale konke ngokwehlukahlukana kwakho isib. Zibale uzendlale, uzisondelanise, emugqeni noma uzipakishe. Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Yenza abafundi: -- Dlala imidlalo ngokuhlanganisa izinto zokubala nezinombolomagama nezimpawu Amakhirayoni zezinombolo, amachashazi, namakhadi ezithombe lawo afaka inombolo 8 Izinto zokubala Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Bhala phezu kwenombolo -8 ngekhirayoni
Isonto 31 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe CAPS Esilinganisiwe 1.4 • Sebenzisa inombolo isi-8 esimweni esejwayelekile. Amaculo nemilolozelo ezinombolo Usuku olu-1 Chaza, qhathanisa Ukukhuluma: bala izinto zansukuzoke kufike 8 bese uhlela Bala uye phambili ubuye uye emumva kufike koku-8 izinombolo Ukubala bephimisa 1-10 Gcizelela ukubala ngakubili usebenzisa imilolozelo yezinombolo Gcizelela ulwazi “ okuningi kanye nokumbalwa” Shaya izandla kaningana …..IMA Shaya izandla kancanyana. Uthisha ushaye kuze kube kayisi 8. Buza imibuzo ukuthi izandla zishaywe kaningi/kambalwa. Ukusebenzisa umzimba Yenza abafundi ba: Intambo /iwulu noma inhlama kanye thileyi elinosimende. -- Benza inombolo isi-8 ngeminwe yabo -- Bakha inombolo-8 ngesinqamu sentambo/ iwulu Inani ilkalelwe izinto ezithile zokubumba -- Babhala uphawu lwenombolo esihlabathini amakhadi -- Babeka amakhadi amakhulu anophawu lwezinombolo ngokulandelana kwazo kufike ku-8 Sebenzisa umqondo ojulile 3-D wezimo zezinto ezingantathu. 8 amabhontshisi omfundi ngamuye. Uthisha uzonikeza umfundi ngamunye obhontshisi abayi- 8, namafleshikhadi Ifleshi khadi elinonqi. Igama ifleshi khadi anamachashazi ayi-8 nokubalayo. Yenza abafundi: -- Bapakishe ubhontshisi kudothi yefleshi khadi. isishiyagalombili -- Bala obhontshisi -- Xhumanisa khadi lamachashazi ekhadini lenombolo magama nezinto zokubala. 207 Izibalo IBANGA R
Isonto 31 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 208 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.3 Bona , ukhombe izimo ezi-2-D ekilasini nasezithombeni. Usuku olu-1 izimo -- Unxande. Umdlalo wamakhadi wokuthuthukisa ezinhlangothi mbili ulwazi lwezimo. • Yethula unxande (2-D) Sebenzisa umzimba Izibalo IBANGA R Yenza abafundi: Iwulu noma ubumba -- Benze izimo ngemizimba yabo isib. Uhlela izimo zemizimba yakhona isib abafundi aba-6 behlela unxande ngemizimba yabo -- Benza onxande besenzisa iminwe yabo. -- Bakha unxande ngesinqamu sewulu noma ubumba. Isikhwama sokuzwa“Feely bag” -- Hamba ngaphandle kwesimo esingunxande. Ngesikhathi behamba basho bathi “ esinezimo ezahlukene ngihamba eduze kukanxande- uhlangothi olude, olunye olufishane, nolunye olude, isethi yamakhjadi okuqondanisa izimo nolunye olufishane” ezidwetshiwe -- Bezwa izimo. Sebenzisa izimo ezinkulu noma izimo eziningi esikhwameni sokuzwa izimo”feely bag” thola isethi yamakhadi afanayo adwetshwe izimo. Abafundi bayezwa izimo esikhwameni bese beqhathanisa namakhadi ezimo. nephepha elingu- A4 -- Dweba onxande emoyeni.phansi emhlabathini (ngoshoki),ekugcineni babhale nekhirayoni ephepheni. Hlela izinto eziphathekayo ezi- 3-D nezimo ezi 2-D ngobungako, umbala, nezimo Izinto ezingonxande ekilasini Yenza abafundi bafuna izinto ezingunxande ekilasini. Zonke izimo ezifundisiwe kuze kube manje: Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Izinhlonhlobo zezithombe ezinezimo -- Khomba izimo ezingonxande ezithombeni kuzona -- Khomba zonke izimo esezifundisiwe kuze kube manje Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Hlela izinto ezi 3-D nezimo ezi2-D ngobungako , nombala, nangezimo. -- Hlela izinto eziqoqelwe ndawonye ngobungako, umbala, nangezimo
Isonto 31 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe CAPS Esilinganisiwe 5.1 • Gcizelela ukuqokelelwa kolwazi endaweni noma ekilasini ngokulandela izimpawu Ishadi lezinsuku zokuzalwa ezinikiwe isib. Izinsuku zokuzalwa kwabafundi. Qoqa bese uhlela izinto Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi- 3-D Qoqa uphinde uhlele ulwazi Januwari Febhuwari -- Sebanzisa amashadi ezinsuku zokuzalwa, ukubona ukuthi obani abazelwe kuyiphi inyanga. -- Abafundi bazolekelela ngokwenza igrafu ukubona ukuthi iyiphi inyanga okuvela kuyo izinsuku zokuzalwa eziningi. -- Uthisha udweba igrafu enzinyanga ezi-12 zonyaka 5.2 -- Ngosizo lukathisha abafundi babeka izimpawu ezimele usuku lokuzalwa komfundi ngamunye Okumele izinto eziqoqiwe Jan Feb Mash Epreli Meyi Juni Julayi Sipho david Nelson Kabelo Selina Thabo Martha Bongi Jacob Pat Liz Jane Helen Claire Tim Thandi Titus Ikhadi elinegama lomfundi kulo. Dolly Dweba amakhalamu ayi-12 4 3 0 3 3 3 2 ephepheni elikhulu. Khombisa -- Abafundi babala amagama bese bebhala isamba sezinsuku zokuzalwa zenyanga ngekhadi legama ukuthi iziphi ngayinye zinyanga zabafundi abazalwa ngazo sebenzisa ± 3 amaphepha -- Abafundi bayoqhathanisa izinombolo zezinsuku zokuzalwa ezinyangeni ezahlukene. ka A2 ngamakhalamu ayi 12 Uthisha ubuza imibuzo enjenga le: edwetshiwe. -- Yiyiphi inyanga enezinsuku eziningi zokuzalwa? -- Yiyiphi inyanga enezinsuku ezincane zokuzalwa? -- Yiyiphi inyanga enezinsuku ezilinganayo zokuzalwa? -- Yiziphi izinyanga ezinabafana abaningi abagubhe izinsuku zabo zokuzalwa? -- Yiziphi izinyanga ezinamantombazane agubha izinsuku zokuzalwa? Abafundi bayokhuluma bavumelane ngalezizinqumo ezilandelayo 5.3 -- u Janawari unezinsuku eziningi zokuzalwa , abafundi abane abagubha izinsuku Xoxa bese uzisho zokuzalwa kwabo ngoJanuwari izinto eziqoqiwe zahleiwa -- Azikho izinsuku zokuzalwa ngoMashi. Kunenyanga eyodwa okungazalwanga mfundi 209 ngayo. -- Ezinye izinyanga zinenani elilinganayo labantu abazalwayo njll., yiziphi lezonyanga? Izibalo IBANGA R
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 210 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 • Gcizelela ulwazi oluthole ngesonto lama -31 olufaka inombolo-8. Nikeza inani lezingoma nezigqi Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma: bala zoke izinto uze ufike 8 Bala uye phambili noma uye emumva kufike koku- 8 Ukubala bephimisa 1-10 Izibalo IBANGA R Gcizelela ukubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo Gcizelela ulwazi “ okuningi kanye nokumbalwa” Shaya izandla kaningana …..IMA Shaya izandla kancanyana. Uthisha ushaye kuze kube kayisi 8. Buza imibuzo ukuthi izandla zishaywe kaningi/kambalwa. Ukusebenzisa umzimba Asidlaleni: -- Uthisha udlala izinsimbi zomculo isib. isigubhu. Intambo /ye volo noma inhlama kanye thileyi elinosimende. -- Abafundi benza umnyakazo -- Uma isigubhu sima, uthisha ubiza izinombolo eziphakathi koku1 noku 8 bese abafundi bezihlela babe ngamaqoqo amancane isib. Uthisha ubiza i-8 bese abafundi bezihlela Inani ilkalelwe izinto ezithile zokubumba babe ngamaqoqo esi 8. amakhadi -- Veza iminwe eyi 8 ngezandla zombili. -- Yakha amasethi. Dweba izindilinga ezinkulu esihlabathini, bese wenza abafundi benze 8 amabhontshisi omfundi ngamuye. amaqoqo ayi-8 phakathi endilingeni, iqoqo labafundi abayi-8 bengenza imisebenzi ethile Ifleshi khadi elinonqi. Igama ifleshi khadi bendawonde osukwini isib. Badlala ekhoneni lamabhuloki, baye nasendaweni yokwenza nokubalayo. ubuciko Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi CAPS Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezi 3-D Bala izinto Yenza abafundi ba: -- Sebenzisa izinto zokubala isimo ukuthi yiyiphi inombolo eza ngaphambili koku 8 iphinde isigubhu futhi ize emuva 5? Yiyiphi inombolo ephakathi 6 no 8? -- Bala izinto ngakubili izinto zokubala o izicathulo o amasokisi o amehlo o amacici o izindlebe izicathulo, amasokisi kanye namacici o imilenze Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Amakhadi anezinombolo zocingo -- Uma ngabe uthisha emaka irejista, uthisha uyabuza: “kukhona umfundi onenombolo namakheli yomuzi noma ikheli ...... la?” Umfundi uphendula ngokuthi ukhona lapha -- Phinda ngosuku olulandelayo asebenzise izinombolo zocingo noma zamakhalekhukhwini. 211 Izibalo IBANGA R
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 212 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.7 • Xaxulula izinkinga zezibalo zamagama (izibalo zengxoxo) ezifaka inombolo 8 Usuku olu-1 Ukuhlanganisa Ukusebenzisa umzimba nokususa -- Uthisha usiza abafundi abafundi ukwenza amaqembu ka 6 namanye amaqembu ka 2 Amaqembu abafundi abafundi. Izibalo IBANGA R -- Hlanganisa amaqembu womabili wenze iqembu elilodwa. -- Buza abafundi ukuthi Bangakhi abafundi sebebonke kumaqembu esehlangene? -- 6 no 2 → 8 (uthisha uthi 6 no 2 kwenza 8 -- Iqoqo labafundi aba -8 ndawonye. Thatha abafundi aba-3 ubahlukanise wenze iqembu Izinti zokubala elincane. Ngakho Bangakhi abafundi abasele eqenjini elikhulu? 8 susa 3 →5 Imilolozelo yokubala -- Khetha abafundi ababili usebenzisa umlolozelo wokubala -- Beka izinti zokubala ezi 4 esandleni somfundi oyedwa nezinye izinti ezi 4 esandleni somunye umfundi zingaki izinti zokubala uma sezizonke? 4 no 4 → 8 Ukusebenzisa izinto ezi3-D. Izinti zokubala Nikeza umfundi ngamunye izinti zokubala ezi-8 umlolozelo: 1,2,3,4,5 -- UTshidi unezinto zokubala ezi-6 umngani wakhe unezi- 2. Zingaki izinti zokubala ngamzukwane ngibamba ufishi uphila zizonke? 6 no 2 →8 6,7,8,9,10 -- UBonga unezinto zokubala ezi- 8. Walahlekelwa ezi 2. Zingaki izinti zokubala ngayiyeka yahamba futhi sezizonke? 8 susa 2→6 Izithombe nebhodi yeflanela Ukusebenzisa izinto ezi3-D -- Uthisha ubeka izithombe ezi-2 ebhodini leflanela. Ungeza ngezinye izithombe ezi 5. Zingakhi izithombe sezizonke manje? 2 noku 5→ 7 -- Beka izimo ezi 8 ezahlukene ebhodini le flanela. Thatha ususe oku-5. Zingaki izithombe Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola ezisele? 8 susa 5→3
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi CAPS Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 2.1 • Kopisha wandise amaphethini alalelwayo I -CD Yokudlala umculo. Usuku olu-1 Amaphethini Ukusebenzisa izitho zomzimba asazibalo mdwebo Abafundi banyakazela isigqi somculo isib. -- Isitebhu, isitebhu, kheleza, kheleza…. -- Gxuma ngonyawo olulodwa, gxuma ngonyawo olulodwa, gxuma ngezinyawo zombili …….. Ukusebenzisa izinto ezi3-D Hlanganisa nesifundo sobuciko bokwenza esifundweni samakhono empilo Abafundi banyakaza belandela isigqismculo ngezandla zabo, bethinta amathanga abo isib. -- Ihlombe, ihlombe, gxoba, gxoba, (beshaya izandla, babuye bezishaya emathangeni) -- Uthisha wenza amakhadi esigqi abafundi bephindaphinda ngokushaya izandla nesigqi Umsindo owenziwa ngokushaya umzimba (besebenzisa izandla bezishaya, kanye nezinyawo begidagida) isib.     π π   π π  -- Ihlombe, ihlombe, gxoba, gxoba ……… -- Ihlombe, ukumemeza, ihlombe, ukumemeza.... 213 Izibalo IBANGA R
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 214 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.3 Bona, khomba bese uchaza izimo ezinhlangothi mbili 2-D ekilasini Umdlalo wamakhadi lona othuthukisa Usuku olu-1 ukwaziwa kwezimo Izimo ezinhlangothi • Gcizelela ulwazi lwesimo unxande mbili (2-D) Izinti zikamentshisi Sebenzisa izitho zomzimba: Isethi lamakhadi okuqondanisa Yenza abafundi: Izibalo IBANGA R Iphepha elingu A4 -- Benze / bakhe izimo ngemizimba yabo, isib. 4 abafundi benze unxande ngemizimba yabo. nekhirayoni -- Benze inxande besebenzisa iminwe yabo Iwuli. Ubumba, Isikhwama sokuzwa izimo esinezimo ezahlukene “ feely bag” -- Benze inxande besebenzisa zikamentshisi ezi-6 -- Benze noma bakhe inxande besebenzisa izinqamu zentambo noma ubumba Lokhu kufakela izimo zemidwebo emikhulu -- Bahambe ngaphandle komphetho wesimo esinxande nemicane,ehlukene -- Bathinte izimo ezahlukene, ezifakwe esikhwameni sokuzwa izimo ezahlukene “feely bag” -- Bathole isethi lamakhadi afananayo nezimo ezidwetshiwe kuwo. Umfundi uyothinta isimo ngasinye abuye asiqondanise nekhadi. -- Dweba inxandu emoyeni , esihlabathini, phansi agcine ephepheni Isethi lamakhadi okuqondanisa Iphepha elingu- A4 nekhirayoni Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) Isikhathi CAPS Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.3 Ukusebenzisa izinto ezi3-D Izinto eziwunxande ekilasini Izimo ezinhlangothi -- Yenza a abafundi babheke izinto ezingonxande ekilasini mbili (2-D) Dlala umdlalo: “yikuphi okungekho?” -- Beka inombolo yezimo ezi 2-D ephepheni phakathi nendawo nokhaphethi isib. Izimo Izinhlobonhlobo zezimo isib. isimo esi Logi ezisuselwa “ku Logi S” umdlalo -- Khulumani ngesimo ngasinye nabafundi. -- Nikeza abafundi ithuba lokucaBanga ngezimo ezihlukene ngokwenza ephepheni. -- Abafundi bavale amehlo -- uthisha asuse isimo esisodwa -- abafundi bafanele bavule amehlo abo babone ukuthi yisiphi isimo esingasekho -- Phinda lendlela -- Khuthaza ukuthuthuka kwezimo ezisazibalo mdwebo, ngokubanika izinhlobonhlobo zemidlalo yamakhadi efana ne (yikuphi okusesikweleni?) noma eminye imdlalo ekhona. 215 Izibalo IBANGA R
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 216 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.1 Chaza isikhundla sezinto ezi-3-D ezimbili noma ngaphezulu ezinobudlelwano Usuku olu-1 Isikhundla, isimo Ukusebenzisa umzimba nokubukeka Yenza abafundi: Izitulo 2 kwento -- Bame phakathi kwezinto ezi 2 noma abafundi aba 2 Izibalo IBANGA R -- Bame eduze kwentombazane enengubo eluhlaza -- Bame eduze komfana ofake izingxabulela ezinsundu -- Bahambe phakathi kwamabhokisi -- Bagaqe bazungeze itafula -- Bagaqe ngaphansi kwetafula -- Babeke isitulo phambi kwakho -- Babeke isitulo emva kwakho -- Bame esitulweni sabo -- Bahlale phansi -- Babeke isitulo phezu kwabo -- Babeke isitulo eduze kwabo -- Babeke isitulo kwesobunxele/kwesokudla Amaphazili Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezi 3-D Amabidi namatredi -- Yenza abafundi baqedele iphazile enezithombe zabantu noma izilwane Amaphekisi namabhodi amaphekisi -- Tshutsha ubuhlalu ngemiyalelo kathisha isib. Tshutsha ubuhlalu obubomvu sese ufaka obuluhlaza eduze kobubomvu njll -- Tshutsha ubuhlalu ngokulandelana kwezithombe ezinikiwe Sebenza ngama qembu amancane. uthisha unikeza umfundi ngamunye ibhodi Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola lamaphekisi nesandla ezigcwele amaphekisi -- Nikeza imiyalelo elandelayo: -- Beka amaphekisi amabili phezulu ngasesandleni sokunxele -- Beka iphekisi elilodwa eliluhlaza ngasesandleni sokudla sephekisi elibomvu -- Beka iphekisi eliluhlaza okwebhakabhaka ngaphansi kwephekisi eliluhlaza njll. Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Amaphepha okusebenza anemidwebo. -- Dweba abantu noma izilwane okungenazingalo okungenamilenze bese ucela abafundi ukuthi beqedele lomdwebo.
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.1 • Gcizelela ulwazi olufundwe ngesonto 31 ne 32 olufaka izinombolo 1kuya 8 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma: bala zoke izinto uze ufike 8 Bala uye phambili noma uye emumva kufike koku- 8 Ukubala bephimisa 1-10 Imilolozelo yezinombolo namaculo Gcizelela ukubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo Gcizelela izinombolo zesikhundla: Uthisa upakisha izinto ezi-8 emigqeni. Khomba into ngayinye uma uyibala okokuqala, okwesibili, okwesithathu okwesine, nokwesihlanu Gcizelela ulwazi “ okuningi kanye nokumbalwa” Shaya izandla kaningana …..IMA Shaya izandla kancanyana. Uthisha ushaye kuze kube kayisi 8. Buza imibuzo ukuthi izandla zishaywe kaningi/kambalwa. Ukusebenzisa umzimba Izimpawu ezinkulu zezinombolo ezenziwe ngosendiphepha. -- Abafundi basebenzisa imizimba yabo ukwenza izimpawu zezinombolo -- Uthisha wenza izinombolo ngezinto eziningi ezahlukene abafundi Bangazithinta isib. Isendiphepha/ubumba, intambo. -- Basho imilolozelo yezinombolo namaculo. Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D -- Sebenzisa izinto eziphathekayo ezinjenga amabhuloki nezilwane zamapulasitiki Amabholoki nezilwane zamapulasitiki -- Zibale ,uzihlele ,zibe zibeyisishiyagalombili emugqeni njll Hlukanisa abafundi wenze amaqembu. Beka inqwaba yezilwane zepulasitiki zasepulazini phakathi kweqembu ngalinye. 9 izilwane zamapulasitiki Yenza abafundi: amasethi ambalwa zamakhadi ezimpawu zezinombolo -- Basebenza ngababili emaqenjini baqagele ukuthi zingaki izilwane enqwabeni -- Iqembu ngalinye lithatha ikhadi lenombolo ukuqondanisa ukuqagela kwabo. -- Babale inombolo okuyiyo yezilwane 217 -- Iqembu ngalinye lizothola inkanyezi eziphongweni izinkanyezi zokuhlabana -- Phinda ngukuthi ufake elinye inani lezilwane phakathi nendawo kukhaphethi. Izibalo IBANGA R
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 218 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.3 Bona bese uchaze izimpawu namagama ezinombolo okufaka izinombolo 1 kuya-8 Izimpawu Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Izithombe kanye nezinto namakhadi namagama avezwayo ezimpawu zezinombolo -- Qondanisa izimpawu zezinombolo nesithombe esifanele ezinombolo Izibalo IBANGA R -- Umfundi kufanele aqonde ukuthi iqoqo lezinto lingaba nezinto ezinenani elifanayo Izinto zokubala Isithombe isishiyaga- sezinto ezi-8 lombili -- Abafundi kufanele bakhombe into ngayinye uma bezibala -- Abafundi bafanele baqondanise izinto nezinye isib. Inhliziyo eyodwa iqondana nelanga elilodwa. -- Qondanisa amakhadi avezwayo ezithombe, nawamachashazi, nawezimpawu Isethi lenani lezinombolo zamakhadi zezinombolo kanye nezinombolomagama anenani elilinganayo lezinto zokubala elifaka izinombolo 1 kuya 8 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.4 • Hlela bese uyaqhathanisa izinto usebenzise (okungaphezulu/okungaphansi) kanye Usuku olu-1 “nokulinganayo”kufike koku-8 Chaza, qhathanisa bese uhlela Ukukhuluma: bala zonke izinto uze ufike 8 izinombolo Bala uye phambili noma uye emumva kufike koku- 8 Ukubala bephimisa 1-10 Imololozelo namaculo ezinombolo Gcizelela ukubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo Gcizelela ulwazi “ okuningi kanye nokumbalwa” Shaya izandla kaningana …..IMA Shaya izandla kancanyana. Uthisha ushaye kuze kube kayisi 8. Ukusebenzisa umzimba amabhuloki -- Uthisha ubeka amabhuloki ayi 8 etafuleni. Ngaphandle kokubala abafundi, kufanele baqagele inani lamabhuloki -- Uthisha uyabuza lokhu: o “Ngabe kunamabhuloki ama- 3”? o Abafundi babuka izimpendulo zabo ngokubala amabhuloki o “ukuqagela kwakho kusondele kangakanani”? Izinto zokubala Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi- 3-D -- Akha iqembu labafundi abane. Nikeza iqembu ngalinye izinto zokubala ezi-8 nephepha Iphepha -A4 elinezidleke ezimbili elinezindilinga ezinkulu ezidwetshiwe. Biza izindilinga ngesidleke. ezidwetshiwe kulo -- Ngokwemiyalelo kathisha abafundi babeka izinto zokubala esidlekeni esisodwa basho ukuthi zingaki.     -- Abafundi baqathanisa “izidleke” , besho nokuthi yisiphi isidleke “esinokuningi kunokunye”, “okuncane kunokunye” kanye “nekulinganayo” noma “inani lezinto zokubala 219 Izibalo IBANGA R
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 220 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.4 Hlukanisa abafundi ngamaqembu Amakhubhu Chaza, qhathanisa -- Nikeza iqembu ngalinye amakhiyubhu amaningi nesethi yamakhadi ezimpawu Amakhadi ezimpawu zezinombolo 1-8 bese uhlela zezinombolo ezifaka 1kuya-8 izinombolo -- Yenza amaqembu akhe imibhoshongo, babhale umbhoshongo ngamunye inombolo Izibalo IBANGA R yamakhubhu ewakhile.isib. Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Amakhadi avezwayo anamachashazi nezithombe -- Uthisha ubakhombisa amakhadi amabili anezinombolo ezehlukene zamachashaza nezithombe kuzo. Isithombe -- Yenza abafundi baqhathnise amakhadi nezithombe namachashaza bese bekhomba “ sezinto ezi-8 okuningi kunokunye”, “okuncane kunokunye” “nokulinganayo” 1.13 • Xazulula izinkinga ezichaziwe zezibalo zokuhlanganisa nokususa kufike-8 Usuku olu-1 Ukuhlanganisa Ukukhuluma: bala zonke izinto uze ufike 8 nokususa Bala uye phambili noma uye emumva kufike koku- 8 Ukubala bephimisa 1-10 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Gcizelela ulwazi “ okuningi kanye nokumbalwa” Imilolozelo namaculo ezinombolo, Shaya izandla kaningana …..IMA Shaya izandla kancanyana. Uthisha ushaye kuze kube kayisi 8. Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebe ningi/ncane.
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 1.13 Ukusebenza komzimba Ukuhlanganisa Izibonelo: nokususa 1. Uthisha ubiza abafundi aba-3 ngaphambili. Abafundi bababale. Uthisha ubiza abanye abafundi ababili aba-2 aphinde abuze: “Bangaki abafundi sebebonke”? 3 no-2→5. (uthisha uthi; 3 no2 kwenza 5) 2. Uthisha upakisha izitulo ezi-2. Angeze ezi-2 ngaphezulu. Zingakhi izitulo manje? 2 no 2→4 3. Uthisha uphakamisa isandla esisodwa.. Athi; (bala iminwe yami uma ngifihla isithupha sami mingaki iminwe oyibonayo”? 5 susa 1→4 4. Yenza abafundi benze okwenziwe uthisha. Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi-3-D Yenza abafundi bapakishe izinto zokubala ezi- 6 bese benza lokhu okulandelayo: -- Uthisha unikeza umfundi ngamunye izinto zokubala eziyi 6. Uthisha unikeza umyalelo abafundi benze isib. Pakisha izinto zokubala ezi-2, engeza ezi- 3. Kungaki sekukonke 2 no 3→5 -- Bala izinto zokubala ezi-4. Bala uqhubeke ngooku- 2 kokune. Kungaki osunakho manje? 4 no 2→6 -- Bala bonke ubuhlalu onabo. Uma umboza ubuhlalu obubili ngesandla, bungakhi obubonayo? 6 susa 2→4 Sebenzisa izimo nezithombe ezi- 2- D Izinto nezinto zokubala Yenza amaphazili ngezinombolo uvumela abafundi basebenze ngephazili.   6 3 9 7                                2                      9   Amaphazili ezinombolo 221 Izibalo IBANGA R
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 222 Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.3 Bona, khomba bese uchaza izimo ezinhlangothi mbili ezithombeni Usuku olu -1 izimo Ukwakha isithombe enqondweni ezinhlangothi mbili • Bona izingxenye kokuphelele (2-D) Izibalo IBANGA R Ukusebenzisa umzimba Uthisha uchaza into abuze abafundi ukuthi iyini isib. -- NgicaBanga into enombala obomvu, enamasondo amane, iminyango emine namafasitela avulekayo enze umsindo othi”wroom” lomsebenzi ungenziwa ngamaqembu uphenduke umcintiswano- iqembu elilodwa lizochaza, elinye iqembu lizoqagela ukuthi yini leyonto. -- Chaza umuntu uphinde ubuze abafundi ukukhomba lowomuntu Noma yisiphi isithombe Sebenzisa izimo nezithombe ezi- 2-D Izithombe nezicucu ezisikiwe -- khombisa umfundi isithombe umenze asibuke. Emuva kwalokho sisuse ucele umfundi ukuthi asichazekonke akukhumbulayo ngaso. Umdwebo ongaphelele -- Thatha isithombe esisodwa usisike izicucu. Thatha lezozicucu zesithombe uzifake ebhokisini bese ucela abafundi ukuba izingxenye ezingekho zesithombe, abasicoshile. -- Dweba isithombe esingaphelele ephepheni ucele abafundi ukuthi basiqedele Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Esilinganisiwe 3.4 • Thuthukisa ukuqaphela ukuthi umzimba womuntu unohlangothi lwesokudla Usuku olu -1 nesokunxele anyakaza ngokuzimela Okufana nse nxa zombili Ukusebenzisa umzimba -- Faka isihlilingi esihlakaleni somfundi ngamunye esandleni sokudla Iculo lomnyakazo/umlolozelo isib. -- Cula iculo lomnyakazo “ ngifaka unyawo lwesinxele phakathi” Ngibeka unyawo lwami lwesinxele Yenza abafundi: ngaphakathi -- Babeke izandla zabo zokudla emakhanda -- Bathinta amadolo esinxele ngezindololwano zabo zangakwesokudla -- Bathinta amahlombe anga kwesokudla ngezandla zabo zesinxele Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi- 3-D Ibhuloki lomfundi ngamuye Nikeza umfundi ngamuye amabhuloki okwakha Yenza abafundi bahlale kukhapheithi: -- Beka ibhuloki ohlangothini lwabo lwesokudla / nakwesokunxele -- Ehlombe langakwesokunxele/ langakwesokudla -- Edolweni langakwesokunxele/ nelangakwesokudla -- Onyaweni langakwesokunxele/ nelangakwesokudla njll. 3.1 Sebenzisa izimo nezithombe ezi-2-D Iphepha isikhundla,indawo nokubukeka -- Umfundi ngamunye uthola iphepha nekhilayoni. lokudweba kwayo -- yenza abafundi ukuthi badwebe phakathi nephepha kusukela phezulu ukuya phansi,nomunye umugqa maphakthi usuka kwesokunxele uya kwesokudla. -- Uthisha uyonikeza umyalelo o Beka umunwe wakho emaphakathini nesiphambano.     o Dweba indilinga ebhulokini elingenhla kwesokunxele o Dweba unxantathu ebhulokini elingezansi kwesokudla o Dweba isikwele ebhulokini elingenhla kwesokudla o Dweba unxande ebhoulokini elingezansi kwesokunxele 223 -- Xoxa ngesithombe sephosta. Abafundi baphendule imibuzo ebenza bakwazi ukuchaza (ngaphandle kokukhombisa) isikhundla sento. Izibalo IBANGA R
Isonto 34 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 224 Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Esilinganisiwe 1.1 • Yethula ukuchazwa kwenombolo isi-9 Izinsuku 2 Bala izinto Ukukhuluma: bala zoke izinto uze ufike koku-9 Bala uye phambili noma uye emuva zoke izinto uze ufike koku-9 Imilolozelo nomculo wezinombolo Izibalo IBANGA R Ukubala bephimisa 1-10 Gcizelela izinombolo zesikhundla: othisa bepakisha izinto ezi-6 ngemigqa. Khomba into ngayinye uma uyibala okokuqala, okwesibili, okwesithathu nokwesine. okwesihlanu nokwesithupha Gcizelela ulwazi “ okuningi nokumbalwa” Shaya izandla kaningana …..IMA Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaye kuze kufike koku- 9. Buza imibuzo ukuthi izandla uzishaye okuning/okumbalwa Ukusebenzisa umzimba Yenza abafundi: -- Babale kufike koku- 9 bekhuphuka izitebhisi.. -- Badwebe inombolo -9 esihlabathini/phansi bahambe phezu kwayo. isethi yezimpawu zezinombolo ezinkulu -- Shaya izandla ka-9 . -- Ukubona izinombolo 1 kuya-9 ngesethi yezimpawu zezinombolo ezinkulu -- Sebenzisa noma ngabe yikuphi okucaBangayo okungenza abafundi bathole okuchazwa inombolo 9 ngemizimba yabo. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 34 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Esilinganisiwe 1.6 Amasu Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D Inombolo yesitebhisi okuxazulula Uthisha wakha umugqa wezinombolo noma isitebhisi phansi izinkinga -- OUhisha unika umyalelo othi ; 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 -- Njalo IMA ku-0 noma qala ku-0 -- Njalo bala uma unyakaza -- Nyakaza uya kunombolo-5.Ubuye uye kunombolo-2. Unyakaze uye phambili uya kunombolo -8. -- Nyakaza uye kunombolo-8 uqhubeke unyakaze ka-1. Nyakaza ka-2 uye emumva -- Ubani oza emumva kuka-3 ? -- Ubani oza ngaphambi kuka-7? -- Thuthukisa ukuqaphela ukugcinwa kwezinombolo ngokwenza abafundi bapakishe izinto zokubala eziyisishiyagalolunye ngezindlela ezehlukene isb. Uma bebala,inombolo yezinto ayiphazamiseki ubungako, isikhundla noma ukufana kwazo isibonelo: -- Hlela izinkinobho eziyi-9, amapensela ayi-9, amahuphu ayi-9, abafundi abayi-9 njll. -- Zibale ngokuzihlela ngokuhlukana, isib. Zibale ngokuzendlala, ngokuzisondelanisa,emgqeni noma zipakishwe. . Sebenzisa izimo nezithombe ezi -2-D Sebenzisa inombolo 9 esimweni esijwayelekile -- Yenza abafundi -- Qondanisa amakhadi ezithombe avezwayo nenani lamachazi. Pakisha inanai 225 lezinombolo elifanato. Izibalo IBANGA R
Isonto 34 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 226 Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Esilinganisiwe 1.3 • Bona izimpawu namagama ezinombolo Izimpawu Ukusebenza komzimba namagama -- Beka izinto -5 emgqeni 5 izinto (ezibonwayo) ezinombolo Izibalo IBANGA R -- Yenza abafundi bakubuke kahle -- Abafundi babheka eceleni , uthisha asuse okukodwa izinto zokubala -- Abafundi kufanele basho ukuthi yiphiint esusiwe -- Iphindisele into uphinde kaningana bese uqhubekela phambili ususe oku-2 nokunye Isithombe sezinto ezi-9 okungaphezulu. Yenza abafundi: -- Khetha uphawu lwenombolo -9 negama lenombolo phakathi kwamakhadi avezwayo Amasethi ambalwa amakhadi afaka -- Beka ikhadi lophawu lwenombolo phansi ngokulandelana kokuhleleka kwezinombolo izinombolo 1-kuya 9 -- Beka amakhadi ezimpawu zezinombolo ngokuhlukana Hlukanisa abafundi ubenze amaqembu amancane uthisha anike iqembu ngalinyeisethi isishiyagalolunye yamakhadi ezimpawu ezinombolo Nikeza abafundi imiyalelo isib. Amakhadi avezwayo anezimpawu -- Thinta inombolo 4, beka indololwane kunombolo- 8, hlala phezu kunombolo 3, gijima zezinombolo, izinombolo magama, uzungeze inombolo- 5 kahlanu njll. amachashaza nezithombe isib. -- Dlala imidlalo ngokuxumanisa inani lezinto zokubala kanye negama lenombolo, Isithombe isishiya- uphawu lwenombolo,amachashazi nekhadi lezithombe. galolunye sezinto ezi-9 -- Qinisekisa uuphawu lwenombolo negama lenombolo njalo kuxhunyaniswa nenombolo efanayo yezinto Izinto zokubala Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 34 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Esilinganisiwe 3.1 Landela izinkomba ukunyakaza noma ukuba sendaweni ethile Usuku olu-1 Isikhundla, isimo • Thuthukisa umqondo wezinkomba nokubukeka Ukusebenzisa umzimba kwento -- Dweba unxantathu omkhulu, noma isikwele phansi Izimo ezinkulu ezidwetshwe ephepheni -- Abafundi bayohamba eduze kwesimo besho ukuthi bajikela kwesokunxele,noma Imoto yokudlala kwesokudla bekhombisa ngezandla zabo. Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi- 3-D Dweba unxantathu omkhulu noma isikwele ephepheni ulibeke phansi. Yenza umfundi; -- Adudule inqola eduze kwemigqa. Unodoli -- Abanye abafundi bazolula izandla zabo zesokunxele noma sokudla behambisana Indlu nenkomba besho bethi esokunxele esokudla. Imoto Yenza abafundi ; -- Chaza into ngezindlela ezehlukene isib. udoli(ngemumva/ngaphambili), indlu(ngemumva/ngaphambili) ingaphamli/ngemumva lesikole, imoto (ngaphambili/ ngemumva) kuncike ukuthi umi kuphi. -- Abafundi bachaza ukuthi babonani isib.uma kunesihlahla bachaza isikhundla sesihlahla. Izithombe ezibonisa inkomba, isib. Sebenzisa izimo nezithombe ezi-2-D inkomba yemoto ehamba ngayo -- Yenza abafundi bathole ulwazi lokuya phambili/emumva ngokuveza izithombe nenkomba yomuntu ahamba ngayo. zezinkomba. 227 Izibalo IBANGA R
Isonto 34 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) 228 Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Esilinganisiwe 3.3 Bona, ukhombe amagama ezimo ezi 2-D ekilasini nasezithombeni bese zihlelwa. 1 suku Izimo • Gcizelela ulwazi olumayelana nendilinga, unxantathu, isikwele nonxande. ezinhlangothi mbili Ukusebenzisa umzimba (2-D) Izibalo IBANGA R Yenza abafundi basebenze ngababili; Izinhlobonhlobo zezimo -- Dweba izimo emhlane womngani wakho ngomunwe. Omunye uzosho ukuthi yisiphi isimo. Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi-3-D Nikeza izimo ezisambalomdwebo ngobungako nogqinsi obuhlukene. Iphepha elinezindilinga,onxantathu,nezik Yenza abafundi; wele nonxande isib. -- Hlela izimo ijiyometri ngalendlela isib.izindilinga, onxantathu, izikwele nonxande. -- Hlela izimo ijiyometri ngobungako -- Hlela izimo ezisazbalomdwebo ngemibala. Sebenzisa izimo nezithombe ezi-2-D Yenza abafundi; -- Basike izimo ezibaliwe ngenxa ephepheni. Ezifaka izimo ezinkulu nezincane Okufaka izimo ezinkulu nezincane nonxantathu bama-engela ahlukene. nonxantathu bamaengela ahlukene isib. -- Hlela izimo ezihlukene ndawonye. -- Lungisa isithombe esakhiwe ngezimo ezisikiwe ngesikhathi womsebenzi wobuciko. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 34 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe: Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto) CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi Isihloko Amanothi Acacisayo Esilinganisiwe 3.4 • Thuthukisa ulwazi ukuthi kunomugqa ohlukanisa izinto zifane nse nxazombili 1 usu   Okufana nse nxa Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi- 3-D zombili -- Buka izinto zangempela ezingatshengisa umugqa ohlukanisayo. (olunye uhlangothi lubukeka lufana nolunye) isib. Uvemvane, iqabubunga njll. -- Uthisha nabafundi baqoqa izithombe zezinto ezikhombisa umugqa ohlukanisa kabili kufane nse isib.indlela okupendwe ngayo izindlu, indlela okwakheke ngayo amathayili, amavazi namapharashudi. Sebenzisa izimo nezithombe ezi-2-D -- Amfundi basika izimo ezisanhliziyo noma amavazi ezimbali ephepheni eligoqiwe laba   uhhafu bese beluhlobisa ngesikhathi sobuciko obubonakalayo.   Iphepha eligoqwe uhhafu 229 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 35 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 230 ISIKHATHI ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE ESILINGANISIWE 1.1 • Gcizelela ulwazi olutholiwe evikini le-34 oluphathelene nenombolo-9 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma:Ukubala ngezinto nsukuzonke ufike ku-9 Umlolozelo wezinombolo neculo Ukubala uya phambili nokubala uhlehle ufike ku-9 Izibalo IBANGA R Ukubala uphimisa usuka ku 1-10 Ukugxilisa ukubala ngokubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa” Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA Shaya hlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-9 Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elikhale kaningi /mncane Ukusebenzisa umzimba Ikhadibhodi elikhulu elinesethi lezinombolo. Asidlale umdlalo Ungazipenda bese uzuvala ngoplastiki Uthisha ubeka ikhadibhodi elikhulu elinenombolo nezimo noma abeke phansi amakhadi noma uzibeke ekhalibhodini eliqinile anezinombolo ezilandelanayo i-9 Uthisha unika abafundi imiyalelo njengo-   7 1 8 -- Hlala kunombolo 6. 6 3 -- Beka unyawlwakho kunombolo 3. 4 5 -- Gijima uzungeze unombolo 2 kathathu 9 2 -- Kheleza kunombolo1. -- Uthisha usengawaxuba amakhadi ezinombolo aphinde awaphonse phansi Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola 1.4 • Ukusebenzisa izinombolo esimweni esijwayelekile Usuku olu -1 Chaza, qhathanisa Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezingonhlangothi ntathu-3-D bese uhlela Abafundi ba-: izinombolo -- Bala izinto ekilasini Izinto zokokubala -- Bala ngezinto zokubala izinto ekilasini -- Uthisha ubeka izinto eziningi phezu kwetafula.Abafundi bayaqagela ukuthi zingaki lezizinto eziningi ezibekiwe Bayazibala emuva kokuqagela.
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 35 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS ISIKHATHI ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE ESILINGANISIWE Ukusebenzisa imidwebo ngezimo ezinhlangothimbili 2-D noma izithombe iflashikhadiyezinombolo,amagama ezino mbolo,amachashazi,nezithombe isib. Abafundi baya-: -- Badlala umdlalo wokuhlanganisa inombolo nezinto zokubala, negama laleyo nombolo, Isithombe isishiya- inombolo,amachashazi kanye namakhadi ezithombe. sezinto ezi-9 galolunye -- Yiba nesiqiniseko sokuthi inombolo negama lenombolo kuyahambisana nenani lalezozinto zaleyonombolo. -- Bhala phezu kwenombolo isi- 9 ngekhilayoni. Izinto zokubala namakhilayoni 1.7 • Xazulula izibalo zamagama ngokuphimisa esimweni esifaka izinombolo 1 kuya ku-9. Usuku olu-1 Ukuhlanganisa Ukusebenzisa umzimba nokususa -- Ukuxoxa indaba yesihlahla nenyoni, kwafika enye inyoni yahlala.Zingaki izinyoni Isithombe sesihlahla esikhulu ezisesihlahleni manje?Abafundi sebeyenza samdlalo begqoke amamasiki 1 no 1 kukunika oku-2. Siphinde lesisifundo uze ufike ezinyonini ezi-9 Ukusebenzisa izimo noma izithombe eziphathekayo ezingonhlangothi ntathu 3-D Okokubala onku-9 -- Umngani unezinto zokubala ezi-8.isib.izilwane eziyiplasitiki umngani unenye eyodwa. Zingaki izilwane abanazo sezizonke? 8 no 1→9 Ukusebenzisa izimo nezithombe ezingonhlangothi mbili 2-D Iphepha lokusebenzela elinesihlahla nokokubala -- Nika umfundi ngamunye iphepha lokubhalela elinesithombe sesihlahla. Abafundi babeka okokubala okukodwa phezu kwesihlahla. Qhubeka ubeke ngakunye phezu kwesihlahla. 231 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 35 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 232 ISIKHATHI ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE ESILINGANISIWE 3.1 • Chaza isikhundla sezinto ezimbili ezinobudlelwano kwenye Usuku olu-1 Isikhundla, isimo Ukusebenzisa umzimba nokubukeka -- Umfundiucela umngani ukuba ame phakathi kwezinto ezimbili/umfundi kwento Izibalo IBANGA R -- Umfundi ucela umngani ame eduze kwentombazane egqoke ilokwe eliluhlaza njengesibhakabhaka -- Umfundi ucela umngani ukuba ame eduze nomfana ufake izicathulo ezinsundu. Ukusebenzisa izinto ezingonhlangothi ntathu 3-D • Lengisa intambo phakathi kwezinto ezimbili. • Abafundi balengisa izingubo belandela imiyalelo isib. -- “lengisa ishethi ngasesandleni sokunxele -- “lengisa ilokwe ngasesandleni sokudla seshethi“ Iphepha lokubhalela -- lengisa iduku lobuso eduze kwe… njll..” Amakhilayoni -- lengisa ibhulukwe phakathi kwe… Ukusebenzisa ozinto noma izithombe ezingonhlangothi mbili 2-D • Dweba isithombe sendlu ulandela imiyalelo kathisha isib.. -- Dweba uphahla lwendlu ephepheni phezulu -- Dweba izindonga zendlu maphakathi nephepha njll. -- Dweba inja ngasesandleni sokunxele yendlu. Iphepha lokubhalela alibe likhulu ngokwanele ukuze ukwazi ukudweba izimo zingathintani ukwakha isithombe sendlu. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 35 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS ISIKHATHI ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE ESILINGANISIWE 3.3 Bona, ukhombe bese usho amagama ezimo ezinhlangothi mbili -2-D ekilasini Usuku olu-1 nasezithombeni izimo ezinhlangothi mbili -- Ukugcina izimo noma khetha (2-D) • Ukugcizelela ulwazi olutholwe ngonxande owodwa Iqembu ngalinye lithola onxande abayi-9 Ukugcina izimo kuyikhono lokuhlukanisa phakathi kwezimo endaweni ekuzungezile walemisebenzi amabhuloki okwakha anobungako noma ngabe ubungako noma ubungako bama-engela. obungafani Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D Ukuhlukanisa abafundi ngamaqembu. -- Nika iqembu ngalinye amabhuloki angonxande abayi-9ahlukene ngobungako Yenza abafundi ba: -- Hlela amabhuloki angonxande ngobungako babo obuhlukene uwabeke ngobungako obufanayo. -- Bala amabhuloki okwakha ukuthi mangaki. Uthisha ubanika imiyalelo elendeleyo;. -- Beka amabhuloki okwakha angonxande uwamise ulayini. Isinqamu sensonto/wuli   -- Beka amabhuloki angonxande ame abheke phezulu.   -- Bekaamabhuloki angonxande ngolayini ogwinsizayo.   -- Uthisha unika umfundi ngamunye isinqamu sewuli. Abafundi bazenzela isimo sikanxande ngewuli.   233 Uthisha ukhomba unxande owenziwe umfundi ngamunye ukuthi abafani onxande babo kodwa bayibo onxande Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 35 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 234 ISIKHATHI ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE ESILINGANISIWE Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D -- Uthisha ubanika amaflashikhadi ahlukene angama-20 eyodwa inezimo ezi-5 izindilinga, Amakhadi anaflashikhadi ahlukene anga- onxantathu,izikwele, nonxande ngayinye isib. 20, ikhadi ngalinye linezinhlobo ezinhlanu zezimo onxantathu, izindilinga, izikwele, Izibalo IBANGA R   nonxande Uthisha uhlukanisa abafundi ngamaqembu. Yenza abafundi ba; -- Khetha amaflashikhadi kanxande kwezinye izimo, Yenza abafundi ba; -- khetha zonke izithombe ezinezimbali phakathi nezithombe ezisesihlahleni namacembe njll. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 36 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS ISIKHATHI ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE ESILINGANISIWE 1.1 Gcizelela ulwazi olutholiwe olufaka izinombolo 1-9 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma; Amaculo nemilolozelo ezinombolo ukubalaizi nto ufike ku-9 nsukuzonke ukubala uya phambili ubuye uye emumva ufike-9 Ukugcizelela ukubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo Ukugcizelela ulwazi “okuningi” no “okumbalwa”. Shaya ihlombe izikhathi eziningi …….IMA Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya ihlombe ka -9. Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu3-D Izinto ekilasini -- beka izinto ngamaqoqo ano-1-9 bese ubala kuzwakale Izinombolo namadomino -- dlala umdlalo ezinombolo zamadomino ukusebenzisa izimo nezithombe ezinhlangothi mbili 2-D Nika umfundi isithombe, idothi, inombolo noma ikhadi legama lenombolo Abafundi benza ngendlela uthisha abayale ngayo;. -- Abafundi bahlala benza indilinga Amasethi anele amakhadi ezinombolo afake izinombolo 1 kuya 9 ekilasini -- Uthisha ubiza inombolo isib.9 abafundi banesithombe, idothi, inombolo, nekhadi umfundi ngamunye uthola iflashikhadi legama lenombolo elimele isi-9, bahamba endilingeni besho “nginosishiyagalolunye” -- Phinda nakwezinye izinombolo. -- Uma wonke umfundi esethole ithuba lokuba nenombolo,biza izinombolo ngokulandelana kwazo -- abafundi bayama bephakamise amakhadi abo emoyeni uma kubizwa inombolo yakhe.. -- Buka ukuthi abafundi bayakwazi ukuzihlela belandelanisa izinombolo kusuka 1 kuya 9 -- Bukaukuthi abafundi bayakwazi yini ukulandelanisa wonke amakhadi amele izinombolo 1,2,3,4, uze ufike ku-9. 235 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 36 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 236 ISIKHATHI ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE ESILINGANISIWE 1.4 • Qhathanisa uthi yikuphi kulamaqoqo amabili owanikiwe; Usuku olu-1 Chaza, qhathanisa -- Kuningi kuno… bese uhlela -- Kuncane kuno…(kumbalwa) izinombolo Izibalo IBANGA R -- kuyalingana(kuyafana) ukusebenzisa izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D -- uthisha unika izinto ezahlukene njengeamacembe,amatshe,izivalo zamabhodlela,amakhilayono, amabhuloki njll. -- Yenza abafundi ba; -- zihlela ngamaqoqo isib.onke amatshe ndawonye -- bala izinto ngezinombolo eqoqweni ngalinye. -- Tshengisa ukuthi yiliphi iqoqoelino”kuningi” “okumbalwa” no”kulinganayo” Amasethi ahlanganisa izinombolo ku-9; -- Abafundi bahlala phansi benza “izidleke” ezimbili ngewuli Izinqamu ezimbili zewuli/insonto kumfundi -- Uthisha unika abafundi umyalo ukuba babeke izinto ezi-2 esidlekeni esisodwa ubuye ngamunye ubeke ezinye ezi-4 kwesinye isidleke Izinto zokubala ezi-9 -- Babuze imibuzo njenge;Yisiphi “isidleke” esino”kuningi kune””okumbalwa kune” “nokulinganayo”izinto zokubala?isib,isidleke esinezinto zokubala ezi-2 kuncane kunezinto zokubala e-4 ezisesidlekeni.   Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Yenza abafundi bakhe “okuningi kune…” “okuncane kune” noku”linganayo”Lamasethi ezinombolo ufike-9
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 36 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS ISIKHATHI ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE ESILINGANISIWE 1.13 • Xazulula izinkinga ozinikeziwe zokuhlanganisa nokususa ngokuphimisa kufaka Usuku olu-1 Ukuhlanganisa izinombolo 1-9 nokususa Ukukhuluma:ukubala izinto ufike ku-9 nsukuzonke. ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-9 Amaculo nemilolozelo ezinombolo ukugcizelela ubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo Ukugcizelela ukubala ngokwezikhundla: Uthisha upakisha izinto ezi-6 emgqeni. Khomba into eyodwa ngesikhathi ubala owokuqala,owesibili, owesithathu, owesine,owesihl anu,owesithupha… Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa” Shaya izandla izikhathi eziningi ….IMA Shaya izandla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-9 Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elibe liningi /mncane Ukusebenzisa umzimba -- Uthisha ubiza umfundi-1 eze ngaphambili Ubuhlalu noma izinto zokubala -- Uthisha ubeka ubuhlalu namanani ahlukene (kufike 9) esandleni somfundi ngamunye. Isib. obu-4 esandleni esisodwa nobu-5 kwesinye isandla -- Uthisha uhlela abafundi aBanga-9 iqembu lilinye, -- Abafundi bahlala phansi. -- Uthisha ucela abafundi aba-2 a ukuba basukume -- Uthisha ubabuza ukuthi “Bangaki abafundi abahleli phansi?” 237 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 36 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 238 ISIKHATHI ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE ESILINGANISIWE 1.13 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Sebenzisa lokho onakho uma ungenawo Ukuhlanganisa amankomishi namasosi Abafundi bahlala phansi. nokususa -- Umfundi ngamunye uthola ubuhlalu obu-9 obubekwe enkomishini yepulasitiki nesosi . Izibalo IBANGA R -- Thatha ubuhlalu obu-6 enkomishini bese ububeka esosini.Thatha obunye ubuhlalu obu-3 Bungaki ubuhlalu obusele kulobu obusale esosini? -- Thatha ubuhlalu obu-4 esosweni ububeke enkomishini yepulasitiki.Thatha obunye obu- 5 ubufake kobusenkomishini yepulasitiki. Bungaki ubuhlalu obusesosini? Obu-9 susa 4 ususa obu-5→0. -- Thatha ubuhlalu obu-4 enkomishini yepulasitiki ubufake esosini. Bungaki ubuhlalu obusele enkomishini yepulasitiki? obu-9 thatha obu-4 →5. Susa ubuhlalu obu-5 enkomishini yepulasitiki ububeke esoseni.Bungaki ubuhlalu obusele enkomishini yepulasitiki? Obu-5 susa obu-5→0. Ukusebenzisa izimo nezithombe konhlangothi mbili 2-D Ukuhlukanisa abafundi ngamaqembu.Nika iqembu ngalinye isethi lezthombe zamafleshikhadi. -- Bala izithombe ezi-6 kufleshikhad.Uma uzofaka enye ifleshikhadi enezithombe ezi-2 kuyona,zingaki izithombe ezikhona manje? ezi- 6 nezi 2 →8. -- Bala izinto ezi-8 ekhadini lezithombe.Uma umboza izithombe ezi-3, zingaki izithombe ozibonayo? Ezi-8 ususa-3→ 5. Amasethi ambalwa amaflashikhadi ezithombe -- Pakisa izinto zokubala zenani elifanayo. 2.1 • Kopisha iphethini yomsindo Usuku olu-1 Amaphethini Ukusebenzisa umzimba okusazibalo Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Uthisha uhlukanisa abafundi ngamaqembu amathathu.Hlebela bese utshengisa mdwebo ngokwenza eqenjini ngalinye ukuthi imoto inamsindo muni bese benza ngokuyikho. Izithombe ezintathu zezithuthi noma -- Ngesikhathi uthisha ekhomba iqembu, lelo iqembu lenza umsindo walokho imishini. elikukhethelwe.isib. ngenkathi uthisha -- Woosh, brrrm, zonk / Woosh, brrrm, zonk.
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 36 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS ISIKHATHI ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE ESILINGANISIWE 5.1 • Gcizelela ulwazi lokuphathwa kolwazi oluqokelelwe Usuku olu-1 Qoqa uhlele izinto Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D Yenza abafundi badlale lomdlalo: Hlela bese ubeka ngamaqoqo imibala yenhlama yokudlala abayithandayo yeviki elilandelayo isib. -- Ukuxazulula lenkinga ukuthola ukuthi yimuphi umbala wenhlama yokudlala okuyiyona abazoyisebenzisa ngesonto elizayo. Ukuqoqa nokuhlela ulwazi Amabhuloki kaLego,Duplo aluhlaza -- Sebenzisa izinto eziphathekayo ukwenza igrafu njengalokhu amabhuloki, amakhubhu, njengesibhakabhaka, okuphuzi, Lego noma amabhuloki kaDuplo okumele imibala yenhlama yokudlala oyihlele nokuhlaza njengotshani(okukodwa ukuyenza isiblaza njengesibhakabhaka, okuphuzi nokuluhlaza njengotshani. kulokhu kungasetshenziswa) -- Umfundi ukhetha ibhuloki eyodwa ezomela umbala awuthandayo wenhlama yokudlala ezosebenziswa esontweni. 5.2 Ukudweba igrafu Okumele izinto -- Amabhuloki apakishiwe ngokwemibala phezu kwephosta. eziqoqiwe 5.3 Ukufunda nokuhumusha ithebula Xoxa bese usho ngezinto eziqoqiwe -- Ngokulandela ukukhetha kwabafundi umbala abawuthandayo kulelisonto kuzoba zahlelwa umbala ophuzi .   Okuluhlaza okuphuzi Okuluhlaza Blue okwesibhak- Yellow Green okotshani abhaka 2 4 2 239   Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 37 Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto) 240 ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe 1.1 • Ukwethula inombolo u 0 (uziro/okungekho)nokuthi ichaza ukuthini Usuku olu-1 Bala izinto Bebala bephimisela: Bala izinto ezisetshenziswa njalo ukufika e 10 ukusukela ku- 0 Bala uyaphambili ubuye uye emumva ufike e- 10 Amaculo zezinombolo nemilolozelo Ukugcizelela ukubala ngakubili besenzisa umlolozelo Izibalo IBANGA R Ukugcizelela ukubalwa kwezinombolo ezimele isikhundla: Uthisha upakisha umugqa wezinto ezi- 6. Khomba into ngayinye ube ubala eyokuqala, eyesibili, eyesithathu, eyesine, eyesihlanu, eyesithupha. Ukugcizelela umqondo “wokuningi” noku “mbalwa” Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA. Shaya izandla izikhathi ezimbalwa. Uthisha uzishaya izikhathi ezi 10 Buza umbuzo yiliphi ihlombe elishaywe kakhulu/ kancane Uthisha uyachaza ukuthi u 0 uchaza “okungelutho” nokuthi ukubala ngokwangempela kuqala 1 Ukunyakazisa umzimba -- Uthisha ukhombisa abafundi igama lenombolo u 0 -- Yenza abafundi bakhombe isitho somzimba esingakhombisa okungekho (0) isib. o Umilomo yabafundi o Iminwe yabafundi  1.1 Izinto eziphathekayo usebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D Bala izinto -- Uthisha ubeka into yokubala eyodwa esandleni sakhe esisodwa, angibeki lutho Izinto zokubala kwesinye isandla. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Uvula isandla sakhe abonise abafundi into yokubala eyodwa, bese evula lesi esinye 0 isandla abonise abafundi ukuthi asinalutho. -- Lomsebenzi ungenziwa ngokuthi uthisha asebenzise nabafundi. Okucishe kuphatheke usebenzisa izimo ezinhlangothi mbili noma izithombe 2-D -- Uthisha ukhombisa abafundi amafuleshikhadi angenazithombe nophawu lwenombolo 10.
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 37 Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto) ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe CAPS 1.1 • Yethulela abafundi ukuthi inombolo 10 ichaza ukuthini Usuku olu-1 Bala izinto Bebala bephimisela: Bala izinto ezisetshenziswa njalo ukufika e 10 Amaculo zezinombolo nemilolozelo Bala uyaphambili ubuye uhlehle ufinyelele e-10 Khetha imisebenzi embalwa Ukubala behuba ukusuka 0-10 Ukugcizelela ukubala ngakubili besebenzisa imilolozelo Ukugcizelela ukubalwa kwezinombolo ezimele isikhundla: Uthisha upakisha umugqa wezinto e 6. Khomba into ngayinye ube ubala eyokuqala, eyesibili, eyesithathu, eyesine, eyesihlanu, eyesithupha Ukugcizelela umqondo “wokuningi” noku “mbalwa” Shaya ihlombe izikhathi eziningi …… IMA. Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ulishaya izikhathi ezi 10 Buza umbuzo yiliphi ihlombe elishaywe kakhulu/ kancane Ukunyakazisa umzimba Yenza abafundi: -- Ngababili ukusukela kwinombolo ye 10 ngemizimba yabo (abafundi 4) Sika izinombolo zamabhokisi -- Bala ukufika 10 benyakaza nesigqi sesigubhu. -- Ukuphakamisa iminwe. -- Ukudweba inimbolo 10 enhlabathini/ phansi endlini/ phansi ngaphandle uphinde uhambe phezu kwakho. -- Gxuma izkhathi ezihlanu. -- Beka izinombolo zamakhadibhodi “esikhwameni sezinto ezithintwayo”. Amafleshikhadi ezimpawu zezinombolo -- Iba nesethi yamafleshikhadi anezithombe ezimele inombolo isib. amabhola amabili ezinkulu ekhadini elibonisa inombolo 2. Umfundi “uthinta” izinombolo ezisesikhwameni baziqhanise namakhadi 241 Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 37 Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto) 242 ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe Izinto eziphathekayo usebenzisa izinto ezinhlangothintathu3-D Yenza abafundi ukuba: -- Bakhiphe, babeke kahle izinombolo zabo zocingo besebenzisa amakhadi ezinombolo Amakhadi anezinombolo zabafundi amakhulu. Bachazele ngo 0, ukuthi umele 10. zocingo Izibalo IBANGA R -- Thuthukisa ikhono lokonga izinombolo ngokubenza bakhiphe bapakishe kahle izinto zokubala ezinhlanu noma yiziphi izinto ngzindlela ezahlukene. Isib. 1 7 8 0 4 3 5 6 9 2 Uma kubalwa, isibalo sezinto asiphazanyiswa ubungako bazo, noma isikhundla, noma ukuthi ziwuhlobo olulodwa. Isibonelo: -- Hlela izinkinobho 10, amapensela, amahula hups10, abafundi 10.njl. -- Zibale ngendlela eyahlukile isib. Zibale zisabalele, zindawonye, sisemgqeni, noma zibekwe isitaki enye phezu kwenye. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 37 Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto) ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe CAPS Okucishe kuphatheke usebenzisa izinto ezinhlangothi mbili noma izithombe 2-D Yenza abafundi ngokwemiyalelo kathisha: -- Babeke izinto ngokwamaqoqo ambanakanya izinombolo 1 uku 10 babuye bazibale Izinto eaisekilasini lezizinto bephimisela. Uthisha uhlukanisa abafundi abenze amaqoqoqo amahlanu. Yenza abafundi ukuba: -- Bahlele futhi bahlanganise amakhadi ezithombe, amafleshikhadi anamachashazi, izimpawu zezinombolo, namagama ezinombolo ezihleleke ngendlela efanele ukufika 10 isib. Isethi yamakhadi anezithombe ukufika 10 Isithombe Isithombe Isithombe sento 1 sezinto 2 sezinto 3 kunye kubili kuthathu 0 -- Pakisha inombolo yezinto zokubala ngaphezu kwekhadi lechashazi ngalinye Izinto zokubala 243 Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 37 Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto) 244 ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe 2.1 • Dlala umdlalo wephethini– “Isikoshi” Usuku olu-1 Amaphethini Kuxutshwe nesifundo sokuvocavoca umzimba Isifundo samAkhono Empilo okusazibalo Ukunyakazisa umzimba mdwebo -- Bahambe bazungeze ikilasii.uma uthisha enza uphawu oluthile, noma uma umculo Isibonelo sephethini enikeziwe Izibalo IBANGA R uthula, uthisha ubiza igama lomfanekiso/ isimo. Abafundi benza lesosimo ngeminwe edwethswe phansi yabo.Bangabuye bezenze iqembu bese benza isimo esithile ngemizimba yazo . -- Dweba iphethini ngezansi phansi endlini/ phansi ngaphandle noma kuveranda ukwenzela ukuthi abafundi bazonyakaza ngendlela thize.   Xoxa ngamaphethini isib. -- Buza imibuzo efana nalena elandelayo: -- ”Yisiphi isimo esiza emuva kukanxande osekuqaleni?” -- “Yisiphi isimo esiza ngaphambi kwendilinga osekuqaleni? Abafundi balandela iphethini ngalendlela elandelalayo: -- Uthisha uthi: “Jabu, ugxuma ngaphambi kuka Thandiswa” ,kanti wena Musa,ungagxuma ngemuva kuka Kabelo” -- Gxumela kunxande ngezinyawo zombili. -- Gxumela kunxantathu ngonyawo langakwesobunxele. -- Gxumela esikweleni ngonyawo langakwesokudla. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Gxumela kundilinga ngezinyawu zombili ujikise umzimba wakho ngenkathi umi kundilinga. -- Qedela iphethini.
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 37 Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto) ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe CAPS 2.1 izinto eziphathekayo usebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D Umfundi ngamunye uthola lemifanekiso elandelayo: Amaphethini -- Umfundi ngamunye uthola lemifanekiso elandelayo: okusazibalo mdwebo Uthisha wakha iphethini ngezimo zakhe Yenza abafundi: -- Bakopishe iphethini besebenzisa izimo ezingenhla. -- Ukuzakhela amaphethini ngemifanekiso abayinikiwe. 3.1 Ukulandela izinkomba ukunyakaza noma ukuzibeka endaweni ethile Imiyalelo evela kuthisha. Usuku olu-1 isikhundla,indawo • Thuthukisa ukuqonda izinkomba ngokulandela imiyalelo kanye nesinxele, kanye Amagama asetshenziswayo: nokubukeka nesokudla kwayo Phezulu/phansi Ukunyakazisa umzimba Phakathi/ phandle Yenza ukuba abfundi balandele imiyalelo kathisha: Phezulu/ phansi -- Buka phezulu /buka phansi/buka ukhuphuke. Phambili/ emuva -- Goba ubheke phansi / goba uye ngezansi. Ngaphambili/ ngemuva -- Phakamisa unyawo lwangakwesokunxele /phakamisa unyawo lwangakwesokudla. ngaphezulu/ ngenhla/ ngaphansi/ -- Gaqa ngamadolo uzungeze itafulu. ngezansi -- Hamba uyephambili/hamba uyephambili. lelicala/ elinye icala -- Faka izandla zakho phakathi / zikhiphe. Eceleni kwesobunxele/ kwesokudla -- Mana ngakwesokudla lesitulo/ mana ngakwesokunxele lesitulo Phakathi -- Mana ngaphambi kwesitulo sakho/ ngemuva kwesitulo. -- Mana phakathi kwezitulo ezimbili. -- Buka ngakwesokudla / buka ngakwesokunxele -- Phenduka ngonyawo lwakho lwangakwesokunxele 245 -- Phenduka ngonyawo lwakho lwangakwesokukudla. Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 37 Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto) 246 ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe Izinto eziphathekayo usebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D Ibhodi Abafundi mabenze lokhu okulandelayo ebhodini: -- Dweba uqhubeke uzungeze indingilizi   Izibalo IBANGA R -- Dweba ulayini usuke ngakwesobunxele uye ngakwesokudla   -- Dweba imigqa esuka phansi iya phezulu.   -- Uthisha udweba amachashazi amabili bese abafundi bedweba umugqa owahlanganisayo.   Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 37 Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto) ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe CAPS 5.1 • Gcizelelwaulwazi lokuphathwa kolwazi oluqoqiwe Usuku olu-1 Qoqa uhlele izinto izinto eziphathekayo usebenzisa izinto ezinhlangothintathu 3-D -- Uthisha uyaxoxa ezama ukuthola ukuthi umfundi ngamunye uya kanjani esikoleni. -- Wakha okusazibalomudwebo omele abafundi abahamba ngezinyawo, ngethekisi, ngezimoto zabazali nalabo abeza ngebhasi. Isib.   Izithombe zamabhuku zethekisi, ibhasi, imoto, abafundi abahambayo. Uma ungenazo izithombe ungaciciyela 5.2 uzidwebele ezakho Okumele izinto eziqoqiwe 4 2 3 1 5.3 Xoxa bese usho -- Ukuhlaziya imiphumela ngokusebenzisa imibuzo izinto eziqoqiwe zahlelwa 247 Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 38 Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto) 248 ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe 1.1 • Gcizelela ulwazi olutholwe evikini 37 oluxuba izinombolo 0 ukuya 10 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma: Bala izinto ezisetshenziswa njalo ukufika e -10 Bala uyaphambili uye emumva ufike e- 10 Ukubala behuba ukusuka ku 0 ukuya 10 noma Izibalo IBANGA R Gcizelela ukubala ngakubili besenzisa umlolozelo Gcizelela ukubalwa kwezinombolo ezimele isikhundla: Ungakhetha eminye yemisebenzi Uthisha upakisha umugqa wezinto e 6. Khomba into ngayinye ube ubala eyokuqala, eyesibili, eyesithathu, eyesine, eyesihlanu, eyesithupha Gcizelela umqondo “wokuningi” noku “mbalwa” Imilolozelo yezinombolo nezingoma Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA. Shaya izandla izikhathi ezimbalwa. Uthisha uzishaya izkhathi ezi 10 Buza umbuzo yiliphi ihlombe elishaywe kakhulu/ kancane Ukunyakazisa umzimba -- Uthisha ukhombisa abafundi igama lenombolo u 0 -- Uthisha udweba izindilinga 11 (0 ukuya10) izindilinga enkundleni yokudlala noma Izikhwanyana zokudlala 10 besebenzisa amahulahubhu. Ubhala izinombolo 0 ukuya 10 ngaphakathi kwendilinga Dweba izindilinga emhlabathini, ngayinye. Uthisha ubiza inombolo kuthi umfundi aphonsele isakana lokudlala ngaphandle phansi noma endlini phansi endingilizeni ebiziwe noma usebenzise uhulahubhu -- Khumbuza abafundi ukuthi u 0 uchaza okungelutho.Uma umfundi ephonsa isakana lokudlala kwindingiliza engu 0 uzophuma emdlalweni -- Umfundi uphonsa isakana lokudlala kwindilinga ehamambisana nedothi ne/ noma ikhadi lesithombe eliboniswe nguthisha. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Umfundi uphonsa isakana lakhe endilingeni ebonisiwe kwiphawu -- Qhubeka usebenzise amakhadi amagama ezinombolo ngendlela efanayo.
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 38 Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto) ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe CAPS 1.3 Bona bese ukhomba izimpawu namagama ezinombolo Isethi yamakhadi lezinombolo embandakaya izinombolo 0-10 Izimpawu Sebenzisa izinto ezinhlangothi mbili 2-D noma izithombe namagama Masidlale umdlalo: ezinombolo Amakhadi ambandakanya izinombolo -- Uthisha ubhala igama lenombolo kwi cala elilodwa lekhadi abhale uphawu lwenombolo kwelinye icala lekhadi afake izinombolo. 1-10 negama lenombolo kwicala elilodwa, nophawu lwenombolo kwlinye icala. -- 0 ukuya 10 (Sebenzisa amasethi ambalwa). (Yakha amasethi ambalwa ukuze umfundi -- Abafundi bafunda igama lenombolo baqagele uphawu lwenombolo abe nekhadi lakhe). -- Baphendukezela ikhadi bazilungise. 1.4 • Ukwethula izinombolo ezimele isikhundla– eyokuqala, eyesibili, eyesithathu, Usuku olu-1 eyesine, eyesihlanu, eyesithupha Chaza, qhathanisa bese uhlela Lolulwazi luthuthukiswa kangcono ngokuhamba kwesikhathi ngokusetshenziwsa izinombolo nokuphawulwa kwezimo zemvelo njengoba zenzeka ekilasini isib.ukuma ulayini uma bephumela ngaphandle “uSiya usekuqaleni,uHelenungowesibili .......” Ukunyakazisa umzimba -- Yenza ukuba abafundi benze umqhudelwano wokugijima.Ngubani ubesekuqaleni, ekuqaleni, ngubani ophume isibili, kanti ngubani obesekugcineni? Dlala umdlalo – “Iyona yiphi”? -- Cela abafundi ukuba bahlale ezitulweni ezinhlanu benze ulayini. -- Uthisha uthi: “NgicaBanga ngomunye walababafundi. Umfundi wembethe ijezi elibomvu.” -- Eqala ngomfundi ohlezi phambili, uqala ngomfundi uqhubeka nolayini, ethinta umfundi ngamunye abuze: ingabe umfundi usekuqaleni, ungowesibili, ungowesithathu? Yenza ukuba abafundi aba-5 bame ezitebhisini ngaphandle. Uthisha ubeka ikhadi lophawu lwenombolo ngaphansi kwesitebhisi sengane ngayinye. Ngibonise ukuthi yimuphi umfundi omi: -- Esitebhisini sokuqala. -- Esitebhisini i sesibili. Izithulo ezinhlanu -- Esitebhisini sesithathu njl. Isethi yamagadi ezimpawu zezinombolo 249 Umfundi osesitebhisini sokuqala uphakamisa ikhadi lophawu lwenombolo kuphela uma ezimbandakanya izinombolo 1 ukuya 10 impendulo iphume kubafundi abasekilasini lalowomfundi.Qhubeka uze ufike kunombolo 6. Ciciyela uma kungenazinyathelo Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 38 Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto) 250 ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe 1.7 • Xazulula izibalo zamagamau ukukhuluma nokuchaza izixaxululo zezinkinga Usuku olu-1 Ukuhlanganisa Inombolo- 10 nokususa Ukukhuluma: Ukubala izinto abazisebenzisa njalo kufinyelele e-10. Bala uyaphambili noma uhlehla ufike 10. Izibalo IBANGA R Gcizelela umqondo “wokuningi” noku “mbalwa” Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA. Shaya izandla izikhathi ezimbalwa. Uthisha uzishaya izkhathi ezi 10 Buza umbuzo yiliphi ihlombe elishaywe kakhulu/ kancane Izibonelo: 1. Bekunamantombazana a 5endlini kwangena amanye amahlanu. Sekunamantombazana amangaki manje? 5 no 5 → 10. 2. Bala izinto zokubala e 7. Bala okubili uqhubeka.Bala okukodwa uqhubeka. Kungaki sekukonke? 7 no 2 no1 → 10. 3. Kunezinto zokubala 10 phezu kwetafula. Kusele 4 kuphela. Zingaki ezisusiwe? oku 10 susa oku 6 → 4. Izinto zokubala 4. Unamamabula awu 10 . Ususa ama 3. Mangaki asele? oku10 susa uku 3→7 5. Wenze amakhekhe a10. Uthengise amakhekhe ama 2. Unamangaki asele? 3.1 • Landela izinkomba unyakaza noma ukuzibeka endaweni ethize ekilasini Usuku olu-1 Isikhundla, isimo Ukunyakazisa umzimba nokubukeka -- Uthisha ucela abafundi ukuba bame ngemuva ekilasisini (ukuvuleka komnyango kwento kuchaza ingaphambili lekilasi) -- Uthisha ucela abafundi ukuba bame ecaleni elilodwa lekilasi/ kwelinye icala lekilasi -- Uthisha ucela abafundi ukuba bame ngaphambi kwekilasi. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola izinto eziphathekayo usebenzisa izinto ezinhlangothintathu 3-D Umsindo unencazelo. -- Abafundi balalela: Insimbi ekhalayo -- insimbi. Impempe -- Impempe . Nanoma yikuphi okushaywayo uma -- Izinsimbi zomculo. kuculwa -- Shayanisa amabhuloki amabili kwenye Amabhuloki amabili okhuni
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 38 Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto) ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe CAPS 3.1 Abafundi bavala amehlo basho umsindo wensimbi,noma impempe noma izinsimbi zomculo. Isikhundla, isimo -- Abafundi bavala amehlo bese besho ukuthi umsindo uphumaphi.Baqale baphonse nokubukeka isikhwama sikabhontshisi ngalapho kuvela khona umsindo bese besho ukuthi umsindo kwento wani lowo isib. Ngaphambi kwekilasi,maduze nekhona lezincwadi njll -- Uthisha utshela abafundi aba-4 ukuba bame ezidongeni zekilasi.Abafundi aba-4 emacaleni omane ekilasi ,ngamunye aphathe ithulusi(insimbi, impempe, insimbi yomculo namabhuloki amabili) -- Uthisha utshengisa ngesandla sakhe kumfundi ngamunye ukuthi enze umsindo ngethulusi lakhe isib.insimbi kuphela. -- Abanye abafundi batshengisa ngalapho kuqhamuka khona umsindo ngokukhomba khona,isib. Insimbi.. -- Ukugcizelela ulwazi lokwesokunxele nesokudla,thumela labo bafundi ababili ebebemi ngaphambili nangemumva nekilasi baphindele kwabanye ekilasini. -- Phinda wenze lomsebenzi ugxilise emsindweni ophuma ngakumacala esokudla nesokunxele lekilasi. -- Abafundi basho “esokunxele”uma umsindo uphuma esandleni sokunxele “esokudla” uma umsindo uqhamuka ngasesandleni sokudla. Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezi- 3-D Abafundi basebenzisa amabhuloki isib.Susa ibhuloki ulise esitulweni Lise mumva/liphambili. Ima ngakwesokudla kwesitulo/ima ngakwesokunxele kwestulo. Ibhuloki nesitulo Ima phakathi nezitulo. Hlela izicathulo ngesokunxele nesokudla izicathulo Sebenzisa izimo noma izithombe eziphathekayo ezi- 2-D Yenza abafundi baqedele leliphepha lokubhalela usebenzisa amakhilayoni ukudweba umugqa phakathi kwemigqa.isib. Iphepha lokubhalela nekhilayoni 251 Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda: Isonto 38 Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto) 252 ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe 4.2 Qhathanisa uhlele izinto eziphathekayo usebenzisa amagama afaneleyo ukuchaza hadi lokulinganisa ubudeitheyiphu ubude yokukala Ubude • Ukukala ubude babafundi ngetheyiphu Ukunyakazisa umzimba   Ishadi lobude Height Chart Izibalo IBANGA R -- Ukubheka kumathemu okuqala neyesithathu lapho ubude babafundi bakalwa khona kusetshenziswa izandla eshadini lobude. -- Akuphindwe kukalwe abafundi. -- Uthisha ubeka itheyiphu yokukala eduze nezithombe zezandla eshadini lobude -- Ubude babafundi buyakalwa futhi -- Yenza abafundi bazi ukuthi kusetshenziswa isikali esilinganisiwe okuyilesi esisetshenziswa ngomama uma bethunga izingubo.. -- Njengamanje akusizo izandla ezi-10 kodwa imitha elilodwa 10 amasentimitha ubude. -- Abafundi sebengaqhathanisa ubude babo.Ubani omude kakhulu/nomfishane kakhulu ekilasini? Sebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi-3-D -- Umfundi ulala phans, abanye babeka amabhuloki (alingana ngobungako) belandela umzimba womfundi olele. -- Uthisha ubanika umyalelo “Yenzani lokho okudana/nokufishanyana kunomgani wakho” Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 39 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Amanothi ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO Acacisayo 1.1 • Gcizelela ukuqonda inombolo-10 Usuku olu-1 Bala izinto Ukukhuluma: ukubala izinto uze ufike e-10 nsukuzonke. Ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-10. Ukubala okusakuhuba-0-10 Gcizelela ukubala ngokwesikhundla; Uthisha upakisha izinto ezi-6 emgqeni Ukhombainto eyodwa ngesikhathi bebala owokuqala,owesbili, owesithathu, owesine oweshlanu… Gcizelela ulwazi “okuningi” no “okumbalwa”. Isakana lokudlala nobhasikidi Shaya ihlombe izikhathi eziningi …….IMA Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya ihlombe ka -10. Buza umbuzo ukuthi ihlombe likhale ka”ningi/kambalwa Ukusebenzisa umzimba Yenza abafundi ba; -- Yisho umlolozelo wezinombolo usebenzisa iminwe emihlanu. -- Balaizikhawu lapho uthisha eshaya phezu kwetafula bese bekopisha uthisha -- Shaya ihlombe izikhathi ezi-10 -- Bala ngaso lesosikhathi ulandela isigqi esithile lapho abafundi behla ngezitebhisi,bagxuma ngonyawo olulodwa ungena uphuma ngesondo.. -- Shaya ngonyawo ulandela isigqi esithile. -- Abafundi abalishumi bami indilinga nobhasikidi phakathi nendawo baphethe isakana likudlala.abafundi mabaphonse isakana lokudlala kubhasikidi bazoqhubeka bephonsa baze bafike e-10. Abafundi ababale bephimisela ngesikhathi bephonsa.Phinda lomsebenzi baze baphonse bonke abafundi. 253 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 39 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 254 Amanothi ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO Acacisayo 1.1 Ukusebenzisa izimo nezithombe konhlangothi mbili-2-D Bala izinto Ukuhlukanisa ikilasingamaqembu . -- Uthisha unika abafundi amaphazili ezinombolo. Izibalo IBANGA R -- Abafundi bathola baphenye zonke izinto ezinokwenzeka. -- Abafundi bajika idayisi okulona elizosinika ukuthi yiyiphi iphazili yezinombolo Ukwenza amaphazil afaka izinombolo azokwakha ngayo. kusuka koku-1 kufike e-10 izithombe ezi-6 kubili ezinh- Izinto lanu ezi-5 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 39 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Amanothi ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO Acacisayo 1.13 • Gcizelela ukuhlanganisa nokususa nemiphumela kufika-10 Usuku olu -1 Ukhlanganisa Ukukhuluma: ukubala izinto ufike e-10. nokususa Ukubala uya phambili nokubala uhlehla ufike ku-10 Amaculo nemilolozelo yezinombolo Gcizelela ukubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo. Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa” Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kube ka-10 Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elikhale kaningi /kancane Ukusebenzisa umzimba -- Uthisha ubiza abafundi aba-5 ngaphambili bese elokhu ebiza ngamunye umfundi kuze kufike ku-10. -- Abafundi babala bephimisa. 5 no 1→6. (yisho:okuhlanu nokukodwa kwenza isithupha) 6 no 1→7. 7 no 1→8. 8 no 1 →9. 9 no 1→10. -- Uthisha uphindisela abafundi bohlala phansi bebala behlehla.. 10 susa 1→9 9 susa 1→8 10 susa 2→8 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu-3-D Umfundi ngamunye uthola-10izinto zokubala Abafundi bahlala phansi.Umfundi ngamunye uthola-10 izinto zokubala nesivalo seplastiki. Yenza abafundi balandele imiyalo: Izivalo zamaplastiki isib. Isivalo sesitsha -- Pakisha-4 izinto zokubala esivalweni. Yengeza -4. Sekungaki sekukonke? 6 no 4→ 10 se-ayisikhilimu 255 -- Pakisha -10 izinto zokubala.susa oku-5.Kungaki okusele? Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 39 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 256 Amanothi ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO Acacisayo 1.13 Ukusebenzisaizimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Amaflashikhadi ezithombe afaka izinombolo 1-10 Ukhlanganisa -- Bala izinto ezingu-8ekhadini lesithombe.uma wengeza ezinye izinto 2-ekhadini nokususa lezithombe, sezingaki izinto manje? -- 8 no 2 →10. Pakisha inani lezinto zokubala lifane nenombolo Izibalo IBANGA R -- Bala izinto ezi-10 ekhadini lezithombe.Uma umboza izinto-3 zingaki ozibonayo? 10 susa Izinto zokubala 3→ 7. Pakisha inani lezinto zokubala lifane nenombolo. 1.4 • Qhathanisa amaqoqo amabili owanikiwe Usuku olu-1 Chaza, qhathanisa -- Kuningi kune… bese uhlea -- Kuncane kune…(kumbalwa) izinombolo -- Kuyalingana (kuyafana) Ukukhuluma: Ukubala ngezinto ufike ku-10 nsukuzonke Ukubala uya phambili nokubala uy mumva ufike ku-10 Ukubala usebenzisa umlolozelo namaculo ezinombolo Gcizelela ukubala ngakubiliusebenzisa umlolozelo wezinombolo Gcizelela ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa” Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-10 Buza umbuzo ukuthi ihlombe elikhale kaningi /mncane Ukusebenzisa umzimba -- Uthisha ubeka abafundi abayi-6 phakathi nehubhu waphinda wafaka abanye abangu-4 2 amahuphu kwenye ihubhu. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Uthisha “uyabuza”ingabe baningi abafundi,bambalwa noma inani elilinganayo kuyihubhu ngayinye. -- Abafundi bakhomba ukuthi yiyiphi ihubhu “elinokuningi kune” ne”nokuncane kune” nelinokulinganyo” inani labafundi”
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 39 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Amanothi ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO Acacisayo 1.4 Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D Chaza, qhathanisa -- Ukubeka izinto zokubala ezi-10, ezi-6 nezi-4 phezu kwetafula. izinto zokubala bese uhlea -- Ngaphandle kokubala qagela inombolo yalezizinto zokubala/amabhuloki asetafuleni. izinombolo -- Uthisha uyabuza”Ingabe izinto zokubala zingaphezu kwezi-7?Ingabe ziyalingana,zingaphezu kwe..,zingaphansi kune…,zimbalwa kune..,zanele,azenele -- Uthisha uyabuza “bhekani izimpendulo zenu ngokubala ngezinto zokubala.Kusondele kangakanani ukuqagela kwakho? Ukusebenzisa izimo nezithombe konhlangothi mbili -- Uthisha utshengisa amakhadi amabili anamachashazi amanani angafani nezithombe Amakhadi amabili anamachashazi kuwo. nezithombe -- Yenza abafundi basebenzise ulwazi lokuqhathanise amakhadi anezithombe namachashazi akuwo bese bekhomba “okuningi kuno…”” kuncane kuno..” “kuyalingana” 257 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 39 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 258 Amanothi ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO Acacisayo 3.1 Chaza ubudlelwano bezinto ezinhlangothi ntathu ezi 3-D ezimbili noma ngaphezulu Usuku olu -1 nobudlelwano bazo Isikhundla, isimo nokubukeka • Gcizelela esokunxele nesokudla Iphepha lezinyawo limakwe “esokunxele kwento Ukusebenzisa umzimba nakwesokudla” Izibalo IBANGA R -- Uthisha ubeka izinyawo kwesokunxele nakwesokudla ikilasi lonke. -- -- Abafundi bayagaqa ngezandla nangamadolo bekunyakazisa kanye kanye. -- Bayahamba phezu kwawo endleleni beyogeza izandla. -- Uthisha ubopha isinqamu sewuli esandleni sangakwesokudla somfundi. Uthisha ubanika imiyalo. -- Phakamisa umlenze wangakwesonxele. -- Beka unyawo lwangakwesokudla phezu kwesitulo -- Thinta idolo langakwesokunxele ngendololwane yangakwesokudla. -- Donsa indlebe yangakwesokunxele ngesandla sokudla Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Beka isandla sokudla ehlombeni langakwesokunxele nesandla sokunxele phezu Isinqamu sewuli ebomvu kwehlombe langakwesokudla kwenze kanyekanye. -- Zinkonkoshele (Phambanisa izingalo phezu kwesifuba).
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 39 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) CAPS Amanothi ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO Acacisayo 3.1 Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D Isikhundla, isimo -- Uthisha ubeka amathini ayi-7 etafuleni. nokubukeka -- Yenza abafundi basho ukuthi yiyiphi inombolo engakwesokunxele kunombolo-3,yiyiphi kwento inombolo engakwesokudla kwenombolo-6.yiyiphi inombolo ephakathi kuka-3 no-6. -- Yiyiphi inombolo yokuqala neyokugcina.   Amathini anezinombolo. 1 2 3 4 5 6 7 o 1 n -- Uthisha ubeka onodoli/nezimoto ezi-3 okulula ukuhlukanisekangokwezingubo nemibala phezu kwetafula. c r -- Uthisha ubuza imibuzo njenga; e o Yimuphi unodoli/imoto t engakwesokunxele? o Yimuphi unodoli/imoto e   engakwesokudla? Onodoli noma izimoto o Yimuphi unodoli/imoto u ephakathi nendawo? Ukusebenzisa izimo noma s izithombe ezinhlangothi mbili2-D -- Ngesikhathi soBucikoi obubonakalayo abafundi benza imidwebo besebenzisa izandla sokunxele nesokudla. -- Sika unamathisele ephepheni elitshengisa unyawo lwesonxele nelokudla. 2.1 • Ukwenza amaphethini abo Izimo namakhadi amaphethini. Usuku olu -1 Amaphethini Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D okusazibalo -- Abafundi bayaqala ukukopisha amaphethini kulawo abawanikiwe. mdwebo -- Ekugcineni abafundi bazozakhela amaphethini abo bese bewachaza. -- 259 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA: Isonto 39 Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto) 260 Amanothi ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO Acacisayo 2.1 Umsebenzi webhodi lamaphekisi: Ibhodi lamaphekisi namaphekisi. Amaphethini Yenza abafundi basebenzise kuqala isandla sokudla bese kulandela esokunxele, Amaphethini azokopishwa abafundi. okusazibalo bazosebenzisa izandla zombili ukubeka amaphekisi ebhodini lamaphekisi. mdwebo -- Uthisha utshela abafundi ukuthi abekwa kuphi amaphekisi isib. Izibalo IBANGA R o Emgqeni ophezulu. o Emgqeni ophansi. o Ohlangothini langakwesokunxele. o Ohlangothini langakwesokudla. o Phakathi nendawo. Yenza abafundi ba: -- Benza izimo phezu kwebhodi lamaphekisi ngamaphekisi anemibala. -- Uthisha uzakhela iphethini elula ngamaphekisi bese abafundi beyikopisha lephethini emabhodini abo. Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 40 Ukusebenzisa isontolama-40 ukubhekelela ulwazi olusele nezindawo zokufunda ezinenkinga. Ingxenye Isihloko Amazinga okuhlola yokuqukethwe CAPS Izinombolo, 1.1 Ukuqagela bese ubala ngokuphimisa uze ufike ku-10 (amaculo nemilolozelo yezinombolo izimpawu kanye nokuthuthukisa ulwazi lwezimombolo) Ukubala izinto nobudlelwane bazo Ukubala uya phambili nokubala uhlehle (0-10) Ukubala ngakubili (amaculo nemilolozelo yezinombolo) Ukuqonda ulwazi “lokuningi no“okuncane” (ukushaya ihlombe) Ukuqonda ukuthi ulishaye kangaki ihlombe kaningi/kancane,kaningi ngokuthe xaxa, kancane kakhulu Ukukhomba amakhadi ezithombe zezinombolo namachashazi kusuka-0-10 Ukwazi izimpawu zezinombolo 8, 9, 10 no 0 Ukubona amagama ezinombolo isishiyagalombili,isishiyagalolunye, neshumi no kungekho Ukuqedela ukulandelana okulula kwezinombolo kusuka 1-10 1.4 Ukubona nokukhomba izinombolo esimweni esejwayelekile isib, ubudala, irejista Ulwazi lwezinombolo Ukuhlukanisa phakathi kokuningi,okuncane,okulingene,okuningi ngokuthi xaxa,nokuncane kakhulu,uze ufike ku-10 Ukuqonda isikhundla sezinombolo– owokuqala, owesibili, owesithathu,owesine,owesihlanu,owesithupha 1.6 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo Amaqhinga okuxazulula izinkinga Ukuchaza ngamagama imicabango yakhe ngokudweba noma ukusebenzisa izinto eziphathekayo 1.7/1.13 ukuhlanganisa nokususa Uku xazulula izinkinga zokuhlanganisa nezokususa ngokukhuluma ufake izinombolo ezifinyelela e-10 Amaphethini 2.1 Ukukopisha,wandise bese wakha awakho amaphethini alalelwayo nokuxhumana Ukuqonda umdlalo wesikotshi/ugxa Amaphethini okusazibalomdwebo Isikhundla nesimo 3..1 Ukwazi ngolwazi lokuseceleni, phakathi, kwesokudla, kwesokunxele njll, (ijiyometri) Ukuqonda ulwazi lokuyaphambili nokuhlehla, phezulu naphansi, ukuya phezulu nokuya phansi, Isikhundla, isimo nokubukeka kwento kwesokunxele nakwesokudla 3.2 Bakwazi ukwakha iphazili enezingxenye okungenani ezi- 24 izingxenye izinto ezi 3-D kanye no 3.3 izimo ezi 2-D Ukubona nokukhomba indilinga, unxantathu isikwele nonxande 3.4 ukuhlukana kufane nse nxazombili Ukubona umugqa ohlukanisa phakathi izinxenye ezimbili zifane nse ezintweni Isilinganiso 4.2 Ukuqonda ukuthi nezinto ziyalinganiswa usebenzisa ithephu yokulinganisa Ubude Ukuqokelelwa 5.1 Ukwazi ukuqoqa, ukuhlela, ukudweba, ukufunda nokubeka okumele ulwaz (ukuhlaziya)izinto kolwazi ngokweshloko esisodwa. Ukuqoqa nokuhlela izinto 5.3 261 ukuxoxa nokuthula umbiko ngezinto eziqoqwe zahlelwa Izibalo IBANGA R
Izibalo IBANGA R INGXENYE YE – 4: UKUHLOLA 4.1 Isingeniso Umsebenzi wokuhlola uwuhlelo oluhleliwe oluqhubekayo lokukhomba, ukuqoqa, kanye nokuhumusha ulwazi ngokusebenza kwabafundi, usebenzisa izindlela ezahlukene okubandakanya izinhlobonhlobo zokuhlola. inezinyathelo ezine: • ukulungiselela nokuqoqa ubufakazi bomphumela, • ukuhlolwa kobufakazi, • ukubhala okutholiwe kanye • Nokusebenzisa lolulwazi ukuqonda okusiza ekuthuthukiseni abafundi ukuze benze kangcono ohlelweni lokufunda nokufundisa. Ukuhlola kufanele kubengezindlela ezimbili ngokuhleliwe (kuhlolwa ukufunda) kanye nokungahleliwe (kuhlolwa ukufunda).kuko kokubili kufanele abafundi baziswe ngokutholiwe ukwandisa ulwazi lokufunda izibalo. KumaBanga aphansi amaqhinga asemqoka okuhlola ngokuhlelekile kanye nokungahlelekile ukuhlola ngokubhekwa kwabafundi nguthisha, izingxoxo, isimo ngokwenza kanye nokubhaliwe. EBangeni R ukuhlolwa kufanele kube ngezingxoxo kanye nokubonisa ngokwenza. 4.2 Uhlola ngongakuhlelekile /ukuhlola kwansukuzonke Ukuhlolwa kokufunda kuwuhlelo oluqhubekayo lokuqoqa ulwazi ngokuphumelela komfundi.Ukuqhapha inqubekelaphambili yabafundi nsukuzonke kungukuhlola okungahlelekile, lokhu kwenzeka ngokubhekwa kwabafundi nguthisha, izingxoxo, isimo ngokwenza kanye nokuxhumana okungahlelekile kwasekilasini lokhu akufanele kubonwe njengohlelo olwahlukile emisebenzini efundwayo ekilasini. Ukuhlola okungahlelekile kwenza uthisha akwazi ukuqapha inqubekelaphambili yabafundi kanye nezinhlelo zokufundisa zosuku.Ukuhlola okungahlelekile kusetshenziswa: -- ukwaziswa kwabafundi ngokutholiwe -- ukukwazi ukuhlelela ukufundisa Ngezinye inkathi uthisha angagcina uhla lokubheka abafundi (checklist) azobhala kulo akuthola ngesikhathi ehlola inqubekelaphambili yabafundi, uthisha nabafundi Bangamaka umsebenzi owenziwe.ukuhlola okungahleliwe akuyona ingxenye yokuhlola okuhleliwe.imiphumela yokuhlola okungahlekile okwenziwa nsukuzonke akusetshenziselwa ukuphumelela komfundi. 4.3 Ukuhlola okuhlelekile Yonke imisebenzi yokuhlola kuhlelo lonyaka ithathwa njengokuhlola okuhlelekile.umsebenzi wokuhlola ohlelekile umakwa uphinde ubhalwe ngokuhlelekile nguthisha.lusetshenziselwa ukuphumelela nokudluliselwa kwabafundi eBangeni elilandelayo. Ukuhlola okuhlelekile kunika othisha ulwazi oluzokwenza akwazi ukubona inqubekelaphambili yabafundi ebangeni kanye nasesifundweni. Uthisha angabheka abafundi abayishumi ngesikhathi ngakho ke umsebenzi wokuhlola okuhlelekile ungenziwa ngamaqoqo amancane, kungathatha izinsuku ezimbalwa ukuhlola ikilasi lonke.zonke izinto zokusebenza eziphathekayo kufanele zibekhona njengokujwayelikele, (izinto zokubala eziphathekayo,ishadi lezinombolo njll.) 262 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R Ukuhlola okusetshenziswayo kufanele kuhambisane neminyaka kanye nokukhula komfundi. Ukuhlola kufanele kubhekelele ukukhula kwamazinga okucaBanga namakhono abafundi.ukwakhiwa kwalomsebenzi wokuhlola kufanele kufake ulwazi olufundiwe ngezindlela ezahlukene. Izinhlobo ezahlukene zokuhlola (ukubhekwa kwabafundi, izingxoxo, okwenziwayo kanye nokubhalwayo) kufanele inike umfundi ithuba lokukhombisa angakwazi ukukwenza, abanye abafundi bakhombisa ukwazi ngezindlela ezahlukene.Isib. -- abanye abafundi abakuthola kulukhuni ukufunda bayazazi izibalo -- Abanye abafundi Bangaba ngaphansi kwezinga elilindelekile lokukhula ngolimi lokufunda nokufundisa. Umsebenzi wokuhlowa awube izibalo ezingancikile olimini nasekufundeni. Uthisha makaqonde ukuthi yini okuhlolwayo .ulwazi lwezibalo namakhono angahlolwa ngezindlela ezahlukene. izinhlobo ezahlukene zokuhlola zilungele ulwazi namakhono kwizihloko ezahlukene ngokweminyaka ehlukene yabafundi.kuyasiza ukusebenzisa uhlu lokubheka ukusebenza kwabafundi ukubona ukukhula kwabo olwazini lwezibalo emaBangeni aphansi.iRubric ingasetshenziswa ukuhlola amakhono abafundi ekuxazululeni izinkinga zezibalo. 4.4 Uhlelo lokuhlola ukuhlola okuhlelekile Ukuhlola okuhlelekile kwezibalo kufaka ngaphezu kwesihloko esisodwa ezibalweni;kufanele onyakeni kufanele ufake lonke ulwazi lwezibalo nezihloko,akuyikho konke okufakiwe kuhlelo lwezifundo okuhlolwa ngokuhlelekile noma kubhalwe ngokuhlelekile.Izonombolo ukusebenza nobudlelwano kuthatha ama-60% wezibalo emaBangeni 1-3. ama-60% ukuhlolwa okuhlelekile kwiThemu ngayinye kunyaka wonke kufanele ugxile kwi-zinombolo ukusebenza nobudlelwano. Ingxenye ngayinye yokuhlola okuhlelekile ayizimeli emsebenzini ohlolwayo.ezinye izingxenye zihlolwa kanyekanye kanti ezinye zingahlolwa ngezikhathi ezihlukene Isib. amakhono okubala ngokweqa izinombolo angenziwa kanye nokunye kulomsebenzi: • Ukuqedelela ukubala ngokulandelana • Ukufunda nokubhala izimpawu zezinombol • ukubala Ukuhlola okuhlelekile okunezibalo zokuxazulula izinkinga ngokwenza amaqoqo noma ngokwabelana nokuhlola ukukwazi ukukala umthamo kungenziwa ngezikhathi ezihlukene. 4.5 Ukubhala nokubika ngokusebenza kwabafundi Ukubhala ngokusebenza kwabafundi kuyindlela uthisha agcina ngayo ulwazi lwezinga umfundi akulo kulowo mse- benzi ohleliwe.lolulwazi luveza ulwazi lokusebenza komfundi ukufika ezingeni olubekwe kwi CAPS .ulwazi ngokuse- benza komfundi malunike ubufakazi bokukhula komfundi kuleloBanga akulo nokuholela ekudluleleni eBangeni elilandelayo ulwazi olubhalwe ngokusebenza komfundi lungasiza ukuveza inqubekelaphambili ekufundeni naseku- fundiseni. Ukubika ngokusebenza komfundi kuwuhlelo olwazisa abafundi, abazali, isikole nabaxhasi ngenqubekelapham- bili yokusebenza kwabafundi, lokhu kungabikwa ngezindlela ezahlukene ezingafaka irephothi lokusebenza komfundi,imihlangano yabazali,njll.othisha kumaBanga onke parephotha ngamaphesenti kuzozonke izifundo. Ithe- bula elingezansi libonisa ubungako bamaphesenti ,amazinga kanye nezincazelo zawo: CAPS 263
Izibalo IBANGA R Amazinga namaphesenti abhalwayo ukubika ukusebenza komfundi Uphawu lokulinganisa Incazeloyokuqhuba komfundi Iphesenti 7 Umphumela ovelele 80 – 100 6 Umphumela oncomekayo 70 – 79 5 Umphumela osezingeni elanelisayo 60 – 69 4 Umphumela ogculisayo 50 – 59 3 Umphumela olingene 40 – 49 2 Umphumela ongagculisi 30 – 39 1 Umphumela ongalungile 0 - 29 4.6 Jikelele Losomqulu mawufundwe uhlanganiswe nalokhu okulandelayo: 4.6.1 National policy pertaining to the progrmme and promotion requirements of national Curriculam statement Grades R-12; and 4.6.2 The policy document, National Protocol for Assessment Grades R-12 4.7 Izibonelo zohla lokubheka ukuhlolwa okuhleliwe kweBanga R Izibonelo zohla lokuhlola ezinikeziwe ngezansi zeBanga R. Inhloso ukusiza othisha ukuhlelela nokusebenzisa ukuhlola okuhleliwe ngendlela eqhubekayo. IBanga R Uhla lokubheka ukuhlolwa kukaThemu 1 Ingxenye Ulwazi Izinto ezibhekwayo √ noma x Umbiko yokuqukethwe Izinombolo, ukubala Qagela bese kubalwa sakuhuba kufinyelele koku- izimpawu 5 (amaculo ezinombolo nemilolozelo kufakwe nobudlelwano ekuthuthukisweni kolwazi lwezinombolo) bazo Ukubona Ukbona izinombolo esimweni esejwayelekile isib. Irejista izinombolo Ukuqonda izinombolo ezisho isikhundla (isib. Ngesikhathi sokuya endlini yangasese) Umqondo Ukuqonda okukodwa -nokukodwa –okuhambisanayo wezinombolo (ishadi labasizi ngesikhathi sezidlo ezilula) Ukukhomba Ukubona izithombe zezinombolo namakhadi amachashazi uchaze izinombolo afaka inombolo ukunye eziphelele Ukwazi uphawu lenombolo 1 Ukubona igama lenombolo kunye Ukuxazulula Ukusebenza kwezinto eziphathekayo izinkinga Ukuchaza imicabango ngamagama nangezithombe noma izinto eziphathekayo Amaphethini Kopisha, wandise Ukubona amaphethini kokusizungezile nokuxhumana bese wakha Ukukopisha , ukwandisa ,nokwakha amaphethini amaphethini angawakho angawakho 264 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R IBanga R Uhla lokubheka ukuhlolwa kukaThemu 1 Ingxenye Ulwazi Izinto ezibhekwayo √ noma x Umbiko yokuqukethwe Isikhundla Ukubona , Ukubona , ukukhomba nokusho amabhola nesimo ukukhomba Ukubona, ukukhomba nokusho amabhokisi (ijiyometri) nokusho izinto ezi-3-D Ukubona, Ukubona, ukukhomba nokusho izimpawu ezingezakho , ukukhomba izimpawu zaBangani nezabafundi afunda nabo nokusho izimo/ Ukwakha okungenani iphazile yezingcezu ezi-6 nezithombe ezi 2-D Ukukhombisa ukukwazi ukuhlukanisa phakathi kwezinto “ezisobala nezizungezile esithombeni” Izimo IJIYOMETRI Ukukhomba nokubona indilinga Ukukhomba nokubona unxantathu Ukukhombanokubona isikwele Chaza, uhlele bese Qhathanisa ikuphi ezintweni ezimbili eziqoqelwe ndawonye uqhathanisa izinto ezinkudlwana, ezincanyana, ezinkulu kakhulu, nezincane ezi 3-D ngokwe: kakhulu Hlela izinto ngo: Bungako - okukhulu no kuncane, Umbala – imibala eyisisekelo (obomvu, ophuzi, noluhlaza okwesibhakabhaka) Izimo – indilinga, unxantathu, nesikwele Izinto ezigingqikayo Izinto ezishibilikayo Ukubona umugqa Ukubona umugqa ohlukanisa izinhlangothi kabili kufane ohlukanisa nse kuwena izinhlangotho ezibili zilingane futhi zifane nse ngo: Ubudlelwane Ukwazi ngaphambili/ngemumva besikhundla: Ukwazi ngaphezu kwe, phezulu, ngaphansi, ngezansi Isikhundla sezinto Ukwazi ngaphakathi, ngaphandle ezimbili noma Ukwazi phezulu, phansi ngaphezulu ngokuxhumana nomfundi Inkomba Ukuqonda ulwazi: ukuya phambili, ukuya emumva, phambili, emumva Isilinganiso Isikhathi Ukusebenzisa amagama anjenge usuku, ubusuku,ukukhanya, nobumnyama,ntambama, ukuchaza izikhathi zosuku Ukuhlela izehlakalo eziqhubekayo empilweni yansukuzonke (uhlaka lwansukuzonke) Ukukhombisa ukuqaphela izinsuku zesonto, izikhathi zonyaka, nesimo sezulu Ukwazi usuku lokuzalwal lwakho Ubude Ukuhlukanisa phakathi kokude, ukujana, okude kakhulu, okufishane, okufishanyana, okufishane kakhulu (ishadi lokulinganisa ubude) Ukuqokelelwa Qoqa, uhlele, Ukukwazi ukuqoqa, ukuhlela, ukudweba,ukufunda kolwazi udwebe, ufunde nokuveza (ukuhumusha) izinto ngendlela eyodwa ukhombise ulwazi ezakheke ngayo AMAPHUZU OKUGCINA: CAPS 265
Izibalo IBANGA R IBanga R Uhla lokubheka ukuhlolwa kukaThemu 2 Ulwazi Uku- Ulwazi Izinqumo √ noma x Lwezinombolo phawula Izinombolo, Ukubala Qagela, ubale sakuhuba kuyofika ku 7 (cula, isho izimpawu imilolozelo) nobudlelwano Bala uya phambili ubuye uhlehle (1 – 4) bazo Ukwazi ulwazi lwamagama njenga okuningi / okungconywana. Ukubona Ukubona izinombolo ezimweni ezejwayelekile njenge Izinombolo nombolo yendlu, ikheli. Ukubona bese Khomba, izithombe zezinombolo namakhadi amachashaza Uchaza Izinombolo Ukwazi izimpawu zezinombolo 1, 2, 3 ,4 eziphelele Bona amagama ezinombolo Ulwazi Uyakwazi ukbeka okunye nokunye ngokuqondana Lwezinombolo Hlukanisa phakathi kokuningi, okuncane okuyingcosana Ukubona umehluko kwimali ewuhlweza Ukuxazulula Sebenzisa izinto eziphathekayo Izinkinga Chaza ngamagama noma ngemidwebo Zezinombolo Xazulula izinkinga zezibalo ngokukhuluma ezokuhlanganisa nokususa kufika kunombolo 4. Amaphethini Ukukopela, Kopela, qhuba bese wakha amaphethini usebsnzisa izinto, nokuxhumana uqhube, wakhe izimo nemali. amaphethini Isikhundla Ukubona, Akha iphazili elinezingcezu eziyi 12 nesimo ukhombe, bes Khombisa ikhono lokuhlukanisa phakathi kwezinto (ijiyometri) unika igama lezimo eziphambili nezingemuva esithombeni. ezinhlangothimbili Izimo Bona, khomba bese usho igama likanxantathu ezibalombhalo Ubona umumo kanxantathu Ukuchaza, uhlele Qhathanisa amaqoqo ezinto amabili usho ukuthi yiziphi bese uqhathanisa ezinde noma ezimfushane izinto ezinhlan- Hlela izinto ngezimo - yinde/imfushane gothintathu: imibala izimo Akha izimo ezinh- Sebenzisa amabhuloki langothintathu Bona umugqa Bona umugqa ohlukanisa kabili kulingane futhi kufane ohlukanisa kabili ezintweni eziseduze nawe kulingane kufane Uyakwazi ukusebenza kwizinhlangothi zombili Ubudlelwano Ukuqonda ubudlelwano phakathi komfundi nezinto ezimbili nendawo okuyo noma ezintathu Isilinganiso Isikhathi Uyazi izinsuku zeviki,izikhayhi zonyaka njll – imilolozelo namaculo Uyalwazi usuku lwakhe lokuzalwa (phinda uhlole) Ubude Uyazi umehluko kokkude nokufushane Ukuqokelelwa Qoqa, Qoqa ,hlela , dweba, funda beseudweba okumele ulwazi kolwazi hlela,dweba,funda bese ubhla izinto ezimela ulwazi ISILINGANISO SOKUGCINA: 266 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R IBanga R Uhla lokubheka ukuhlolwa kukaThemu 3 Ulwazi Ulwazi Izinqumo √ noma x Phawula lwezbalo Izinombolo, ukubala Qagela bese ubala sakuhuba ufike ku- 7 (amaculo izimpawu ezinombolo nemilolozelo) ukuze athuthuise ulwazi nobudlelwano lwezinombolo bazo Bala uya emuva naphambili (1-7) Bazi ukuthi ihlombe ulishaye kangaki kakhulu /kancane Ukubona Babona izinombolo esimeni esijwayelekile isib.iminyaka, izinombolo irejista (uhlole njalo) Thola bese Thola izithombe zezinombolo namakhadi anamachashaza uzichaza ufike ku- 7 izinombolo Yazi izimpawu zezinombolo - 5, 6, 7 Bona amagama ezinombolo –kuhlanu, isithupha,isikhombisa Ulwazi Hlukanisa phakathi kokuningi,okuyimbijana,nokulinganayo,o lwezinombolo kuningi nokumbalwa ufike- 7 Bona imibala nezinhlobo zezilwane emalini engamaphepha yase Mzansi. Ukuxazulula Sebenzisa izinto eziphathekayo izinkinga Chaza ngendlela ocaBanga ngayo ngamagama,nangokudweba noma ngezinto eziphathekayo. Xazulula izinkinga zokuhlanganisa nokususa ngomlomo ufike ku- 7 Amaphethini Kopisha qhuba Kopisha ,uqhube bese uzakhela awakho amaphethini nokuxhumana bese uzakhela usebenzisa izithombe awakho amaphethini Isikhundla Buka uthole Yakha okungenani izingcezu eziyi-18 zephazili nesimo bese ubize (ijiyometri) onhlangothimbili- 2-D izimo/ izithombe Izimo ezisazibalo Bona ,uthole bese usho izimo eziyisikwele. mdwebo Qonda isimo sezimo ezejwayelekile esezifundiwe kuze kube manje (ukugcina ismo singashintshile) Yakha izinto ezinh- Yakha izimo ezintweni nangezibonelo ozinikiwe langothintathu 3-D Kopisha isakhiwoemdwebeni osekhadini usebenzisa izinto eziphathekayo Ubudlelwano Bona ubudlelwano phakathi kwezinto ezimbili noma eziningi bendawo nokuthi zihlobene kanjani Ngaphambili,ngemuva, ngaphezulu, phezulu,phansi,ngapha nsi,ecelelni phakathi kwesokudla kwesokunxele Yenza ngokulandela imiyalo ebhodini lokugaxa Izinkomba Yazi izindlela ezehlukene ngokulandela ishadi lemicibisholo Isilinganiso Ubude Qagela bese ukala ubude bezinto ezehlukene Isisindo Qonda ngalolulwazi okulula,okunzima, kusinda kakhulu kusinda kancane, kulula kancane kulula kakhulu Umthamo Qonda lolulwazi kugcwele,akukho,kugcwele kuno, kuncane kune” Ukuqokelelwa Qoqa uhlele, Bakwazi ukuqoqa bahlele, badwebe, bafunde bese bethula kolwazi udwebe, ufunde lololwazi ngokulihlaziya ngokwesihloko leso uyayithula Isilinganiso sokugcina: CAPS 267
Izibalo IBANGA R IBanga R Uhla lokubheka ukuhlolwa kukaThemu 4 Uku- Ulwazi Ulwazi Izinqumo √ noma x phawu- lwezibalo la Izinombolo, Ukubala Qagela uphinde ubale sakuhuba kufinyelela eziyi-5(amaculo izimpawu ezinombolo,kanye nemilolozelo ukuthuthukisa ulwazi nobudlelwano lwezinombolo) bazo Bala uye emuva kanye naphambili (1-10) Bala ngakubili (imilolozelo kanye namaculo ezinombolo) Ukuqonda amagama afana:nokuningi kanye nokuncane(kushaywa izandla) Ukuqonda izinombolo kushaywa izandla kaningana nakancane kakhulu. Ukubona izinombolo Ukubona bese ukhomba izinombol ezimweni ezijwayelekile. Isib.iminyaka yabafundi njll. Ulwazi lwezinombolo Khomba izithombe zezinombolo kanye namakhadi amachashaza afaka inombolo kusuka ke-0-10 Khomba bese uchaza izinamba eziphelele Yazi uphawu lwenombolo eyesi-8,9,10 kanye no-0 Bona igama lenombolo eyesi-8,9,10 kanye no-0 Qedela ukulandelana kwezinombolo ezilula kusuka kweyo-1-10 Ulwazi lwezinombolo Hlukanisa phakathi kokuningi,okuncane,okulinganayo,okuni ngi kakhulu,nokuncane kakhulu kuyofika kokuyi-10 Ukukwazi ukulandelana kwezinombolo ezijwayelekile okoku qala,okwesibili,okwesithathu kuyofika kokuyisithupha. Ukuxazulula izinkinga Sebenzisa izinto eziphathekayo zezibalo Chaza ukucaBanga kwakho ngamagama nangemidwebo noma ngezinto eziphathekayo Xazulula izinginkinga zokuhlanganisa nokususa ubebenzisa izinombol kufinyelela e-10 Amaphethini Kopela, wandise Kopela,wandise wenze amaphethini alalelwayo nokuxhumana ubuye wenze awakho Ukwazi ukudlala umdlalo (gxa) amaphethini. Isikhundla Bona,ukhombe,usho Ukukwazi ukwenza okungenani ngezingcezu ezingama-24 nesimo amagama ezinto (ijiyometri) ezinhlangothimbili Izimo Ukubona akhombe indilinga,unxantathu,isikwele nonxande. ezisazibalomdwebo Bona umugqa Bona umugqa ohlukanisa phakathi okufana nse nxazombili ohlukanisa kabili ezintweni kufane nse nhlangothi zombili: Ukwazi ulwazi lwamagama eduze kwe,phakathi namaphakathi,kwesokunxele kanye nesokudla. Ubudlelwano phakathi kwezinto Ukukwazi ukwenza umsebenzi oseqophelweni eliphezulu kwibhodi lokugaxa. Izinkomba Ukwazi ulwazi lwamagama afana ngaphambili,ngemuva ,phezulu naphansi,kwesokunxele kanye nesokudla. Isilinganiso Ubude Ukuqonda ukuthi izinto ziyakalwa kusetshenziswa ibhande lokukala. Ukuqokelelwa Qoqa, hlela, dweba, Ukukwazi ukuqoqa, uhle,udwebe,ufunde ,uhlaziye izinto kolwazi funda bese ubhala ngokwesakhiwo esisodwa. okumele ulwazi oluqo- qiwe ISILINGANISO SOKUGCINA: 268 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola

Study this subject

Notes, quizzes and topic questions for this subject.

More papers and memos for this grade and subject.

More from Maths

View all