National Curriculum Statement (NCS)
ISIZULU MATHEMATICS
Curriculum and Assessment
Policy Statement
Foundation Phase
Grade R
Skip to contentCAPS document 










%20June%202022%20Question%20Paper_hlayiso.com_--1fcd90d5-8dba-4271-a9ed-137098dfc983/v1-69621ad902f71c4fc496/card.webp)
View all





CAPS MATHS ISIZULU GR R FS
Maths CAPS document, 274 pages. Read online or get the free PDF download.
Subject: MathsMultiple grades274 pages
Maths · zu. CAPS document, 274 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Maths
- Grade
- Multiple grades
- Language
- Zu
- Document type
- CAPS document
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 274
- File size
- 3.3 MB
Loading document…
Loading document…
1 of 274
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo
Nokuhlola
IBANGA R
Izibalo
CAPS
Izibalo IBANGA R
DISCLAIMER
In view of the stringent time requirements encountered by the Department of Basic Education to effect the necessary editorial changes and layout
to the Curriculum and Assessment Policy Statements and the supplementary policy documents, possible errors may occur in the said documents
placed on the official departmental websites.
There may also be vernacular inconsistencies in the language documents at Home-, First and Second Additional Language levels which have been
translated in the various African Languages. Please note that the content of the documents translated and versioned in the African Languages are
correct as they are based on the English generic language documents at all three language levels to be implemented in all four school phases.
If any editorial, layout or vernacular inconsistencies are detected, the user is kindly requested to bring this to the attention of the Department of
Basic Education.
E-mail: capslangcomments@dbe.gov.za or fax (012) 328 9828
Department of Basic Education
222 Struben Street
Private Bag X895
Pretoria 0001
South Africa
Tel: +27 12 357 3000
Fax: +27 12 323 0601
120 Plein Street Private Bag X9023
Cape Town 8000
South Africa
Tel: +27 21 465 1701
Fax: +27 21 461 8110
Website: http://www.education.gov.za
© 2011 Department of Basic Education
Isbn: 978-1-4315-0439-8
Design and Layout by: Ndabase Printing Solution
Printed by: Government Printing Works
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
FOREWORD by the minister
Our national curriculum is the culmination of our efforts over a period of seventeen
years to transform the curriculum bequeathed to us by apartheid. From the start of
democracy we have built our curriculum on the values that inspired our Constitution
(Act 108 of 1996). The Preamble to the Constitution states that the aims of the
Constitution are to:
• heal the divisions of the past and establish a society based on democratic
values, social justice and fundamental human rights;
• improve the quality of life of all citizens and free the potential of each person;
• lay the foundations for a democratic and open society in which government is
based on the will of the people and every citizen is equally protected by law;
and
• build a united and democratic South Africa able to take its rightful place as a sovereign state in the family of
nations.
Education and the curriculum have an important role to play in realising these aims.
In 1997 we introduced outcomes-based education to overcome the curricular divisions of the past, but the experience
of implementation prompted a review in 2000. This led to the first curriculum revision: the Revised National Curriculum
Statement Grades R-9 and the National Curriculum Statement Grades 10-12 (2002).
Ongoing implementation challenges resulted in another review in 2009 and we revised the Revised National
Curriculum Statement (2002) and the National Curriculum Statement Grades 10-12 to produce this document.
From 2012 the two National Curriculum Statements, for Grades R-9 and Grades 10-12 respectively, are combined
in a single document and will simply be known as the National Curriculum Statement Grades R-12. The National
Curriculum Statement for Grades R-12 builds on the previous curriculum but also updates it and aims to provide
clearer specification of what is to be taught and learnt on a term-by-term basis.
The National Curriculum Statement Grades R-12 represents a policy statement for learning and teaching in
South African schools and comprises of the following:
(a) Curriculum and Assessment Policy Statements (CAPS) for all approved subjects listed in this document;
(b) National policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National Curriculum Statement
Grades R-12; and
(c) National Protocol for Assessment Grades R-12.
MRS ANGIE MOTSHEKGA, MP
MINISTER OF BASIC EDUCATION
CAPS
Izibalo IBANGA R
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
Okuqukethwe
ISIGABA SOKU – 1: ISINGENISO NESENDLALELO. ............................................................................. 3
1.1 Isendlalelo. ....................................................................................................................................................... 3
1.2 Ulwazi jikelele................................................................................................................................................... 3
1.3 Izinhloso ezejwayelekile zohlelo lwezifundo zaseNingizimu Afrika............................................................ 4
1.4 Ukwabiwa kwesikhathi.................................................................................................................................... 6
1.4.1 IsiGaba esiyisiSekelo............................................................................................................................... 6
1.4.2 IsiGaba esiPhakathi neNdawo (ibaanga lesi- 4 kuya kwelesi – 6)........................................................... 6
1.4.3 IsiGaba esiPhakeme................................................................................................................................ 7
1.4.4 IBanga le – 10 kuya kwele -12................................................................................................................. 7
ISIGABA SESI – 2: INCAZELO, IZINHLOSO, IMAKHONO NOKUQUKETHWE. .................................... 8
2.1 Isingeniso......................................................................................................................................................... 8
2.2 Ziyini Izibalo. .................................................................................................................................................... 8
2.3 Imiphumela eqondile....................................................................................................................................... 8
2.4 Amakhono aqondile......................................................................................................................................... 9
2.5 Izingxenye zolwazi okugxilwe kulo................................................................................................................ 9
2.6 Isisindo sezingxenye zolwazi . ..................................................................................................................... 11
2.7 Izibalo emaBangeni aphansi......................................................................................................................... 11
2.7.1 Imigomo ephakanyisiwe yokuphatha ikilasi........................................................................................... 12
2.7.2 Abafundi abanezingqinamba ekufundeni izibalo. .................................................................................. 13
2.7.3 Izibalo zekhanda.................................................................................................................................... 13
2.8 IBanga R. ........................................................................................................................................................ 14
2.9 Izinsizakufundisa ezinconyiwe emaBangeni aphansi ekilasini lezibalo................................................... 17
ISIGABA SESI – 3: UKUCACISA OKUQUKETHWE NOKUQONDWE NGQO . .................................... 18
3.1 Isingeniso....................................................................................................................................................... 18
3.2 Okuqukethwe okuqondwe ngqo okukhombisa inqubekela phambili....................................................... 18
• Izinombolo, izimpawu kanye nobudlelwano bazo....................................................................................... 19
• Amaphethini, ukuxhumanakanye ne-aljebhra............................................................................................. 26
• Indawo nesimo (ijiyometri).......................................................................................................................... 27
• Isilinganiso.................................................................................................................................................. 30
• Ukuqokelelwa kolwazi lwezibalo................................................................................................................. 35
3.3 Ukucacisa Okuqukethwe .............................................................................................................................. 37
CAPS 1
Izibalo IBANGA R
3.4 Isivinini nokulandelanisa okuqukethwe. ..................................................................................................... 37
3.5 Incazelo yolwazi lweBanga R ....................................................................................................................... 60
ISIGABA SESI – 4: UKUHLOLA............................................................................................................ 262
4.1 Isingeniso..................................................................................................................................................... 262
4.2 Uhlola ngongakuhlelekile /ukuhlola kwansukuzonke.............................................................................. 262
4.3 Ukuhlola okuhlelekile.................................................................................................................................. 262
4.4 Uhlelo lokuhlola ukuhlola okuhlelekile...................................................................................................... 263
4.5 Ukubhala nokubika ngokusebenza kwabafundi....................................................................................... 263
4.6 Jikelele.......................................................................................................................................................... 264
4.7 Izibonelo zohla lokubheka ukuhlolwa okuhleliwe kweBanga R.............................................................. 264
2 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
ISIGABA SOKU – 1: ISINGENISO NESENDLALELO
1.1. Isendlalelo
IsiTatimende SoHlelo LweziFundo LukaZwelonke seBanga-R kuya kwele-12 (uTaHFuZwe) sikhombisa inqubomgomo
yezinhlelo zezifundo kanye nezokuhlola emkhakheni wokufunda esikoleni.
Ukuze kwenziwe ngcono ukusetshenziswa kwaso, kwadingeka ukuthi kube nezichibiyelo ezithile ezizoqala ukusebenza
ngoMasingana ngonyaka wezi-2012. Kwabe sekubhalwa umqulu owodwa odidiyele IsiTatimende SeNqubomgomo
YoHlelo LweziFundo NokuHlola saleso naleso sifundo, okuwumqulu othatha isikhundla seziTatimende zesiFundo,
umHlahlandlela woHlelo lokuFunda kanye nomHlahlandlela wokuHlola Izifundo eBangeni-R kuya kwele-12.
1.2 Ukubuka ngamafuphi
(a) IsiTatimende SoHlelo LweziFundo LukaZwelonke seBanga-R kuya kwele-12 (kuMasingana ngonyaka wezi-
2012) simele inqubomgomo yokufunda nokufundisa ezikoleni zaseNingizimu Afrika futhi siqukethe lokhu:
(i) NesiTatimende seNqubomgomo yoHlelo LweziFundo nokuHlola kuleso naleso sifundo esifundwayo.
(ii) Umqulu weNqubomgomo, i-National Policy pertaining to the programme and promotion requirements of
the National Curriculum Statement IBanga-R kuya kwele-12,kanye
(iii) Nomqulu weNqubomgomo, i-National Protocol for Assessment IBanga-R kuya kwele-12 kuMasingana
ngonyaka we-2012).
(b) IsiTatimende SoHlelo LweziFundo LukaZwelonke seBanga-R-12 (kuMasingana 2012), sithatha indawo
yeziTatimende zoHlelo LweziFundo lukaZwelonke ezimbili ezikhona njengamanje; okuyilezi
(i) IsiTatimende soHlelo LweziFundo LukaZwelonke Olubukeziwe IBanga-R kuya kwelesi-9, IGazethi
KaHulumeni ye-23406 zingama-31 kuNhlaba ngonyaka wezi -2002 kanye
(ii) IsiTatimende soHlelo LweziFundo LukaZwelonke IBanga le-10 kuya kwele-12, IGazethi KaHulumeni
ye-25545 ziyi-6 kuMfumfu ngonyaka we-2003 neye-27594 ziyi-17 kuNhlaba ngonyaka we-2005.
(c) IsiTatimende soHlelo LweziFundo lukaZwelonke esibekwe sacaciswa esigabeni u-b(i) kanye no- (ii) siqukethe
le miqulu yenqubomgomo elandelayo esizomiswa ukusetshenziswa kuthi esikhundleni sayo kungene
isiTatimende soHlelo LweziFundo IBanga-R kuya kwele -12 kusuka ngonyaka wezi-2012 kuya kowezi-2014:
(i) Isifundo/isiTatimende sesiFundo, umHlahlandlela woHlelo lokuFunda kanye nomHlahlandlela wokuHlola
kwesiFundo IBanga-R kuya kwelesi-9 kanye neBanga le-10 kuya kwele -12;
(ii) Umqulu wenqubomgomo, iNational Policy on Assessment and Qualification for Schools in the
General Education and Training Band okwashicilelwa kwaba umthetho kuGovernment Notice No.124
kuGovernment Gazette No. 29626 mhla ziyi-12 kuNhlolanja ngonyaka wezi-2007.
(iii) Umqulu weNqubomgomo, i-National Senior Certificate: iKhwalifikheshini yezinga lesi-4 kuNational
Qualifications Framework (NQF), elishicilelwa laba semthethweni kuGovernment Gazette No. 27819
mhla zingama- 20 kuNtulikazi ngonyaka wezi-2005;
CAPS 3
Izibalo IBANGA R
(iv) Umqulu weNqubomgomo, isichibiyelo somqulu wenqubomgomo, weNational Senior Certificate:
iKhwalifikheshini yezinga lesi-4 kuNational Qualifications Framework (NQF), ukubhekelela izingane
ezinezidingo eziyisipesheli, elethulwa kuGovernment Gazette, No. 29466 mhla ziyi-11 kuZibandlela
ngonyaka wezi-2006, lifakiwe nalo kulo mqulu wenqubomgomo, i-National Policy pertaining to the
programme and promotion requirements of the National Curriculum Statement IBanga-R kuya kwele-12;
kanye;
(v) Nomqulu wenqubomgomo,isichibiyelo somqulu wenqubomgomo, weNational Senior Certificate:
iKhwalifikheshini yezinga lesi-4 kuNational Qualifications Framework (NQF), ukubhekelela i-National
Protocol for Assessment (IBanga-R kuya kwele-12), elashicilelwa laba semthethweni kuGovernment
Notice No. 1267 kuGovernment Gazette No. 29467 mhla ziyi-11 kuZibandlela ngonyaka wezi-2006;
(d) Umqulu wenqubomgomo, i-National policy pertaining to the programme and promotion requirements of
the National Curriculum Statement IBanga-R kuya kwele-12, kanye nezigaba ezitholakala esiTatimendeni
seNqubomgomo soHlelo lweziFundo nokuHlola njengoba kubekiwe ezahlukweni kusuka kwesesi-2,3 kanye
nesesi-4 kulo mqulu kuyingxenye yemithetho nemigomo yesiTatimende soHlelo lweziFundo IBanga-R kuya
kwele-12. Ngalokho-ke, ngokuka Section 6 A weSouth African Schools Act,1996 (Act No.84 of 1996,) kwakha
isisekelo sokuthi uNgqongqoshe weMfundo esemaZingeni aPhansi akwazi ukunquma imiphumela kanye
nemigomo emincane nje okungasukelwa kuyo, kanye nenqubo, nendlela yokwenza ukuhlola kokuphumelela
komfundi ukuba kusetshenziswe ezikoleni zomphakathi nalezo ezizimele.
1.3 Izinhloso ezivamile zohlelo LweziFundo zaseNingizimu Afrika
(a) IsiTatimende soHlelo lweziFundo lukaZwelonke IBanga-R kuya kwele-12 sikhombisa lokho okuthathwa
ngokuthi kungulwazi, amakhono namagugu adinga ukufundwa ezikoleni zaseNingizimu Afrika. Lolu Hlelo
lweziFundo luhlose ukuqinisekisa ukuthi abafundi bathola babuye basebenzise ulwazi namakhono njengendlela
ahambisana ngayo nezimpilo zabo. Ngale ndlela uHlelo lweziFundo lukhulisa ulwazi lwezimo abaphila kuzona,
babenozwelo kuzibopho zomhlaba jikelele.
(b) IsiTatimende SoHlelo LweziFundo LukaZwelonke seBanga-R kuya kwele-12 sihlose lokhu:
• Ukuhlomisa abafundi, noma ngabe bavela kuziphi izimo zenhlalo yomphakathi nezomnotho, ubuzwe,
ubulili, ukukwazi ukusebenzisa umzimba nengqondo/ukuhlakanipha, ngolwazi, amasu nokungamagugu
adingekayo ukuze bakwazi ukuzenelisa, nokubamba iqhaza elibonakalayo emphakathini njengezakhamuzi
zezwe elikhululekile.
• Ukuvumela abafundi ukuba bangene emikhakheni yemfundo ephakeme.
• Ukwenza kube lula kubafundi ukwedlulela ezikhungweni zemisebenzi ngemuva kokuqeda esikoleni/
imfundo yamabanga aphakeme; kanye
• Nokwedlulisela kubaqashi ulwazi oluphelele ngamakhono nakwazi ukukwenza ngempumelelo umfundi.
(c) IsiTatimende soHlelo lweziFundo lukaZwelonke seBanga-R kuya kwele -12 sesekwe yile migomo elandelayo:
• Ukuguquka kwezenhlalo yomphakathi; ukubhekelela ukungalingani kwezemfundo ngesikhathi esedlule
ukuze kulungiswe, nokuthi amathuba okufunda alinganayo atholwe yiwo wonke umphakathi;
• Ukufunda ngokuphapheme nangokuhlolisisa; ukukhuthaza indlela yokufunda ngokuphapheme
nangokuhlolisisa ekufundeni , kunokuthi abafundi bamane bagxishe emakhanda lokho abanikwe khona
bebe bengayiqondi incazelo yakho;
4 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
• Ulwazi oluphakeme namakhono aphakeme, ubuncane obemukelekile umthetho wokulinganisa ulwazi
okumele luzuzwe ebangeni ngalinye kumele bucaciswe, kubekwe nemigomo ephezulu okumele izuzwe
kuzo zonke izifundo;
• Inqubekela phambili yolwazi; okuqukethwe nengqikithi yalelo nalelo banga kukhombise inqubekela phambili
ukusuka kokulula kuya kokulukhuni.
• Amalungelo esintu, ukudidiyela, ubulungiswa bezemvelo nezenhlalo yomphakathi; ukufaka imigomo
nenkambiso yobulungiswa bezemvelo nezenhlalo kanye namalungelo esintu njengoba echaziwe
kumThethosisekelo waseNingizimu Afrika. IsiTatimende soHlelo lweziFundo lukaZwelonke seBanga-R
kuya kwele-12 (Jikelele) sinozwela ezindabeni zokwehlukahlukana kwesintu njengobuphofu, ukungalingani,
ubuzwe, ubulili, ulimi, ubudala nokukhubazeka kanye nezinye izimo;
• Ukwazisa ngezinhlelo zolwazi lwendabuko, ukwazisa ukunotha komlando namasiko aleli zwe, nomthelela
obalulekile wokufundisa ngamagugu aqukethwe ngumThethosisekelo okube nawo njengomsuka
wenguquko ukusiza ekuguquleni amagugu abafundi; kanye
• Nokukholakala, uhlonze kanye nokwenza ngempumelelo, ukuhlinzeka ngohlobo lwemfundo
olungaqhathaniseka ngokuqeqesheka nangazo zonke ezinye izindlela njengakwamanye amazwe.
(d) Isitatimende Sohlelo LweziFundo Lukazwelonke seBanga-R kuya kwele-12 sihlose ukukhiqiza abafundi
abazokwazi:
• Ukubona baxazulule izinkinga, bakwazi nokwenza izinqumo besebenzisa ukucabanga ngokuhlaziya
nangobuchule;
• Ukusebenza ngokuzinikela nabanye njengamalungu eqembu;
• Ukulungiselela, bakwazi ukuziphatha bona baphathe nemisebenzi yabo ngokuyikho;
• Ukuqoqa, bahlaziye, bahlele, bahlanganise, bahlolisise ngokucubungula ulwazi.
• Ukuxoxisana ngempumelelo besebenzisa izinto ezibukwayo, ukufanekisa ngezimpawu kanye namanye
amakhono olimi ezimweni ezahlukene;
• Ukusebenzisa isayensi nobuchwepheshe ngempumelelo nangokuhlolisisa bekhombisa nokuzinikela
kwezemvelo kanye nempilo yabanye; kanye
• Nokukhombisa ukuqondisisa umhlaba njengenkundla yezinhlelo ezihlobene ngokubona ukuthi izimo
zokuxazulula izinkinga azenzeki ngazodwana.
(e) Ukuhlanganisa izinhlobo zabafundi yikho okumele kube ngumgogodla wokuhlela, ukulungiselela, nokufundisa
kuleso naleso sikole. Lokhu kungenzeka kuphela uma bonke othisha bekuqonda kahle ukuthi bazobabona
futhi babasize kanjani abafundi abanezihibe ekufundeni, nokuthi bazokuhlelela kanjani ukwehlukahlukana
kwabafundi.
Okusemqoka ngokuhlanganisa izinhlobo zabafundi, ukuqinisekisa ukuthi zonke izithiyo ziyabonwa zigudluzwe ngayo
yonke indlela ezikoleni, kumbandakanya othisha, amakomidi asemahhovisi ezemfundo, amakomidi ezikoleni, abazali
kanye nezikole ezikhethekile ezisetshenziswa njengemithombo yolwazi. Ukugudluza izithiyo emakilasini, othisha
bangasebenzisa amaqhinga ahlukene ezinhlelo zezifundo njengalezo ezitholakala eMnyangweni wezeMfundo
eyisisekelo: Guidelines for Inclusive Teaching and Learning (2010).
CAPS 5
Izibalo IBANGA R
1.4 Ukwabiwa kwesikhathi
1.4.1 IsiGaba esiyisiSekelo
(a) Isikhathi sokufundisa emkhakheni weSigaba Esiyisekelo sinjengoba sikhonjisiwe kuleli thebula elingezansi:
IBANGA LOKU-1
IBANGA-R IBANGA LESI-3
ISIFUNDO KUYA KWELESI-2
(AMAHORA) (AMAHORA)
(AMAHORA)
ULimi lwaseKhaya 10 7/8 7/8
ULimi lokuQala lokwEngeza 2/3 3/4
Izibalo 7 7 7
Amakhono Empilo: 6 6 7
• Ulwazi lokuqala (1) (1) (2)
• Ubuciko bokusungula (2) (2) (2)
• Isifundo sokuzivocavoca (2) (2) (2)
• Okuqondene nomuntu uqobo kanye nokuphila (1) (1) (1)
emphakathini
ISAMBA 23 23 25
(b) Isikhathi sokufundisa seBanga-R, 1 neBanga lesi-2, amahora angama-23 kuthi IBanga lesi-3 kube ngamahora
angama-25.
(c) Izilimi zabelwe amahora ayi-10 eBangeni-R kuya kwelesi-2 kanye namahora ayi-11 eBangeni lesi-3.
Isibalo esiphezulu samahora ayisi-8 nesibalo esiphansi esingamahora ayi-7 sabelwe ULimi lwaseKhaya
kanye nesibalo esiphansi esingamahora ama-2 nesibalo esiphezulu esingamahora ama-3 soLimi lokuQala
lokwEngeza eBangeni loku-1 kuya kwelesi-2. EBangeni lesi-3 isibalo esiphezulu esingamahora ayisi-8
nobuncane obungamahora ayisi-7 sabelwe iziLimi zaseKhaya kanye nobuncane obungamahora ama-3
nobuningi obungamahora ama-4 oLimini lokuQala lokwEngeza.
(d) Esifundweni samakhono olwazi lokuqala, kwabiwe Ihora eli-1 eBangeni-R kuya kwelesi-2 kanye namahora
ama-2 njengoba kukhonjisiwe ngamahora akubakaki ethebulini eBangeni lesi-3:
1.4.2 IsiGaba esiPhakathi neNdawo (iBanga lesi- 4 kuya kwelesi-6)
Leli thebula elingezansi likhombisa izifundo nesikhathi sokufundisa esibekiwe sesigaba esiphakathi nendawo:
ISIFUNDO AMAHORA
ULimi lwaseKhaya 6
ULimi lokuQala lokwEngeza 5
Izibalo 6
Isayensi nobuchwepheshe 3,5
Isayensi yezokuhlalisana kwabantu 3
Amakhono Empilo
4
• Ubuciko bokusungula
(1.5)
• Isifundo sokuvocavoca umzimba
(1)
• Okuqondene nomuntu uqobo kanye nokuphila
(1.5)
emphakathini
ISAMBA 27,5
6 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
1.4.3 IsiGaba esiPhakeme
(a) Isikhathi sokufundisa IsiGaba EsiPhakeme simi ngale ndlela:
ISIFUNDO AMAHORA
ULimi LwaseKhaya 5
ULimi lokuQala lokwEngeza 4
Izibalo 4.5
Isayensi yezemvelo 3
Isayensi yokuhlalisana komphakathi 3
Ezobuchwepheshe 2
Isayensi yokuphathwa komnotho 2
Ukwazi ngamakhono empilo 2
Ubuciko bokusungula 2
ISAMBA 27,5
1.4.4 IBanga le-10 kuya kwele-12
(a) Isikhathi sokufundisa eBangeni le 10 kuya kwele-12 simi ngale ndlela:
ISIFUNDO UKWABIWA KWESIKHATHI NGESONTO (AMAHORA)
ULimi LwaseKhaya 4.5
ULimi lokuQala lokwEngeza 4.5
Izibalo 4.5
Ukwazi amakhono empilo 2
Okungenani kungakhethwa izifundo ezintathu eqoqweni 12 (3xAmahora ama-4)
B Isengezelelo B, Ithebula B1 kuya ku-B8 kumqulu
wenqubomgomo, National policy pertaining to the
programme and promotion requirements of the
National Curriculum Statement IBanga-R kuya kwele-12,
isifundo ngenkombandlela ebhalwe esigabeni sama-28
kumqulu weNqubomgomo obhalwe ngenhla.
ISAMBA 27,5
Ukwabiwa kwesikhathi ngesonto kungasetshenziswa kuphela esibalweni esiphansi esidingekayo sezifundo zesiTati-
mende soHlelo LweziFundo lukaZwelonke (TAHFUZWE) njengoba kukhonjisiwe ngenhla, akumele kusetshenziswe
kunoma yiziphi izifundo ezengeziwe ohlwini lwenani lezifundo ezivunyelwe. Uma umfundi efisa ukwengeza ezinye
izifundo, isikhathi kumele sandiswe ukwenelisa lezo zifundo..
CAPS 7
Izibalo IBANGA R
ISIGABA SESI – 2: INCAZELO, IZINHLOSO, IMAKHONO
NOKUQUKETHWE
2.1 Isingeniso
Kulengxenye yesibili, imfundo yezibalo kumaBanga aphansi kwisitatimende senqubomgomo yohlelo lwezifundo
lukazwelonke luzonika othisha incazelo yezibalo, imiphumela eqondile namakhono aqondile, igxile ezingxenyeni
zokuqukethwe, isisindo sezingxenye zokuqukethwe ezibalweni, izinsiza kufundisa ezinconyiwe kwizifundo
zamaBanga aphansi ezibalweni, inqubomgomo enconyiwe ukwelekelela izingane ezinezinkinga ekufundeni izibalo,
izibalo zekhanda kanye nokukhulisa amakhono okufundisa izibalo eBangeni – R.
2.2 Ziyini Izibalo
Izibalo ulimi olusebenzisa uphawu nezimpawu ukuchaza uphawu olumele inombolo, okusazibalomdwebo
nokukhombisa ubudlelwano ngegrafu. Kuwumsebenzi lapho abantu bebuka, bebeka okumele kanye nokuphenya
amaphethini nobudlelwano obuphusile okwenzeka ngokwenza enhlalweni yabo naphakathi kwezinto eziphathelene
nezibalo. Igqugquzela ukusebenza ngengqondo okuthuthukisa ukucaBanga ngokuhlelekile nangokujulile,
ngokucophelelekile nokuxazulula izinkinga ezinomthelela ekuthatheni izinqumo ezifanele.
2.3 Imiphumela eqondile
Ukufunda nokufundiswa kwezibalo, kuhlose ukuthuthukisa umfundi kulokhu okulandelayo:
• ukuqaphela ngobumqoka bokuthi busebenza kanjani ubudlelwano bezibalo ngokwenhlalo, ngokwemvelo,
ngokwamasiko nangokomnotho.
• ukuzethemba nokukwazi ukubhekana nezimo ezahlukene zezibalo ngaphandle kokungabaza nokwesaba
ukwenza izibalo.
• uthando nentshisakalo yezibalo.
• ukuncoma ubuhle bezibalo.
• ukubona ukuthi izibalo ziwubuchwepheshe bomsebenzi wabantu
• ukuba nomcabango ojulile wokuqonda izibalo; kanye
• nokuthola ulwazi namakhono aqondile adingekayo:
-- ukusetshenziswa kwezibalo ngokwenza, ngokwenhlalo nezinkinga zezibalo;
-- ukufundiswa kwesifundo ezincike ezibalweni (isib.ezinye izifundo); kanye
-- nokuqhuba ulwazi lwezibalo.
8 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
2.4 Amakhono aqondile
Ukuthuthukisa amakhono adingekayo ezibalo, umfundi kufanele:
• ukuthuthukisa ulwazi olufanele lokusebenzisa ulimi lwezibalo;
• ukuthuthukisa ulimi lwezibalo nolwazi lwezinombolo, namakhono okubala nokusebenzisa izinombolo;
• afunde ukulalela, ukuxhumana, ukucaBanga ngokuhlelekile, kanye nokusebenzisa ulwazi lwezibalo
alufundile
• afunde ukuphenya, ukuhlaziya, ukubeka okumele ulwazi nokulihumusha
• afunde ukubuza nokuxazulula izinkinga zezibalo; kanye
• nokwakha ngokuqaphela ukubaluleka kwezibalo ezimweni zempilweni nasekukhuleni komfundi.
2.5 Izingxenye zolwazi okugxilwe kulo
Izibalo emaBangeni aphansi zinezingxenye ezinhlanu. Ingxenye ngayinye ilekelela ekutholeni amakhono athile.
Ithebula elilandelayo likhombisa okuqukethwe yizingxenye ngokuvulelekile nezikhethekile emaBangeni aphansi.
Ithebula 2.1 Izibalo zamaBanga aphansi nolwazi okugxilwe kulo
ULWAZI LWEZIBALO
Ingxenye
Ulwazi Oluvulelekile Ulwazi Olukhethekile EmaBangeni Aphansi
Yolwazi
Ukuthuthukisa ulwazi lwezinombolo Uhla lwezinombolo okufanele luthuthukiswe kuyofika
olufaka: ekupheleni kweBanga lesi 3 lufaka izinombolo eziphelele
kuze kufinyele e 1000 kanye namaqhezu ajwayelekile.
• incazelo yezinhlobo ezahlukene
KumaBanga aphansi ukufundwa kolwazi lwezinombolo
zezinombolo;
luphathelene nezinsiza kufunda eziphathekayo ukuze
• ubudlelwano phakathi bakwazi ukubala, bahlukanise, bahlanganise, babale
kwezinhlobo ezahlukene ngokweqa izinombolo ngezindlela ezahlukene, baxazulule
zezinombolo; izinkinga zezibalo (zamagama), bese bekwazi ukwakha
nokuhlakaza izinombolo
• ubudlelwano bobungako bazo
ezahlukene; • Ukubala kusiza abafundi ukuba bathuthukise ulwazi
lwezinombolo, izibalo zekhanda, ukuqagela, amakhono
• ukubekwa okumele izinombolo
okubala nokwazi ukubona amaphethini.
ezinhlobonhlobo ngezindlela
ezahlukene; kanye • Ukuthuthuka kolwazi lwezinombolo lusiza abafundi ukuba
Izinombolo, bazi izakhiwo zezinombolo kanye namasu angabasiza
• nomphumela wokusebenza
izimpawu kanye ukuthuthukisa ukubala kalula.
ngezinombolo
nobudlelwano • Ukukwazi ukuxazulula izinkinga kusiza abafundi ukukwazi
bazo ukuxoxa nokubhala imicabango yabo besebenzisa
imidwebo nezimpawu.
• Abafundi bakhula ekuqondeni indlela yokusebenzisa
izinombolo behlanganisa, besusa, behlukanisa
nokuphindaphinda.
• Abafundi bathuthukisa ulwazi ngamaqhezu ukuxazulula
izinkinga zezibalo besebenzisa ukucazelana izinto
eziphathekayo nokusebenzisa imidwebo. Izinkinga
zezibalo abazenzayo aziveze imiphumela enezinombolo
eziphelele kanye nezinsalela noma amaqhezu.
Ukucazelana akumele kufake kuphela inani lamaqoqo
kodwa kubhekwe ukuthi kungaki eqoqweni ngalinye.
Kulesisigaba abafundi akufanele bafunde noma babhale
izimpawu zamaqhezu.
CAPS 9
Izibalo IBANGA R
ULWAZI LWEZIBALO
INGXENYE
ULWAZI OLUVULELEKILE ULWAZI OLUKHETHEKILE EmaBangeni APHANSI
YOLWAZI
I-aljebhra ulimi lokuphenya KuleliBanga abafundi basebenza ngakho kokubili:
nokuxhumana ngokwezibalo
• amaphethini ezinombolo (isib.ukubala weqa inombolo);
olungabuye lusetshenziswe
kanye
ekufundweni kwemisebenzi
kanye nobudlelwano phakathi • nokusazibalo mdwebo (isib.izithombe)
kwezingxenyana zezibalo.
Abafundi kumele basebenzise izinto eziphathekayo,
Umgogodla wolwazi lwalengxenye
imdwebo kanye nezimpawu ukukopisha, ukwandisa,
yezibalo udinga ukuba umfundi
ukuchaza nokwakha amaphethini.
akwazi ukusebenzisa amakhono
ngendlela efanele ye-aljebhra. Ukukopisha iphethini kusiza abafundi ukuba babone ukuthi
Iphinde ibheke: iphethini yakheke kanjani.
Amaphethini,
ukuxhumana kanye • ukuchaza amaphethini Ukuchaza iphethini kusiza abafundi ukuthuthukisa amakhono
ne-aljebhra nobudlelwane ngokusebenzisa olimi.
izimpawu zokuchaza , amagrafu
namathebula; kanye Ukugxila ekulandelaneni kwephethini kusiza ekuthuthukiseni
amakhono okucaBanga nge-aljebhra.
• nokukhomba nokuhlaziya
okuvamile nokushintsha Amaphethini ezinombolo asiza ekuthuthukiseni ulwazi
kwamaphethini, nobudlelwano lwezinombolo, nokwakheka komqondo wezinombolo
obusiza abafundi ukuthi baqagele ukusebenza kanye nobudlelwano bazo.
babuye baxazulule izinkinga Okusazibalomdwebo kuhlanganisa imigqa, izimo, nezinto,
zezibalo. kanye namaphethini akhona ezweni.
Kulokhu okusazibalo mdwebo abafundi basebenzisa ulwazi
lwabo lwezindawo nesimo.
Ukufunda ngendawo nesimo KuleliBanga abafundi bagxila kwizinto ezinhlangothintathu (3-D),
kuthuthukisa ukuqonda nokuncoma izimo ezinhlangothimbili (2-D), isikhundla nezinkomba.
amaphethini, ukucacisa,
• Abafundi bahlola izinto ezinhlangothintathu nezimo
ukuphumelela nobuhle bendalo
ezinhlangothimbli ngokuhlela, nokuhlukanisa ngamaqoqo,
namasiko. Kugxila kulokhu:
ukuchaza nokuzisho ngamagama.
• Izakhiwo nobudlelwano bazo ;
Indawo nesimo • Abafundi badweba izimo bakhe ngezinto.
(ijiyometri) • Isimo, izikhundla kanye
• Abafundi babona babuye bachaze izimo nezinto
• Nezinguquko zezimo ezisezindaweni zabo ezifana nezinto nezimo ezisebenza
ezinhlangothimbili nezinto ezibalweni.
ezinhlangothintathu
• Abafundi bachaza isikhundla sezinto, ezabo, nezabanye
besebenzisa amagama afanele.
• Abafundi balandela babuye banike izinkomba.
Isilinganiso kugxile ekukhetheni KulamaBanga ulwazi lwabafundi lokulinganisa luthuthukiswa
nasekusebenziseni amayunithi ngokusebenzisa izinto eziphathekayo nezimo, befunda
ngendlela efanele, izinsizakukala izakhiwo zobude,zomthamo, zesisindo, zobungako bendawo
kanye namafomula ukunika inani kanye nesikhathi.
lobunjalo bezehlakalo,izimo,
• Abafundi balinganisa izakhiwo zezimo, nezinto
izinto kanye nendawo.
besebenzisa amayunithi angalinganisiwe njengezandla,
Kuhambelana ncamashi nobuciko,
amagxathu, izitsha njll.
nobuchwepheshe, nomnotho
Isilinganiso wokuqonda komfundi ngokwezinga • Abafundi baqhathanisa izinto besebenzisa amagama
lakhe. Lokhu kumsiza ukuba: okuqhathanisa njengokuthi kude kuna/kufishane kuna,
kuyasinda kuna kulula kuna njll.
• aqagele ngokuyikho, kanye
• Abafundi bethulwa kumayunithi ahleliwe njengama gramu,
• nokukwazi ukuqikelela isilinganiso
khilogramu; ilitha, imililitha; imitha, isentimitha.
ngokuyikho nokuthola imiphumela
eyiyo. Imisebenzi ephathalene nesikhathi kufanele ihlelwe
ngokwazi ukuthi abafundi banalo ulwazi ngokudlula
kwesikhathi ngaphambi kokuba bafunde ngesikhathi.
10 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
ULWAZI LWEZIBALO
INGXENYE
ULWAZI OLUVULELEKILE ULWAZI OLUKHETHEKILE EmaBangeni APHANSI
YOLWAZI
Ngesifundo sokuqokelelwa kolwazi, Okugxilwa kukho uma kufundiswa, kufundwa
umfundi uthuthukisa amakhono oku: ngokuqokelelwa kolwazi emaBangeni aphansi
kusekuhlelweni kwezinto nolwazi ngezindlela ezahlukene
• qoqa
kube kuncike ezimpawini ezahlukene zezinto noma ulwazi.
Ukuqokelelwa • hlela
• Kulindeleke ukuthi abafundi bahumushe baphinde bakhe
kolwazi lwezibalo • khangisa; igrafu yezithombe nebar grafu ngokukodwa nokukodwa
okuhambisanayo olwazini olunikiwe.
• ukuhlaziya nokuhumusha ulwazi
alunikiwe.
2.6 Isisindo sezingxenye zolwazi
Isisindo sezingxenye zolwazi lwezibalo kunezinhloso ezimbili: eyokuqala isisindo seluleka ngobungako besikhathi
esidingekayo ukufundisa ulwazi engxenyeni ngayinye ngokwanele; eyesibili isisindo seluleka ngokusabalalisa ulwazi
ekuhlolweni. Isisindo sezingxenye zolwazi siyehlukahlukana ngokwamaBanga emaBangeni aphansi.
Ithebula 2.2 isisindo sezingxenye zolwazi emaBangeni aphansi
ISISINDO SEZINGXENYE ZOLWAZI
Ingxenye yokuqukethwe IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
Izinombolo, izimpawu kanye nobudlelwano bazo* 65% 60% 58%
Amaphethini, ukuxhumana kanye ne-aljebhra 10% 10% 10%
Indawo nesimo (Ijiyometri) 11% 13% 13%
Isilinganiso 9% 12% 14%
Ukuqokelelwa kolwazi lwezibalo 5% 5% 5%
100% 100% 100%
* Ebangeni R-3, kusemqoka ukuthi izinombolo, ukusebenza kanye nobudlelwano bazo iyona esemqoka ohlelweni lwezibalo. Abafundi kufanele
bakwazi ukusebenzisa izinombolo ngokukhululekile lapho sebeqede iBanga lesithathu. Inhloso ukuba abafundi bakwazi ukusebenzisa
izinombolo ngokukhululeka nangokuzethemba. Ngalesizathu isikhathi sokufundisa izinombolo, ukusebenza kanye nobudlelwano bazo
sesengeziwe. Umsebenzi omningi wamaphethini kufanele ubheke kakhulu ekwenzeni amaphethini ezinombolo ukuhlanganisa ulwazi
lwabafundi lokusebenza ngezinombolo ngokuqhubekayo.
2.7 Izibalo emaBangeni aphansi
Izibalo emaBangeni aphansi ziqinisekisa ukuxhumana kolwazi lwezibalo ebangeni – R, empilweni ngaphandle
kwesikole nasemaBangeni aphakeme emfundo. Abafundi emaBangeni aphansi kumele bakhonjiswe ulwazi lwezibalo
oluzobanika amathuba okwenza, ukukhuluma, nokubhala imcabango yabo.
Isikhathi esisetshenziswa ekufundiseni izibalo yisona esiveza umphumela wokuthuthuka olwazini nasemakhonweni
ezibalo. Imisebenzi enikwa abafundi kumele kube ezobakhulisa olwazini lwezibalo njengoba kubekiwe kunqubomgomo
hayi umsebenzi nje.
CAPS 11
Izibalo IBANGA R
2.7.1 Imigomo ephakanyisiwe yokuphatha ikilasi
Sonke isikhathi esibekelwe ukufundisa izibalo ngelanga kufanele sithathwe njengesifundo esisodwa. Ngesikhathi
sokufundwa kwezibalo kufanele kwenzeke lokhu okulandelayo:
• Umsebenzi wekilasi
-- Izibalo zekhanda
-- ukuhlanganisa ubukeze ulwazi olufundiwe
-- ukuphathwa kwekilasi (ukwabiwa komsebenzi ozimele,njll)
• Ukufundisa abafundi ngamaqembu
-- Ukubala
-- Ukuthuthukisa ulwazi lwezinombolo (ngokukhuluma nangokwenza)
-- Ukuxazulula izinkinga zezibalo (ngokukhuluma nangokwenza)
-- Umsebenzi wokubhala
-- Ukuthuthukisa amasu okubala (ngokukhuluma nangokwenza)
-- Amaphethini
-- Isimo neNdawo
-- Isilinganiso
-- ukuqokelelwa kolwazi lwezibalo
• Umsebenzi abawenza ngokuzimela
Abafundi bazokwenza bese behlanganisa babukeze ulwazi lwezibalo abalufunde beyikilasi nasemaqenjini.
Umsebenzi wekilasi: lapho kugxilwa khona kakhulu ezibalweni zekhanda, ukuhlanganiswa kolwazi nokwabiwa
kwemisebenzi ezimele okungenani imizuzu engama 20 ngosuku ekuqaleni kwesifundo sezibalo.kulesikhathi
uthisha uzophinda asebenze nekilasi lonke ukubona abhale (uma sekufanele)igama losuku,usuku, abafundi
abakhona nabangekho, nesimo sezulu.izibalo zekhanda zifaka ukubala ngokushesha njengoku “inombolo
engemuva/ngaphambili kwesi 8 ingu; 2 ngaphezulu/ngaphansi kwesi 8 ngu; 4+2; 5+2; 6+2” ngalesikhathi
uthisha angahlanganisa ulwazi olubukhunyana.Futhi kubalulekile ukuthi uthisha anike ikilasi umsebenzi
ojwayelekille wekilasi kanye nalowo msebenzi wokuzimela abazowenza ngokwabo ngesikhathi yena eqhubeka
neqembu agxile kulo.
Izifundo ezigxile emaqenjini:zisebenza kahle kakhulu uma uthisha ethatha abafundi abayiqembu elincane
(aBangaba 8 kuya e 12)abasezingeni elifanayo lokusebenza basebenze naye eceleni ngesikhathi amanye
amaqembu esebenza ngokuzimela umsebenzi osufundiwe.kuleliqembu elinothisha benza umsebenzi
wokukhuluma nokwenza emisebenzini efana nokubala, ukuqagela, ukuthuthukisa ulwazi lwezinombolo
nokuxazulula izinkinga, kanye nemisebenzi ethinta amaphethini, isimo nendawo, isilinganiso kanye
nokuqokelelwa kolwazi lwezibalo, okufanele kube kulungiselelwe ngokucophelela.
Ukuze ugcizelele ukufunda, umsebenzi wokubhala (incwadi yokusebenza, iphepha lokusebenzela, amakhadi
okusebenza njll) kufanele ube yingxenye yomsebenzi weqembu uma kungenzeka. Abafundi kumele babe
nezinto zokubhala (izincwadi zokusebenza ekilasini, njll)zokwenza imisebenzi yokuxazulula izinkinga.
Ngesikhathi sokusebenza ngamaqembu kumele abafundi basebenzisane bagqugquzelwe ukuba “benze,
12 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
bakhulume, batshengise bese bebhala ulwazi nemicaBanga yabo yezibalo”.
Othisha kufanele Bangababukeli phansi abafundi abathatha kancane;kufanele nabo banikwe imisebenzi
ezobathuthukisa olwazini lwabo.Kulula ukuqondanisa izinga lomsebenzi othe thuthu nabafundi uma iqembu
uthisha asebenza nalo lisezingeni elifanayo lokusebenza.Kodwa-ke,iqembu elixube amazinga ahlukene
okusaebenza lingasebenza kahle uma lenza imisebenzi efana nokwakha, isilinganiso ukwakha amaphethini
noma imisebenzi yokuhlela, noma imidlalo.
Imisebenzi yomfundi ngamunye: Ngesikhathi uthisha esebenza neqembu agxile kulo,abanye abafundi
bazokwenza imisebenzi eminingi eyahlukene yezibalo egcizelela ihlanganise ulwazi namakhono asefundiwe
ngesikhathi sokufunda emaqenjini nothisha.Lemisebenzi yokuzimela kufanele ihlelwe ngokwehlukana
kwamazinga abafundi abakuwo.Imisebenzi yokuzimela ingafaka:
-- Incwadi yokusebenzela;
-- Amaphepha/amakhadi okusebenzela asemazingeni ahlukene uma bebala, besebenza ngezinombolo,
bexazulula izinkinga zezibalo ezilula ezisesimweni esejwayelekile(izinkinga zezibalo zamagama), njll;
-- Imidlalo yezibalo njenge Ludo,amadomino, amaphazili;kanye
-- Imisebenzi efaka ukwakha, ukuhlela, ukwakha amaphethini noma isilinganiso.
Isikhathi sezibalo kufanele silekelele abafundi abanezinkinga ekufundeni kwabo,imisebenzi yokwandisa ulwazi
kulabo abafunda ngokushesha, imisebenzi yokuhlola,njll.
Imisebenzi yezifundo yokuzimela neyamaqembu kufanele ibhekwe (ngokwenziwayo, nokuxoxwayo),imakwe
bese ibhekwa uthisha njengemsebenzi yokuhlola ehleliwe nengahleliwe.
Ukubhekisisa izimpendulo zabafundi (ngokukhuluma, ngokuxoxa, ngokwenza, ngokubhala) ezimweni
zokufunda nokufundisa kusiza uthisha ukuba enze ukuhlola okuqhubekayo,ukubheka inqubekela phambili
yabafundi nokuhlela nokulekelela okufanele abafundi abanezinkinga ekufundeni kwabo.
2.7.2 Abafundi abanezingqinamba ekufundeni izibalo
Kusemqoka ukuthi abafundi abanezingqinamba banikwe umsebenzi yokwenza befunda.Izibonelo zokwenza use-
benzisa izinto eziphathekayo nemisebenzi yokwenza kufanele yenziwe isikhathi esithe xaxa kunabanye abafundi,
uma siqhubekela emsebenzini ofuna ukucatshangwa ungaholela ekudidekeni nasekudikibaleni. La bafundi Bangad-
inga ukunikezwa isikhathi esingaphezulu soku;
• qedela imisebenzi yokuhlola;
• ukuthola amakhono okucaBanga (amaqhinga akhe)
Inani lemisebenzi okufanele iqedwe kufanele ihambisane nezinga lokufunda lomfundi ngaphandle kokwehlisa izinga
lolwazi namakhono.
2.7.3 Izibalo zekhanda
Izibalo zekhanda zinendima enkulu kwinqubomgomo yezibalo. Amabhondi ezinombolo namathebula okuphindaphin-
da okufanele abafundi bawazi noma bawakhumbule ngokushesha abhalwe ohlwini lweBanga neBanga. Ngaphezulu
kwalokho , izibalo zekhala zisetshenziswa kakhulu ukuthola uhla lwezinimbolo oluphezulu ngokusebenzisa ukubal-
weqe izinombolo nokwenza imisebenzi efana “nokwehla wenyuka isitbhisi sezinombolo”,isib. Uthisha weBanga le 3
angabuza imibuzo exhumene “Qala ngo 796. Yenza kube kuningi ngokuyi 7.Yebo, kuwu 803. Yenza lokho kuke nga-
CAPS 13
Izibalo IBANGA R
phansi ngoku 5. Yebo, kuwu 798. Yenza lokho kube ngaphezulu ngoku 10…ngaphezulu ngoku 2….ngokungaphezu-
lu noku 90… ngokungaphansi ngiku 5…” njll. Lemisebenzi isiza abafundi ukwakha umugqa wezinombolo sakuhuba.
Ngakhoke izibalo zekhanda zingena kakhulu kukona kokubili ukubala nokuthuthuka kolwazi lwezinombolo ngokux-
humana ngezinombolo namaphethini, kungenzeka futhi ngokulinganisa nemisebenzi yokuqokelelwa kolwazi. Uma
wenza izibalo zekhanda , uthisha akufanale aphoqe abafundi ukwenza izibalo zekhanda abangeke bakwazi ukuzik-
hona –izinto zokubhala noma zokubala kufanele zihlale zikhona lezo abafundi aBangazidinga.
2.8 IBanga R
Indlela yokufunda izibalo eBangeni – R kufanele incike emigomeni yokuhlanganisa konke abakwenzayo nasekufun-
deni sakudlala. Uthisha kufanele akhuthale, njengomxhumanisi kunokuba umfundisi. Umxhumanisi wenza amathu-
ba amaningi okufunda benganakile okwenzeka ngesikhathi benza imisebenzi eminingi yobuntwana njengokudlala
ngokukhululeka ekhoneni labo lamaphupho noma esizindeni sokwakha amabhuloki,iimidlalo yesihlabathi namanzi
elawulwa uthisha egxile olwazini lwezibalo njengokubala, ukuthuthukiswa kolwazi lwezinombolo, indawo nesimo,
amaphethini, isikhathi nezinye imisebenzi ezingenelayo yezibalo. Umbala awusilo ulwazi lwezibalo ngokuzimele,
kodwa lungasetshenziswa ekuthuthukisweni kokukhuliswa kolwazi lwezibalo emsebenzise efana nokuhlele, ukwen-
za amaqoqo nokuhlela ngendlela ethile.
Konke okufundwa eBangeni – R okufaka impilo yasekilasini nokufunda nokufundiswa, kufanele kubasize, kubakhu-
lise kwizingxenye zonke zempilo. Ukuthuthukiswa kuyingxenye kokwenzeka ezibalweni okufaka nokuthuthuka
ngokwengqondo (ukuxazulula izinkinga, ukucaBanga ngendlela ehlelekile), ukuthuthukiswa kolimi (ulimi lwezibalo)
imicabango nemizwa kanye nokuthuthuka ngokwenhlalo. Konke lokhu kungathuthukiswa, ngezindaba, amaculo,
imilolozelo, imidlalo Yeminwe neyamanzi, izinto zokudlala ezifundisayo okufaka kuzo imidlalo yamabhodi, yokwakha
nokubona (isisindo, isikhathi, umthamo, isilinganiso, njll), imidlalo yemicabango, imidlalo yangaphandle” nemidlalo
yasenkundleni”. Izinhlobo eziningi zemidlalo zingafaka izingxenye zezibalo, isibonelo: ukukala ngesikhathi sokukha-
thi sokupheka noma ukubala ngesikhathi sokuthenga.
Ngamanye amagama ukufundwa kwezibalo zokuqala nolwazi oluhambisana nazo njengokufundisa okufanele, ku-
hambisana nemigomo elanselayo lapho khona abantwana bedlula kuwona womathathu amazinga okufunda, lawa:
• Ukusetshenziswa komzimba (ukufunda ulwazi ngomzimba nemizwa);
• ukusetshenziswa kwezinsiza kufunda eziphathekayo (3-D, ukusetshenziswa kwezinhlobo ezahlukene
zezinto njengamabhuloki, izivalo zamabhodlela, izinti zokubala nezinye izinto ezibazungezile); kanye
• Ukusetshensizwa komfanekiso osephepheni (imidwebo njengezithombe, amakhadi okuqondanisa njll)
Onyakeni weBanga R uhlelo lwesikhathi lubizwa ngokuthi uhlelo losuku (bheka umbhalo 1)lwakhiwe izinhlaka ez-
intathu ezibizwa:
• Imisebenzi eholwa uthisha;
• Imisebenzi yansukuzonke;kanye
• Imisebenzi esungulwa abafundi noma imidlalo ekhululekile.
Ukugcizelela kukona konke kufanele kube sekusebenziseni lezi zingxenye zohlelo losuku ukuthuthukisa ukufunda
14 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
Umbhalo 1: Uhlelo Lwansuku zonke IBanga R
(UKUSUKA ± 7:30 – 13:00)
IZIBALO
UKUFIKA NEMIDLALO EKHULULEKILE
• Imisebenzi ehlelwe
Ukubingelela Izindaba Izibalo nge-(caps) yezibalo
Ishadi lesimo sezulu Iregista • Imisebenzi yomculo namaculo
Imizuzu: Ulimi, Amakhono empilo
• Imisebenzi emayelana
36 UMSEBENZI OHOLWA UTHISHA nokucaBanga
Izibalo; Ulimi; Amakhono Empilo • Imilolozelo enokubala
• Ingxoxo ngezihlokwana
• Ubuciko bokuhlola
• UMSEBENZI WAMAKHONO
• Ukudlala ngokukhululeka
(nsukuzonke: OKUMQOKA
oku-1 kanye 2/3 imisebenzana • Imidlalo yokuzenzisa • Inqubo
Imizuzu: yokulekelela • Ukulingisa
• UKUDLALA • Ukudlala ngokwakha ULIMI
50
OKUKHULULEKILE • Amabhuloki • Imisebenzi ngokwe
• UKUHLANZWA • ukufunda nqutahlelo (ulimi
KWANGAPHAKATHI lwasekhaya)
• Amathoyisi
• Imidlalo ecabangisayo • Izindaba
Imizuzu: • Iphazeli • Ukulingisa
ISIKHATHI SOKUZIKHULULA ULimi,
Izibalo, Amakhono Empilo • Ikhona lezincwadi • Izincwadi / izithombe
30
• Isikhathi sokuthula • Ukufunda ngezithombe
• Indawo enokuthula • Ukuxoxa ngezithombe
Imizuzu: UMSEBENZI OHOLWA UTHISHA Izibalo;
• Imisebenzi emayelana
10 Ulimi; Amakhono Empilo
nokucaBanga
• Iphosta yabazali
Imizuzu: ISIKHATHI SOKUDLA Ulimi, Izibalo, • Incwadi yabazali
20 Amakhono Empilo • Izindaba
• Umdlalo wamanzi
• Imilolozelo nezinkondlo
• Umdlalo wesihlabathi
• Okuqoshiwe
• Ukulingisa
Imidlalu ekhululekile • Ukuxoxa ngezihlokwana
Imizuzu: • Umdanso
ngaphandle nokuqoqa • Imidlalo yokunyakazisa
• Imijikelo/ozwingi
60 imizimba
• Amathoyizi
• Inqubo
anamasondo
• Imidlao ekhululekile
• Amathoyizi okufundisa
• Ukudlala ngokukhululeka
• Amathayi
Imizuzu: Isikhathi sokuzikhulula • Ukunyakaziswa
Izibalo, Ulimi, Amakhono Empilo komzimba AMAKHONO EMPILO
10
• Imidlalo • Imisebenzi ehlelwe ngokwe-
caps (amakhono empilo)
Imizuzu: UMSEBENZI OHOLWA UTHISH
• Imidlalo yokunyakazisa
30 Izibalo, Ulimi, Amakhono Empilo umzimba
• Ukucula namaculo
Imizuzu: • Imilolozelo nezinkondlo
INDABA nsuku zonke
30 • Ingxoxo ngezihlokwana
• Izinsuku zokuzalwa
Isikhathi sokuphumula/esokuthula kanye nosokuhamba • Inqubo
• Ukudlala ngokukhululeka
CAPS 15
Izibalo IBANGA R
izibalo zokuqala ngokuthokozisayo nokwenzeka kungalindelekile esimweni esejwayelekile. Isibonelo: ukufundwa
kwezibalo ezilawulwa uthisha ngesikhathi seringi. Amaringi amaningi anganikwa isikhathi sokugxila ezibalweni. Iringi
yasekuseni ngesikhathi sokubingelela nokubizwa kwamagama kunikeza amathuba okudlala ngezinombolo, njen-
gokubala.Amanye amaringi, njengeringi yezibalo , amaringi emicabango, eminyakazo, umculo nobuchwepheshe
zingagxila ekunikezeni izibalo.
Imisebenzi yokuzenzela ingagcizelela izibalo, kusetshenziswa izimo ezisazibalo mdwebo ezifana njengezindilinga,
nezikwele ukwenza ikholaji noma ukwakha iphethini yokufaka isithombe. Ishadi lesimo sezulu, ikhalenda neringi
yezinsuku zokuzalwa nacho kunika amathuba okuvaza ulwazi lwezibalo.Ulwazi lukathisha nokuzinikela olungenyusa
izinga lokufunda.
• Okwenziwa njalo, Lapho abafundi befunda ngokwenza, njengesikhathi sokudla, ukufika, ukugoduka/ukuya
ekhaya, nokuya endlini encane, kunganikwa ukugxilwa ezibalweni. Abantwana abagqoke okubomvu, isibonelo,
baya endlini encane kuqala (umbala nenombolo esho isikhundla), umntwana ngamunye uthola ipuleti nesinkwa
(okukodwa nokukodwa okuqondanayo), UThandi angathanda isinkwa sesibili, uSipho akasithandi esesibili.
Lokhu kulekelela ekuboneni nasekufundiseni , Ngamanye amazwi kuba umxhumanisi wokufunda.
• Ngesikhathi sokudlala ngokukhululekile uthisha angathuthukisa ulwazi lwezibalo zokuqala ngokuhlela kahle
indawo yokudlala ngokukhululekile.Ukudlala okukhululekile okuphandle okunjengokugibela isitebhisi esenziwe
ngezingodo kungathuthukisa ulwazi lolimi lwezibalo olufana nophezulu/phansi, ngenhla/ ngenzansi, ukushesha
/ nokuhamba kancane, njll. Umdlalo wamanzi nesihlabathi kungathuthukisa ukuqonda ulwazi njenge isisindo,
umthamo nokumumethwe. Yonke lemisebenzi izothuthukisa amakhono okusebenza kwengqondo, okuholela
ekutholeni ukufunda okuhlelekile kolimi nezibalo. Izibonelo zalamakhono:
-- ukuthuthukiswa kolwazi lokuqonda isikhundla sakhe nendawo isib. Ngemuva, ngaphambili, ngaphansi
noma eceleleni kwento (lokhu kunga xhumana nesikhundla senombolo ezibalweni); kanye
-- ukuqonda izinkomba kanye nezinhlangothi (lokhu kungaxhumana nezinombolo nokwakheka kwezinhlamvu,
kanye nokufunda kusukela kwesokudla kuya kwesobunxele)
Ukwenza okuchazwe ngenhla kuchaza indlela yokusebenza kweBanga -R ekuxazululeni izinkinga ekucaBangani
okuhlelekile, kanye nemfundo yobuzwe egxile ekubambisaneni nasekuxoxisaneni. Ngokusebenzisa izikhathi zo-
kufundisa uthisha angagqugquzela abantwana ukubheka izinqumo abazenzayo nokuqagela okungase kwenzeke,
isib. Uma bebuka isitsha samanzi okudlala asetshenziswe emdlalweni wamanzi singamumatha amanzi amningi
ukunanoma isiphi esinye isitsha.
Ngokwenza izincomo ezilekelelayo nokumenza umntwana ukuba acabange ngezinye izindlela zokuxazulula izink-
inga, uthisha angagqugquzela abantwana ukuba bacabange kabanzi ngalento nokuthola izizathu ezifanele zez-
inqumo ezifanele. Ngalendlela akuzona kuphela izibalo ezithuthukayo kodwa ukuthuthuka komntwana ngokuphelele
nezizinda ezisekele amaCAPS ziyasebenza.
Ukuhlolwa eBangeni – R kumele kungabi okuhlelekile nabafundi Bangakuzweli ukuhlolwa. Ngakho – ke akukho uku-
hlola eBangeni – R. Umsebenzi ngamunye kufanele ulungiselelwe kahle ukuze kuthuthukiswe amakhono.
Ukuhlola eBangeni – R kwenzeka ngenkathi uthisha ebabuka benza bese ebhala phansi akubonile ngokwenza
komfundi, kumele akwenze ngokusebenzisa uhlu lwezinto azibhekayo. Ngokuqhubeka konyaka uthisha uzokwakha
isithombe esiphelele somntwana, esiveza lokho akwazi ukukwenza nangakwazi ukukwenza. Lokhu kunika ithuba
lokuthi lokhu angakwazi ukukwenza kubhekisiswe nalokho akwazi ukukwenza kuthuthukiswe.
Ikilasi leBanga – R elihlelwe ngendlela yokubheka phambili, elilandela imigomo yokufunda ngendlela engaguquki
16 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
“nenemigomo emile” kufanele ligwenywe, njengoba ingavumeli ukutholakala kolwazi lwezibalo emntwaneni we-
Banga –R. IBanga –R akufanele libe ikilasi elibukeka njengeleBanga-1. Linezinto zalo ezehlukile ezincike ekutheni
abantwana baleliBanga bazibona kanjani izinto emhlabeni wobuntwana bebebethola nolwazi, amakhono, nezim-
fundiso ezizobavumela ukwenyusa amathuba atholakala eminyakeni yokufunda okuhlelekile.
2.9 Izinsizakufundisa ezinconyiwe kumaBanga aphansi ekilasini lezibalo
• Izinto zokubala
• Idayisi elikhulu
• Ibhodi lezinombolo elikhulu
• Ishadi lobude
• Igridi enkulu tezinombolo esukela 1-100 nesuka ku 101-200 (amashadi-100)
• Imigqa yezinombolo ehlukene (ovundlile nosuka phezulu uya phansi)
• Amafuladi khadi
• Imali yokudlala-ewuhlweza nengamaphepha
• Ikhalenda yalowo nyaka
• Iwashi elikhulu lezinti lasodongeni
• Isilinganiso sokuzimelela
• Amabhuloki okwakha
• Ubumba lokudlala
• Izinhlobo ezahlukene zamabhokisi ezinezimo nobungako obungafani ezitholakala emakhaya
• Amabhodlela ayiplastiki anhlobonhlobo nezitsha zokuchaza nokuqhathanisa okumemethwe
• Izibonelo ezinhle zokuyindilinga (Ibhola), iprizimu ewunxande (ibhokisi), ikhiyubhu, ikhoni, iphiramadi
nesilinda.uthisha angazenzela lezinto ngokwakhe.
• Izikwele ezingamaplasitiki noma ezingamakhadibhodi, onxande abahlukene, izindilinga, onxantathu
abahlukene abawubungakho obuhlukene
• Imidlalo yezibalo, isib uLudo, Izinyoka nezitebhisi, amaphazili, amadomino, aTangrams njll.
• Okudingeka ebangeni R no 1
-- Izindawo zemidlalo yamanzi nesihlabathi
-- Izinto zokugibela, ezokuzimelela, ezokujikela nezokweqa
-- Isitolo sokudlala esinezinto zokuthengwa ngemali yokudlala
-- Izinhlobo zemidlalo ehlukene njengokuthi ‘yini esesikweleni?
-- Amabhuloki
CAPS 17
Izibalo IBANGA R
ISIGABA SESI – 3: UKUCACISA OKUQUKETHWE NOKUQONDWE
NGQO
3.1 Isingeniso
Emfundweni yamazinga aphansi kunezingxenye ezinhlanu zolwazi lwezibalo:
• Izinombolo, izimpawu kanye nobudlelwano bazo
• Amaphethini, ukuxhumana kanye ne-Aljebhra
• Indawo nesimo (Ijiyometri)
• Isilinganiso
• Ukuqokelelwa kolwazi lwezibalo
Ezibalweni ingxenye ngayinye yolwazi yehlukaniswe ngezihlok , njenge ndawo nesimo emaBangeni aphansi
esinye isihloko singe zimo ezinhlangothi mbili.Isihloko ngasinye siluveza kahle ulwazi namakhono. Ingxenye yesi-3
kumaBanga aphansi kumaCAPS ezibalo iveza iphinde icacise ngolwazi oludingekayo.
3.2 OKUQUKETHWE OKUQONDWE NGQO OKUKHOMBISA INQUBEKELA PHAMBILI
Ithebula lolwazi oluqukethwe emaBangeni aphansi lukhombisa ngqo inqubekela phambili yolwazi namakhono
kusuka eBangeni R kuya eBangeni 3. Ithebula leBanga likhombisa inqubekela phambili yolwazi namakhono kuwona
omane amathemu onyaka.
Kwezinye izihloko ulwazi namakhono kuyafana kwamanye amaBanga amabili noma amathathu alandelanayo.
Incazelo yolwazi inika inqubomgomo emayelana nokuthi inqubekela phambili izohamba kanjani kulamaBanga.
Incazelo enemininingwane yolwazi kufanele ifundwe ngokuhlanganyela nencazelo yolwazi.
Ulwazi jikelele emaBangeni aphansi lukhombisa ingqubekela phambili yengxenye yolwazi; izinombolo, ukusebenza
kanye nobudlelwano bazo, amaphethini, imisebenzi kanye ne-aljibhra, indawo nesimo, isilinganiso, ukuqokelelwa
kolwazi lwezibalo kumaBanga aphansi kusetshenziswa lelithebula elilandelayo:
18 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ULWAZI JIKELELE EmaBangeni APHANSI
1. IZINOMBOLO, IZIMPAWU KANYE NOBUDLELWANO BAZO
CAPS INQUBEKELAPHAMBILI KWIZINOMBOLO, UKUSEBENZA KANYE NOBUDLELWANO
• Inqubekela phambili ebalulekile kwizinombolo, ukusebenza kanye nobudlelwano yenzeka ngezindlela ezintathu:
-- Uhlelo lwezinombolo luyakhula
-- Ukwethulwa kwezinhlobo ezahlukahlukene zezinombolo
-- Ukushintsha kwamasu okubala
• Ngesikhathi uhlelo lokuthuthukisa izinombolo lukhula kuze kufinyelele ebangeni le – 3, kulindeleke ukuthi abafundi bathuthuke kangcono kumasu okubala.
• Izinkinga ezisesimweni esejwayelekile kumele zithathe uhla lwezinombolo zeBanga kanye nokubala kwabafundi okusezingeni elifanele.
ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
UKUTHUTHUKISWA KOLWAZI LWEZINOMBOLO: Ukubala kusetshenziswa izinombolo eziphelele
1.1 Bala izinto eziphathekayo Bala izinto eziphathekayo Bala izinto eziphathekayo Bala izinto eziphathekayo
Bala izinto Qagela bese ubala izinto okungenani Qagela bese ubala izinto okungenani Qagela bese ubala izinto okungenani Qagela bese ubala izinto okungenani
eziyi – 10 ngokuyikho nsukuzonke. ezingama – 50 ngokuyikho ezingama – 200 ngokuyikho ezingama – 1000 ngokuyikho
nsukuzonke. Gqugquzela ukubala nsukuzonke. Gqugquzela ukubala nsukuzonke. Gqugquzela ukubala
ngamaqoqo. ngamaqoqo. ngamaqoqo.
1.2 Bala ukusuka phambili uye emuva Bala uya phambili ubuye uye emumva Bala uye phambili ubuye uye Bala uye phambili ubuye uye
ngakunye kusukela koku 1 – 10; ngakunye kusukela kunoma iyiphi emumva: emumva:
Bala uye
inombolo phakathi kuka 0 – 100; • Ngakunye kusukela kunoma iyiphi
phambili Sebenzisa imilolozelo efaka • Ngakunye kusukela kunoma iyiphi
nasemuva izinombolo kanye namaculo Bala uye phambili: inombolo phakathi kuka 0-kuya e inombolo phakathi kuka 0-kuya e
200 1000
• Bala ngama -10 phakathi kuka - 0 • Bala ngama – 10 kusukela kunoma • Bala ngama – 10 kusukela kunoma
kuya e – 100 iyiphi inombolo phakathi kuka -0 iyiphi inombolo phakathi kuka -0
kuya e – 200 kuya e – 1000
• Bala ngokuyisi – 5 phakathi kuka -0 • Bala ngokuyisi – 5 kusukela • Bala ngokuyisi – 5 kusukela
kuya e – 100 kunoma iyiphi inombolo phakathi kunoma iyiphi inombolo phakathi
kuka – 0 kuya e – 200 kuka – 0 kuya e – 1000
• Bala ngoku -2 phakathi kuka -0 • Bala ngaku – 2 kusukela kunoma • Bala ngaku – 2 kusukela kunoma
kuya e – 100 iyiphi inombolo phakathi kuka iyiphi inombolo phakathi kuka 0-
0-kuya e 200 kuya e-1000
• Bala ngaku – 3 kusukela kunoma • Bala ngaku – 3 kusukela kunoma
iyiphi inombolo phakathi kuka – 0 iyiphi inombolo phakathi kuka – 0
kuya e – 200 kuya e – 1000
• Bala ngaku – 4 kusukela kunoma • Bala ngaku – 4 kusukela kunoma
iyiphi inombolo phakathi kuka – 0 iyiphi inombolo phakathi kuka – 0
19 kuya e – 1000
kuya e – 200
• Ngama – 20, 25, 50, 100 kuze
Izibalo IBANGA R
kufike okungenani e – 1000
ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
UKUTHUTHUKISWA KOLWAZI LWEZINOMBOLO: Okumele izinombolo eziphelele
20
1.3 Buka, ukhombe ubuye ufunde Buka, ukhombe ubuye ufunde Buka, ukhombe ubuye ufunde Buka, ukhombe ubuye ufunde
izinombolo izimpawu zezinombolo izinombol izinombolo
Izimpawu
namagama • Buka, ukhombe ubuye ufunde • Buka, ukhombe ubuye ufunde • Buka, ukhombe ubuye ufunde • Buka, ukhombe ubuye ufunde
ezinombolo uphawu lwezinombolo kusukela uphawu lwezinombolo kusukela uphawu lwezinombolo kusukela ku uphawu lwezinombolo kusukela ku
koku – 1 kuya e – 10. koku – 1 kuya e – 100. – 0 kuya e – 200. – 0 kuya e – 1 000.
• Buka, ukhombe ubuye ufunde • Bhala izimpawu zezinombolo • Bhala izimpawu zezinombolo • Bhala izimpawu zezinombolo
Izibalo IBANGA R
amagama ezinombolo kusukela kusuka ko -1 kuya ema - 20 kusuka ko -1 kuya ema - 200 kusuka ko -1 kuya ema – 1 000
koku – 1 kuya e – 10
• Buka, ukhombe ubuye ufunde • Buka, ukhombe ubuye ufunde • Buka, ukhombe ubuye ufunde
amagama ezinombolo kusukela amagama ezinombolo kusukela ku amagama ezinombolo kusukela ku
koku – 1 kuya e – 10. – 0 kuya e – 100. – 0 kuya e – 1 000.
• Bhala amagama ezinombolo • Bhala amagama ezinombolo • Bhala amagama ezinombolo
kusukela koku – 1 kuya e - 10 kusukela ku – 0 kuya e - 100 kusukela ku – 0 kuya e – 1 000
• UKUTHUTHUKISWA KOLWAZI L WEZINOMBOLO: Chaza, qhathanisa uphinde uhlele izinombolo eziphelele
1.4 Chaza, qhathanisa bese uhlela Chaza, qhathanisa bese uhlela izinto
iqoqo lezinto kuyofika e-10. kuyofika e-20.
Chaza,
qhathanisa ubuye • Chaza izinombolo eziphelele kuya • Chaza uqhathanise iqoqo lezinto
uhlele izinombolo e-10. ngokuningi, okuncane, okulinganayo
• Qhathanisa lezizinto ezimbili • Chaza uhlele iqoqo lezinto kusukela
ozinikiwe ngobukhulu, ngobuncane, kokuningi kuya kokuncane,
okuncane kunokunye, okukhulu nokuncane kuya kokuningi
kunokunye, okungaphezulu
kunokunye, okungaphansi
kunokunye, okulinganayo, okuningi
kakhulu, okuncane kakhulu,
okumbalwa kuze kufike e-10.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
• Hlela izinto eziqoqiwe ezingaphezu
kokubili kusuka kokuncane kakhulu
kuya kokukhulu kakhulu kuze kufike
e-10.
ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
1.4 Chaza, qhathanisa bese uhlela Chaza, uqhathanise ubuye uhlele Chaza, uqhathanise ubuye uhlele
izinombolo kuyofika e-20. izinombolo kuya ema – 99 izinombolo kuya ema – 999
CAPS Chaza,
qhathanisa ubuye • Chaza bese uqhathanisa izinombolo • Chaza bese uqhathanisa izinombolo • Chaza bese uqhathanisa izinombolo
uhlele izinombolo eziphelele ngokubancane eziphelele kuze ufike ema – 99 eziphelele kuze ufike ema – 999
ukunenye,enkulu ukunenye kanye usebenzisa okuncane kunokunye, usebenzisa okuncane kunokunye,
neningi ukunenye, nengaphansi okukhulu kunokunye, okungaphezulu okukhulu kunokunye, okungaphezulu
ukunenye, nelinganayo kunokunye, okungaphansi kunokunye, okungaphansi
kunokunye kanye nokulinganayo kunokunye kanye nokulinganayo
• Chaza bese uhlela izinombolo • Chaza bese uhlela izinombolo • Chaza bese uhlela izinombolo
kusukela kwencane kakhulu kuyofika eziphelele kuyofika ema-99 kusukela eziphelele kuze kufike ema - 999
kwenkulu kakhulu nakwenkulu kwencane kakhulu kuyofika kusukela kwezincane kakhulu
kakhulu kuyofika kwencane kakhulu kwenkulu kakhulu nakwenkulu kuya kwezinkulu kakhulu, ezinkulu
kakhulu kuyofika kwencane kakhulu kakhulu kuya kwezincane kakhulu.
Sebenzisa izinombolo ezisho Sebenzisa izinombolo ezisho Sebenzisa izinombolo ezisho Sebenzisa izinombolo ezisho
isikhundla ukukhombisa ukuhleleka, isikhundla ukukhombisa ukuhleleka, isikhundla ukukhombisa ukuhleleka, isikhundla ukukhombisa ukuhleleka,
indawo noma isikhundla. indawo noma isikhundla. indawo noma isikhundla. indawo noma isikhundla.
• Thuthukusa ukuqaphela izinombolo • Beka izinto emugqeni • Beka izinto emugqeni • Sebenzisa, ufunde uphinde ubhale
ezisho isikhumdla isib. Okokuqala, ngokulandelana kusukela ngokulandelana kusukela izinombolo ezimele isikhundla
okwesibili, okwesithathu kuyofika kweyokuqala kuya kweyeshumi kweyokuqala kuya kweyamashumi
kwesithupha nokokugcina noma eyokuqala kuya amabili noma eyokuqala kuya
kweyokugcina. Isib. Okokuqala, kweyokugcina. Isib. Okokuqala,
okwesibili, okwesithathu ... okwesibili, okwesithathu ...
okweshumi okwamashumi amabili
UKUTHUTHUKISWA KOLWAZI LWEZINOMBOLO: Ubungako benani lenombolo
1.5 Qala ukubona ubungako benani Qala ukubona ubungako benani Qala ukubona ubungako benani
benombolo okungenani izinombolo benombolo okungenani izinombolo benombolo okungenani izinombolo
Ubungako
ezingambili kufinyelela ema – 20 ezingambili kufinyelela ema – 99 ezingantathu kufinyelela ema – 999
benani
lenombolo • Hlakaza izinombolo ezihamba • Hlakaza izinombolo ezihamba • Hlakaza izinombolo ezihamba
ezingambili kubalwa ngamashumi ngambili kufinyelela ema – ngantathu kufinyelela kuma – 999
nangokukodwa /imivo. 99 kubalwa ngamashumi bebala ngamakhulu, ngamashumi
nangokukodwa /imivo. nangokukodwa/imivo.
• Ukukhomba ubuye usho ubungako • Ukukhomba ubuye usho ubungako
benombolo ngayinye. benombolo ngayinye
21 Izibalo IBANGA R
ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
XAZULULA IZINKINGA ezisesimweni ESEJWAYELEKILE
22
1.6 Sebenzisa lamasu kuze kufike e - 10: Sebenzisa lamasu alandelayo Sebenzisa lamasu alandelayo Sebenzisa lamasu alandelayo
ukuxazulula izinkinga nokuchaza ukuxazulula izinkinga nokuchaza ukuxazulula izinkinga nokuchaza
Amasu
izixazululo zezinkinga: izixazululo zezinkinga: izixazululo zezinkinga:
okuxazulula
izinkinga • Izinsiza kufundisa eziphathekayo, • Izinsiza kufundisa eziphathekayo, • Imidwebo noma izinsiza kufundisa
Isib. Izinto zokubala isib. (izinto zokubala)Amatshe, eziphathekayo, isib. (izinto
ummbila, ubhontshisi njll. zokubala) amatshe, ummbila,
• Isitebhisi sezinombolo
ubhontshisi
Izibalo IBANGA R
esiphathekayo • Izithombe ukuze kudwetshwe
izibalo zengxoxo
• Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo
• Ukuphinda kabili nokuhlukanisa • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa
kabili ngokulingana kabili ngokulingana kabili ngokulingana
• Umugqa wezinombolo ohambisana • Umugqa wezinombolo • Umugqa wezinombolo
nezinto eziphathekayo
• Sondezela emashumini
1.7 Xazulula izibalo zamagama Xazulula izibalo zamagama Xazulula izibalo zamagama Xazulula izibalo zamagama
(izibalo zengxoxo) ngokwesimo ngokwesimo esejwayelekile ngokwesimo esejwayelekile ngokwesimo esejwayelekile
Ukuhlanganisa
esejwayelekile ubuye uchaze ubuye uchaze isixazululo sakho ubuye uchaze isixazululo sakho ubuye uchaze isixazululo sakho
nokususa
isixazululo sakho esifaka esifaka ukuhlanganisa nokususa esifaka ukuhlanganisa nokususa ezinkingeni ezifaka ukuhlanganisa
ukuhlanganisa nokususa esinezimpendulo ezifinyelela ema – esinezimpendulo ezifinyelela ema – nokususa eziholela ezimpendulweni
esinezimpendulo ezifinyelela e – 10. 20. 99 kufinyelela ema – 999
1.8 Xazulula izibalo zamagama Xazulula izibalo zamagama Xazulula izibalo zamagama
ngokwesimo esejwayelekile ubuye ngokwesimo esejwayelekile ubuye ngokwesimo esejwayelekile ubuye
Ukuhlanganisa
uchaze isixazululo sakho esifaka uchaze isixazululo sakho esifaka uchaze isixazululo sakho esifaka
okuphindaphin-
ukuhlanganisa okuphindaphindayo ukuhlanganisa okuphindaphindayo ukuhlanganisa okuphindaphindayo
dayo okuholela
okunemiphumela efinyelela ema – 20. okunemiphumela efinyelela ema – 50 okunemiphumela efinyelela e – 100
ekuphindaphin-
deni
1.9 Chaza uxazulule izisombululo Xazulula uchaze izixazululo Xazulula uchaze izixazululo Xazulula uchaze izixazululo
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ezimayelana nezibalo zamagama zezinkinga eziphathekayo kufaka zezinkinga eziphathekayo kufaka zezinkinga eziphathekayo kufaka
Ukuhlela nga-
ngokwesimo esejwayelikle (izibalo ukwahlukaniselana ngokulinganayo, ukwahlukaniselana ngokulinganayo, ukwahlukaniselana ngokulinganayo,
maqoqo nokuh-
zengxoxo) okufaka ukwahlukaniseana uhlele ngamaqoqo ezinombolo uhlele ngamaqoqo kufinyelela ema – uhlele ngamaqoqo kufinyelela e –
lukaniselana
ngokulinganayo, ukuhlele ngamaqoqo eziphelele kuze kufike ema – 20 50 kanye nezimpendulo ezingafaka 100 kanye nezimpendulo ezingafaka
okuholela ekwahl-
izinombolo eziphelele kuze kufike e kanye nezimpendulo ezingafaka izinsalela. izinsalela.
ukaniseni
10 kanye nezimpendulo ezingafaka izinsalela.
izinsalela.
ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
1.10 Xazulula uchaze izixazulo Xazulula uchaze izixazulo
ngezinkinga eziphathekayo ezifaka ngezinkinga eziphathekayo ezifaka
CAPS Ukuhlukaniselana
ukwabelana ngokulinganayo ukwabelana ngokulinganayo
okuholela
okuholela kwizixazululo ezifaka okuholela kwizixazululi ezifaka
kumaqhezu
ingxenye eyodwa kokuphelele. ingxenye eyodwa kokuphelele
kanye nezingxenye ezingaphezu
kweyodwa kokuphelele.
1.11 Thuthukisa ulwazi lwemali • Ukukwazi ukubona nokukhomba • Ukuwazi ukubona nokukhomba • Ukuwazi ukubona nokukhomba
esetshenziswa eNingizimu Afrika imali yaseNingizimu Afrika imali yaseNingizimu Afrika yonke imali ewuhlweza
Imali
ewuhlweza nengamaphepha. ewuhlweza (5c, 10c, 50c,R1, R2, ewuhlweza (5c, 10c, 50c,R1, nengamaphepha esetshenziswa
R5), nengamaphepha (R10, R20) R2, R5), nengamaphepha (R10, eNingizimu Africa
R20,R50)
• Ukuxazululwa kwezinkinga zemali • Ukuxazululwa kwezinkinga zemali • Ukuxazululwa kwezinkinga
ezifaka isamba noshintshi kulemali ezifaka isamba noshintshi kulemali zemali ezifaka isamba noshintshi
– 20c, R20 – 90c, R99 owuhlweza nemali yamaphepha
• Guqula imali ewuhlweza ibe
amaphepha; eyamaphepha ibe
uhlweza .
UKUBALA OKUKHULULEKILE
1.12 Sebenzisa lamasu alandelayo uma Sebenzisa lamasu alandelayo uma Sebenzisa lamasu alandelayo uma
ubala: ubala: ubala:
Amasu (izindlela
noma amaqhinga) • Imidwebo noma izinsiza kufundisa • Imidwebo noma izinsiza kufundisa
eziphathekayo zokubala eziphathekayo zokubala
• Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo
• Ukuphinda kabili nokuhlukanisa • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa
kabili ngokulingana kabili ngokulingana kabili ngokulingana
• Umugqa wezinombolo ohambisana • Umugqa wezinombolo • Umugqa wezinombolo
nezinto eziphathekayo. • Ukusondezela emashumini
1.13 Xazulula ngomlomo izinkinga • Hlanganisa kuze kufike kuma – 20 • Hlanganisa kuze kufike kuma – 99 • Hlanganisa kuze kufike kuma –
zokuhlukanisa nokuhlanganisa 999
Ukuhlanganisa • Susa ema – 20 • Susa ema – 99
ezinezixazululo ezifinyelela e-10.
nokususa • Susa ema – 999
• Sebenzisa izimpawu ezifanele (+, • Sebenzisa izimpawu ezifanele (+,
–, =, ) –, =, ) • Sebenzisa izimpawu ezifanele (+,
–, =, )
• Yenza uphindelela amabhondi kuze • Yenza uphindelela amabhondi kuze
kufike e – 10 kufike e – 20 • Yenza uphindelela amabhondi
23 kuze kufike ema – 30
Izibalo IBANGA R
ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
1.14 • Hlanganisa inombolo efanayo • phindaphinda izinombolo kusukela • Phindaphinda noma iyiphi
24 ngokuphindelela kufinyelela ema kweyodwa kuya kwezilishumi ngoku inombolo ngoku -2,3,4,5,10 kuze
Ukuhlanganisa
ngokuphindelela – 20 - 2,5,3 nangoku-4 kuze kufike ema kufike e– 100
okuholela • Sebenzisa izimpawu ezifanele (+, – 50 • Sebenzisa izimpawu ezifanele (x,
ezibalweni =, ) • Sebenzisa izimpawu ezifanele (+, )
zokuphindaphinda x, =, )
1.15 • Hlukanisa izinombolo kufinyelela
Ukwahlukanisa e - 100 ngalezi zinombolo:
Izibalo IBANGA R
2,3,4,5,10
• Sebenzisa izimpawu ezifanele (÷,
=, )
1.16 Ulwazi lwezinombolo: Uhla Ulwazi lwezinombolo: uhla Ulwazi lwezinombolo: uhla Ulwazi lwezinombolo: uhla
Izibalo zekhanda olufinyelela e-10 olufinyelela e – 20 olufinyelela e – 99 olufinyelela e –1000
Umsebenzi ngamunye uqala • Shono inombolo engaphambi noma
ngezibalo zekhanda: emuva kwenombolo enikiwe. • Hlela iqoqo olinikwe lezinombolo • Hlela iqoqo olinikwe lezinombolo
• Bala izinto zansukuzonke • Hlela iqoqo olinikwe lezinombolo ezikhethiwe. ezikhethiwe.
• Bala uye phambili ubuye uye ezikhethiwe. • Qhathanisa izinombolo kufinyelela • Qhathanisa izinombolo kufinyelela
emumva • Qhathanisa izinombolo kufinyelela ema-99 bese usho ukuthi iyiphi ema-1000 usho ukuthi iyiphi
• Ukubala ngezinombolo ezisho ema-20 usho ukuthi iyiphi enkulu enkulu noma encane ngoku enkulu noma encane ngoku
isikhundla noma encane ngokukodwa noma -1.2,3,4,5,10 -1.2,3,4,5,10
okubili.
• Shaya izandla kaningi/ kambalwa
• Ikuphi ukushaya okuningi/
okuncane/okungaphezulu/
okumbalwa
• Iyiphi inombolo eba ngaphambili/
ngemimva/ ephakathi
Ukukhumbula okusheshayo: Ukukhumbula okusheshayo: Ukukhumbula okusheshayo:
• Imigomo yokuhlanganisa nokususa • Imigomo yokuhlanganisa nokususa • Khumbula imigomo
ukufika e -10. kufika ema-20 yokuhlanganisa nokususa kufika
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
• Susa noma uhlanganise ubala ema-20
ngokuyishumi kusukela ku-0 kuya • Susa noma uhlanganise ubala
e-100 ngokuyishumi kusukela ku-0 kuya
e-100
• Imigomo yikuphindaphinda
usebenzisa:
-- Ithebula lokuphindaphinda
ngokubili kufika ema - 20
-- Ithebula lokuphindaphinda
ngokuyi - 10 kufika e – 100
ULWAZI IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
1.16 • Imigomo yokuhlukanisa
izinombolo:
CAPS Izibalo zekhanda
-- Hlukanisa ngokubili kufinyelela
ema – 20
-- Hlukanisa ngokuyi – 10
kufinyelela e – 100
Amaqhinga okubala: Amaqhinga okubala: Amaqhinga okubala:
Sebenzisa amaqhinga okuhlanganisa Sebenzisa amaqhinga okuhlanganisa Sebenzisa lamaqhinga alandelayo:
nokususa ngokuyikho: nokususa ngokuyikho:
• Beka inombolo enkulu kuqala
• Beka inombolo enkulu kuqala ukuze • Beka inombolo enkulu kuqala ukuze ukuze ubale uqhubeke noma
ubale uqhubeke noma ubala uya ubale uqhubeke noma ubala uya ubala uya emumva.
emumva. emumva.
• Umugqa wezinombolo.
• Umugqa wezinombolo. • Umugqa wezinombolo.
• Ukuphinda kabili nokuhlukanisa
• Ukuphinda kabili nokuhlukanisa • Ukuphinda kabili nokuhlukanisa kabili ngokulingana
kabili ngokulingana kabili ngokulingana
• Ukwakha nokuhlakaza izinombolo
• Ukwakha nokuhlakaza izinombolo • Ukwakha nokuhlakaza izinombolo
• Sebenzisa ubudlelwano phakathi
• Sebenzisa ubudlelwano phakathi kokuhlanganisa nokususa.
kokuhlanganisa nokususa.
• Sebenzisa ubudlelwano phakathi
kokuphindaphinda nokuhlukanisa.
1.17 • Sebenzisa bese usho ingxenye • Sebenzisa bese usho ingxenye
eyodwa kokuphelele kwizimo eyodwa kokuphelele kanye
Amaqhezu
ezejwayelekile ufaka ohhafu, nezingxenye ezingaphezulu
amakota, okukodwa kokuthathu kweyodwa kokuphelele
nokukodwa kokuhlanu. kwizimo ezejwayelekile kufaka
ohhafu, amakota, okukodwa
kokuyisishiyagalombili, okukodwa
kokuthathu, okukodwa kokuhlanu,
okukodwa kokuyisithupha.
• Ukukwazi ukubona amaqhezu • Ukukwazi ukubona amaqhezu
emidwebweni kwimidwebo
• Ukukwazi ukubona ukuthi
ohhafu ababili noma okuthathu
kokuthathu kwenza okuphelele,
nokuthi uhhafu owodwa kanye
namakota amabili kuyalingana.
25
• Bhala amaqhezu kahhafu o-1 • Bhala amaqhezu njengohhafu,
nokubili kokuthathu (Isib. ½)
Izibalo IBANGA R
ULWAZI JIKELELE EmaBangeni APHANSI
2. AMAPHETHINI, UkuxhumanaKANYE NE-ALJEBHRA
26
Inqubekela phambili kumaphethini, imisebenzi kanye ne-Aljebhra
• Kumaphethini, Imisebenzi kanye ne-Aljebhra, abafundi bathola amathuba oku:
-- qedela bese uqhubeke amaphethini lela ezahlukene; kanye
-- nokukhomba nokuchaza amaphethini.
• Ukuchaza amaphethini kwenza isisekelo kubafundi bamaBanga Aphakathi (Intermediate Phase) ukuchaza imithetho yamaphethini. Lokho kuphenduka kube ngokuhleliwe
emsebenzini wama-aljebhra kumaBanga Aphezulu (Senior Phase).
Izibalo IBANGA R
IZIHLOKO IBanga- R IBanga-1 IBanga-2 IBanga-3
2.1 Kopisha bese uqhubeka Kopisha, uqhubeke bese uchaza Kopisha, uqhubeke bese uchaza Kopisha, uqhubeke bese uchaza
Amaphethini Kopisha bese uqhubeka Kopisha, uqhubeke bese uchaza Kopisha, uqhubeke bese uchaza Kopisha, uqhubeke bese uchaza
asazibalomdwebo namaphethini alula usebenzisa • ngamagama • ngamagama • ngamagama
izinto eziphathekayo nemidwebo • Amaphethini alula enziwe • Amaphethini alula enziwe • Amaphethini alula enziwe
(Isib: usebenzisa imibala nezimo). ngezinto eziphathekayo. ngezinto eziphathekayo. ngezinto eziphathekayo
• Amaphethini alula enziwe • Amaphethini axube izinto eziningi • Amaphethini axube izinto eziningi
ngemidwebo yemigqa, izimo enziwe ngemidwebo yemigqa, ezenziwe ngemidwebo yemigqa,
noma izinto izimo noma izinto izimo noma izinto
Ukwakha amaphethini akho Ukwakha nokuchaza amaphethini Ukwakha nokuchaza amaphethini
Akha amaphethini akho akho akho
okusazibalo mdwebo
• Ngezinto eziphathekayo • Ngezinto eziphathekayo • Ngezinto eziphathekayo
• Ngokudweba imigqa, izimo noma • Ngokudweba imigqa, izimo noma • Ngokudweba imigqa, izimo noma
izinto izinto izinto
Amaphethini asizungezile Amaphethini asizungezile Amaphethini asizungezile
Khomba, uchaze ngamagama Khomba, uchaza ngamagama Khomba, uchaze ngamagama bese
ukopishe amaphethini okusazibalo ukopishe amaphethini okusazibalo ukopisha amaphethini okusazibalo
mdwebo mdwebo mdwebo
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
• emvelweni • emvelweni • emvelweni
• kusuka empilweni yesimanje • kusuka empilweni yesimanje • kusuka empilweni yesimanje
yansuku zonke, yansuku zonke. yansuku zonke.
• kusuka emasikweni ethu ayigugu • kusuka emasikweni ethu ayigugu • kusuka emasikweni ethu ayigugu
2.2 Kopisha, uqhubeke bese uchaza Kopisha, uqhubeke bese uchaza Kopisha, uqhubeke bese uchaza
Amaphethini Kopisha, uqhubeke bese Kopisha, uqhubeke bese Kopisha, uqhubeke bese
ezinombolo uchaza ukulandelana okulula uchaza ukulandelana okulula uchaza ukulandelana okulula
kwezinombolo okungenani kufike kwezinombolo okungenani kufike kwezinombolo okungenani kufike
e - 100 e - 200 e - 999
Ukwakha nokuchaza amaphethini Ukwakha nokuchaza amaphethini Ukwakha nokuchaza amaphethini
akho akho akho
ULWAZI JIKELELE EmaBangeni APHANSI
3. INDAWO NESIMO (IJIYOMETRI)
CAPS Inqubekela phambili yendawo nesimo
Ingqubekela phambili ebalulekile kwindawo nesimo yenzeka ngoku:
• ngokugxila ezakhiweni ezintsha nasezimpawini zezimo nezinto kumaBanga onke; kanye
• noukusuka ekufundeni ulimi lwesikhundla kanye nokuqondanisa ukubukeka okwahlukene kwezinto ezifanayo kuya ekufundeni nasekulandeleni izinkomba kumabalazwe
angahlelekile.
IZIHLOKO IBanga R IBangA 1 IBanga 2 IBanga 3
3.1 Ulimi lwesikhundla Ulimi lwesikhundla Ulimi lwesikhundla
Isikhundla, isimo Chaza isikhundla sento eyodwa Chaza isikhundla sento eyodwa Chaza isikhundla sento eyodwa
nokubukeka kwento kwenye. isib: phezu kwe-, phambi kwenye. isib: phezu kwe-, phambi kwenye. isib: phezu kwe-, phambi
kwe;ngemuva kwe-; kwesokunxele; kwe;ngemuva kwe-; kwesokunxele; kwe;ngemuva kwe-; kwesokunxele;
kwesokudla; phezulu; phansi; kwesokudla; phezulu; phansi; kwesokudla; phezulu; phansi;
eduze kwe- eduze kwe- eduze kwe-
Isikhundla nokubuka Isikhundla nokubuka Isikhundla nokubuka
• Bona bese uqondanisa • Bona bese uqondanisa • Bona bese uqondanisa
ukubukeka okwahlukene ukubukeka okwahlukene ukubukeka okwahlukene
kwezinto ezifanayo zansuku kwezinto ezifanayo zansuku kwezinto ezifanayo zansuku
zonke zonke zonke
• Isho into yansuku zonke
uma ikhonjiswe ngendlela
engajwayelekile
• Funda, humusha bese udweba
ibalazwe elingahlelekile, noma
ukubuka ngaphezulu iqoqo
lezinto.
• Thola izinto kubalazwe
Isikhundla nezinkomba Isikhundla nezinkomba Isikhundla nezinkomba Isikhundla nezinkomba
• Landela izinkomba ulokhu • Landela izinkomba ulokhu • Landela izinkomba ulokhu • Landela izinkomba ulokhu
uhamba ekilasini uhamba ekilasini uhamba ekilasini uhamba ekilasini nasesikoleni.
• Landela imiyalelo ukubeka • Nika izinkomba zokulokhu
into eyodwa enobudlelwano uhamba ekilasini nasesikoleni.
nokunye isib: beka ipeni emuva
• Landela izinkomba ezisuka
kwebhokisi
endaweni eyodwa kuya kwenye
27 ebalazweni elingahlelekile.
Izibalo IBANGA R
IZIHLOKO IBanga R IBangA 1 IBanga 2 IBanga 3
3.2 Uhla lwezinto Uhla lwezinto Uhla lwezinto Uhla lwezinto
28
Izinto ezinhlangothi Bona uphinde ubize izinto Bona uphinde ubize izinto Bona uphinde ubize izinto Bona uphinde ubize izinto
ntathu (3-D) ezinhlangothi ntathu (3-D) ekilasini ezinhlangothi ntathu (3-D) ekilasini ezinhlangothi ntathu (3-D) ekilasini ezinhlangothi ntathu (3-D) ekilasini
nasezithombeni. nasezithombeni. nasezithombeni.
• Izinto ezisabhola • Izinto ezisabhola • Izinto ezisabhola • Izinto ezisabhola
• (imbulunga) • (imbulunga) • (imbulunga)
• Izinto ezisabhokisi • Izinto ezisabhokisi • Izinto ezisabhokisi • Izinto ezisabhokisi
Izibalo IBANGA R
• (iphrizimu) • (iphrizimu) • (iphrizimu)
• isilinda • isilinda
• iphiramidi
• ikhoni
Izimpawu zezinto Izimpawu zezinto Izimpawu zezinto Izimpawu zezinto
• Chaza, hlela bese uqhathanisa • Chaza, hlela bese uqhathanise • Chaza, hlela bese uqhathanise • Chaza, hlela bese uqhathanise
izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) izinto ezinhlangothi ntathu (3-D)
ngoku: ngoku: ngoku: ngoku:
• wobungako • wobungako • wobungako • izimo ezinhlangothi mbili
(2-D) ezenza ubuso bezinto
• imibala • imibala • izinto eziginqikayo
ezinhlangothi ntathu
• izinto eziginqikayo • izinto eziginqikayo • izinto ezishelelayo
• ingaphezulu lendawo endlalekile
• izinto ezishelelayo • izinto ezishelelayo noma emagwingci
Imisebenzi okugxilwa kuyo Imisebenzi okugxilwa kuyo Imisebenzi okugxilwa kuyo Imisebenzi okugxilwa kuyo
• Sebenzisa izinto ezinhlangothi • Bheka futhi wakhe izinto • Bheka futhi wakhe izinto • Bheka futhi wakhe izinto
ntathu (3-D) njengamabhuloki ezinhlangothi ntathu (3-D) ezinhlangothi ntathu (3-D) ezinhlangothi ntathu (3-D)
okwakha, okusetshenziswa usebenzisa izinto eziphathekayo usebenzisa izinto eziphathekayo, usebenzisa izinto eziphathekayo
kabusha, njll ukwakha izinto njengamabhuloki okwakha, izimo ezinhlangothi mbili, njengezimo ezinhlangothi
ezakhiwe ngezinto ezahlukene. okusetshenziswa kabusha, izinto amabhuloki okwakha, mbili ezisikiwe, ubumba,
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isib: umbhoshongo, ibhuloho njll zokwakha. okusetshenziswa kabusha, izinto izinti zokuvungula, izinti
zokwakha nezinto ezinhlangothi zokuphuza,nezinye izinto
ntathu ezisazibalo mdwebo. ezinhlangothi ntathu ezisazibalo
mdwebo.
IZIHLOKO IBanga R IBangA 1 IBanga 2 IBanga 3
3.3 Uhla lwezimo Uhla lwezimo Uhla lwezimo Uhla lwezimo
CAPS Izimo ezinhlangothi • Bona bese usho izimo Bona bese usho izimo Bona bese usho izimo Bona bese usho izimo
mbili (2-D) ezinhlangothi mbili (2-D) ezinhlangothi mbili (2-D) ezinhlangothi mbili (2-D) ezinhlangothi mbiliu (2-D)
• indilinga • indilinga • indilinga • indilinga
• unxantathu • unxantathu • unxantathu • unxantathu
• isikwele • isikwele • isikwele • isikwele
• unxande • unxande
Izimpawu zezimo Izimpawu zezimo Izimpawu zezimo Izimpawu zezimo
• Chaza, hlela bese uqhathanise • Chaza, hlela bese uqhathanise • Chaza, hlela uphinde • Chaza, hlela uphinde
izimo ezinhlangothi mbili (2-D) izimo ezinhlangothi mbili (2-D) uqhathanise izimo ezinhlangothi uqhathanise izimo ezinhlangothi
ngoko: ngoko: mbili (2-D) ngoko: mbili (2-D) ngoko:
• bungako • bungako • wobungako • isimo
• imibala • imibala • isimo • amacala aqondile
• amacala aqondile • amacala aqondile • amacala aqondile • amacala ayindilinga
• amacala ayindilinga • amacala ayindilinga • amacala ayindilinga
Dweba izimo
• izindilinga
• onxantathu
• izikwele
• onxande
3.4 Okufana nxazombili Okufana nxazombili Okufana nxazombili Okufana nxazombili
Okufana nse • Ukubona ukuhlukana komzimba • Ukubona ukuhlukana komzimba
nxazombili wakhe kabili izingxenye ezifana wakhe kabili izingxenye ezifana
nse. nse.
• Bona uphinde udwebe umugqa • Bona uphinde udwebe umugqa • Bona uphinde udwebe umugqa
ohlukanisa izimo ezinhlangothi ohlukanisa izimo ezinhlangothi ohlukanisa izimo ezinhlangothi
mbili ezisazibalo mdwebo nalezo mbili ezisazibalo mdwebo nalezo mbili ezisazibalo mdwebo nalezo
ezingezona ijiyometri. ezingezona ijiyometri. ezingezona ijiyometri.
• Thola umugqa ohlukanisa izinto
phakathi zilingane ngokugoqa
29 iphepha phakathi nendawo
lihlukane kabili.
Izibalo IBANGA R
ULWAZI JIKELELE EmaBangeni APHANSI
4. ISILINGANISO
30
Ingqubekela phambili ekulinganiseni
• Ingqubekela phambili ebalulekile ekulinganiseni kuwo wonke amaBanga yenzeka ngokwethulwa kwalokhu:
-- Izindlela ezintsha zokulinganisa;
-- Amathulusi amasha okulinganisa, kuqala emathulizini angahlelekile kuya kumathuluzi ahlelekile kumaBanga 2 no 3;
-- Izikali ezintsha zokulinganisa, ikakhulukazi kumaBanga 2 no 3,
Izibalo IBANGA R
• Ukubala nokuxazululwa kwezinkinga zokulinganisa kumele kunakekekelwe ukuthi kusetshenziswe izinombolo esezifundiwe.
IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
4.1 Ukudlula kwesikhathi Ukudlula kwesikhathi
Isikhathi Ukuxoxa ngokudlula kwesikhathi Ukuxoxa ngokudlula kwesikhathi
• Kuxoxwa ngezinto ezenzeke emini • Hlela izigameko ezenzeka
nasebusuku ezimpilweni zabo.
• Abafundi balandelanisa izigameko • Qhathanisa ubude besikhathi
ezenzeke emini usebenzisa ulimi isib. side kuna,
sifushane kuna, siyashesha kuna,
• Abafundi bahlela izigameko
sihamba kancane kuna.
ezenzeka njalo ezimpilweni zabo
• Hlela izigameko usebenzisa
ulimi njengokuthi izolo, namuhla,
kusasa.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
4.1 Ukusho isikhathi Ukusho isikhathi Ukusho isikhathi
CAPS Isikhathi • Chaza ukuthi into yenzeka nini
ngokusebenzisa ulimi isib ekuseni,
ntambama, ebusuku, ngaphambi
kwesikhathi, ngemuva kwesikhathi.
• Shono bese ulandelanisa izinsuku • Shono bese ulandelanisa izinsuku • Funda izinsuku (umhlaka bani)
zesonto nezinyanga zonyaka. zesonto nezinyanga zonyaka. ekhalendeni
• Faka izinsuku zokuzalwa • Faka izinsuku zokuzalwa, • Faka izinsuku zokuzalwa,
ekhalendeni. imugubho yezenkolo, amaholidi, imugubho yezenkolo, amaholidi,
izigameko zomlando, izigameko izigameko zomlando, izigameko
zesikole ekhalendeni. zesikole ekhalendeni.
• Isho isikhathi ngokwa mahora, • Isho isikhathi ngokwa
isigamu sehora kanye nekota -- amahora
lehora.
-- uhhafu wehora
-- ikota lehora
-- amaminithi
usebenzisa iwashi lezinti
nelezinombolo nezinye
izinto zokukala isikhathi isib.
umakhalekhukhwini
Bala ubude besikhathi nokudlula Bala ubude besikhathi nokudlula
kwesikhathi kwesikhathi
• Sebenzisa ikhalenda ukubala • Sebenzisa ikhalenda ukubala
nokuchaza ubude besikhathi: nokuchaza ubude besikhathi:
-- Ngezinsuku, -- Ngezinsuku,
-- Ngamasonto -- Ngamasonto
-- Ngezinyanga
• Ukushintsha kusuka ezinsukwini
kuya evikini
• Ukushintsha kusuka emavikini
kuya ezinyangeni
• Sebenzisa iwashi ukubala ubude • Sebenzisa iwashi ukubala ubude
besikhathi: besikhathi:
-- Ngamahora -- ngamahora
31 -- Uhhafu wehora -- ngohhafu wehora
-- ngekota lehora
Izibalo IBANGA R
IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
4.2 Ukukala okungahlelekile Ukukala okungahlelekile Ukukala okungahlelekile Ukukala okungahlelekile
32
Ubude • Qhathanisa bese uhlela ubude, • Qhathanisa bese uhlela ubude,
ukuphakama noma ububanzi ukuphakama noma ububanzi
bezinto ezimbili noma ngaphezulu bezinto ezimbili noma ngaphezulu
ngokuzibeka eduze kwenye. ngokuzibeka eduze kwenye.
Sebenzisa ulimi ukukhuluma Sebenzisa ulimi ukukhuluma
ngokuqhathanisa Isib. Okude kuna, ngokuqhathanisa Isib. Okude kuna,
okufushane kuna, okude kuna, okufushane kuna, okude kuna,
Izibalo IBANGA R
okubanzi ngokuthe xaxa, okubanzi ngokuthe xaxa,
• Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa,
hlela bese ubhala phansi hlela bese ubhala phansi hlela bese ubhala phansi
ubude usebenzisa ukukala ubude usebenzisa ukukala ubude usebenzisa ukukala
okungenasilinganiso Isib. okungenasilinganiso Isib. okungenasilinganiso Isib.
ngezandla, amagxathu, ubude ngezandla, amagxathu, ubude ngezandla, amagxathu, ubude
bamapensela, nezinto zokubala bamapensela, nezinto zokubala bamapensela, nezinto zokubala
• Chaza ubude bezinto ngokubala • Chaza ubude bezinto ngokubala • Chaza ubude bento
bese usho ubude ngokwezikali bese usho ubude ngokwezikali ngokubala bese usho ukuthi
ezingahlelekile. ezingahlelekile. kude kangakanani ngesikali
esingahlelekile.
Ukwethulwa kokulinganisa Ukwethulwa kokulinganisa
ngokuhlelekile ngokuhlelekile
• Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa,
hlela bese ubhala ubude hlela bese ubhala ubude
usebenzisa amamitha (induku usebenzisa amamitha (induku
eyimitha noma intambo eyimitha) eyimitha noma intambo eyimitha)
njengesikali esilinganisiwe sobude. njengesikali esilinganisiwe sobude.
• Qagela bese ulinganisa ubude
ngamasentimitha usebenzisa irula
(akudingekile ukuguqula amamitha
abe amasntimitha)
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
4.3 Isilinganiso okungahlelekile Isilinganiso okungahlelekile Isilinganiso okungahlelekile Isilinganiso okungahelekile
CAPS Isisindo • Qhathanisa bese uhlela isisindo • Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela,linganisa,qhathanisa,hlela
sezinto ezimbili noma ngaphezulu hlela, bese ubhala hlela, bese ubhala ,bese ubhala isisindo usebenzise
ngokuzizwa noma usebenzise isisindo usebenzise isikali isisindo usebenzise isikali isikali sokuzimelela kanye
isikali sokuzimelela. sokuzimelela kanye nokukala sokuzimelela kanye nokukala nokukala okungenasilinganiso Isib.
okungenasilinganiso Isib. okungenasilinganiso Isib. amablokisi,izitena
amabhulokisi, izitini. amabhulokisi, izitini.
• Chaza isisindo sezinto ngokubala • Chaza isisindo sezinto ngokubala • Chaza isisindo sezinto ngokubala
ukhombise isisindo ngokwe zikali ukhombise isisindo ngokwe zikali ukhombise isisindo ngokwe zikali
ezingahlelekile. ezingahlelekile ezingahlelekile
• Sebenzisa ulimi ukuqhathanisa, • Sebenzisa ulimi ukuqhathanisa, • Sebenzisa ulimi ukuqhathanisa, • Sebenzisa ulimi ukuqhathanisa,
Isib. kulula, kuyesinda, kulula kuna, Isib. kulula, kuyesinda, kulula kuna, Isib. kulula, kuyesinda, kulula kuna, Isib. kulula, kuyesinda, kulula kune,
kusinda kune kusinda kune kusinda kune kusinda kune
Ukwethulwa kokulinganisa Ukwethulwa kokulinganisa
okukuhlelekiIe okukuhlelekiIe
• Qhathanisa, hlela ubhale isisindo • Qhathanisa, uhlele bese ubhala
sezinto ezithengisayo ezinesisindo isisindo sezimpahla ezipakishiwe
esikaliwe esingama khilogram sabhalwa:
Isib.2 amakhilogramu elayisi,1 -- ngamakhilogramu. isib 2
ikhilogramu ka fulawa. amakhilogramu wempuphu no 1
khilogramu washukela.
-- Amagramu isib 500g kasawoti
• Linganisa isisindo sakho • Linganisa isisindo sakho
ngamakhilogramu usebenzisa ngamakilogramu usebenzisa isikali
isikali sasendlini yokugeza sasendlini yokugeza..
Ayikho inguquko edingekayo
phakathi kwamagramu
namakhilogramu
4.4 Ukukala okungahlelekile Ukukala okungahlelekile Ukukala okungahlelekile Ukukala okungahlelekile
Umthamo / • Qhathanisa bese uhlela umthamo • Qhathanisa bese uhlele umthamo
okumumethwe woketshezi olusezitsheni ezimbili woketshezi olusezitsheni ezimbili
ezibekwe ndawonye. Abafundi ezibekwe ndawonye. Abafundi
bazohlola ngokuthi bathele bazohlola ngokuthi bathele
uketshezi esitsheni sesithathu. uketshezi esitsheni sesithathu.
• Qhathanisa bese uhlela umthamo • Qhathanisa bese uhlela umthamo
woketshezi olungamumathwa woketshezi olungamumathwa
izitsha ezimbili uma zigcwele. izitsha ezimbili uma zigcwele.
• Sebenzisa ulimi uqhathanise Isb. • Sebenzisa ulimi ukuqhathanise
33 okuningi kunokunye, okuncane Isib. okuningi kunokunye,
kunokunye, okugcwele, okungekho okuncane kunokunye, okugcwele,
lutho. okungekho lutho.
Izibalo IBANGA R
IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
4.4 • Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa,
34 hlela bese ubhala umthamo hlela bese ubhala umthamo hlela bese ubhala umthamo
Umthamo /
wezitsha usebenzisa ukukala wezitsha (Isib.umthamo wezitsha (Isib.umthamo
okumumethwe
okungenasilinganiso Isib.izipuni ongagcwalisa isitsha) usebenzisa ongagcwalisa isitsha) usebenzisa
kanye nezinkomishi. ukukala okungenasilinganiso Isib. ukukala okungenasilinganiso Isib.
izipuni kanye nezinkomishi. izipuni kanye nezinkomishi.
• Chaza umthamo wesitsha • Chaza umthamo wesitsha • Chaza umthamo wesitsha
ngokubala bese usho ukuthi ngokubala bese usho ukuthi ngokubala bese usho ukuthi
ugcwala ngezikali ezingaki ugcwala ngezikali ezingaki ugcwala ngezikali ezingaki
Izibalo IBANGA R
ezingahlelekile Isib.ibhodlela ezingahlelekile Isib.ibhodlela ezingahlelekile Isib.ibhodlela
lithatha umthamo wezinkomishi lithatha umthamo wezinkomishi lithatha umthamo wezinkomishi
ezine. ezine. ezine.
Ukuthulwa kokulinganisa Ukuthulwa kokulinganisa
okuhlelekile okuhlelekile
• Qagela, linganisa, qhathanisa, • Qagela, linganisa, qhathanisa,
uhlele bese ubhala umthamo uhlele bese ubhala umthamo
wezinto ezikalwe ngamalitha. wezinto ezikalwe ngamalitha,
uhhafu welitha nekota yelitha.
• Qhathanisa, hlela bese ubhalea • Qhathanisa, hlela bese ubhala
umthamo wezinto ezithengisayo umthamo wezinto ezithengisayo
ezikaliwe ezingamalitha Isib.2 ezikaliwe ezingamalitha isib 2
amalitha obisi, 1 ilitha lesiphuzo, 5 amalitha obibs, 1 ilitha lesiphuzo,
amalitha kapende. 5 amalitha kapende noma ibhalwe
ngamamililitha isib 500 amamililitha
wobisi, 340mamililitha wesiphuzo,
750 amililitha kawoyela
• Inkomishi yetiye ejwayelekile
ingamamililitha angama 250.
• Ithisipuni ejwayelekile
ingamamililitha ama 5.
(Ayikho inguquko edingekayo
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
phakathi kwamamililitha namalitha )
4.5 Ubude bengaphandle lento
Ubude Phenya iBanga lezimo ezinhlangothi
bengaphandle lento mbili 2-D nezinto ezinhlangothintathu
kanye nobubanzi 3-D usebenzisa ukuqhathanisa ngqo
bendawo noma isikali esingahlelekile.
Ububanzi bendawo
Phenya ububanzi bendawo
ngokusebenzisa amathayela
(aphansi / obondeni)
ULWAZI JIKELELE EmaBangeni APHANSI
5. UKUQOKELELWA KOLWAZI LWEZIBALO
CAPS Inqubekela phambili kokuqokelelwa kolwazi lwezibalo
• Inqubekela phambili ebalulekile ekuqokelelweni kolwazi lwezibalo kumaBanga ahlukene yenzeka ngoku:
-- Ukusuka ekusebenzeni ngezinto uye ekusebenzeni ngolwazi, futhi
-- Usebenza ngezindlela ezintsha zokukhombisa ulwazi lwezibalo.
• Abafundi kufanele basebenze ngolwazi lwezibalo oluphelele okungenani kanye ngonyaka – lokhu kufaka ukuqoqa kanye nokuhlela ulwazi, ukwethulwa kolwa, ukuhlaziya,
ukuhumusha kanye nombiko wolwazi.
• Ezinye izingxenye zolwazi oluqokelelwe lungenzeka kweminye imisebenzi yezibalo.
IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
5.1 Ukuqoqa nokuhlela izinto Ukuqoqa nokuhlela izinto
Ukuqoqa Qoqa bese uhlela izinto Qoqa bese uhlela izinto
nokuhlela izinto eziphathekayo zansukuzonke eziphathekayo zansukuzonke
5.2 Beka okumele iqoqo lezinto Beka okumele iqoqo lezinto
eziphathekayo ezihlelekile . eziphathekayo ezihlelekile
Okumele
iqoqo lezinto Dweba isithombe sezinto eziqoqiwe Dweba isithombe sezinto eziqoqiwe
eziphathekayo
ezihlelekile
5.3 Xoxa ubike ngeqoqo lezinto Xoxa nubike ngeqoqo lezinto
eziphathekayo ezihlelekile eziphathekayo ezihlelekile
Ukuxoxa nokubika
ngeqoqo lezinto • Nika izizathu ngokuthi okuqoqiwe
eziphathekayo kuhlelwe kanjani ;
ezihlelekile
• Phendula imibuzo ngoku: • Phendula imibuzo ngoku:
-- kuhlelwe kanjani okuqoqiwe -- Zihlelwe kanjani izinto (indlela
owenze ngayo)
-- kudwetshwe kanjani okuqoqiwe
-- Okuhleliwe kwaqoqwa
kubukeka kanjani
• Chaza okuqoqiwe / umdwebo
• Chaza ukuthi okuqoqiwe
kuhlelwe kanjani
35 Izibalo IBANGA R
IZIHLOKO IBanga R IBanga 1 IBanga 2 IBanga 3
5.4 Qoqa uphinde uhlele ulwazi Qoqa uphinde uhlele ulwazi Qoqa uphinde uhlele ulwazi
36 lwezibalo lwezibalo
Ukuqoqa bese • Qoqa ulwazi ngekilasi noma
uhlela ulwazi • Qoqa ulwazi ngekilasi noma • Qoqa ulwazi ngekilasi noma isikole ukuze uphendule imibuzo
isikole ukuze uphendule imibuzo isikole ukuze uphendule imibuzo ethulwa uthisha
ethulwa uthisha ethulwa uthisha
• Hlela ulwazi olwethulwe uthisha
noma incwadi yomfundi noma
yokusebenza
• Hlela ulwazi lwezibalo kulokhu:
Izibalo IBANGA R
-- Uhla
-- amathalisi
-- amathebula
5.5 Ukubeka okumele ulwazi Ukubeka okumele ulwazi Ukubeka okumele ulwazi
Ukubeka okumele • Beka okumele ulwazi • Beka okumele ulwazi • Beka okumele ulwazi:
ulwazi ngokusebenzisa igrafu ngokusebenzisa igrafu
-- Ngokwenza igrafu yezithombe
yezithombe yezithombe
(Sebenzisa igrafu yezithombe
• Sebenzisa igrafu yezithombe • Sebenzisa igrafu yezithombe okukodwa nokukodwa
okukodwa nokukodwa okukodwa nokukodwa okuhambisanayo)
okuhambisanayo. okuhambisanayo.
-- amabhagrafu
5.6 Ukuhlaziya nokuhumusha ulwazi Ukuhlaziya nokuhumusha ulwazi Ukuhlaziya nokuhumusha ulwazi
Ukuhlaziya Phendula imibuzo ngolwazi Phendula imibuzo ngolwazi Phendula imibuzo ngokumele
nokuhumusha kwigrafu yezithombe kwigrafu yezithombe ulwazi ngo:
ulwazi
• Sebenzisa igrafu yezithombe • Sebenzisa igrafu yezithombe • Ngokwenza igrafu yezithombe
okukodwa nokukodwa okukodwa nokukodwa (Sebenzisa igrafu yezithombe
okuhambisanayo. okuhambisanayo. okukodwa nokukodwa
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
okuhambisanayo)
• Bhagrafu
Izibalo IBANGA R
3.3 Ukucacisa OKUQUKETHWA
Kulengxenye yokucaciswa kolwazi, othisha banikezwa lokhu:
• Ulwazi jikelele lweThemu lwamaBanga R - 3;
• Iziphakamiso zokulandelana kwezihloko ngokwamathemu: akuzona zonke izingxenye zezihloko
ezifundiswayo ithemu ngayinye; ezinye izingxenye zezinye izihloko kumele zifundiswe ngaphambili kwezinye
izingxenye zalezo zihloko.
• Iziphakamiso zezikhathi ezibekelwe izihloko onyakeni. Njengoba ezinye izingxenye zolwazi zidinga isikhathi
esiningi kezinye, ngakhoke ezinye izihloko zidinga isikhathi esiningi kunezinye; kanye
• NAmanothi Acacisayokanye nomhlahlandlela wokufundisa onezibonelo ezifanele.
Ingxenye ngayinye yolwazi ihlukaniswe ngezihloko. Zonke izingxenye zolwazi kufanele zifundiswe ngethemu. Uku-
hleleka kwezihloko ngamathemu kunika umqondo wokusabalalisa nokubukeza izihloko kuwona wonke amathemu
onyakeni. Akubalulekile ukufundisa zonke izihloko zendawo nesimo, isilinganiso kanye ukuqokelelwa kolwazi kuwo
wonke amathemu. Kodwa ke akuqikelelwe ukuthi zonke izihloko ziyafundiswa ngonyaka.
Kwingxenye ye – 2 (isigamu 2.6) unikeziwe isisindo sezingxenye zolwazi. Uma kuhlanganiswa amahora anikeziwe
onyakeni, ungakwazi ukubala isikhathi sokufundisa sengxenye ngayinye yolwazi.
Othisha Bangakhetha ukuhlela ulwazi balwabele isikhathi ngokwehlukile kunalokho okuphakanyisiwe kule sahluko.
Othisha Bangashintsha isikhathi esiphakanyisiwe sesahluko kancane Kodwa ke, kufanele kuqashelwe isisindo es-
isondelene kanye namahora okufundisa izingxenye zolwazi lwezibalo emaBangeni aphansi.
• Ebangeni R izibalo zisemazingeni okuqala ngakhoke akumele zibe nezikhathi zokuzifundisa ezihleliwe.
Uthisha weBanga R kufanele afake ukufundiswa kwezibalo emisebenzini yansuku zonke nakuba izikhathi
uthisha kufanele abe nesikhathi lapho egxila khona emsebenzini yezibalo, ngaphandle kwalokho abafundi
bangeke bathuthuke olwazini namakhono adingekayo ezibalweni.
• Izikhathi zamaBanga R – 3 zibekwe ngalendlela:
-- Amahora ayisikhombisa kufanele asetshenziselwe izibalo ngesonto (amasonto ayi -10 x 4 amathemu
x 7 amahora = 280 amahora ngonyaka).
-- Isifundo ngasinye sezibalo kufanele sibe yihora eli-1 namaminithi angama 24 ngosuku kumaBanga
1 – 3.
-- Lokhu kusho ukuthi kunamathemu amane anamasonto ayi 10 anezifundo ezinhlanu ngesonto (uMsombuluko
kuya koLwesihlanu).
-- Banike isonto lokuqala ethemini ukuthi bajwayele futhi babukeze umsebenzi abawenzile, njengoba abafundi
bavame ukukhohlwa ulwazi abalufundile ngesikhathi samaholide babuye bakhohlwe inqubo abayejwayele
yesikole. Banike isonto lokugcina ethemini ukuba babukeze ulwazi abalufundile. Lokhu kunika 8 x 4 x 5 =
160 izifundo.
3.4 ISIVININI NOKULANDELANISA OKUQUKETHWE
Amathebula alandelayo awamaBanga R – 3:
• Ukulandelana kwezihloko onyakeni (kukhombisa ukuhlelwa kwezihloko ngamathemu kanye nokuncoma
ubude besikhathi isihlokweni ngasinye ingxenye yokuqukethwe)
CAPS 37
Izibalo IBANGA R
• Ukulandelanisa kwezihloko onyakeni (kukhombisa ukuthi izihloko zifakwe kanjani ngamathemu nenqubekela
phambili yilwazi namakhono ngamathemu)
• Amanothi Acacisayoisihloko ngasinye - amathebhula anika incazelo yolwazi nomhlahlandlela wokufundisa
ngesihloko ngasinye ngokulandelana kwazo ngamathemu
Ukuhlelwa okuzofundiswa – Ukuhlelwa kwezihloko ngethemu
EmaBangeni aphansi isihloko sezinombolo yisona esisemqoka ekufundweni kwezibalo. Ezikhathini eziningi ezi-
fundweni zezibalo ngesonto, ngethemu nangonyaka kugxilwa ekufundweni kwi - Izinombolo, Ukusebenza kanye
Nobudlelwane bazo. Okungenani kathathu noma ngaphezulu ngesonto makugxilwe ezifundweni ze - Izinombolo,
Ukusebenza kanye Nobudlelwane bazo. Isikhathi esisele asihlukaniselwe ezinye izingxenye zolwazi lwezibalo.
INdawo neSimo kanye nokuLinganisa kudinga kunikwe isikhathi esiningi kunokuQokelelwa koLwazi, kanye
namaPhethini,Imisebenzi kanye ne Aljebhra. Amathebula alandelayo akhombisa ukuthi zingaki izifundo okufanele
zenziwe kwingxenye ngayinye yolwazi nesihloko ebangeni ngalinye kumaPhethini, Imisebenzi kanye neAljebhra;
Indawo neSimo; Isilinganiso kanye noKuqokelelwa koLwazi.
• IBanga R: Ukuhlelwa kwezingxenye zolwazi nezihloko zezifundo
Izibalo eBangeni R zisezingeni loqala kolwazi lwezibalo, ngakhoke isikhathi esiphakamisiwe sokufundisa siset-
shenziselwa ukufundiswa kwezibalo ezihleliwe nalezo ezixubene nezinye izifundo ezingahlelelwe.Lokhu kwenzelwe
ukukhombisa ukusebenzisa lonke ulwazi olumele lufundiswe. Imisebenzi yezibalo zokuqala ingaba ukubala inani
lamapuleti nezinkomishi abazokusebenzisa, imidlalo yokubala abayidlala ngaphandle, imidlalo yasendlini njengama-
domino namaphazili,njll. Uthisha kufanele ahlele imisebenzi, alungise izinsiza kufundisa kuye ngokwezidingo zaba-
fundi.
Indawo neSimo iyingxenye esemqoka ekuthuthukisweni kokufundwa kwezibalo kubafundi abasebancane, okufanele
isabalaliswe kwisonto lonke, lapho izingxenye ezithile ziholwa uthisha, kuthi amathuba amaningi okwakha, imidlalo
yasesihlabathini nasemanzini yenziwe abafundi.
Isilinganiso kufanele kuhlanganiswe nemisebenzi yokubala, njengokuqagela nokubala uma kukalwa iBanga
ngezandla, ngezinyawo namanyathelo.
Irejista yansukuzonke kanye neshadi lesimo sezulu kunikeza abafundi ithuba lokusebenza ngokuqokelela ulwazi.
38 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
Ithebula lesi- 3.1: ukwabiwa kwesikhathi sengxenye yolwazi ngalunye ngesonto
Isikhathi
Ingxenye yokuqukethwe Izihloko
Esiphakanyisiwe
Izinombolo Izimpawu kanye Ukubala
nobudlelwane bazo Ukubona izinombolo
Ukukhomba nokuchaza izinombolo 120 imizuzu
Ulwazi lwezinombolo
Ukuxazulula izinkinga zezibalo
Amaphethini, Ukuxhumana Ukukopisha, ukwandisa, ukwakha iphethini lakhe
80 imizuzu
kanye ne-Aljebhra
Indawo neSimo (Ijiyometri) Ukubona, ukukhomba nokusho izimo ezinhlangothi mbili/
izithombe
Izibalomdwebo
Ukwakha izinto ezinhlangothintathu ngokusebenzisa izinto 80 imizuzu
eziphathekayo
Ubudlelwane nendawo
Izinkomba
Isilinganiso Isikhathi
Ubude
80 imizuzu
Isisindo
Umthamo
Ukuqokelelwa kolwazi Qoqa, hlela, dweba, funda bese ubeka okumele ulwazi. 60 imizuzu
420 imizuzu
ISAMBA
7 amahora ngesonto
IBanga 1: Ukwabiwa kwezingxenye zolwazi nezihloko ezifundweni zamaBanga loku-1 kuya kwele-3
1
Okungenani izifundo ezintathu (phakathi kwamahora ama - 4 kuya kwa 42) ngesonto azosetshenziswa ukufundisa
Izinombolo, izimpawu kanye nobudlelwane bazo emaBangeni oku-1, 2 nele-3. Izifundo ezimbili ezisele (phakathi
1
kwamahora 22 kuya kwa -3) ahlukaniselwa izihloko zezinye izinxenye zolwazi lwezibalo njengoba kunconyiwe nge-
zansi.
Ithebula lesi- 3.2: Inani lezifundo eliphakanyisiwe lengxenye ngayinye yeBanga loku- 1
Inani Lezifundo
Ingxenye yokuqukethwe Isihloko
Ithemu 1 Ithemu 2 Ithemu 3 Ithemu 4 Isamba
Izinombolo kanye Zonke izihloko zezinombolo kanye
22 30 28 25 105
nobudlelwane bazo nobudlelwane bazo
Amaphethini, Amaphethini ezinombolo 3 3 3 3 12
Ukuxhumana kanye ne-
Aljebhra Amaphethini ayizibalomdwebo 1 1 1 1 4
Izimo ezinhlangothi mbili 3 3 6
Indawo neSimo Izinto ezinhlangothi ntathu 3 2 1 6
(Ijiyometri) Isikhundla, isimo nokubukeka kwento 2 1 3
Okufana nse nxazombili 1 1 2
Isikhathi 2 2
Ubude 2 2 4
Isilinganiso
Isisindo 2 2 4
Umthamo / okumumethwe 1 2 1 4
Ukuqoqa, ukuhlela, ukubeka okumele
2 1 3
ulwazi nokuhlaziya izinto
Ukuqokelelwa kolwazi
Ulwazi oluphelele 3 3
Izingxenye zolwazi oluphelele 2 2
Inani Lezifundo 40 40 40 40 160
CAPS 39
Izibalo IBANGA R
Ithebula lesi- 3.3: Inani lezifundo eliphakanyisiwe lengxenye ngayinye yeBanga lesi- 2
Inani Lezifundo
Ingxenye yokuqukethwe Isihloko
Ithemu 1 Ithemu 2 Ithemu 3 Ithemu 4 Isamba
Izinombolo kanye Zonke izihloko zezinombolo kanye
24 25 24 26 99
nobudlelwane bazo nobudlelwane bazo
Amaphethini, Amaphethini ezinombolo 3 3 3 3 12
Ukuxhumanakanye ne-
Aljebhra Amaphethini ayizibalomdwebo 1 1 1 1 4
Izimo ezinhlangothi mbili 3 3 6
Indawo neSimo Izinto ezinhlangothi ntathu 3 2 1 6
(Ijiyometri) Isikhundla, isimo nokubukeka kwento 2 1 3
Okufana nse nxazombili 1 1 2
Isikhathi 3 1 3 1 8
Ubude 3 1 4
Isilinganiso
Isisindo 3 1 4
Umthamo / okumumethwe 3 1 4
Ukuqoqa, ukuhlela, ukubeka okumele
ulwazi nokuhlaziya izinto
Ukuqokelelwa kolwazi
Ulwazi oluphelele 3 3 6
Izingxenye zolwazi oluphelele 1 1 2
Inani Lezifundo 40 40 40 160
Ithebula lesi- 3.4: Inani lezifundo eliphakanyisiwe lengxenye ngayinye yeBanga lesi- 3
Inani Lezifundo
Ingxenye yokuqukethwe Isihloko
Ithemu 1 Ithemu 2 Ithemu 3 Ithemu 4 Isamba
Izinombolo kanye Zonke izihloko zezinombolo kanye
26 22 19 27 94
nobudlelwane bazo nobudlelwane bazo
Amaphethini, Amaphethini ezinombolo 3 3 3 3 12
Ukuxhumana kanye ne-
Aljebhra Amaphethini ayizibalomdwebo 1 1 1 1 4
Izimo ezinhlangothi mbili 2 2 4
Indawo neSimo Izinto ezinhlangothi ntathu 3 3 1 7
(Ijiyometri) Isikhundla, isimo nokubukeka kwento 2 3 5
Okufana nse nxazombili 2 1 3
Isikhathi 3 2 3 2 10
Ubude 2 2 4
Isilinganiso
Isisindo 2 1 3
Umthamo 2 1 3
Ubude bengaphandle lento 1 1
Ububanzi bendawo 2 2
Ulwazi oluphelele 3 3 6
Ukuqokelelwa kolwazi
Izingxenye zolwazi oluphelele 1 1 2
Inani Lezifundo 40 40 40 40 160
40 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ULWAZI JIKELELE LWEBanga R
1. IZINOMBOLO, IZIMPAWU KANYE NOBUDLELWANO BAZO
CAPS
UKUBALA
Ingxenye
ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
yokuqukethwe
1.1 Uhla Lwezinombolo: 1 – 5 Uhla Lwezinombolo: 1 – 7 Uhla Lwezinombolo: 1 kuya 10 Uhla Lwezinombolo: 0 kuya 10
Bala izinto • Okukodwa nokukodwa • Okukodwa nokukodwa • Okukodwa nokukodwa • Okukodwa nokukodwa
okuhambisanayo okuhambisanayo: okuhambisanayo: okuhambisanayo:
Thula ishadi labasizi nendlela izidlo Gcizelela ishadi labasizi nsukuzonke Gcizelela ishadi labasizi nsukuzonke Gcizelela ishadi labasizi nsukuzonke
-- (Qagela bese ubala
ezizolandelana ngayo
izinto ukuthuthukisa
ulwazi • Bala ngakunye • Bala ngakunye • Bala ngakunye • Bala ngakunye
lwezinombolo)
-- Izinsiza kufunda eziphathekayo -- Izinsiza kufunda eziphathekayo -- Izinsiza kufunda eziphathekayo -- Izinsiza kufunda eziphathekayo
-- Izingxenye zomzimba -- Izingxenye zomzimba -- Izingxenye zomzimba -- Izingxenye zomzimba
-- Shaya izandla -- Shaya izandla -- Shaya izandla -- Shaya izandla
-- Gxoba ngezinyawo -- Gxoba ngezinyawo -- Gxoba ngezinyawo -- Gxoba ngezinyawo
-- Gibela izitebhisi / Eqa izinto -- Gibela izitebhisi / Eqa izinto -- Gibela izitebhisi / Eqa izinto -- Gibela izitebhisi / Eqa izinto
• Ukubala ngokuphimisa: imilolozelo • Ukubala ngokuphimisa imilolozelo • Ukubala ngokuphimisa imilolozelo • Ukubala ngokuphimisaimilolozelo
namaculo ezinombolo namaculo ezinombolo namaculo ezinombolo namaculo ezinombolo
• Shaya izandla izikhathi eziningi/ • Shaya izandla izikhathi eziningi/ • Shaya izandla izikhathi eziningi/
nezimbalwa ezimbalwaIyiphi; inombolo eshaye ezimbalwa: iyiphi inombolo eshaye
izandla izikhathi eziningi noma izandla izikhathi eziningi noma
ezimbalwa? ezimbalwa?
1.2 Uhla Lwezinombolo: 1 Uhla Lwezinombolo: 1 kuya 4 Uhla Lwezinombolo: 1 kuya 7 Uhla Lwezinombolo: 0 kuya 10
Bala uye phambili Ukubala unganakile usebenzisa Ukubala unganakile usebenzisa Ukubala unganakile usebenzisa Ukubala unganakile usebenzisa
ubuye uye emumva imilolozelo, amaculo,izinto zokubala, imilolozelo, amaculo,izinto zokubala imilolozelo, amaculo,izinto zokubala imilolozelo, amaculo,izinto zokubala
izinto ezi 3-D, ukubala unyakazisa izinto ezi3-D, ukubala unyakazisa izinto ezi 3-D, ukubala unyakazisa izinto ezi 3-D, ukubala unyakazisa
umzimba. umzimba. umzimba kanye neshadi lesitebhisi umzimba kanye nesitebhisi
sezinombolo. sezinombolo
Bala: Bala:
Bala: Bala:
• ngakunye • ngakunye
• ngakunye • ngakunye
• ngakubili
41 Izibalo IBANGA R
Ingxenye ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
yokuqukethwe
42 UKUBONA IZINOMBOLO
1.3. Uhla lwezinombolo: Uhla lwezinombolo: Uhla lwezinombolo: Uhla lwezinombolo:
Izimpawu kanye • Izimpawu zezinombolo: 1 • Izimpawu zezinombolo: 2 kuya 4 • Izimpawu zezinombolo: 5 kuya 7 • Izimpawu zezinombolo: 0 kuya 10
namagama
• Amagama ezinombolo: kunye • Amagama ezinombolo: kubili, • Amagama ezinombolo: kuhlanu, • Amagama ezinombolo:
ezinombolo
kuthathu, kune yisithupha, yisikhomisa iqanda, yisishiyagalombili,
-- Usebenzisa ukunyakazisa
(Bona ukhombe yisishiyagalolunye, yishumi
umzimba. -- Usebenzisa ukunyakazisa -- Usebenzisa ukunyakazisa
Izibalo IBANGA R
izimpawu namagama
umzimba. umzimba. -- Usebenzisa ukunyakazisa
ezinombolo) -- Usebenzisa izinto ezinezimo
umzimba.
ezinhlangothintathu ezifaka -- Usebenzisa izinto ezinezimo -- Usebenzisa izinto ezinezimo
unombolo 1. ezinhlangothintathu ezifaka ezinhlangothintathu ezifaka -- Usebenzisa izinto ezinezimo
izinombolo 2, 3, kanye ne- 4. izinombolo 5, 6, kanye ne – 7. ezinhlangothintathu ezifaka
-- Usebenzisa umfanekiso
izinombolo 0, 8, 9 kanye ne –
wokubonakalayo ofaka -- Usebenzisa umfanekiso -- Usebenzisa umfanekiso
10.
unombolo 1. wokubonakalayo ofaka wokubonakalayo ofaka
izinombolo 2, 3, kanye ne- 4. izinombolo 5, 6, kanye ne – 7. -- Usebenzisa umfanekiso
wokubonakalayo ofaka
izinombolo 0, 8, 9 kanye ne – 10
-- Isithombe esiwumfanekiso -- Isithombe esiwumfanekiso -- Isithombe esiwumfanekiso -- Isithombe esiwumfanekiso
wokuphathekayo okufaka wokuphathekayo okufaka wokuphathekayo okufaka wokuphathekayo okufaka
amakhadi anamachashaza amakhadi anamachashaza amakhadi anamachashaza amakhadi anamachashaza
afaka inombolo – 1. afaka izinombolo – 2, 3, kanye afaka izinombolo –5, 6, kanye afaka izinombolo –0, 8, 9 kanye
ne-4. ne – 7 ne – 10
• Gcizelela ulwazi olutholiwe kufaka • Gcizelela ulwazi olutholiwe kufaka • Gcizelela ulwazi olutholiwe kufaka • Gcizelela ulwazi olutholiwe kufaka
inombolo -1 inombolo 1 – 4 inombolo 1 – 7 inombolo 0 – 10
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Ingxenye ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
yokuqukethwe
CAPS 1.4 Ukusebenzisa izinombolo Ukusebenzisa izinombolo Ukusebenzisa izinombolo Ukusebenzisa izinombolo
ezimweni ezijwayelekile ezimweni ezijwayelekile ezimweni ezijwayelekile ezimweni ezijwayelekile
Chaza, qhathanisa
bese uhlela • Umfundi akayazi iminyaka yakhe. • Umfundi akayazi inombolo yomuzi • Umfundi makayazi inombolo • Gcizelela ulwazi oluphathelene
izinombolo wakubonekheli lakubo yocingo lwasekhaya nenombolo neminyaka, inombolo yendlu,
kamakhalekhukhwini yabazali. ikheli, inombolo yocingo/
umakhalekhukhwini.
(Sebenzisa
• Ukugcwaliswa kwerejista • Gcizelela ukusebenzisa • Gcizelela ukusebenzisa • Gcizelela ukusebenzisa
izinombolo ezimweni
yansukuzonke. Ukusebenzisa izinombolo ngokugcwalisa irejista izinombolo ngezindlela izinombolo ngezindlela
ezijwayelekile)
izindlela ezahlukene ukubiza yansukuzonke njangakwi themu ezahlukene. Isibonelo: ezahlukene. Isibonelo:
uhla lwamagama kwi rejista yokuqala. Isibonelo:
• Bangaki abafundi abangekho
nsukuzonke. Isibonelo:
namuhla esikoleni?
-- Ukhona yini umfundi onophawu -- Ukhona umfundi ohlala endlini • Ukhona yini umfundi ozalwa
-- Qagela;
lwabhanana namuhla? ewunombolo 123 namuhla? namuhla izinsuku ziyi-16 Mashi?
-- Bala izihlalo ezingenamunt
-- Ukhona yini umfundi onegama -- Ukhona umfundi ohla
eliwuSipho namuhla? kunombolo 123 emgwaqweni -- Bala izitsha ezingadlelanga;
uMzwilili namuhla?
-- Ukhona yini umfundi onegam
eliwuSipho Vusumuzi, isibongo -- Ukhona umfundi onocingo
Madlala namuhla? olunenombolo ewu 082 1234567
namuhla?
• Ukukhomba izinombolo • Ukukhomba izinombolo • Ukukhomba izinombolo • Ukukhomba izinombolo
ezithombeni nasemakhadini ezithombeni nasemakhadini ezithombeni nasemakhadini ezithombeni nasemakhadini
anamachashaza. anamachashaza anamachashaza anamachashaza
• Ukudlala umdlalo wamakhadi • Ukudlala umdlalo wamakhadi • Ukudlala umdlalo wamakhadi • Ukudlala umdlalo wamakhadi
anezinombolo. anezinombolo. anezinombolo. anezinombolo .
• Khomba izinombolo • Khomba izinombolo • Khomba izinombolo
ezisezikhangisweni noma ezisezikhangisweni noma ezisezikhangisweni noma
emaphepheni nakumakhadi emaphepheni nakumakhadi emaphepheni nakumakhadi
amadala amadala. amadala.
• Khomba izinombolo emabhukwini.
43 Izibalo IBANGA R
Ingxenye ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
yokuqukethwe
44 ULWAZI LWEZINOMBOLO (UBUDLELWANO)
1.4 Uhla lwezinombolo: 1 Uhla lwezinombolo: 1 kuya 5 Uhla lwezinombolo: 1 kuya 7 Uhla lwezinombolo: 0 kuya 10
Chaza, qhathanisa • Khomba bese uchaza izinombolo • Khomba bese uchaza izinombolo • Khomba bese uchaza izinombolo • Khomba bese uchaza izinombolo
bese uhlela eziphelele kufika ku – 1. eziphelele-2,3, kanye noku-4 eziphelele 5,6, no -7 eziphelele-8,9,10, no- 0
izinombolo
• Gcizelela izinombolo-1 kuya • Gcizelela izinombolo-1 kuya • Gcizelela izinombolo-0 kuya e-10
(Khomba bese uchaza koku-4 kokuyi-7
Izibalo IBANGA R
izinombolo eziphelele)
Qhathanisa iqoqo lezinto ezimbili
Qhathanisa iqoqo ozinikwe ukuthi:
lezinto ezimbili ozinikwe
ukuthi: • Okukhulu nokuncane
Okukhulu nokuncane • Okukhulu ngokuthe xaxa kanye
nokuncanyana
Okukhudlwana
nokuncanyana • Okukhulu kakhulu nokuncane
kakhulu (yethula ulwazi)
Okuncane kakhulu
nokukhulu kakhulu • Hlela amaqoqo amabili ezinto
ozinikiwe kusuka kokuncane
Qhathanisa iqoqo kakhulu kuya kokukhulu kakhulu
lezinto ezimbili ozinikwe kanye nokukhulu kakhulu kuya
ukuthi: kokuncane kakhulu
Okungaphezulu • Okuningi kunokunye, okuncane • Okuningi kunokunye, okuncane • Okuningi kunokunye, okuncane
kunokunye kunokunye, okulinganayo. kunokunye, okulinganoyo. kunokunye, okulinganoyo.
Okungaphansi • Okuningi nokumbalwa Isib. • Okuningi nokumbalwa Isib. • Okuningi nokumbalwa Isib. • Okuningi nokumbalwa Isib.
kunokunye ukushaya izandla benganakile ukushaya izandla benganakile ukushaya izandla benganakile ukushaya izandla benganakile
Okulinganayo ubuze umbuzi ukuthi ikuphi ubuze umbuzi ukuthi ikuphi
(kuyafana) ukushaya okuningi, nokumbalwa. ukushaya okuningi, nokumbalwa.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Ingxenye ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
yokuqukethwe
CAPS Izinombolo ezisho Thuthukisa ngokuqaphela Thuthukisa ngokuqaphela Thuthukisa ngokuqaphela Thuthukisa ngokuqaphela
isikhundla ukufunda ngokunganakile ukufunda ngokunganakile ukufunda ngokunganakile ukufunda ngokunganakile
izinombolo ezisho isikhundla: Isib. izinombolo ezisho isikhundla: izinombolo ezisho isikhundla: Isib. izinombolo ezisho isikhundla: Isib.
okokuqala, okwesibili, okwesithathu . Isib. okokuqala, okwesibili, okokuqala, okwesibili, okwesithathu . okokuqala, okwesibili, okwesithathu .
. . okulandelayo, okokugcina okwesithathu . . . okulandelayo, . . okulandelayo, okokugcina . . okulandelayo, okokugcina
okokugcina
• Yethula izinombolo ezejwayelekile
– eyokuqala, eyesibili, eyesithathu
• Kungenise ngesikhathi
kuya kweyesithupha
sezidlo nangesikhathi sokuya
ngasese – owokuqala, owesibili,
okokugcina, okulandelayo.
• Gcizelela ukufundwa • Gcizelela ukufundwa • Gcizelela ukufundwa
ngokunganakile izinombolo ngokunganakile izinombolo ngokunganakile izinombolo
ezejwayelekile ngesikhathi sokuya ezejwayelekile ngesikhathi sokuya ezingajwayelekile ngesikhathi
ngasese. ngasese. sokuya ngasese.
• Kusebenzise futhi ngesikhathi • Kusebenzise futhi ngesikhathi • Kusebenzise futhi ngesikhathi
kufundwa isifundo samakhono kufundwa isifundo kufundwa isifundo
empilo sokuthuthukiswa kwezicubu sokuthuthukiswa kwezicubu
zomzimba zomzimba
• Nangesikhathi sokuthuthukiswa
kwezicubu zomzimba
nangesikhathi sokufunda
ezobuciko.
SEBENZISA AMAQHINGA ESIMWENI ESEJWAYELEKILE UKUXAZULULA IZINKINGA:
1.6 Sebenzisa lamaqhinga alandelayo Sebenzisa lamaqhinga alandelayo Sebenzisa lamaqhinga alandelayo Sebenzisa lamaqhinga alandelayo
Amaqhinga • Izinsiza kusebenza eziphathekayo, • Izinsiza kusebenza eziphathekayo, • Izinsiza kusebenza eziphathekayo, • Izinsiza kusebenza eziphathekayo,
okuxazulula izinkinga Isib. izivalo zamabhodlela, amtshe isib. izivalo zamabhodlela, Isib. izivalo zamabhodlela, amtshe Isib. izivalo zamabhodlela, amtshe
(Sebenzisa lamaqhinga njll amatshe njll njll njll
namasu alandelayo)
• Ishadi lesitebhisi sezinombolo • Ishadi lesitebhisi sezinombolo
45 Izibalo IBANGA R
Ingxenye ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
yokuqukethwe
46 1.7 • Sebenzisa izinsiza kubala ubuye • Sebenzisa izinsiza kubala ubuye • Sebenzisa izinsiza kubala ubuye
uxazulule izinkinga ezifaka uxazulule izinkinga ezifaka uxazulule izinkinga ezifaka
Ukuhlanganisa
lezinombolo: 2, 3 kanye 4. lezinombolo: 5 , 6, kanye ne – 7 lezinombolo: 8, 9, 10 kanye no – 0
nokususa
• Gcizelela ukuxazululwa • Gcizelela ukuxazululwa • Gcizelela ukuxazululwa
(Kukhulunywa
kwezinkinga ezifaka kwezinkinga ezifaka kwezinkinga ezifaka
kuxazululwa izinkinga
lezizinombolo:1 kuya koku–4 lezizinombolo:1 kuya kokwi – 7 lezizinombolo: 1 kuya e – 10
zezibalo zamagama
(zengxoxo) uchaze
Izibalo IBANGA R
izixazululo kufaka lokhu
okulandelayo:
Ukuhlanganisa
nokususa okufaka
izimpendulo kufinyelela
e – 10)
1.9
Ukwenza iqoqo
nokukwabelana
okuholela
ekuhlukaniseni
Ukwenza iqoqo
nokwabelana
ngokulinganayo
izinombolo eziphelele
kuya e – 10
nezimpendulo ezifaka
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola izinsalela.
Ingxenye ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
yokuqukethwe
CAPS 1.11 Imali Imali Imali Imali
• Ukuthuthukisa ulwazi ngemali • Ukuthuthukisa ulwazi lwemali
ewuhlweza esetshenziswa ezweni engamaphepha yaseNingizimu
lethu eNingizimu Afrika. Afrika.
20c, 50c, R1, R2, R5 R10, R20, R50, R100, R200,
• Ukubona umbala nesilwane
esisemalini ewuhlweza.
• Ukubona okufanayo nokuhlukile • Ukubona okufanayo nokuhlukile
emalini ewuhlweza. Isibonelo: emalini engamaphepha. Isibonelo:
umdlalo wokuhlukanisa imali umdlalo wokuhlukanisa imali
ngemibala nangobukhulu. ngemibala nangobukhulu
• Nikeza imali yokudlala egunjini • Nikeza imali yokudlala egunjini • Nikeza imali yokudlala egunjini
lezinto zasekhaya. lezinto zasekhaya. lezinto zasekhaya.
BALA USEBENZISA:
1.13 Xazulula izinkinga zokuhlanganisa Xazulula izinkinga zokuhlanganisa Xazulula izinkinga zokuhlanganisa
nokususa ezinezimpendulo nokususa ezinezimpendulo nokususa ezinezimpendulo
Ukuhlanganisa
ezifinyelela koku – 4. ezifinyelela koku – 7. ezifinyelela e – 10.
nokususa
(Xazulula Ukukhuluma
ukuhlanganisa .
nokuhlukanisa
okunezixazululo
ezifinyelela e – 10)
47 Izibalo IBANGA R
Izibalo IBANGA R
Izinhlobo zezinkinga zeBanga R
Izinkinga ezisetshenziswa kubafundi beBanga R kumele zisebenzise kuphela izinto ezitholakala ekilasini, isib. Iz-
into zokubala, abantwana , izicathulo, kodwa hhayi lezizibonelo, amaswidi, onogwaja, izimbali njll. Akubona bonke
abantwana abasebancane abangenza sengathi izinto zokubala noma iminwe ingaba onogwaja – badinga izinto
uqobo.Uthisha angasebenzisa kuphela izithombe engxenyeni yesibili yonyaka.Izinto eziphatheka yo kufanele ukuba
sihlale zitholakala/ zikhona – izithombe ngezokwengeza, akuzona ezokubamba isikhundla sezinto eziphathekayo.
Izinti zokubala uthisha angazisebenzisa uma engenazo izinsiza ezanele.
Lezinkinga ezilandelayo ziveza izinhlobo zezinkinga, kanti kumele zishintshwe uthisha ukuze zilungele izinga
lokuqonda kwabafundi.
Ukwenza amaqoqo
Lapha kunamakhekhe 8 (uthisha upakisha izinto zokubala 8, noma akhombise isithombe samakhekhe ayisishiyaga-
lombili.) UNobuhle uthola amaklhekhe amabili nsukuzonke. Uzothola amakhekhe amangaki usuku ngalunye?
Ukwabelana
Kunamakhekhe ayisithupha. (uthisha upakisha izinto zokubala eziyisithupha, noma akhombise isithombe samak-
hekhe ayisithupha.) izingane ezintathu kumele zabelane ngalamakhekhe ukuze bonke bathole amakhekhe anenani
elilinganayo. Iyinye ingane izothola amakhekhe amangaki?
Ukuhlanganisa, ukususa, ukuhlanganisa ngokuphindelela
Izingane ezimbili zinamehlo amangaki?
izingane ezine zinezindlebe ezingaki?
isandla esisodwa sineminwe emingaki?
izandla ezimbili zineminwe emingaki?
ULinda unezinto zokubala eziyisithupha.Wanika uSihle izinto zokubala ezimbili.Zingaki izinto zokubala asenazo
manje?
Uthisha kufanele azihlanganise izinkinga zezibalo zansukuzonke.Kumele baqhubeke isibalo sezinombolo abazise-
benzisayo ezinkingeni zezibalo Bangavele bacabange ukuthi abafundi angeke bakhone ukwenza izibalo ngezinom-
bolo ezinkulu
48 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ULWAZI JIKELELE LWEBANGA R
2. AMAPHETHINI NEMISEBENZI
CAPS ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
2.1 • Khomba amaphethini empahleni, • Kopela, qedela bese uqamba • Kopela, andisa bese uqamba
ezintweni kanye nase nhlalweni awakho amaphethini. awakho amaphethini omsindo /
Amaphethini
yendawo. umculo olalelwayo.
okusazibalomdwebo
• Kopela uqedele amaphethini. • Kopela iphethini oyinikiwe • Kopela,andisa bese uqamba • Kopela amaphethini omsindo.
(Kopela ukhulise
usebenzisa imali ewuhlweza awakho amaphethini anezithombe.
amaphethini alula • Kopela amaphethini usebenzisa • Dlala umdlalo wamaphethini (gxa /
aphindaphindayo umsindo owenza ngokushaya hop scotch)
usebenzisa izinto umzimba.
eziphathekayo kanye
• Kopela,qedela bese uqamba
nemidwebo.)
awakho amaphethini.
(Qamba awakho
amaphethini
aphindaphindayo)
49 Izibalo IBANGA R
ULWAZI JIKELELE LWEBanga R
3. INDAWO NESIMO (IJIYOMETRI)
50
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
3.1 Ubudlelano nendawo akuyo Ubudlelano nendawo akuyo Ubudlelano nendawo akuyo Ubudlelano nendawo akuyo
isikhundla indawo Ukuma kwezinto ngazimbili Ukuma kwezinto ngazimbili Ukuma kwezinto ezimbili Ukuma kwezinto ezimbili
nokubukeka kwayo nangaphezulu kunendawo nangaphezulu kunendawo nangaphezulu kunendawo nangaphezulu kunendawo
umfundi akuyo. umfundi akuyo. umfundi akuyo. umfundi akuyo.
Chaza isimo
ezinhlangothi ntathu • Ngaphambi kwenye nasemuva • Ngaphambi kwe kanye nasemuva • Ngaphambi kwe.. kanye
Izibalo IBANGA R
ngokuhlobana kwazo nasemuva
(Isib.ngaphambili
• Ngaphezu,phezu kwe,ngaphansi • Ngaphezu nangaphansi. • Ngaphezu,phezu kwe:,ngaphansi • Phezu kwe..,ngaphansi noma
nangemuva)
kanye nangaphansi kanye nangezansi ngezansi
• Phakathi kanye nangaphandle • Eduze kwe • ngaphezulu kwe..
• Ngenhla nangezansi • Phakathi nendawo • nangaphansi kwe..
• Eduze kwe kanye naphakathi. • Kwesobunxele kanye nesokudla • eduze kwe;okuphakathi kwezinto
kanye nokumaphakathi
• umsebenzi wepekisibhodi.
• Kwesobunxele kanye nesokudla.
Ukubaluleka kwemidlalo Ukunikeza imiqondo eyahlukene Ubudlelwano bezinto ezimbili
yaphandle.Kungasetshenziswa nyezinto,Isib.unodoli,indlu nangaphezulu ngokwezikhundla
kwejangijimu ukugcizelela: Isib. ngaphambili,ngasemuva, zazo
• Ulwazi lwezibalo • Ngaphambi kwe kanye nasemuva
• Ubuciko bokuzenzela • phezu kwe:,ngaphansi kanye
nangezansi
• Ukuthuthukiswa kokunyakaza
komzimba • phezulu kanye nangaphansi
• eduze kwe;okuphakathi kwezinto
kanye nokumaphakathi
• Kwesobunxele kanye nesokudla.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Landela imiyalelo • Inkombandlela-phambili/emuva • Inkombandlela-phambili/emuva • Inkombandlela-phambili/emuva
(ngayedwa, ngamaqoqo
• imidlalo efana nesitimela • Ishadi lemicibisholo • Phezulu naphansi,
nangamaqembu)
gudluka noma ame • Ukweqa izinto eziyinqinamba – • ukwenyuka nokwehla
ndawana thizeni. ulalendela imiyalelo
• Kwesobunxele kanye nesokudla
okwenkombandlela)
• Imisebenzi yokuthuthukiswa
• Uphumaphi umsindo?
kwezicubu zomzimba kanye
nomculo
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
3.2 • Amabhola:yethula ubuye udlale
ngamabhola.
CAPS Izinto ezinhlangothi
ntathu (3-D) • amabhokisi: yethula ubuye udlale
ngamabhokisi
(Bona,khomba
uphinde usho izinto
ezinhlangothi ntathu
ekilasini:
a) amabhola
b) Amabhokisi
3.2 • Ngenisa ishadi lokuqoqa (ukuqoqa • Hlela ngokufana nangokuhluka
amathoyisi) kwezinto
Izinto ezinhlangothi
ntathu (3-D) • Ubungako: hlela izinto • Ubungako: hlela ngobungako • Ubungako: hlela ngobungako • Ubungako: hlela ngobungako
ezinhlangothi ntathu bezinto ezinhlangothi ntathu. bezinto ezinhlangothi ntathu bezinto ezinhlangothi ntathu
Chaza,hlela ubuye
uqhathanise izinto • Umbala: hlela izinto ezinhlangothi • Umbala:bona uphinde • Umbala: hlela izinto ezinhlangothi • umbala: hlela izinto ezinhlangothi
ezinhlangothi mbili nantathu ngokwemibala uhlele izinsiza kubala ntathu kanye nezimo ezinhlangothi ntathu kanye nezimo
ntathu 3-D nezimo eyisisekelo ngokwemibala obomvu, oluhlaza mbili ngokwemibala. ezinhlangothi mbili ngokwemibala.
ezinhlangothimbili 2-D okwesibhakabhaka,oliphuzi kanye
ngoloku: noluhlaza okusatshani.
a) ubungako (okukhulu / • Izimo: hlela izinto ezinhlangothi • Izimo: hlela izinto ezinhlangothi • Izimo: hlela izinto ezinhlangothi • Izimo: hlela izinto ezinhlangothi
okuncane) mbili nantathu ngokwezimo. ntathu kanye nezimo ezinhlangothi ntathu kanye nezimo ezinhlangothi ntathu kanye nezimo
mbili ngokwezimo. mbili ngokwezimo. ezinhlangothi mbili ngokwezimo.
b) a umbala • Izinto eziginqikayo
(obomvu, oluhlaza
• Khomba uphinde uhlole izimo
okwesibhakabhaka,
eziginqikayo.
oliphuzi, oluhlaza
okusatshani) • Gcizelela izinto eziginqikayo.
c) izimo (indilinga, • Izinto ezishelelayo
unxantathu, isikwele,
• Khomba uphinde uhlole izinto
unxande)
ezishelelayo.
d) izinto eziginqikayo
• Bona uizinto ezishibilika
e) izinto ezishelelayo neziginqikayo
51 Izibalo IBANGA R
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
Yakha izinto Okuqhubekayo Okuqhubekayo Okuqhubekayo Okuqhubekayo
52 ezinhlangothi ntathu
• Nikeza abafundi amabloki • Nikeza abafundi amabloki • Nikeza abafundi amabloki • Nikeza abafundi amabloki
3-D usebenzisa izinto
okwakha nanoma eziphi izinto okwakha nanoma eziphi izinto okwakha nanoma eziphi izinto okwakha nanoma eziphi izinto
eziphathekayo
zokudlala nhokwakha ngesikhathi zokudlala nhokwakha ngesikhathi zokudlala nhokwakha ngesikhathi zokudlala nhokwakha ngesikhathi
(Isib.amabhuloki sokudlala ngokukhululeka nsuku sokudlala ngokukhululeka nsuku sokudlala ngokukhululeka nsuku sokudlala ngokukhululeka nsuku
okwakha) zonke zonke zonke zonke
• Abafundi badlala ngamabloki • Abafundi badlala ngamabloki • Abafundi bakha izakhiwo zabo • Okuqhubekayo okungaphakathi
okwakha okwakha ngokukopela kwisibonelo ngesikhathi sokudlala
Izibalo IBANGA R
sesakhiwo abasinikeziwe. ngokukhululekiley inside
• Kopela isimo sokwakha esifanayo
ususela kumdwebo othize noma
isithombe.
• Gcizelela ukukopela isimo
sokwakha esifanayo ususela
kumdwebo othize noma isithombe.
3.3 Izimo • uvumela abafundi ukuzikhela Ngezinyaga ezintathu zokuqala Ngezinyanga eziyisithupha Ngezinyanga eziyisithupha
ezinhlangothi mbili amakhadi anezimpawu ngosuku onyakeni khangisa izimpawu / zokugcina zonyaka khangisa zokugcina zonyaka khangisa
(2-D) lokuqala. amagama/izithombe zabafundi. amagama abafundi. amagama abafundi
Bona,khomba • Khombisa uphawu / isithombe Kuyaqhubeka Kuyaqhubeka Kuyaqhubeka
uphinde usho somfundi esikhathini esiyizinyanga
izinto ezinhlangothi ezi-3 zokuqala onyakeni.
mbili ekilasini
• Yethula igama lekilasi
nasezithombeni
ngokusebenzisa isithombe noma
kufaka:
igama lembali / ithoyizi.
a) izimpawu zabafundi
• Bhala igama likathisha
b) igama eikilasi emnyangweni wekilasi.
Akhiwa kanjani • Bhala okukhombisa iBanga
amaphazile (iBanga –R)
ngobuncane obuwu:
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Amaphazili Amaphazili (ayaqhubeka) Amaphazili (ayaqhubeka) Amaphazili (ayaqhubeka)
a) (ithemu 1:
• Yethula amaphazili unike • Nikeza abafundi izinhlobo nhlobo • Nikeza abafundi izinhlobo nhlobo • Nikeza abafundi izinhlobo nhlobo
b) izingcezu eziyi- 6) iseluleko ngokwakhiwa kwawo. zamaphazili ngesikhathi sokudlala zamaphazili ngesikhathi sokudlala zamaphazili ngesikhathi sokudlala
ngokukhululeka nsuku zonke. ngokukhululeka nsuku zonke ngokukhululeka nsuku zonke
c) (ithemu 2: izingcezu • Xoxa ngephazili eyisithombe
eziyi-12) uqhaphele kakhulu imibala, abantu • Kufanele abafundi baqede • Kufanele abafundi baqede • Kufanele abafundi baqede
/ izilwane,izinto,chaza ukuthi okungenani izingcezu eziyi-12 okungenani izingcezu eziyi-18 okungenani izingcezu ezingama
d) (ithemu 3: izingcezu
into noma umuntu ikuphi uma ekupheleni kwethemu -2 ekupheleni kwethemu -3 -24 ekupheleni kwethemu -3
eziyi-18)
uyiqhathanisa nenye.
• Benza baqede amaphazili abo • Benza baqede amaphazili abo
e) (ithemu 4: izingcezu
• Kufanele abafundi baqede anezingcezu ezi -4 anezingcezu ezi -5
eziyi-24)
okungenani izingcezu eziyisi-6
ekupheleni kwethemu -1.
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
3.3 • Fundisa ukubona izinto • Gcizelela ukubona izinto • Gcizelela ukubona izinto • Gcizelela ukubona izinto
ngokuqonda phakathi kwezine ngokuqonda phakathi kwezinye ngokuqonda phakathi kwezinye ngokuqonda phakathi kwezinye
CAPS Ukubona izinto
(yethula-“ngibona ngamehlo ami ngokwenza imisebenzi ngokwenza imisebenzi ngokwenza imisebenzi
ngokuqonda phakathi
amancane”) yokuhlela,imisebenzi yokuhlela,imisebenzi yokuhlela,imisebenzi
kwezinye
yokuqhathanisa nokwenza yokuqhathanisa nokwenza yokuqhathanisa nokwenza
Okusazibalomdwebo amaqoqo kanye nokuqoqa. amaqoqo kanye nokuqoqa amaqoqo kanye nokuqoqa
a) indilinga • Gcizelela indilinga. • Gcizelela unxantathu • Gcizelela isikwele • Gcizelela indilinga, unxantathu,
isikwele kanye nonxande.
b) unxantathu • Yethula indilinga. • Ukulondolozwa kwezimo(isimo • Ukulondolozwa kwezimo(izimo
esingashintshi unxantathu) ezingashintshi ezifundiwe) • Ukulondolozwa kwesimo (izimo
c) isikwele • Yethula unxantathu
ezingashintshi ezifundiwe)
d) unxande • Yethula isikwele
e) ukulondolozwa
kwezimo (isimo
esingashintshi)
3.4 • Abafundi bafunda ngezicubu • Kufundwa izibalo kuphanjaniswe • Kufundwa izibalo kweqiwa ulayini • Thuthukisa ulwazi lwezinto
zomzimba (uzibale), izandla ngesikhathi sesifundo ebhodini ngesikhathi sesifundo ezifana nse nxazombili.
Okufana nse
sokuthuthukisa izicubu zomzimba, sokuthuthukisa izicubu zomzimba
nxazombili • khanda, amehlo, ikhala, umlomo
isilevu, amahlombe, ingalo,
(Ukubona umugqa
isandla, iminwe, isifuba, umlenze,
ohlukanisa kabili kuyena
idolo, unyawo, izinzwane
kufane nse kanye
nezinto ezisendaweni • Umzimba unezinhlangithi ezimbili
aphila kuyo.)
• Gcizelela ukuthi umzimba
unezinhlangothi ezimbili, olunye
uhlangothi lungakwesokudla
olunye ngakwesonxele
• Kufundwa izibalongo kubala • Kufundwa izibalo ngokubala • Kufundwa izibalo ngokubala • Kufundwa izibalo ngokubala
ngesikhathi samafundo sakhono ngesikhathi samafundo sakhono ngesikhathi samafundo sakhono
okungenhla kungenziwa ngesikhathi
empjlo (ukunyakazisa umzimba) empilo (ukunyakazisa umzimba) empjlo (ukunyakazisa umzimba)
sesifundo sokuthuthukisa izicubu
zomzimba, • Kusetshenziswa imilolozelo
namaculo .
• Kusetshenziswa imilolozelo
namaculo . • Ngesikhathi sobuciko bokwenza
• Ngesikhathi sobuciko bokwenza
53 Izibalo IBANGA R
ULWAZI JIKELELE LWEBANGA R
4. ISILINGANISO
54
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
4.1 • Abafundi bafunda ukuqonda
isikhathi: ngemini nobusuku,
Isikhathi:
ngokukhanya / nobumnyama
Chaza isikhathi sosuku
• Ekuseni, ntambama, ebusuku -
ngemini nobusuku:
(befunda benganakile uma kufundwa
Izibalo IBANGA R
Ukulandelana
ishadi lesimo sezullu)
kwezehlakalo
ezenzekayo • Ukuthulwa kohlelo • Ukuthulwa kohlelo • Ukuthulwa kohlelo • Ukuthulwa kohlaka
ezimpilweni zabo. lwansukuzonke lwansukuzonke lwansukuzonke lwansukuzonke
a) Uhlelo -- Abafundi bafunda ngokuhlela -- Kugcizelelwa ukuhlelwa -- Kugcizelelwa ukuhlelwa -- Kugcizelelwa ukuhlelwa
lwansukuzonke izehlakalo zosuku. kwezehlakalo zosuku kwezehlakalo zosuku kwezehlakalo zosuku
b) Ishadi lesimo sezulu ngokohlaka lwansukuzonke. ngokohlaka lwansukuzonke. ngokohlaka lwansukuzonke.
-- Kukhangiswa izithombe
kusukela kwesonxele kuya
kwesokudla ukuthuthukisa
ukufunda ngezinkomba.
-- Umholi wosuku ugudlula
umcibisholo ohlakeni
lwansukuzonke ngokuqhubeka
kwemisebenzi yosuku.
• Fundisa ishadi lesimo sezulu • ishadi lesimo sezulu • ishadi lesimo sezulu • ishadi lesimo sezulu
(nsukuzonke) (nsukuzonke) (nsukuzonke) (nsukuzonke)
-- Uthisha usiza abafundi ukusho -- Uthisha usiza abafundi ukusho -- Uthisha usiza abafundi ukusho -- Uthisha usiza abafundi ukusho
usuku, ilanga nenyanga usuku, ilanga nenyanga usuku, ilanga nenyanga usuku, ilanga nenyanga
besebenzisa imilolozelo, besebenzisa imilolozelo, besebenzisa imilolozelo, besebenzisa imilolozelo,
izingqwembe zamagama izingqwembe zamagama izingqwembe zamagama izingqwembe zamagama
kukhangiswe izimpawu nalebuli kukhangiswe izimpawu nalebuli kukhangiswe izimpawu nalebuli kukhangiswe izimpawu nalebuli
ekhalendeni yesonto ekhalendeni yesonto ekhalendeni yesonto ekhalendeni yesonto
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Qaphela ngokufundwa
kwesikhathi.
-- Khombisa izinsukuzokuzalwa,
zokuvakasha, izinsuku
ezikhethekile, izinsuku
zokuphumula
-- Sebenzisa iculo ukuhlela
izinyanga zonyaka ngeculo
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
4.1 • Izinsuku zesonto • Izinsuku zesonto (kuyaqhubeka) • Izinsuku zesonto (kuyaqhubeka) • Izinsuku zesonto (kuyaqhubeka)
CAPS Isikhathi: -- Uthisha ufundisa abafundi -- Uthisha ufundisa abafundi
izinsuku zesonto esebenzisa izinsuku zesonto esebenzisa
a) izinsuku zesonto
amaculo noma imilolozelo. amaculo noma imilolozelo
b) Ishadi lezikhathi nsukuzonke uma kuxoxwa
-- Sebenzisa iculo ukuhlela
zonyaka ngesimo sezulu.
izinsuku zesonto
• Ishadi izikhathi zonyaka • Ishadi izikhathi zonyaka • Ishadi izikhathi zonyaka • Ishadi izikhathi zonyaka
-- Yethula ishadi ukukhombisa -- umcibisholo okhomba isikhathi -- umcibisholo okhomba isikhathi -- umcibisholo okhomba isikhathi
izikhathi zonyaka: sonyaka uyashintsha uma sonyaka uyashintsha uma sonyaka uyashintsha uma
kushintsha iskhathi sonyaka. kushintsha iskhathi sonyaka. kushintsha iskhathi sonyaka
o Ihlobo
o Ikwindla -- Ngosuku lokuqala esikoleni -- Ngosuku lokuqala esikoleni -- Ngosuku lokuqala esikoleni
emuva kwamaholidi abafundi emuva kwamaholidi abafundi emva kwamaholidi abafundi
o Ubusika baxoxa ngabakwenzile baxoxa ngabakwenzile baxoxa ngabakwenzile
o intwahlobo ngesikhathi samaholidi. ngesikhathi samaholidi ngesikhathi samaholidi
-- thuthukisa ulwazi lwabafundi
lokwazi izinto okufanele
bazenze uma bevuka kuze
kufike isikhathi sokuya esikoleni
-- thuthukisa umfundi ,ngesikhathi
sesidlo sasebusuku kanye
nesokulala.
Yethula ishadi lezinsuku • Yethula ishadi lezinsuku • Baqhubeka nokugubha usuku • Baqhubeka nokugubha usuku • Baqhubeka nokugubha usuku
zokuzalwa zokuzalwa lokuzalwa lomfundi ngamunye lokuzalwa lomfundi ngamunye lokuzalwa lomfundi ngamunye
belandela ishadi lesinsuku belandela ishadi lesinsuku belandela ishadi lesinsuku
• Abafundi kufanele bazi iminyaka
zokuzalwa. zokuzalwa. zokuzalwa.
yabo
• Kuyaqhubeka • Kuyaqhubeka • Kuyaqhubeka
• Thuthukisa uqwashise
ngokufundwa kwezinkombandlela
• Abafundi kufanele bazi izinsuku
zokuzalwa kwabo (usuku
nenyanga)
55 Izibalo IBANGA R
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
4.2
56
Ubude Ubude Ubude Ubude Ubude
Qhathanisa uhlele • Okude nokufishane, okude • Okude kakhulu kanye nokufishane • Qagela ubude bezinto • Kala ubude babafundi usebenzisa
izinto eziphathekayo ngokuthe xaxa, okude kahulu kakhulu, okude ngokuthe xaxa eziphathekayo ezahlukene. intambo yokukala.(shintsha
usebenzisa ulwazi (bebuka) kanye nokufishane kunokunye. izandla ngentambo yokukala)
• Qagela bese ukala ubude bezinto
magama ukuchaza (Sebenza ngobude)
• Fundisa ngobude ezahlukene: Isib. Usebenzisa
ubude
• Gcizelela okufundwe ngobude izandla, izinyawo, isinqamu
• Ishadi lokukala ubude
Izibalo IBANGA R
sentambo njll.
kusetshenziswa izandla / izinyawo • Kusetshenziswa ishadi lokukala
• Fundisa ishadi ubude ukubheka ukukhula
lokukala ubude kwabafundi.
-- usebenzisa (abafundi baqhathanisa ubude
izandla (bebona babo nezinto ezisekilasini Isib.
futhibefunda ikhabethe)
benganakile
-- Sebenzisa izinyawo
ukukala (bebona
futhibefunda
benganakile).
-- Kala usebenzise
isikali bude
(bebona
futhibefunda
benganakile)
-- kude, kufishane,
Kudana,kufishane
-- Kuphakeme,kupha
-- keme kakhudlwana,
kuphakeme
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
kakhulu
(okubonakalayo)
-- ukuqagela
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
4.3
CAPS Isisindo Isisindo
Qhathanisa uhlele izinto • Fundisa abafundi ngesisindo
usebenzise ulwazi ngokuqhathanisa izisindo zezinto
lamagama ukuchaza eziphathekayo ezahlukene.Isib.
lokhu okulandelayo:
-- Okulula / okusindayo
a) Okulula, okusindayo
-- Okulula kakhulu /okusinda
b) Okulula kakhulu kakhulu
nokusinda kakhulu
• Gcizelela ukufundwa kwesisindo.
c) Qhubeka ukale (Okulula kakhulu /okusinda
ngesikhathi sokudlala kakhulu)
ngamanzi nenhlabathi
4.4
Umthamo Umthamo
Qhathanisa uhlele izinto • Fundisa abafundi ukukala
usebenzise ulwazi umthamo ngokuqhathanisa
lamagama ukuchaza umthamo wezitsha
lokhu okulandelayo: ezinhlobonhlobo.Isib.
a) Okungenalutho, -- okungenalutho /okugcwele”
okugcwele,
-- “okuningi kunokunye/okuncane
b) okuningi, okuncane kunokunye”
c) okuncane -- Okuningi/okuncane
kunokunye,
• Kuqhubeka ngesikhathi somdlalo
okungaphezulu
wesihlabathi namanzi.
kunokunye,
d) Qhubeka ukale
ngesikhathi sokudlala
ngamanzi nenhlabathi
57 Izibalo IBANGA R
ULWAZI JIKELELE LWEBanga R:
5. UKUQOKELELWA NOKUHLELWA KOLWAZI LWEZIBALO
58
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
5.1 • Yethula ulwazi lokuqoqwa kolwazi • Qoqa izinto (izindukwana • Buza umbuzo: “ngabe amagama • Sebenzisa ishadi lezinsuku
ngokuqoqa ulwazi Isib. mangaki ezinobungako obungalingani) anezinhlavu eziyisithupha iwona zokuzalwa ukuthola ukuthi ubani
Qoqa uhlele izinto
amantombazana, Bangaki ajwayelekile?” ozalwayo kuleyonyanga
Qoqa ulwazi abafana ekilasini.
• Qoqa ulwazi ukuphendula umbuzo • Qoqa ulwazi kubafundi ukuthola
Qoqa izinto usebenzisa amakhadi amagama. umbala wobumba lokudlala
Izibalo IBANGA R
eziphathekayo zohlobo oluzosetshenziswa ngesonto
olulodwa (eyedwa elilandelayo isb.oluhlaza satshani,
noma eyilunga leqembu oluhlaza njengesibhakabhaka,
noma laBangani) isib. oliphuzi.
Amaqabunga ayishumi,
Qoqa ulwazi (iziphi izinhlobo
izimo ezilishumi
zezithuthi ezisetshenziwa abafundi
ukuza esikoleni)
Hlela ulwazi • Hlela ulwazi ngokuthi abafundi • Hlela izinto eziqoqiwe • Hlela amakhadi amagama • Hlela ulwazi ngokwenyanga
benze umugqa wabafana (izindukwana ezinobungako ngokwenani lwezinhlavu zokuzalwa zomfundi ngamunye
Hlela izinto
nowamantombazane obehlukene) zamagama egameni ngalinye.
eziphathekayo • Umfundi ngamunye ukhetha
ngokwesimo esisodwa ibhuloki eyodwa emele umbala
isib. Ubungako wobumba lokudlala ngalelosonto.
bamaqabunga
• Hlela ulwazi oluqoqiwe (abahamba
ngezinyawo, imoto, imoto
yabazali, itekisi noma ibhasi)
5.2 • Yeza igrafu emele izinto eziqoqiwe • Dweba igrafu yezinto eziqoqiwe. • Dweba igrafu ngokunamathisela • Dweba igrafu emele izinsuku
usebenzisa amabhuloki noma (izindukwana ezizilinganiso ikhadi legama ngalinye esikhaleni zokuzalwa zabafundi inyanga
okumele izinto
izimo. ezehlukene) esifanele. ngayinye.
eziqoqiwe
• Sebenzisa izinto
eziphathekayo ukwenza igirafu
(Dweba igrafu njengamabhuloki,kaLego noDuplo,
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ukukhombisa ulwazi amakhiyubhu apakishwayo
amele umbala wobumba ofisa
Dweba isithombe
ukulwenza isib. Oluhlaza
esitshengisa izinto
njengesibhakabhaka, ophuzi,
eziqoqiwe)
oluhlaza njengotshani.
• Dweba igrafu yezithombe emele
(inani labafundi abahamba
ngezinyawo, imoto, imoto
yabazali, itekisi noma ibhasi)
ULWAZI ITHEMU 1 ITHEMU 2 ITHEMU 3 ITHEMU 4
5.3 • Bafunda bese behumusha ulwazi • Bafunda bese behumusha igirafu • Bafunda bese behumusha • Bafunda bese behumusha igirafu
ngokusebenzisa ubumba lokudlala besebenzisa imibuzo. ngokubala inani lamakhadi besebenzisa imibuzo ukuthola
CAPS Xoxa ngezinto
ukumela inani labafana kanye ezinombolo esikhaleni ngasinye iyiphi inyanga enezinsuku eziningi
ezihleliwe
namantombazana ekilasini. ukuze bafinyelele esiphethweni. zokuzalwa kwabafundi.
Funda bese uhumusha
• Ngokozikhethela kwabafundi
amagrafu.
umbala ozosebenza ngesonto
Baphendula imibuzo Isib.obomvu.
ngezithombe zabo
• Funda bese behumusha
noma izinto abazihlelile.
igirafu (Bangaki abahamba
(Isib.mangaki
ngezinyawo,imoto, imoto
amaqabunga amakhulu
yabazali,itekisi noma ibhasi)
owadwebile? Amaphi
amaningi, amakhulu
noma amancane?”)
59 Izibalo IBANGA R
3.5 Incazelo yolwazi lweBanga R
60 ITHEMU 1 YEBanga R
Isonto 1 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
4.1 Ukulandelanisa izehlakalo zansuku zonke ezimpilweni zabo Uhlelo Losuku Lukhonjiswe ngezithombe Okwenziwa
Izibalo IBANGA R
nsukuzonke emva
Isikhathi • Ukwethula Uhlelo Lwansuku zonke
kokwethulwa
-- Ukuthuthukisa ukulandelana kwezehlakalo ezenziwa ngosuku. kwako
-- Ukubeka izithombe kusukela kwesobunxele kuya kwesokudla.
-- Umholi weqembu uzohambisa umcibisholo uska kwesokudla uya kwesobunxele
ngokuhamba kohlelo losuku.
-- Abafundi babona ukulandelana kwemisebenzi yosuku-
Uhlelo lwansuku zonke oluphakanyisiwe
Ukubizwa kwerejista, Uhlelo lukathisha lwemisebenzi yekilasi,
izinsuku zokuzalwa, okubunjwajo, ukudweba, nokupenda, Uhlelo Lokuya
Ukufika Ukuqoqa Umsebenzi oholwa uthisha wekilasi
isimo sezulu, izinda isikhathi sokudlala esikhululekile endlini encane
zansuku zonke okwenziwa ngaphakathi ekilasini
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Ukudlala
okukhululekile Imisebenzi yekilasi
Uhlelo lokuya Isikhathi Isikhathi
Isikhathi sokudla ngaphandle eholwa uthisha
endlini encane sokuphumula sokuhamba
kwekilase kanye nokulalela izindaba
nokuqoqa
Isonto 1 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
Amanothi:
• Ukuthulwa kolwazi kuncike esikhathini esibekiwe ohlelweni losuku.
• Uhlelo losuku ungalushintsha luvumelane nesimo , isibonelo, isikhathi sokuya endlini encane singashintshwa sibekwe kwesinye isikhathi kuya ngesimo sesikole.
• Khombisa wonke amashadi ohlelo losuku uma sebekhonjisiwe abafundi.
• Uhlu lwamanothi achazayo awabhaliwe ngokulandelana kwemisebenzi yosuku , kodwa ngokwengxenye yolwazi.Ngakhoke kufanele unqume ilanga ozokwenza ngalo umsebenzi
othini.
• Kwamanye amasonto kunemisebenzi engaphezulu kwemihlanu.Uhlelo belenzelwe ukuthi ube nemisebenzi eminingi ongakhetha kuyo. Akusho ukuthi kufanele uyenze yonke
lemisebenzi efakiwe.
1.4 • Thula uhlelo lokuya endlini encane (sebenzisa izinombolo ezisho isikhundla ukutshengisa Insipho, indwangu yokugeza, Emva kokuthula
ukulandelana ,indawo noma isikhundla) uhlelo lokuya
Chaza, qhathanisa indlu encane
endlini encne
bese uhlela -- Fundisa ulwazi lokulandelana ohlelweni lokuya endlini encane,isib izinombolo ezimele
amanzi seluke lwenziwa,
izinombolo isikhundla (qala usebenzise indlu encane, geza izandla, vala umpompi bese usula
alwenziwe
izandla njll).
ngendlela efanele
-- Thula ulwazi lwezinimbolo ezimele isikhundla, njengokuthi uLinda owokuqala, Jabu zonke izinsuku.
owesibili njalonjalo.
61 Izibalo IBANGA R
Isonto 1 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
62
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.2 • Thula ishadi lokuqoqa: Ishadi lokuqoqa Emva kokuba
uhlelo lokuqoqa
Izinto ezinhlangothi -- Enza amaqoqo amancane abafundi. Geza izitsha seluthuliwe,
ntathu (3-D) zopende
-- Gqugquzela ukubekwa kwezinto ngendlela efanele enobunono. kufanele lwenziwe
namabhulashi zonke izinsuku.
Izibalo IBANGA R
Hlukanisa abafundi balingane izindawo eziyisishiyagalombili ezifuna ukuqoqwa. Iqembu
ngalinye aliqoqe indawo ethile ngosuku bese beya kwenye ngesonto elilandelayo. Qoqa ikhona
lezincwadi
Chaza , uhlele bese uqhathanisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) ngoko:
• ubungako Qoqa
amabhuloki
• imibala
• izinto eziginqikayo Shanela phansi
• izinto ezishibilikayo
Qoqa indawo
yokudla izindlu
Qoqa
amaphazili
Qoqa amatafula
okudweba
nokupenda
Sula amatafuta
ahlanzeke
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 1 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 • Thula ishadi labasizi nendlela okukhishwa ngayo ukudla Ishadi labasizi Uma ishadi
labasizi sethuliwe,
Bala izinto Qagela bese ubala izinto ezizothuthikisa ulwazi lwezinombolo ngoku;
ISHADI LABASIZI ukudla kuyonikwa
-- Sebenzisa ishadi labasizi, lisiza ukukhombisa abasizi bosuku ukuze basize etafuleni ngalendlela zonke
ngesikhathi sokudla. izinsuku.
-- Izindilinga ezinhlanu eziseshadini labasizi zimele amaqoqo amahlanu
abafundi, njengokuthi kunamaqoqo anikwe amagama ngemibala: elibomvu,
eliluhlazaokwesibhakabhaka, eliphuzi, elisawolintshi neliluhlaza njengotshani,
ungasebenzisa amagama ezithelo, ezilwane, izithuthi nokunye.
-- Ingane ngayinye inikwa uphawu olufakwa ngaphakathi kwe kwendilinga yeqembu
noma iqoqo.
-- Ngokuphendula umcibisholo osuka phakathi nendawo nesiyingi ukhombe lowo ozoba
omholi weqembu. Ubuholi buyajikeleza zonke izinsuku ukuze bonke abafundi bathole
ithuba lokuba abaholi.
-- Umholi weqembu ubala abafundi nezitsha zokudla kuye ngesibalo sabafundi
abakuleloqembu ngalelolanga (okukodwa nokukodwa okuhambisanayo).
3.3 izimo Bona, khomba, biza ngegama izimo ezinhlangothi mbili noma izithombe ezise kilasini Amakhadi anophawu lomfundi ngamunye. Ngesikhathi
ezinhlangothi mbili -- Uphawu lomfundi abafundi befika
Akha izithombe zalolu phawu lo mfundi
(2-D) ngosuku lokuqala
• Vumela umfundi ngamunye azikhethele elakhe uphawu. ngamunye. Amakhabethe, amabhokisi ,
nasemawukwini okugaxa izinto zakhe.
-- Lungiselela umbukiso wemidwebo onophawu lomfundi ngamunye l (ungasebenzisa
Okukodwa isithombe sakhe umfundi). Ilebuli leBanga R
nokukoswa
-- Namathisela uphawu lomfundi ekhabetheni lakhe. Isithombe segama lekilasi sasemnyango
okuhambisanayo
-- Umfundi akakhombe ikhabethe lakhe ngokubona uphawu. Ilebuli elinegama likathisha nesibongo
-- Faka uphawu negama ezimpahleni zomfundi..
Igama abizwa ngalo
ekilasini -- Umfundi makakhombe olwakhe uphawu kanye nalololomngane wakhe ngokudlala
umdlalo obagqugquzela ukukhomba amakhadi ezimpawu ezihlukene. Isibonelo:
Abafundi benza isikokela uthisha eendlale zonke izimpawu bese bekhomba izimpawu
zabo..
-- Izithombe ezincane zabafundi zingasetshenziswa njengezimpawu, uma zikhona.
-- Igama lekilasi
• Gqugquzela ukuthi abafundi bazi ukuthi Bangamalunga eqembu elikhulu lekilasi
63 ngokunika igama lekilasi ,njengokuthi “Onodoli/ izimoto”.
Abafundi kufanele balazi igama likathisha.
Izibalo IBANGA R
Isonto 1 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
64
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
Amanothi:
• Khombisa uphawu noma isithombe somfundi ezinyangeni ezintathu zokuqala zonyaka.
• Khombisa uphawu noma isithombe somfundi negama ezinyangeni ezintathu ezilandelayo.
Izibalo IBANGA R
• Khombisa igama lo mfundi kwilebuli ezinyangeni eziyisithupha zokugcina zonyaka.
• Ilebuli lekilasi , ligcine lisemnyango unyaka wonke.
• Gcina ilebuli elinegama likathisha.
• Gcina ilebuli lekilasi leBanga R
Isonto 2 Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 Qagela bese ubala izinto zansuku zonke ngokuyikho Amaculo nemilolozelo yezinombolo Nsuku zonke
Bala izinto Ukubala kwansuku zonke
• Ukubala sakuhuba kusuka ku-1- 5
• Cula amaculo ezinombolo nemilolozelo
Noma abafundi befika bengazi ngolwazi lwezinombolo kwi Banga R kufanele
bagqugquzelweukucula amaculo nemilolozelo ezinombolo babuye babale sakuhuba zonke
izinsuku.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 2 Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo
Esilinganisiwe
1.4 Qhathanisa ukuthi iliphi kulamaqoqo amabili elikhulu nelincane Usuku olu-1
Chaza, qhathanisa Thula ulwazi lokukhulu nokuncane
bese uhlela
Ukusebenzisa umzimba
izinombolo
-- Abafundi bathola ulwazi lokukhulu nokuncane ngokusebenzisa imizimba yabo bazenze Abafundi
babe bancane bese bezinweba bazenze babebakhulu.
-- Abafundi abaqhathanise izandla zabo babone ukuthi ubani onesandla esikhulu, ubani
futhi onesandla esincane.
-- Qhathanisa isandlda sikathisha nesomfundi
-- Qhathanisa ingalo kathisha neyomfundi.
Chaza, uhlele bese uqhathanisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) nezimo
ezinhlangothi mbili (2-D) ngobungako bazo
Ukusebenzisa izinto ezi 3-D
-- Bakha amabhola amabhola obumba amakhulu namancane
-- Thola izinto ezincane nezinkulu ekilasini. Faka uphawu olubomvu kulezo zinto ezinkulu Ubumba lokudlala
bese kuthi ezincane uzifake uphawu oluphuzi. Khuluma ngokwehlukana kwezinto
Izinto ezinkulu nezincane
ngobukhulu.
-- Hlela izinto ngobukhulu nobuncane bazo.
Sebenzisa imifanekiso noma izithombe ezi 2-D:
Sebenzisa ulwazi olusho okukhulu nokuncane ngesikhathi sokwenza izinto zobuciko:
amabhuku, amaphepha , izikhangiso,
-- Buka izithombe zezinto ezinkulu nezincane. Sika lezi zithombe.
izikelo
-- Abafundi abadwebe izandla zabo ephepheni bese belisika la maphepha ezandla.
Thatha iphepha lesandla elilodwa ulibeke phezulu kwelinye. Buka ukuthi ubani
onesandla esikhulu kunomunye. Iphepha eliyi A3, amakhirayoni.
-- Hlukanisa iphepha ka -2.
-- Namathisela zonke izinto ezincane kwingxeye eyodwa yephepha, bese unamathisela
izinto ezinkulu kule enye ignxenye yephepha.
65 Izibalo IBANGA R
Isonto 2 Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
66
Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo
Esilinganisiwe
3.1 Chaza eyodwa noma ezimbalwa izinto ezingonhlangothi ntathu uma uziqhathanisa Usuku olu-1
enye kwenye ngaphakathi nangaphandle
Isikhundla, isimo
nokubukeka Ukusebenzaisa umzimba
kwento.
-- Nika umfundi ngamunye ihula huphu.Uthisha uzobabonisa abafundi ngokudlala ebe
Izibalo IBANGA R
Hula huphu
esho amagama athi “phakathi phandle”. Kufanele bagxume bangene phakathi babuye
bagxume baphume ngokomyalelo kathisha.
-- Ima ngomlenze owodwa ngaphakathi kwihula hupha kuthi omunye umlenze
ungaphandle kwehula hupha.
-- Thatha ibhokisi , abafundi abagxume bangene phakathi baphinde bagxume baphume.
Abafundi abasho ukuthi uphakathi noma ungaphandle.
-- Gxuma ungene phakathi ethayini uphinde ugxume uphume .Lokhu kuyisifundo
sokunyakazisa umzimba.
-- Gxuma ungene phakathi uphinde ugxume uphume kwihula huphu ube uvale amehlo.
Ukusebenzisa izinto ezi3-D
Yenza abafundi:
-- Babeke udoli phakathi babuye bawukhiphe embheseni.
-- Phosa ibhola kwihula hupha noma ethayini.
-- Sebenzisa ubumba ulwenze ibhola bese uyalicindezela lube isicaba, ulwenze lube
isidleke senyoni. Sebenzisa ubumba ukwenza amaqanda amancane ozowafaka ubuya
uwakhiphe esidlekeni ngokomyalelo kathisha.
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe ezi 2-D
Yenza abafundi:
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Babuke izithombe bathole ukuthi Bangazisebenzisa kanjani ukukhuluma
ngokungaphakathi nokungaphandle.
-- Abadwebe bona bengaphakathi nalapho bengaphandle kwezinto ezithize.
Isonto 2 Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo
Esilinganisiwe
3.2 Akha izinto ezinhlangothi ntathu usebenzisa izinto eziphathekayo Amabhuloki awapakishwe eshalofini Usuku olu-1
elikhombisa uhlobo lwawo ngasemuva. bese ukuphinda
izinto ezinhlangothi • Bheka izindlela ezahlukene zokusebenzisa amabhuloki ngesikhathi sikudlala
ngesikhathi
ntathu (3-D) okukhululekile. Izinsiza kufundisa azibe ziningi njenge
sokwenza imidlalo
zithombe ezincane zezimoto, zezilwane,
-- Umsebenzi kathisha ukusiza ukuqhuba lomdlalo. ekhululekile
izimpawu zomgwaqo nokunye kuhlale
nsukuzonke
-- Ukubheka izindlela zokusiza abafundi basebenzise amabhulok i ukwenza okuvundlile kukhona.
njengesicaba nalokho okusuka phezulu kuya phansi (umbhoshongo).
-- Hlela bese ulandelanisa amabhuloki ahlukene ngokuwabeka ngokufana ngokwesimo.
-- Hlela bese ulandelanisa izimo ezahlukene ngokuzibeka ngobukhulu.
-- Hlela amabhuloki ngobukhulu; amancane namakhulu ngokuhlukana.
-- Umfundi ngamunye uthola amabhuloki amathathu angunxande awabeke ngezindlela
ezahlukene njngokuwabeka enze ulayini, awabeke aye phezulu njalonjalo. Abafundi
Bangaqhathanisa futhi bakopele kwabanye izindlela zokubeka amabhuloki.
-- Khuthaza abafundi bapakishe amabhuloki ngendlela ebhalwe eshalofini lawo
ngokuwaqondanisa nomugqa ofanayo.
67 Izibalo IBANGA R
Isonto 2 Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
68
Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo
Esilinganisiwe
3.2 Chaza, hlela bese uqhathanisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D nezimo Izinto ezahlukene ezinhlangothi Usuku olu-1
ezinhlangothi mbili 2-D ngokwemibala engaxutshiwe: obomvu, ophuzi, oluhlaza ntathu 3-D nezimo ezinhlangothi
izinto ezinhlangothi
okwesibhakabhaka. mbili 2-D njengezithombe, izivalo
ntathu (3-D)
zamabhodlela,amabhuloki anombala,izimo
Khombisa umbala owodwa ngesikhathi.
ezinombala, amakhadi anombala: ophuzi,
Izibalo IBANGA R
Ungakhombisi umbala kwisimo esisodwa kuphela. Usebenzise umbala nakwezinye izimo. obomvu, oluhlaza okwesibhakabhaka.
Hlukanisa abafundi baba amaqembu ama -5.
Nika iqembu elilodwainqwabayezinto ezinhlagothi ntathu nezimo ezinhlangothi mbili.
-- Uthisha akathule umbala ngamunye ngokuphakamisa ikhadi lombala lowo afuna Izimo ezahlukene ezi2-D nezinto ezi3-D
abafundi bawazi ngalesosikhathi. Enza kanjalo nakuwo yonke eminye imibala.
-- Abafundi abahlele izinto ezi 3-D kanye nezimo ezi 2-D ngendlela abekwe ngayo
amakhadi
Ukusebenzisa umzimba
Izindilinga ezibomvu, eziphuzi, eziluhlaza
-- Choma izindilinga ezinemibala ehlukene (obomvu, ophuzi, oluhlaza
njengesibhakabhaka zonke zilungiswe
okwesibhakabhaka) ezisikwe ephepheni eliqinile , esifubeni somfundi ngamunye.
ngaphambi kwesikhathi uthisha.
-- Abafundi abazihlele ngemibala yabo ehlukene.
Ukusebenzisa izinto ezi-3-D eziphathekayo
-- Uthisha ubiza abafundi abahlanu beze phambili anike ngamunye umfundi into
enhlangothi ntathu ayiphathe esandleni.
Qoqa izinto ezi3-D uzibeke etafuleni
-- Abanye abafundi bahlale emaqenjini abo nenqwaba yezinto ezinhlangothi ntathu
leqembu neqembu.
phezulu kwetafula .
-- Umfundi wokuqala phambili uphakamisa into ayiphethe isib. Bhuloki axhunywayo
aliluhlaza noma indilinga elogi ephuzi noma amaphazile.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Abafundi ematafuleni abo bahlela izinto ngokubona lokhu okuphakanyisiwe.
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe izimo ezi2-D Uhla lwezinto ozozisebenzisa uma
3.3 wenza upende weminwe.
-- Uthisha ulungisa upende wokupenda ngomunywe.
izimo ezinhlangothi 1 inkomishi kafulawa
mbili (2-D) -- Abafundi badweba izimo besebenzisa iminwe.
1 inkomishi kashukela
-- Dweba phezu kwezimo ezi2-D bese ufaka umbala
3 amaconsi esithako sokuphendula ukudla
umbala
5 izinkomishi zamanzi abilayo (faka
amanzi kancane kancane)
Isonto 2 Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo
Esilinganisiwe
4.1 Ukulandelanisa izehlakalo ezenzeka nsukuzonke ezimpilweni zabo
Isikhathi -- izinyanga zonyaka
-- isikhathi
Thula ishadi losuku lokuzalwa
-- Dweba ishadi losuku lokuzalwa elinombala, njengesitimela esinezinqola ezi 12.(inyanga ngayinye) –izinyanga zibhalwa kusukela kwesobunxele kuya
kwesokudla lwezinqola.. Bhala igama lo mfundi kanye nophawu kuleyonyanga azalwa ngayo.
-- Bafundise ulwazi lwesikhathi ne zinyanga zonyaka ngokucula amaculo ezinyanga zonyaka ube ulokhu ukhomba amagama ezinyanga. Bafundise ulwazi
lokufunda usuka kwesobunxele uya kwesokudla.
-- Ukuthuthukisa ulwazi lokubona izinkombandlela isib, khombisa igama lenyanga ngayinye onyakeni zibe ngumugqa osuka kwesobunxele kuya
kwesokudla.
-- Abafundi abakhombe uphawu lwabo bazazi sakuhuba inyanga abazalwa ngayo.
-- Bagqugquzele ukuthi bazi iminyaka yabo.
-- Phinda izikhashana ukwenza lokho.
Ishadi losuku lokuzalwa elinezinyanga eziyi 12 onyakeni alibekwe ekilasini.
Umqhele noma isithombe sekhekhe losuku lokuzalwa kukhombisa usuku lokuzalwa oselwadlula. Olusazofika alunazo lzinto.
Iculo: Zakhele eyakho indlela.
“Januwari, Febhuwari, Mashi.
Ephireli, Meyi, Juni, Julayi.
Agasti, Septemba, Okuthoba Novemba, Disemba.
Januwari
January Febhuwari
February
bazolicula njalo uma kunomfundi ozalwayo ngalelo langa.
Amanothi:
• Usuku lokuzalwa luyisehlakalo esisemqoka , makube nesikhathi ngalolusuku lapho kuzoculwa iculo iculo yibo bonke abafundi bese beshaya ihlombe izikhathi ezilingana iminyaka
yalowo ozalwa ngalilo langa.
• Umfundi ngamunye akadwebe isithombe sakhe , uthisha uzozihlanganisa ndawonke enze ibhuku lezithombe zalowo ogubha usuku lokuzalwa..
69
• Uthisha angenza umqhele wasekhanda abafundi bawuhlobise ngezinto ezahlukene.
• Lomsebenzi kufanele uphindaphindwe unyaka wonke uma kugujwa usuku lokuzalwa.
Izibalo IBANGA R
Isonto 3 Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
70
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 Qagela bese ubala ngokuyikho izinto zansuku zonke. Amaculo nemilolozelo yezinombolo Nsuku zonke
Bala izinto • Ukubala ngokuphimisa kwansuku zonke
-- Ukubala sakuhuba kusuka koku 1- 5
Izibalo IBANGA R
-- Cula amaculo ezinombolo nemilolozelo
Noma abafundi befika bengazi ngolwazi lwezinombolo kwi Banga R kufanele
bagqugquzelwe ukucula amaculo nemilolozelo ezinombolo babuye babale
ngokuphimisa zonke izinsuku.
Khomba bese ubala izingxenye ezahlukene zomzimba Amaphazili/imidlalo eveza abantu abahlukene Usuku olu-1
nemifanekiso yemizimba
Ukubala nsuku zonke ngokuphimisaku 1 - 5
Imidlalo yamakhadi
Ukusebenzisa umzimba (Kuxhumanise nesifundo Samakhono Empilo)
-- Thuthukisa ulwazi lwezinombolo ngokubala izitho zomzimba ezahlukene. Abafundi
-- Ngikhombise ikhala lakho bese uyalibala. Mangaki amakhala akho?
-- Ngikhombise izindlebe zakho bese uyazibala. zingaki izindlebe onazo?
-- Ngikhombise izandla zakho. Zingaki? Asizibale. Yini enye esiyibonayo ezandleni
zethu? Ungayibala? Asibale isandla esisodwa imnwe yakhona: 1, 2, 3, 4, 5.
-- Mangaki amehlo akho? Bala izindlebe namehlo. Thinta izindlebe namehlo
ngesikhathi ubala.
-- Hlala nomngane wakhe nibhekane bese ubala izingxenye zomzimba wakhe. Qala
uthinte bese uyakubala. Uthisha uzosiza ukukwenza lokhu.
-- Khomba isitho somzimba lapho sihamba ngasodwa njengekhala, umlomo, isilevu
Ukusebenzisa izimo nezithombe ezi 2-D
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Yenza abafundi ba:
-- Bazibuka esibukweni bazidwebe
-- badweba uhlaka lwemizimba yabo ephepheni bahlobise ngokuyikho. Badweba
umugqa ohlukanisa umzimba kabili Isibuko esilingene ubude babo
-- Sika izithombe zamalunga ahlukene omzimba uwasika kumaphephabhuku noma Iphepha eli-A4, amakhilayoni
kuzikhangisi uqedele ubuso. Amabhuku, izikhangisi, izikelo
-- Sika ubuso ephephabhukwini bese udweba wonke amalunga omzimba.
Isonto 3 Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo
Esilinganisiwe
3.4 Ukubona umugqa ohlukanisa kufane nse nxazombili kuyena Abafundi Usuku olu-1
Okufana nse Thuthukisa ulwazi lokuthi umzimba womuntu unezinhlangothi ezimbili
nxazombili
Ukusebenzisa umzimba
Gcizelela ulwazi lohlangathi olulodwa kanye nolunye.
Uthisha ukhuluma nabafundi ngengaphambili nengemuva lomzimba kanye nengenhla
nengezansi lomzimba.
Yenza abafundi:
-- Bazibuke esibukweni lapho bezobona wonke umzimba wabo.
-- Khomba izingxenye zomzimba emzimbeni yazo ezisohlangothini olulodwa zikhona
nakulolu olunye uhlangothi.
-- Thinta izitho zomzimba njengoba kushiwo. “Thinta izinzwane, thinta izinyawo, thinta
imilenze. Abafundi Bangayenza lento noma becimezile.
-- Thinta isitho somzimba ngesinye..“Thinta idolo ngekhala” njll. (kanye nomsebenzi
ngomugqa onqamula phakathi nendawo
Isibuko esinobude obuphelele
Uthisha angenza umuntu wezinti nezimo.
3.2 Bona, khomba bese unika amagama amabhola izinto ezizindilinga njengamawolintshi, ama- Usuku olu-1
aphula, amabhola, amathini.(yenza amabhola
izinto ezinhlangothi -- Abafundi badlala ngamabhola bakhombise izinto aBangazenza ngebhola. Bebe
ngezinto ezilahliwe isib. Amaphepha amabhola
ntathu (3-D) bezisho lezi zinto abazenzayo. Uthisha uye oqala ingxoxo.
afakwe amasokisi amadala)
-- Khomba zonke izinto ezikwazi ukugingqika: njengokuthi ucaBanga ukuthi ibhuloki
izinto ezizikwele isib. Amabhuloki.
liyakwazi ukugingqika? Ake sibone..
Uhla lokwenza inhlama yokudlala:
-- Gingqa zonke izinto bese uyabheka ukuthi ziyakwazi yini ukugingqika isib. Amathini
agingqika ohlangothini olulodwa. 1 inkomishi kafulawa
1
-- Sebenzisa ubumba wenze amabhola angakwazi ukugingqika ngesikhathi sokudlala 2 inkomishi kasawoti
okukhululekile..
1 inkomishi yamanzi
-- Ngesikhathi sesifundo sokuzivocavoca abafundi abazigingqe imizimba yabo Hlanganisa
njengamabhola. 2 amathisipuni kawoyela wokupheka
konke
Amathonsi ambalwa okwenza
umbala ekudleni
71 Izibalo IBANGA R
Isonto 3 Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
72
Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo
Esilinganisiwe
3.3 Bona, khomba, bese unika igama lezimo ezinhlangothi mbili ezise kilasini Iculo ; “singamasotsha enkosi” Usuku olu-1
nasezithombeni
izimo ezinhlangothi
mbili (2-D) -- indilinga
Umdlalo: “sizofuna umuntu wethu, umuntu
• Thula indilinga wethu, umuntu wethu, sizofuna umuntu wethu
Izibalo IBANGA R
Uma uthula indilinga okokuqala, izinto ezisetshenziswayo kufanele zifanencamashi namhlanje”.
ngazozonke izindlela.(Ubukhulu, umbala, ubunjalo)
Ukusebenzisa umzimba
Uthisha udweba indilinga phansi. Abafundi abahambe phezulu komugqa wendilinga
elokhu “ngizungeza indilinga”.
Yenza abafundi:
-- Bambanani ngezandlanenze indilinga.
-- Enzani indilinga ngemizimba yenu.
-- Bahamba belandela ismo sendilinga becula “singamasotsha enkosi”
-- Hlala nenze indilinga bese nidlulisa into ethile isuke komunye iye komunye bebe
becula “ sizofuna umuntu wethu, umuntu wethu,umuntu wethu, sizofuna umuntu
wethu namhlanje”. Umfundi okophela iculo ephethe into , uyongena phakathi
endilingeni.
Ukusebenzisa izinto ezi-3-D Usuku olu-1
Uthisha ukhombisa izingane ihula huphu bese echaza ukuthi isimo sayo siyindilinga. Amahula huphu
Indilinga ayinamakhona.
Yenza abafundi ba:
-- Phatha ihula huphu e-3-D ube uhambisa uhambisa iminwe uzungeze.
-- Thola izinto ekilasini ezi-3-D ntathu ezinesimo esifanayo nendilinga.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Hlela bese uqhathanisa izinto ezinhlangothi ntathu ngobungako nombala
Uthisha unika abafundi izinto ezinhlangothi ntathu 3-D kanye nezimo ezinhlangothi
mbili 2-D ezinobungako obuhlukene ,okukhulu nokuncane, imibala, okhlaza Izinto ezehlukene ezizindilinga ezi-3-D
okwesibhakabhaka,obomvu,ophuzi. njengambhola okudlala itenisi, izimabuli
Yenza abafundi ba: amabhaloni njll.
-- Hlela izinto ngobukhulu nobuncane. Izimo ezi-2-D njengamaplastiki ezisikwe
-- Beka izinto ngamaqoqo emibala ehlukene. zabazindilinga
Isonto 3 Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
4.1 Thula ishadi lesimo sezulu nekhalenda Ishadi lesimo sezulu elilingene isonto. Uma ishadi lesimo
Kufanele libenagama ezinsuku zesonto sezulu selithuliwe,
isikhathi a) Isikhathi
ezibekwe kusukela kwesobunxele kuya kufanele lenziwe
b) Izinsuku zesonto kwesokudla esikhathini esiyizinyanga ezi- zonke izinsuku.
6 zokuqala zonyaka.
c) Ukulandelana kwezehlakalo zosuku
Amakhadi:
d) Ukubala
-- Izinsuku ezi 7 zesonto
-- Ishadi lesimo sezulu kufanele kube elesonto, izinsuku ezi 5, kuhlelwe kusukela
kwesobunxele kuya kwesokudla. Kusetshenziswa izimpawu ezahlukene zesimi sezulu. -- Izinombolo 1-31
-- Isimo sezulu siyenziwa zonke izinsuku. -- Amabama ezinyanga zonke
-- Uthisha uye osiza abafundi ukusho igama losuku, ukuthi zingaki izinsuku, nokuthi -- Unyaka njengo 2012
iyiphi inyanga, esebenzisa amakhadiadnezithombe noma imidwebo nemibhalo. Emva
-- Amakhadi anesimo sezulu kanje:
kwesikhathi abafundi bazozikhethela ngokwabo amakhadi bawafake ngokufanele.
-- Umholi weqembu uphumela phandle abheke ukuthi isimo sezulu sinjani bese ebuya Fundisa abafundi
ezotshela abanye eqenjini njengokuthi liya, libalele, linamafu njalonjalo. umoya iculo lezinsuku
zesonto,balicule
-- Uthisha ukhombisa akutholile okusemakhadini bese ubeka amakhadi esimo.
baze balazi
-- Ngokwenza njalo abafundi bafunda ngezinsuku zaphakathinesonto kanye nalezo ilanga
zempelasonto.
-- Bafunda ngezikhayhi; namuhla, izolo, kusasa.
imvula
-- Abafundi bathola amathuba okubala kusuka ku 1 kuya koku 5. Bangabala izinsuku
zokushisa, okwakunomoya, njalonjalo.
-- Beka uphawu lomfundi onosuku lokuzalwa ngalelosonto.
amafu
-- Beka yonke imisebenzi ezokwenziwa ngalelosonto njengokuya epaki ngikubeka
isithombe sepaki.
73 Izibalo IBANGA R
Isonto 3 Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Ukuzijwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
74
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
Isibonelo seshadi lesimo Isimo sezulu
sezulu Juni 2012
Izibalo IBANGA R
iSonto uMsombuluko oLwesibili oLwesithathu oLwesine oLwesihlanu uMgqibelo
12 13 14 15 16 17 18
4.1 Landelanisa izehlekalo ezenzekayo njalo ezimpilweni zabo.
Isikhathi • Izinsuku zesonto
Uthisha ufundisa abafundi iculo noma umlolozelo ngezinsuku zesonto. Aliphindwe leliculo Iculo:Izinsuku zesonto.Qamba iculo
zonke izinsuku ngesikhathi kwenziwa isimo sezulu. Zisikhombisa izinsuku zesonto x 3 njalo, ngezinsuku zesonto
njalo njalo umsombuluko, ulwesibili, ulwesthathu, ulwesine, ulwesihlanu uMgqibelo kanye
neSonto
• Thula ishadi elikhombisa izikhathi zonyaka, khombisa ngomcibisholo ukuthi isiphi Amakhadi amane anesithombe Shintsha uma
isikhathi sonyaka: eskhombisa isikhathi sonyaka ngasinye. izikhathi zonyaka
zishintsha
-- Isiphi isikhathi sonyaka esikuso njengamanje? Izikhathi zonyaka
-- Isiphi isikhathi sonyaka esisanda kudlula?
-- Isiphi isikhathi sonyaka esizayo?
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Beka isithombe esikhombisa isikhathi sonyaka kanye nezinyanga ezihambisana
nalesosikhathi njengo Januwari - Mashi ihambisane nesithombe sasehlobo.
Ihlobo Ikwindla Intwasahlobo Ubusika
Amanothi:
Ulwazi olusha kufanele lwethulwe ngokulandela lezizindlela:
Ukusebenzisa umzimba (ukufunda usebenzisa umzimba nemizwa)
Ukusebenzisa izinto eziphathekayo (izinto ezingonhlangothi ntathu)
Ukusebenzisa imidwebo, izithombe amakhadi (izimi ezingonhlangothi mbili).
Isonto 4
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 Khomba bese uchaza izinombolo Usuku olu-1
Ukubala izinto Thula okuchazwa inombolo 1
Ukubala ngokokusakuhuba kwansukuzonke kusuka kuoku 1-5 Amaculo nemilolozelo tezinombolo
Ukusebenzisa umzimba
Yenza abafundi:
-- Khomba izitho zomzimba njengekhala elilodwa. abafundi
-- Vuma sakuhuba kanye, shaya ngonyawo kanye, gxuma kanye nokunye.
-- Phakamisa umunwe owodwa, isandla esisodwa,unyawo olulodwa.
-- Enza inombolo 1 ngomzimba wakho.
-- Bhala inombolo 1 emoyeni/ bhala phansi.
-- Shaya izandla kanye
Ukusebenzisa izinto ezi3-D
Yenza abafundi: Izinto ezisekilasini nangaphandle
-- Khomba into eyodwa ekilasini njengebhuloki.
-- Akha inombolo 1 ngobumba
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezi 2-D
Isithombe
Yenza abafundi: sento
eyodwa
-- Khomba isithombe esinento eyodwa emakhadini ahlukene.
-- Qhathanisa ikhadi elinesithombe esinento eyodwa nalelo elinechashaza elilodwa. 1 Into yokubala eyodwa yomfundi
-- Qhathanisa ikhadi elinesithombe esisodwa, nalelo elinechashaza elilodwa kanye AAmakhadi amaningi ezithombe
nezinto zokubala ezifanayo, isib. Pakisha izinto ezinenombolo efana namachashazi.
Amakhadi amachashaza
-- Uma usuyithulile inombolo 1, beka ikhadi lalenombolo obondeni ukuze abafundi
balibone zonke izinsuku.
75 Izibalo IBANGA R
Isonto 4
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
76 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
2.1 • Khomba iphethini ezintweni ezikhona eduze nasezingubeni zabafundi. Usuku olu-1
Amaphethini Yenza abafundi:
okusazibalomdwebo
-- Abakhulume ngamaphethini abawabona ezintweni ezikhona kulendawo nalawo
Izibalo IBANGA R
asezingubeni zabo.
-- Imaphi amaphethini anemigqa, nalawo anamabhuloki?
-- Ayafana yini amaphethini? Yini okufanayo futhi yini okwehlukile?
-- Yini eyenza iphethini?
-- Iphethini ukuphindaphinda –kwemigqa/amabhuloki/izimo.
Kopela bese uqhubeka nephethini
Ukusebenzisa umzimba
Uthisha akafake abafundi abane amaribhoni aluhlaza okwesibhakabhaka kanye nabomvu Amaribhoni abomvu naluhla
ezingalweni.Wakha iphethini ngokubeka umfundi ofake iribhoni elibomvu phambili, abe okwesibhakabhaka
esethi ofake eliluhlaza akalandele, kanjalo kanjalo kuqhubeka iphethini.
Ukusebenzisa izinto ezi-3-D
-- Uthisha wakha iphethini ngezivalo zamabhodlela ezintahtu eziluhlaza Izivalo zamabhodlela ezibomvu
okwesibhakabhaka nezintathu ezibomvu. neziluhlaza okwesibhakabhaka umfundi
ngamunye
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Abafundi abenze iphethini kathisha.
Isonto 4
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.2 Bona, khomba bese usho amagama ezinto ezi 3-D kanye nezimo ezi2-D ekilasini Izinto ezahlukene ekilasini nangaphandle Usuku olu-1
nasezithombeni
Izinto ezinhlangothi
ntathu (3-D) Thuthukisa ulwazi lokuhlukanisa phakathi kwezinto “ezisobala” nezinto
“ezizungezile”
Ukusebenzisa izinto ezi3-D
Uthisha ubeka izinto ezahlukene ekilasini kanye nangaphandle enkundleni yokudlala.
3.2
Yenza abafundi:
Izimo ezinhlangothi
mbili (2-D) -- Khombisa izinto ezahlukene ekilasini njengezinto zokhuni, izinto ezibomvu,
ezepulasitiki nokunye.
-- Bheka izinto ezithile ekilasini njengomlayelo kathisha njengokuthi, ibhola elisebhokisini
lamabhuloki, imoto esekhabetheni, ipensela elisethinini
-- Funa izinto ezifanayo njengezinkinobho eziyindilinga phakathi kwezinkinobho
eziyizikwele nokunye.
-- Hela izinto ngokwakhiwa kwazo njengobungako, umbala, isimo.
-- Dlala umdlalo wokuqagela:” Ngibona ngamehlo ami into eyindilinga…......”
-- Funa into ethile kulendawo okuyo njengokulayelwa uthisha, njengokuthi iribhoni
elisesihlahleni ,isilwane esihlahleni
-- Ekhaya kufanele abafundi bathunywe ukuqoqa izipuni, izimfoloko nokunye.
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe izimo ezi 2-D
Khombisa abafundi isithombe bese ubuza imibuzo ephathelene naso Isithombe esikhulu sokuxoxa (iphosta)
Isibonelo: Amaphazili
-- Intombazane iphetheni esandleni?
-- Bangaki abntu abasesikebheni?
-- Ukwakhiwa kwamaphazili namakhadi namakhadi anezithombe kuyasiza ukufundisa
abafundi ukuhlukanisa phakathi kwezinto ezisobala nezizungezile.
77 Izibalo IBANGA R
Isonto 4
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
78 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.2 Bona,khomba bese usho igama lezinto ezi 3-D ngokubheka izimo nobungako Usuku olu-1
bamabhokisi
izinto ezinhlangothi
ntathu Ukusebenzisa umzimba
Izibalo IBANGA R
(3-D) Yenza abafundi:
-- Ngena phakathi bese ubuye uphume ebhokisini elikhulu.
Amabhokisi ahlukene amakhulu
-- Bheka ingaphakathi lebhokisi bese niyaxoxa njengokuthi ibhokisi linamacala amane, namancane (awezitofu neziqandisi)
linesivalo njalonjalo.
-- Livule ibhokisi ukuze ubone izimo zonke ezikhona.
Ukusebenzisa izinto ezi3-D
-- Sebenzisa amabhokisi ukwakha izinti ezithile njengendlu, igaraji nokunye.
-- Nika abafundi izinto ezahlukene njengezinkinobho izivalo zamabhodlela nokunye.
Yenza abafundi:
-- Hlela izinto zibe ngamaqoqo ezinto ezifanayo.
Amabhokisi amancane, izivalo
-- Bheka ukuthi yini umehluko phakathi kwezinto.
zamabhodlela nokunye angakuthola
-- Bheka ukuthi yiziphi izinto eziyizikwele neziyindinga. ekhaya
-- Hlela izinto ngokwemibala yazo.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 4
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.3 Bona, khomba bese usho igama lezimo ezinhlangothi mbili 2 –D ekilasini Imidlalo yamakhadi isiza ukufundisa izimo. Usuku olu-1
nasezithombeni
izimo ezinhlagothi
mbili (2-D) -- unxantathu
Thula unxantathu
Uma uthula unxantathu okokuqala izinto ezisetshenziswayo kufanele zifane nse - ukuma,
Iwuli
umbala,. Unxantathu wakhiwe izinhlangothi eziqondile ezintathu. Yingakho kuthiwa
unxantathu. ubumba
Ukusebenzisa umzimba
Yenza abafundi:
-- Benza isimo ngemizimba yabo njengokwenza unxantathu abafundi abathathu Isikhwama esinezimo ezahlukene
behlangana sakuhuba nezinyawo belele phansi.
-- Besebenzisa imnwe ukwenza unxantathu.
-- Benza unxantathu ngobumba ,ngezintambo
-- Bahamba phezulu komugqa kanxantathu. Ngesikhathi behamba bayasho ukuthi
Amakhadi adwetshwe izimo
“Ngihamba phezulu kukanxantathu, kunye, kubili, kuthathu izinhlangothi. Zintathu
izinhlangothi.Kunye, kubili, kuthathu, kuthathu amakhona.
-- Ukuthinta izimo ungaziboni. Sebenzisa izimi ezinkulu noma faka izimo esikhwameni.
Umfundi uzothinta ezwe izimo ezahlukene. Uma esetholile ukuthi isiphi isimo uzobe
esesiqhathanisa nekhadi elinomdwebo wsesimo.
-- Dweba unxantathu emoyeni, phansi bese begcina ukudweba ephepheni. Iphepha elingu A4
Chaza, hlela bese uqhathanisa izinto ezi-3-D kanye nezimo ezi-2-D
Ukusebenzisa izinto ez-i3-D amakhirayoni
Yenza abafundi:
-- Hlela amabhuloki ngokwezimo njengokuthi indilinga,unxantathu; ubukhulu njengokuthi amabhuloki
kukhulu, kuncane; nombala njengokuthi kubomvu, kuphuzi. izinto ezahlukene ezisekilasini
-- Bheka onxantathu ekilasini nakulendawo okuyo. nangaphandle.
79 Izibalo IBANGA R
Isonto 5
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
80 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 Chaza bese ukhomba izinombolo eziphelele Usuku olu-1
Bala izinto Gcizelela ulwazi olufunde kwisonto 4 oluphathelene nenombolo 1 Amaculo ezinombolo nemilolozelo
Ukubala uphimisa kusukela ku 1 kuya 5
Izibalo IBANGA R
Isithombe
Ukusebenzisa umzimba sento
Yenza abafundi: eyodwa 1 kunye
-- Umsindo owenziwa ukushaywa komzimba njengokushaya izandla kanye.
-- Uthisha ukhombisa ikhadi elinenombolo 1 bese abafundi bephakamisa umunwe
owodwa, isandla esisodwa njalonjalo.
Ukusebenzisa izinto ezi 3-D
Yenza abafundi: Into eyodwa
-- Thola into eyodwa ekilasini. Okokubala okukodwa
-- Bala into yokubala eyodwa.
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezi-2-D Amakhadi anesithombe esisodwa
nawanechashaza elilodwa.
-- Qhathanisa izithombe ezinento eyodwa kanye nekhadi elinechashaza elilodwa.
-- Qhathanisa izithombe ezinento eyodwa nekhadi elinechashaza elilodwa kanye nekhadi
elinophawu lwenombolo 1
-- Qhathanisa inombolo 1kanye negama lenombolo elisekhadini.
-- Akha iphazili unike abafundi baqhubeke.isib. Amakhadi anenombolo 1 nekhadi
elinegama lenombolo
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isithombe
sento
1 1 eyodwa 1 kunye
kunye
Isonto 5
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.4 Gcizelela ukuthi umzimba unezinhlangothi ezimbili njengokuthi iloluhlangothi
naloluya hlangothi. Nokuthi kukhona olusesandleni sokudla nolusesandleni
Okufana nse Usuku olu-1
sobunxele.
nxazombili
Ukusebenzisa umzimba
Uthisha uchaza izinhlangothi ezimbili zomzimba.
Yenza abafundi:
Ukhehlekhehle angenziwa ekhaya,
-- Ima ngomlenze owodwa bese ubuye ume ngomunye.
kusetshenziswa isitsha esincane
-- Uhyakaza uhambisana nesigqi sikakhehlekhehle uya ohlangothini lwekilasi. Uma esinesivalo, safakwa amatshe amancane.
ukhehlekhehle uthula, abafundi baya kolunye uhlangothi lwekilasi.
Ukusebenzisa izinto ezi-3-D
Umfundi ngamunye unikwa isakana lokudlala (bean bag).
Yenza abafundi:
-- Beka isakana lokudlala phansi eduze kwabo.
-- Susa isakana lokudlala uliyise kolunye uhlangothi usebenzisa izinzwane noma isandla. Isakana lokudlala
-- Beka isakana lokudlala phansi eduze kohlangothi olulodwa lwabafundi bese kuthi
kamuva abekwe kolunye uhlangothi.
-- Gcizelela lolulwazi ngokuthi abafundi badwebe umvemvana.
(Goqa iphepha phakathi nendawo.Consisela amaconsi ambalwa kapende ohlukene
emgqeni lapho kuhlukana khona iphepha. cindezela ingxenye yephepha kwenye. Livule
bese uyabuka.–uzobona izingxenye ezimbili ezifanayo. Uvemvane lunezinhlangothi
ezimbili ezifana nse
3.2 1 Bona, ukhombe bese ubiza igama lezinto ezi-3-D. Isikhwama esifakwe amabhola Usuku olu-1
angalingani ,izimabula, amathini eziphuzo,
Izinto Thula, bese nibukisisa izinto ezikwazi ukugingqika
izivalo zamabhodlela
ezinhlangothi
-- Xoxa ngobundilinga bezinto.Faka izinti eziningi ezahlukene esikhwameni sokuzwa
ntathu (3-D)
izimo ‘feely Bag’. Abafundi bakhipha into ngayinye bese bechaza ubundilinga bayo.
-- Abafundi bayatshengisa ukuthi izinto ezahlukene zigingqika kanjani.
81 Izibalo IBANGA R
Isonto 5
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
82 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.1 Isikhundla sezinto ezimbili noma ngaphezulu kuqhathaniswa nomfundi Izihlalo Usuku olu-1
Isikhundla, isimo -- ngaphambili / ngemuva Abafundi
nokubukeka
Ukusebenzisa umzimba: Amakhadi anezithombe ezikhombisa
Izibalo IBANGA R
kwento
ungaphambili kanye nongemuva.
Uthisha ukhetha abafundi ababili .
-- Ubeka izihlalo ezimbili phambili kwekilasi.
-- Abafundi ababili bazokhombisa ulwazi lokuba phambili nokuba ngemuva, isib.
o Sipho ima phambili kwesitulo
o Celiwe ima ngemuva kwesitulo
-- Uthisha uphakamisa ikhadi, bese abafundi benza iminyakazo besebenzisa izitulo zabo.
-- Lokhu kungenziwa ngokusebenzisa abafundi abathathu.
o U-Awande ume ngemuva kuka Sipho, kodwa uCeliwe umi ngaphambili kuka
Awande.
-- Uthisha unika abafundi idayisi elikhulu elenezithombe ezahlukene ezikhombisa “
ngaphambili nangemumva” ezinhlangothini zonke..isib. onezinwele ezinde ume
phambili, ogqoke ibhulukwe ume ngemuva; uhleli ngemumva komunye njll.
-- Abafundi bazodlala umdlalo wedayisi emaqenjini abo ngokuphosa idayisi bese benza
lokhu okukhonjiswe esithombeni esivelile.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 5
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.2 Qhathanisa ezimbili ezinikeziwe ezi: enkulu nencane Usuku olu-1
izinto ezinhlangothi • Gcizelela ulwazi luka kukhulu kuna no kuncane kuna
ntathu (3-D)
Ukusebenzisa umzimba
Yenza abafundi:
-- Benza imizimba yabo ibe mikhulu ngokulula izingalo zifike ngaphezulu kwekhanda. Isithombe segundane nenja (isithombe
senja sibe sikhulu kunesegundane)
-- Benza imizimba yabo ibe mincane ngokugobisa bagozigoqe.
-- Bathole ukuthi inkulu yini inja kunegundane
Ukusebenzisa izinto ezi-3-D
Beka izinto zibembili ukuze uziqhathanise.
Izinto ezisekilasini njengamabhuloki,
-- Qhathanisa ubukhulu bezinto ezifanayo njenga mabhuloki, amatafula, amapuleti,
amabhola, amapuleti ,izinkinobho,
izihlalo nokunye, bese uyasho ukuthi iziphi izinto ezinkulu noma ezincane/ ezinkulu;
ubuhlalu, izinti, amathini ,izivalo
ezinkudlwana/ ezincanyana; ezinkulu kakhulu/ ezincane kakhulu..
zamabhodlela nokunye.
-- Ukwakha izakhiwo ngamabhuloki bese abafundi beqhathanisa ukuthi esabani isakhiwo
esikhulu kunazozonke, naleso esincane kunazozonke.
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezi-2-D
-- Qhathanisa izithombe ezichaza ulwazi lwezinto ezinkulu nezincane kanye
nezinkudlwana nezincanyana.
-- Sebenzisa ulwazi lokukhulu nokuncane ngesikhathi sobuciko bokwenza. Izithombe ezichaza okukhulu nokuncane.
83 Izibalo IBANGA R
Isonto 5
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
84 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.2 Qhathanisa usho ukuthi kulokhu okubili yikuphi oku: Indilinga enkulu nencane edwetshwe Usuku olu-1
esihlabathini noma phansi
izinto ezinhlangothi -- Okukhulu nokuncane
ntathu (3-D)
-- Okukhudlwana nokuncanyana
Izibalo IBANGA R
-- Okukhulu kakhulu nokuncane kakhulu
Ukusebenzisa umzimba
Uthisha udweba indlinga encane esihlabathini, noma phansi.
-- Abafundi bahamba phezulu kwemigqa yendilinga
Uthisha udweba indilinga enkulu ngaphandle kwe ndilinga encane.
-- Abafundi bahamba phezulu komugqa wendilinga enkulu.
-- Uthisha uyabuza:
o Iyiphi indilinga encanekakhulu?
o Iyiphi indilinga enkulu kakhulu?
o Hamba phezulu kwendilinga encane.
o Hamba phezulu kwendilinga enkulu.
Uthisha udweba indilinga enkudlwana ngaphandle kwendilinga ekhona.
-- Abafundi bahamba phezulu kwendilinga enkulu kunazozonke.
-- Uthisha ubuza imibuzo:
o Iyiphi indilinga enkulu kakhulu?
o Iyiphi indilinga encane kakhulu?
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 5
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) Amabhuloki okwakha namabhola
anobukhulu obungalingani
Abafundi bahlela bese beqhathanisa izinto ezahlukene ngobukhulu, (kukhulu kuna; kuncane
kuna) njenga: Izinkinobho,izipuni, amabhokisi emithi,
amabhokisi ezicathulo, amakhothini obisi,
-- Izinkinobho ezinkulu kwezincane
izitsha ezingenalutho zemithi, njll.
-- Izipuni ezinkulu kwezincane
-- Amabhokisi amakhulu kwamancane
Lo msebenzi ungenziwa nangaphandle ngesikhathi sokudlala emanzini nasesihlabathini,
lapho abafundi bekwazi ukuqhathanisa bakhulume ngezinto basho ukuthi le incanyana /
inkudlwana; incane kakhulu / inkulu kakhulu.
Ingafundwa ngesikhathi sekwenziwa imisebenzi yokupenda nokudweba nalapho kwenziwa
isithombe esakhiwe ngezidwedwe namaphepha nokunye, lapho besebenzisa izinto ezincane
nezinkulu.
Ukusebenzisa izimo noma izithombe (izimo ezinhlangothi mbili(2-D)
Yenza abafundi:
-- Badlala imidlalo yamakhadi bebe bekhomba okuncane, okukhulu nokukhulu kakhulu
ezithombeni.
-- Ubuza imibuzo efana: Imuphi ufishi wokuqala? Noma Imuphi ufishi wokugcina? Imuphi
ufishi ophakathi nendawo?
-- Dlulela ezinhlamviniukuze abafundi babone ukuthi izithombe zimele amagama. Abafundi
akudingekile ukuba bakwazi ukufunda izinhlamvu.
85 Izibalo IBANGA R
Isonto 6
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
86 izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 Qagela bese ubala izinto ezejwayelekile ngokuyikho Amaculo ezinombolo nemilolozelo Nsukuzonnke
Bala izinto Ukubala kwansukuzonke
-- Ngokukhuluma: Ukubala okusakuhuba kusukela ku 1 - 5
Izibalo IBANGA R
-- Ukucula amaculo ezinombolo nemilolozelo
2.1 Kopisha bese uqhuba iphethini usebenzisa umsindo wokushaya umzimba Abafundi Usuku olu-1
Amaphethini Ukusebenzisa umzimba
okusazibalo
-- Uthisha ukhombisa abafundi iphethini lokushaya umzimba bese abafundi bayayikopisha
mdwebo
iphethini.
Isibonelo: ihlombe, ihlombe, qhwaba, qhwaba, gxoba, gxoba..
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu(3-D) Izimo ezilogi
Kopisha iphethini usebenzisa izinto: Ibhodi lamaphekisi
-- Amaqabunga angafani
-- Izimo ezingafani - indilinga, indilinga, unxantathu, indilinga......
-- Izinto ezingafani - iphekisi elibomvu,iphekisi eliluhlaza okwesibhakabhaka, iphekisi
eliphuzi., iphekisi elibomvu......
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D) Nika abafundi amakhadi ezithombe
Yenza abafundi: Amakhadi emibala
-- Benza iphethini labo ngamakhadi anezithombe njengembali, iqabunga, Uthisha wenza izimo ngeziponji
iqabunga,imbali,.........
-- Bakha awabo amaphethini ngamakhadi anemibala njenga elibomvu, eliluhlaza,
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
elibomvu,........
-- Ngesikhathi sokupenda nokudweba bese benza amamaphethini ezimo besebenziisa
iziponji.
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 6
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
CAPS
Esilinganisiwe
3.3 Bona, khomba bese usho igama lesikwele Usuku olu-1
Izimo ezinhlangothi Thula isikwele
mbili Uma uthula isikwele okokuqala kufanele usebenzise izinto ezifanayo ngombala, ngobukhulu, Abafundi
nangokwakhiwa. Isikwele sinamacala amane. Intambo
(2-D)
Ukusebenzisa umzimba
-- Abafundi abasukume benze isikwele.
-- Abafundi abahambe phezulu kwentambo eyakhe isikwele. Ngesikhathi behamba
bayasho bathi:‘ Ngihamba phezulu kwesikwele, icala lokuqala,icala lesibili, icala
lesithathu, elesine.Wonke amacala ayalingana.”
Isivalo sethini
-- Amaqembu abafundi akha izikwele ezincane.
Ithayili eliyisikwele
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D)
Izindilinga ezahlukene kanye nezinto
-- Uthisha ukhombisa umehluko phakathi kwendilinga nesikwele ngokuphakamisa isivalo
eziyizikwele ezahlukene.
sethini kanye nethayili.
Amaphephandaba
-- Isivalo sizwakala siyindilinga uma usithinta ,kanti ithayili lineziphetho namakhona.
Amakhirayoni
Ukusebenzisa izimo noma izithombe (izimo ezinhlangothi mbili (2-D)
Izimo ezi2-D imidlalo yokugcizelela izimo
-- Uthisha udweba azungeze isivalo kanye nethayili.
Izinto ezi3-D amabhuloki kaLego
-- Isivalo sikhombisa indilinga, ithayili likhombisa isikwele.
-- Abafundi abadwebe ngamakhilayoni bazungeze isivalo nethayili.
Hlela izinto ezi 3-D nemifanekiso noma izithombe (izimo ezi 2-D) Amakhadi ezimo
Hlukanisa abafundi babe amaqoqo. Izinto ezinhlangothi ntathu
Yenza abafundi: njengamabhuloki
-- Hlela izinto ezi-3-D nezimo ezi-2-D ozinikwe uthisha ngobukhulu nangombala Izimo ezinhlangoyhi mbili njengemidlalo
egcizelela izimo: Yini esesikweleni?
-- Gcizelela izimo ngokudlala imidlalo yamakhadi ngesikhathi sokudlala okukhululekile
sasendlini.
3.2 Bona, khomba bese usho igama lezinto ezinhlangothi ntathu ezishibilikayo. amabhuloki Usuku olu-1
izinto ezinhlangothi • Thula izinto ezishibilikayo amabhula
ntathu (3-D) Nika abafundi izinto ezinhlangothi ntathu nezimo ezinhlangothi mbili, njengmabhuloki, amabhokisi
amabhokisi, amabhola nokunye. umshushuluzo noma itafula elimiswe
-- Abafundi abafunde ngokwenza bedlala ukuze babone ukuthi iziphi izinto ezikwazi ngamabhuloki kwicala elilodwa.
ukushibilika nalezo ezikwazi ukugingqika.
-- Abafundi Bangasebenzi umshushuluzo osenkundleni yokudlala noma uthisha
asebenzise itafula afake amabhuloki amabili kwicala elilodwa.
87 -- Zikhona yini izinto ezishibilika ziye phezulu?
-- Iziphi izinto ezishibilika ziye enzansi?
Izibalo IBANGA R
-- Yini eyenza lezi zinto zishibilike?
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 6
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
88 Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.1 Chaza into eyodwa enhlangothi ntathu uqhathanisa nenye. Usuku olu-1
Isikhundla, isimo • Thuthukisa ulwazi loku phezulu / ngaphansi / ngenzansi / ngaphezulu
nokubukeka
Ukusebenzisa umzimba
kwento
-- Umfundi ngamunye akahlale esihlalweni sakhe.
Izibalo IBANGA R
-- Abafundi balalela imiyalelo kathisha bebe benza njengokuthi: isib. isihlalo somfundi ngamunye
-- hlala phezulu kwesihlalo,lala ngaphansi kwesihlalo.
-- Yima phezu kwesihlalo sakho.hlala ngaphansi kwetafula phezulu kwetafula
-- Beka izandla phezu kwekhanda
-- Beka izandla ngaphansi kwemilenze
-- Beka isakana lokudlala ngaphansi kwekhwapha lakho.
-- Hlala phezu kwesakana lokudlala
ngaphansi
-- Faka ihuphu ngaphansi kwamadolo akho.
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu(3-D)
-- Abafundi ababili ababambe ingqathu, bese abanye bagaqe baphume ngaphansi.
-- Funa into engaphansi kwetafula
Hlela izimo noma izithombe (ezi-2-D)
-- Uthisha unika abafundi izithombe eziningi ezikhombisa izinto ezingaphansi,
ezingaphezulu, ezingenzansi, njengokuthi: Umuntu uhlezi phezulu kwehhashi. Ingane
ilele ngaphansi kwengubo.
Abafundi:
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Khomba ezithombeni okuphezulu, okungaphansi, okungaphezulu.
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 6
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
CAPS
Esilinganisiwe
4.1 Chaza isikhathi sosuku ngokusebenzisa amagama ; imini, nobusuku/ ubumnyama, Izihlalo nezingubo zokulala Usuku olu-1
nokukhanya.
isikhathi
• Thula ulwazi: emini / ebusuku; ukukhanya / ubumnyama
Fundisa lokhu ukuhlanganise nesifundo saMakhono Empilo, Ukuqala Kolwazi
Ukusebenzisa umzimba
-- Umfundi uhlala ngaphansi kwetafula noma kwesihlalo esimbozwe ngengubo.
Ithoshi
-- Enza ikilasi libemnyama ngokuthi uvale amakhethini , bese ucisha ugesi.
-- Abafundi bakhuluma ngabakuzwile ngesikhathi kumnyama nangenkathi sekubuya
Iphosta yemini nobusuku
ukukhanya.
Izithombe zezinto eznzeka emini
-- Akubekhona ithoshi ukuletha ukukhanya ngaphansi kwengubo.
nasebusuku
-- Xoxa ngezinto ezenzekayo emini nasebusuku..
Izimo noma izithombe (ezi-2-D)
-- Uthisha ulungisa iphosta enesithombe selanga kanye nenyanga. Ulungisa futhi
nezithombe ezikhombisa ukuthi kwenzekani emini nasebusuku.
-- Abafundi kufanele babeke izithombe ngaphansi kwelanga noma kwenyanga.
89 Izibalo IBANGA R
Isonto 7
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
90 izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.3 Bona, Khomba bese usho izinto ezi 3-D nezimo ezi2-D Amaphazili ahlukene okungenani abe nezingcezu Usuku olu-1
eziyi 6.
izimo • Thula iphazili bese unika indlela yokuthi yakhiwa kanjani.
ezinhlangothi mbili
-- Xoxa ngesithombe sephazili ubhekisise umbala, abantu / izilwane,
(2-D)
Izibalo IBANGA R
izinto, indawolapho kukhona abantu/izilwane nezinye izinto.
-- Khomba, bona bese uqondanisa izingcezu zephazili njenge.
o Izingcezu ezisemakhoneni.
o Izingcezu ezinecala elilodwa eliqondile.
o Izingcezu ezingenalo icala eliqondile.
o Ukubala izingcezu zephazili.
Siyenza kanjani iphazili
-- Pakisha zonke izingcezu zibheke phezulu.
-- Khomba izingcezu ezingamakhona uqondanise imibala nezinto
ezikulezizingcezu ezisemakhoneni.
-- Akha amacala amane ngezingcezu ezinecala elilodwa elilodwa
eliqondile.
-- Uma umfundi enenkinga, akakhe iphazili phezulu kwesithombe..
-- Wonke amaphazili kufanele akhiwe aphele ngaphamili kokuba abekwe.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 7
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
izinombolo
CAPS
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.1 Chaza into eyodwa usho eyi-3-D uyihlobanise nomfundi Usuku olu-1
Isikhundla, isimo • Isikhundla sezinto ezimbili noma ngaphezulu ziqhathaniswa Umdlalo:Emfuleni
nokubukeka nomfundi.
kwento
-- Phakathi / phandle
Ukusebenzisa umzimba
-- Uthisha usebenzisa ithephu yokunamathisela noma ingqathu ukwenza
Izingqathu 2
imigqa emibili ekilasini phansi..
-- Abafundi bayasukuma bame kwicala elilodwa lekilasi. Auathisha ube
esememeza ethi: “Ngena phakathi emfuleni” Bonke abafundi bagxume
bangene phakathi kwalemigqa. “Ngaphandle komfula”Abafundi
bagxume baphume ngaphandle kwalemigqa emibili.
-- Abafundi aBangalandeli imiyalelo ngendlela bayaphuma bengabe
besaqhubeka nokudlala.
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D)
Yenza abafundi:
-- Hlehla amagxathu ambalwa usuka kusuka kubhasikidi noma ibhakede. Ibhakede noma ubhasikidi
-- Phosa isakana lokudlala ebhasikidini.
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D) Iphepha namakhirayoni
-- Abafundi badweba isithombe esikhombisa ingaphakathi nengandle.
91 Izibalo IBANGA R
Isonto 7
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
92 izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.1 • Isikhundla sezinto ezimbili noma ngaphezulu ezihlobene nomfundi: Usuku olu-1
Phezulu / phansi/ ezansi
Isikhundla, isimo
nokubukeka Ukusebenzisa umzimba
kwento
Izibalo IBANGA R
Abafundi abalandele imiyalelo:
-- Beka ibhuloki elibomvu phezulu kwekhanda lomngani wakho.
Amabhuloki
-- Beka ibhuloki eliphuzi ngaphansi kombhede.
-- Beka ibhuloki phezulu ekhanda bese ucaca emthini.
-- Gaqa ngaphansi kwetafula ucimezile.
Izimo
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu(3-D)
Yenza abafundi:
Izithombe ezahlukene
-- Pakisha onxantathu omunye phezulu komunye.
-- Pakisha izikwele eziluhlaza okwesibhakabhaka esinye phezulu
kwesinye
-- Beka isikwele esiphuzi phezulu kwendilinga ebomvu..
Amakhadi ezimo
-- Beka indilinga ephuzi nonxantathu obomvu ngaphansi kwesikwele
esiluhlaza okwesibhakabhaka.
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D)
-- Uthisha ulungisa amakhadi anezithombe kanye nanezimo.
-- Abafundi babeka izimo phezulu noma ngaphansikwezithombe
njebgokusho kukathisha.
o Isibonelo:Beka isikwele esiluhlaza okwesibhakabhaka phezulu
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
kuka bhasikidi wezithelo..
Isonto 7
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
izinombolo
CAPS
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.4. • Gcizelela ulwazi lomugqa ohlukanisa umzimba wakhe kabili ulingane Usuku olu-1
okufana nse Ukusebenzisa umzimba
nxazombili
Yenza abafundi:
-- Bala izitho zomzimba.
-- Cula iculo elinomnyakazo elimayelana nomzimba. Iculo: khanda , mahlombe sifuba, lukhalo……
Uthisha uzokhombisa abafundi ulwazi lokuhlukanisakabili kulingane,
ngokulengisa intambophambili komfundi.
-- Abafundi kufanele bacabange imizimba yabo ihlukaniswe kabili..
Intambo
Umzimba womfundi
Uthisha uchaza ukuthi uhlukana kanjani umzimba ube izingxenye ezimbili.
-- Yonke into ehamba ngambili , itholakala kuzo zombili izingxenye
zomzimba, njengamehlo, izindlebe, imilenze nokunye.
-- Okuhamba ngakodwa kusemgqeni ophakathi nendawo, njengekhala,
umlomo. Inkaba isilinganiso ngomugqa ohlukanisa kabili
Ngenhloso yokuhlukanisa nxazombili kufane nse, yenza abafundi:
-- Abaviliyele, baphakamise amadolo phezulu
-- Abaviliyele bewuqhoto njengamasosha ezigubhu
-- Phambanisa izingalo, phambanisa imilenze ngesikhathi uviliyela.
Ungakwenza lokhu ngesikhathi wenza Ububciko Bokukhombisa
esifundweni sa- Amakhono Empilo.
izithombe ezingaphelele
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D)
93 -- Dweba izithombe ezingaphelele ephepheni , tshela abafundi
baziqedele.
Izibalo IBANGA R
Isonto 7
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
94 izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.1 • Isikhundla sezinto ezimbili noma ngaphezulu sezindo ezi 3-D Usuku olu-1
ziqhathaniswa nomfundi
Isikhundla, isimo
nokubukeka -- Phezulu / phansi
kwento
Izibalo IBANGA R
Ukusebenzisa umzimba
Yenza abafundi:
-- Bakhombisa, phezulu naphansi ngokunyakazisa imizimba yabo iye Cula iculo, ”Sikha amawolintshi”
phezulu iye phansi njengokuyalelwa uthisha.
Sebenzisa izitebhisi esilkoleni
-- Bala ngesikhathi ucaca izitebhisi.
Izinto zokucaca
-- Bala ngesikhathi wehla izitebhisi ezimbili.
ilada
-- Caca ukhuphuke , uphinde wehle izito zokudlala.
Isithombe esikhombisa ukukhuphuka nokwehla..
-- Caca ukhuphuke uphinde wehle usebenzisa intambo, noma ilada. njengezitabhisi.
-- Buka phezulu ubuye ubuke phansi.
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D)
-- Uthisha unika abafundi izithombe ezahlukene ezikhombisaphezulu
noma phansi.
o Isibonelo: umuntu uyacaca uya phezulu entabeni; umuntu ehamba
ehla ebheke enzansi.
Yenza abafundi:
-- Khomba ulwazi olukhuluma ngo phezulu no phansi ezithombeni
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 8 Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
izinombolo Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.4 • Umugqa ohlukanisa kabili ufundiswa nokubala Usuku olu-1
Okufana nse Ukusebenzisa umzimba
nxazombili Yenza abafundi:
Abafundi
-- Tshikiza bese ugxuma ulandela isigqi esithile ube ubala.
Iculo lezinombolo nemilolozelo
-- Ima ubheke omunye bese nishaya ihlombe niphambanise izandla (isandla sobunxele
smfundi wokuqala sizoshaya isandla somunye umfundi esobunxele, kanjalo
nesokudla). Nibe nicula iculo lezinombolo.
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D)
Yenza abafundi:
-- Phosa ibhola kumngane wakho ube ubala.
-- Hamba phezu phezulu kwentambo egwingcizayo ube ucula iculo.
-- Khahlela ibhola liye komunye.
Lokhu kungenziwa ngesikhathi sesifundo Amakhono Empilo.
Ibhola, intambo
2.1 • Ukwenza awakho amaphethini Usuku olu-1
Amaphethini Ukusebenzisa umzimba Izimo ezibomvu, neziluhlaza
okusazibalo Abafundi abenze eyabo iphethini besebenzisa: okwesibhakabhaka
mdwebo -- Imizimba yabo. Isibonelo: Intombazane egqoke ingubo, abafana ababili abagqoke
amabhulukwe
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D)
-- Sebenzisa izimo ezibomvu nziluhlaza okwesibhakabhaka kanje – izikwele Sebenzisa izivalo zamabhodlela nopende
eziluhlaza okwesibhakabhaka ezi 2 , onxande ababomvu aba 2, izikwele eziluhlaza obomvu noluhlaza okwesibhakabhaka
okwesibhakabhaka eziyi 2... ...
-- Sebenzisa iphethini ngesikhathi somdwebo nokupenda, ngokusebenzisa upende
obomvu noluhlaza okwesibhakabhaka kanye nezivalo zamabhodlela.
bomvu hlaza bomvu hlaza bomvu hlaza
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezinhlangothi mbili (2-D)
usebenzisa imibala exubile.
Yenza abafundi:
Iphepha A4
-- Basebenzisa izithupha ukufaka umbala ngopende emphethweni, njengoluhlaza
njengotshani, osawolintshi, oluhlaza njengotshani.........emphethweni ongenhla Upende olhlaza njengotshani
95 wephepha..(umsebenzi ungenziwa ngesikhathi sokwenza umsebenzi wokudweba nosawolintshi noma omunye umbala
nokupenda ngesikhathi Sobuciko obubonakalayo) okhona. Izibalo IBANGA R
Isonto 8
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
96 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.2 Bona, khomba bese usho amagama ezinto ezinhlangothi ntathu (3-D) Usuku olu-1
izinto • Gcizelela ulwazi lwezinto ezigingqikayo
ezinhlangothi
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D)
Izibalo IBANGA R
ntathu (3-D)
Yenza abafundi:
-- Badlala ngamabhodlela epulasitiki, amathini, amabhola, iwolintshi nokunye. Awubheke Amabhodlela eplastiki
ukuthi ayagingqika yini.
Uthisha ubuza:
-- Iliphi ibhuloki kulawa asekhoneni elikwazi ukugingqika?
amabhuloki
-- Amabhuloki angeke agingqike ngoba anamacala aqondile.
amathini, izinkomishi seplastiki,
-- Gingqa izinto ezehlukene ubone ukuthi iziphi ezigingqikayo nezingagingqiki. amakhandlela, amabhola nokunye.
-- Abafundi bazobona ukuthi eziyindilinga izinto ezigingqikayo.
3.1 • Ukuthuthukisaulwazi ngezinkomba kufanele uqale unike ulwazi - “ ngaphambili / Usuku olu-1
ngemuva; phambili / emuva.
Isikhundla ,indawo
nokubukeka Ukusebenzisa umzimba
kwayo
Yenza abafundi:
Landela izinkomba zikathisha ngokunyakaza noma ukuma endaweni ethile ekilasini.
Isibonelo:
-- Ima ngaphambili kwekilasi.
-- Ima ngemuva kwekilasi..
abafundi
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Iya phambili ubuye uye emuva.
-- Gaqa uye phambili, ubuye uye emuva.
-- Gxuma uye phambili ubuye emuva.
Isonto 8
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.1 Uthisha udweba iphethini phansi usebenzisa ushoki. Njenga: Dweba phansi. Usuku olu-1
Isikhundla, indawo
nokubukeka kwayo
noma
Yenza abafundi:
-- Hamba noma gaqa phezulu kwemigqa yephethini.
-- Beka iphepha elibomvu emakhoneni ukukhombisa ilambu elibomvu lasemgwaqweni.
Uma befika ekhoneni kufanele ukuthi libenjengomzimba ukunikeza umumuzwa wokuthi Iphepha elibomvu.
bayajika.
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D)
Yenza abafundi:
-- Enza umgwaqo ngamabhuloki.
-- Dudula inqola yokudlala iye phambili ubuye uye emuva usebenzisa umgwaqo
wamabhuloki.
Amabhuloki okwakha
-- Dudula inqola yokudlala ngokujikela ohlangothini olulodwa, bese ubuye ujikele lolunye
uhlangothi lomgwaqo.
97 Izibalo IBANGA R
Isonto 8
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
98 Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
5.1 • Thula ulwazi oluqokelelwe (besebenzisa imizimba yabo), kuqokelelwa izinto Usuku olu-1
ezikhona ekilasini nakuleyondawo, ngokwezimpawu ezinikiwe.
qoqa uhlele izinto
Ukusebenzisa umzimba
Izibalo IBANGA R
Hlukanisa abafundi ngamaqembu
-- Eqenjini ngalinye.akusume bonke abafana benze umugqa; wonke amantombazane
Abafundi bami emugqeni
awasukume enze umugqa eduze kwalowo wabafana.
-- Abafundi ababale abfana ukuthi mangaki kanye namantombazane eqenjini ngalinye.
-- Qedela igrafu yamantombazane nabafana eqenjini ngalinye.
5.2 Dweba igrafu ukutshengisa ulwazi.
Okumele izinto Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D)
eziqoqiwe
-- Abafundi Bangasebenzisa lolu lwazi ukwenza igrafu yezinto besebenzisa amabhuloki amantombazane abafana
noma izimo nokunye okumele umfundi ngamunye. □
□ □
Funda bese uthula igrafu
□ □
5.5
2 3
Okumele ulwazi Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D)
-- Nika abafundi iphepha elinesithombe somfana nesentombazane phezulu.
inhlama
-- Abafundi benza igrafu besebenzisa inhlama ukwenza amabhola amancane amele
abafundi njengasemsebenzini odlule iphepha A4
-- Abafundi benza amabhola azomela abafana namantombazane eqenjini labo.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Abafundi babeka isibalo samabhola esanele amantombazane nabafana eqenjini labo
ngaphansi kwesithombe esifanele.
Isonto 9
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.2 • Bona bese uhlola izinto ezishelelayo nezigingqikayo Usuku
Izinto Uthisha uthatha ibhola aligqome phansi. Aliyeke ligingqike phansi.
ezinhlangothi
ntathu (3-D) Uthisha uthatha ibhokisi enze okufanayo. Ibhola
Uthisha ubuza abafundi:
-- Iyiphi into egingqikile?
-- Yini ibhokisi lingagingqikanga?
-- Iyiphi into ekwazile ukugingqika?
ibhokisi
Uthisha ukhombisa abafundi ukuthi ibhokisi linacala amane namakhona amane, ngakhoke
angeke likwazi ukugingqika kodwa ibhola alinamakhona , liyakwazi ukugingqika.
-- Gqugquzela abafundi ukuthi bathole izinto ekilasini ezigingqikayo nalezo ezishelelayo.
-- Buza abafundi ukuthi ikhona into ekwazi ukugingqika nokushelela.
99 Izibalo IBANGA R
Isonto 9
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
100 izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.3 Bona, khomba bese usho igama lesimo esi-2-D ekilasini nasezithombeni Usuku olu-1
izimo -- indilinga
ezinhlangothimbili
Ukusebenzisa umzimba
Izibalo IBANGA R
(2-D)
Yenza abafundi:
-- Enza indilinga usebenzisa iminwe yakho. Abafundi
-- Enza indilinga usebenzisa izandla zakho zombili.
-- Hlalani phansi nenze indilinga nibe nibambene ngezandla. intambo
-- Hamba phezulu kwentambo eyenziwe indilinga.
-- Dlala umdlalo lapho abafundi behlala benze indilinga becula icula.
o Umfundi oyedwa uyaphuma endilingeni agijime ezungeza indilinga ephethe ibhola
esandleni.
o Umfundi ukhetha ukubeka ibhola umva komunye umfundi ohleli endilingeni.
o Okhethiwe kufanele athathe ibhola agijime azame ukushaya lo mfundi wokuqala
ngebhola. Ngesikhathi egijima ezungeza indilinga eyohla endaweni engenamuntu.
o Uma ibhola limshaya lo ogijimayo, kufanele ayohlala phakathi endilingeni. Umdlalo
uyaqhubeka.
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D)
Yenza abafundi:
-- Thola izinto eziyindilinga ekilasini.
Ibhola lezinyawo,
-- Thola izimo ongazifanisa nendilinga. elomphebezo,elegalofu,iwolinthi nokunye.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D
-- Uthisha usho amagama ezinto bese abafundi bekhomba lezozinto njengezinto Iwolintshi, i-apula, itafula, ibhola ibhuku,
eziyindilinga: iwolintshi, imabuli,ibhola nokunye.. ibhokisi.
Isonto 9
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.1 Isikhundla sento eyodwa noma ezimbili ziqhathaniswa Usuku olu-1
Isikhundla, isimo • Ulwazi loku “eceleni / phakathi” lufundwa ngombala.sebenzisa umzimba
nokubukeka
Ukusebenzisa umzimba
kwento
Uthisha ubiza abafundi abathathu.
Uchaza ulwazi “eceleni / phakathi” ngokuhlela abafundi ngezindlela ezihlukene:
-- UCeliwe umi eceleni kuka Sipho.
-- UMelusi umi phakathi kuka Celiwe noSipho.
Lokhu kungenziwa ngabanye abafundi.
Uthisha unika abafundi amabhuloki anemibala ehlukene, abese ebanika imiyalelo: Amabhuloki anemibala
-- Beka ibhuloki elibomvu eceleni kweliphuzi.
-- Beka ibhuloki eliluhlaza okwesibhakabhaka phakathi kwebhuloki elibomvu neliphuzi.
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D)
Sebenzisa amasakana okudlala anemibala ehlukene (abomvu, aluhlaza
okwesibhakabhaka, aluhlaza njengotshani,aphuzi), anike imiyalelo abafundi:
-- Beka isakana lokudlala ililuhlaza okwesibhakabhaka eceleni kweliphuzi..
Amasakana okudlala anemibala
-- Beka isakana lokudlala elibomvu phakathi kweliluhlaza okwesibhakabhaka neliphuzi.
Lomsebenzi ungasebenza nasesifundweni saMakhono Empilo
101 Izibalo IBANGA R
Isonto 9
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
102 izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.2 • Ukuhlela amaqoqo amabili nangaphezulu kusukela kokuncane kakhulu kuya Usuku olu-1
kokukhulu kakhulu.
Izinto
ezinhlangothi Ukusebenzisa umzimba
Izibalo IBANGA R
ntathu (3-D)
Nika abafundi inhlama, abenze ngayo amabhola . Inhlama
-- Emaqenjini mabahlele amabhola kusukela kwelincane kakhulu kuya kwelikhulu
kakhulu.nakwelikhulu kakhulu kuya kwelincane kakhulu.
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D)
-- Ngamunye umfundi eqenjini akathole into eyodwa ekilasini.
izinto ezisekilasini
-- Emaqenjini abahlele izinto zabo kusukela kwencane kakhulu kuya kwenkulu kakhulu.
Uthisha unika iqembu ngalinye incwadi yocingo endala.
Yenza abafundi:
-- Badabula iphepha lencwadini yocingo bese belifonyoza belenza ibhola.
-- Abafundi abathole ukuthi iliphi ibhola elikhulu kunawo wonke , futhi iliphi elincane
incwadi yocingo
kunwo wonke.
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D
iphepha elingu a4 elinezithombe
-- Nika abafundi iphepha elinezithombe zezinto ezinkulu nezincane.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola -- Abafundi bafake umbala kwezinkulu izinto bese bekokelezela ezincane.
Isonto 9
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Qala ukwethula
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS izinombolo
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
4.2 Qhathanisa bese uhlela izinto usebenzisa ulwazi namagama afanele ukuchaza ubude. Usuku olu-1
Ubude -- Kude kakhulu / kufushane kakhulu
-- kufushane kakhulu/ Kude kakhulu
Ukusebenzisa umzimba
-- Uthisha ubiza abafundi abane, bese ethi abanye abafundi abahlele laba abne kusukela
komude kuya komfushane.
-- Abafundi bayazihlela emaqenjini abo kusukela komude kuya komfushane.
-- Umfundi akasukume ancike ngodonga, abanye eqenjini bamkale ubude bakhe
besebenzisa izandla zabo.
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu (3-D) amarula, amakhirayoni, amapensela,
irabha
Uthisha ubeka izinto eziningi ezahlukene etafuleni leqembu ngalinye njengamarula,
amapensela, amarabha, nokunye.
-- Hlela zonke izinto ezinde ndawonye nezimfushane ndawonye.
-- Abafundi abahleleizinto kusukela kwende kunazo zonke kuya kwemfushane kunazo Ishadi lobude
zonke.
Ishadi lokulinganisa ubude
Sipho izandla ezi 6
-- Uthisha akabe neshadi elikhombisa ubude obondeni. Akalisebenzise ukuqopha ubude
babafundi ngamunye.
Ayanda izandla ezi 5
-- Sebenzisa amakhadi ezimpawu zabafundi ukhombisa ubude babo eshadini..
-- Sisonke nabafundi uthisha ufika esiphethweni ukuthi uSipho mude ngezandla ezi-6 no
Fana mude ngezandla ezi-5, ngoba mfishane
103 Izibalo IBANGA R
Isonto 10 Ukusebenzisa isontolama-40 ukubhekelela ulwazi olusele nezindawo zokufunda ezinenkinga.
Ingxenye
Isihloko Amazinga okuhlola
104 yokuqukethwe
Izinombolo, 1.1 Ukuqagela nokubala okusakuhuba ufike ku-5 (amaculo nemilolozelo ezinombolo akufakwe
izimpawu ukuthuthukisa ulwazi lwezinombolo)
Ukubala izinto
nobudlelwane bazo Ukubona inombolo esimweni esejwayelekile–isib. Ubudala , irejista
Ukuqonda izinombolo ezisho isikhundla (isib, ngesikhathi sokuya endlini encane)
Ukukhomba izithombe senombolo namakhadi amachashazi afaka inombolo okukodwa
Izibalo IBANGA R
Ukwazi izimpawu lenombolo 1
Ukubona amagama ezinombolo kunye
, kubili, kuthathu, nokune
Ukuhlukanisa phakathi kokuningi,okuncane, nokulinganayo,okuningi nokumbalwa ufike ku-4
1.6 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo
Ukuxazulula izinkinga Ukuchaza nokubeka imicabango ngamagama nangokudweba noma asebenzise izinto eziphathekayo
Ukukhuluma uxazulula izinkinga zokuhlanganisa nokususa ufike-4
Amaphethini 2.1 Ukukopisha,wandise nokuzakhela amaphethini abo (izinto,izimo,nemali)
nokuxhumana Ukubona amaphethini endaweni ebazungezile
Amaphethini asazibalomdwebo
Isikhundla nesimo 3.1 ukwazi okungaphambi kokunye/ nokungemumva
(ijiyometri) Ukwazi okuphezu kokunye, phezu, ngaphansi,ngezansi
Isikhundla, isimo nokubukeka kwento
Ukwazi okuphakathi nokungaphandle
Ukwazi okungenhla nokungezansi
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola Ukwazi ulwazi: phambili, emumva, ngaphambili, ngasemumva
Isonto 10 Ukusebenzisa isontolama-40 ukubhekelela ulwazi olusele nezindawo zokufunda ezinenkinga.
Ingxenye
Isihloko Amazinga okuhlola
yokuqukethwe
CAPS
Isikhundla nesimo 3.2 Ukubona,ukukhomba nokubiza ngegama amabhola
(ijiyometri) Ukubona nokukhomba amagama amabhokisi
Izinto ezi kanye no 3.3 nezimo ezi 2-D
Ukubona, nokukhomba amagama ophawu lwakhe, nawabanye abafundi negama lekilasi lakhe
Ukwakha amaphazili anezingxenye ezi-6
Ukukhombisa ikhono lokuhlukanisa phakathi kwezinto eziphambili nezizungezile
Ukukhomba nokubona indilinga
Ukukhomba nokubona unxantathu
Ukukhomba nokubona isikwele
Ukuqhathanisa amaqoqo amabili ezinto ozinikiwe okukhulu,nokuncane, okukhulu kakhulu nokuncane
kakhulu.
Ukuhlela izinto
Ubungako –okukhulu nokuncane
Imibala - (okubomvu, okuphuzi, okuluhlaza njengesibhakabhaka)
Izimo – indilinga, unxantathu, nesikwele
Izinto ezigingqikayo
Izinto ezishushuluzayo
3.4 Ukubona umugqa ohlukanisa izingxenye ezimbili kufane nse kuyena.
Ukuhlukanisa kabili kufane nse nxazombili Ukwazi ukuhlukanisa phakathi nendawo
Isilinganiso 4.1 Ukusebenzisa amagama afana nokuthi usuku, ubusuku, ukukhanya nobumnyama, ekuseni,
ntambama ngokuhlwa ukuchaza isikhathi sosuku
Isikhathi
Ukulandelanisa izigameko zansuku zonke (Uhlelo losuku)
Ukukhombisa ukuqaphela izinsuku zesonto, izikhathi zonyaka nesimo sezulu
Ukwazi usuku lakhe lokuzalwa
4.2 Ukuhlukanisa phakathi kokude kakhulu,okufishane kakhulu,kude kune.. kufishane kune… (ishadi
lobude)
Ubude
Ukuqokelelwa 5.1 Ukwazi ukuqoqa, ukuhlela, ukudweba, nokufunda ukubeka okumele ulwaziizinto ngaphansi
kolwazi kwesihloko esithile.
Ukuqoqa nokuhlela izinto.
5.2
Ukubeka okumele izinto eziqoqiwe zahlelwa
105
5.3
Ukuxoxa kwethulwe umbiko ngezinto eziqoqiwe
Izibalo IBANGA R
zahlelwa
ITHEMU 2 YEBanga R
Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
106 Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 • Ukwethula okuchazwa inombolo 2 Izithombe ezimbili zezinyoni zeculo Usuku olu-1
lokubala
Bala izinto Ukukhuluma: Ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 2.
“izinyoni ezimbili, enye uPhitha ,enye
Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 2.
Izibalo IBANGA R
uPhol”
Ukubala bephimisela 1-7
Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”.
Shaya izandla kaningi ...IMA.
Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -2.
Ukusebenza komzimba
Yenza abafundi ba:
-- Biza abafundi aba-2 baye phambili. babale
-- Bala izitulo ezi-2, amatafula njll.
-- Khomba izingxenye zomzimba ezihamba ngazimbili ezinjenge amehlo, izindlebe,
izandla, izitho, izinyawo, amadolo, amahlombe njll.
-- Ukwenza umsindo ngokushaya umzimba isib. Shaya izandla kabili, nqekuzisa ikhanda
Imizimba yabafundi
kabili, shaya phansi kabili, ugxume kabili njll.
-- Phakamisa iminwe emi 2, 2 izandla, 2 izinyawo.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ITHEMU 2 YEBanga R
Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
CAPS Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Usuku olu-1
Bala izinto Yenza abafundi:
-- Khomba izinto ezimbili ezifanayo ekilasini isib. Izicathulo ezimbili. Amakhirayoni njll.
-- Thuthukisa ulwazi lokugcina izinombolo ngokwenza abafundi bapakishe izinto ezimbilli
zokubala noma ezinye yiziphi izinto ngezindlela isib.
2 izinto zokubala noma 2 izinto zomfundi
noma noma ngamunye
Uma bebala, inombolo yezinto ayiphazanyiswa ubungako, noma isikhundla, noma
kungokohlobo olufanayo. Isib.:
-- Hlela 2 izinkonobho, 2 amapensela, 2 amahulahuphu, 2 abafundi njll.
-- Zibale ngokuhleleka okuhlukene isib.zibale ngokuzendlala, zisondelanise, emugqeni
noma zipakishe
107 Izibalo IBANGA R
ITHEMU 2 YEBanga R
Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
108 Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.3 • Ukwazi uphawu lwenombolo nokubona igama lenombolo esebenzisa inombolo 2 Usuku olu-1
Izimpawu Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Amakhadi ezinombolo anezinto.
namagama
Yenza abafundi:
Izibalo IBANGA R
ezinombolo
-- Qondanisa amakhadi ezithombe anezithombe ezimbili namakhadi amabili Izinto ekilasini nasendaweni abakuyo.
anamachashazi amabili kowo.
-- Khombisa amakhadi ezinombolo nezithombe zezinto zezinombolo ezikhehtiwe isib.
Ezicathulo ezihambisanayo, amakhirayoni amabili njll.
-- Yenza abafundi babuke izinto ezifanayo zenombolo ezifanayo ekilasini.
-- Khomba ikhadi eliveziwe elinezinombolo ezehlukene zezithombe ezehlikene kulo. Isithombe
-- Khomba ikhadi eliveziwe elinophawu lwenombolo 2. sesinto
ezi-2
-- Bona ikhadi eliveziwe negama lenombolo.
-- Xhumanisa uphawu lwenombolo 2 nenombolo yezinto kanye nenombolo yamachashazi.
-- Xhumanisa igama lenombolo nekhadi lophawu lwenombolo, inombolo yezithombe
nenombolo yamachashaza
Amakhadi avezwayo anezithombe
-- Yengeza nge khadi elinenombolo 1 bese wenza abafundi bakhombe inombolo 1 no 2
ezimbili, amachashazi, izimpawu
-- Yenza iphazile yezinombolo bese uvumele abafundi bawaqondanise isib. zezinombolo, negama lenombolo.
Isithombe
2 kubili sesinto
ezi-2 2 kubili
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ITHEMU 2 YEBanga R
Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
CAPS Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.2 • Chaza, hlela bese uqhathanisa izinto ezu 3-D kanye nezimo ezi 2-D ngokufanayo Usuku olu-1
nokuhlukile;
Izinto ezinhlangothi
ntathu (3-D) kanye Ukufana nokuwu mehluko
-- Ukusebenza komzimba
-- Khetha amantombazane usebenzise umlolozelo wokubala.
-- Abanye abafundi bakhomba ukuthi afana kanjani amantombazane?
-- Khetha umfana nentombazane usebenzisa umlolozelo wokubala.
-- Abanye abafundi bazokhomba ukuthi umfana uhluke kanjani entombazaneni.
-- Ngababili omunye umfundi “uzoma ngendlela ethile”ngendlela ethile omunye akopishe
kufane nendlela lo “omunye ame ngayo”
-- isib.
-- Omunye umfundi uma ngonyawo nezandla ekhanda lakhe. Omunye akopishe “indlela
yokuma”..
-- Hlela abafundi ngokobulili babo, labo abanezicathulo, labo abanezingxabulela, nalabo
abahamba ngezinyawo.
-- Buza labafundi abalandelayo beze phambili.
o Abafana namantombazana abafake amabhulukwe, intombazane efake ingubo
o Zonke izingane ezifake izicathulo, neyodwa ehamba ngezinyawo.
-- Buza imibuzo efana ne: “imuphi umfundi ongafani nabanye”? “Imuphi umfundi ohlukile
kwabanye?”
109 Izibalo IBANGA R
ITHEMU 2 YEBanga R
Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
110 Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.2 • Chaza, hlela bese uqhathanisa izinto ezu 3-D kanye nezimo ezi 2-D ngokufanayo yenza awakho amakhadi okuqondanisa Usuku olu-1
nokuhlukile; njengalawa angezansi
izinto ezinhlangothi
ntathu (3-D) kanye Sebenzisa izinto eziphathekayo 3-D
Izibalo IBANGA R
-- Abafundi ababili babhampisa ibhola: ibhola elikhulu nebhola elincane
-- Abanye abafundi bakhomba ukuthi amabhola afana noma ahluke ngayiphi indlela.
-- Umfundi oyedwa ugingqa iwolintshi, omunye ugingqa ibhola.
-- Abanye abafundi bakhomba ukuthi ibhola newolintshi kufana noma kuhluke ngayiphi
indlela.
-- Abafundi babuka izicathulo zabafana nezingxabulela zamantombazane
-- Abanye abafundi bakhomba ukuthi izicathulo zifana noma zihluke ngayiphi indlela.
-- Abafundi bathola izinto ezifanayo ekilasini
3.3
• Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Ukuqondanisa imidlalo yamakhadi
izimo ezinhlangothi
mbili (2-D) -- Banikeze amakhadi emidlalo yokuqondanisa ukuthuthukisa ukufana nokuhlukana isib.
-- Qhubekela phambili emakhadini asebenzisa ukucaBanga ngokuqhubeka konyaka.
Abafundi akufanele bafunde izinhlamvu. Isib.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ITHEMU 2 YEBanga R
Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
CAPS Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.4 • Hlela uqhathanise iqoqo lezinto eziqoqelwe ndawonye kusetshenziswa Usuku olu-1
Chaza,qhathanisa “okulinganayo” noma “okufanayo”
bese uhlela
Ukusebenza komzimba
izinombolo
Yenza abafundi:
-- thuthukisa ulwazi olusho okufanayo nokuhlukile.
-- Qhathanisa imino izinzwane abo. Yize kunenomboloefanayo kodwa kubukeka
ngokwehlukile.
-- Qhathanisa iminwe,izinzwane namehlo. Kubukeka kwehlukile. Sinenombolo efanayo
yeminwe nezinzwane ebizwa 10 kodwa sinamehlo amabili.
-- Qhathanisa izindlebe, izingalo, imilenze nezinyawo. Kubukeka kwehlukene kodwa
iyefana inombolo ebizwa 2 ngakunye.
-- Uthisha udweba izindilinga ezimbili phansi noma kwenziwe izindilinga ezimbili phansi
ngentambo. Yalela abafundi ukuba bazihIikanise ngokulinganayo endilingeni ngayinye.
Bala inombolo yabafundi. Khomba amaqoqo ukuthi ayilingana futhi ayefana.
111 Izibalo IBANGA R
ITHEMU 2 YEBanga R
Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
112 Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.4 Sebenzisa izinto eziphathekayo 3-D Usuku olu-1
Chaza,qhathanisa
-- Thuthukisa ulwazi ngokufana nokwehluka.
bese uhlela
izinombolo -- Beka isethi yezimpawu zabafundi maphakathi nokhaphethi.
Izibalo IBANGA R
-- Nikeza umfundi ngamunye ikhadi lophawu lwakhe. Abafundi bazama ukuqondanisa
izimpawu zabo nalezo ezibekwe kukhaphethi.
-- Beka iqoqo lezinto phezu kwetafula bese uwahlukanisa abe ngamaqoqo alinganayo
(enye eyakho, enye eyami)
izibonelo:
1. Beka izinto ezimbili zohlobo olufanayo isib. amakhirayoni, emugqen phezu kwetafula.
Cela umfundi oyedwa ukuba aqondanise ikhirayoni ngayinye kathisha neyakhe.
(umfundi udinga ukuthatha amakhirayoni amabili ukuqondanisa nenombolo
yamakhirayoni kathisha. “manje umuntu ngamunye usenenombolo efanayo/elinganayo
yamakhirayoni”
2. Uphinde umsebenzi ofana nalowo ebeniwenzile ngenhla ngezinto ezi 4 nezi 6 ukuze
abafundi baqondisise ulwazi olufundiwe loku ”fanayo/okulinganayo”
3. Uthisha ubeka amabhuloki ama 2 abe ngumugqa etafuleni. Uthisha unika abafundi
ababili ibhuloki ngamunye. Cela umfundi ukuba aqondanise elilodwa lamabhuloki akhe.
(umfundi ngamunye udinga ukuthatha elinye ibhuloki lokuqondanisa nakathisha amabili)
“Manje sesinamabhuloki ama 2 ngamunye. “Sinenombolo efanayo yamabhuloki”.
Amabhuloki kathisha
Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Yenza abafundi baqhathanise izithombe namakhadi avezwayo anamachashazi afanayo
amabhuloki
-- Banikeze amakhadi emidlalo ngesikhathi sokudlala okukhululekile ngaphakathi lapho
abafundi bengahlukanisa okufanayo nokwehlukene.
ITHEMU 2 YEBanga R
Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
CAPS Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.4 • Hlela bese uyaqhathanisa izinto eziqoqelwe ndawonye usebenzisa “okungaphezulu Usuku olu-1
ukune”
Chaza, qhathanisa
bese uhlela Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 2.
izinombolo
Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”.
Shaya izandla kaningi ...IMA.
Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -2.
Ukusebenza komzimba
Umfundi uyasho ukuthi iziphi izinto ezimbili eziqoqelwe ndawonye ezi: “okungaphezulu
ukunoku…”
Yenza abafundi:
-- Bala amehlo abo neminwe. Buza umbuzo: “ikuphi abanakho okungaphezulu kokunye?”
-- Khombisa iminwe emibili esandleni esisodwa nomunwe owodwa kwesinye isandla.
“Isiphi isandla esinengaphezulu?”
-- Khetha abafundi aba 3 besebenzisa umlolozelo. Benze ngamaqoqo oku 2 noku 1
-- Bala Bangaki abafundi eqoqweni ngalinye. Qhathanisa amaqoqo omabili bese ubuza
umbuzo ofana nokuthi: “iliphi iqoqo elinabafundi elinaBangaphezulu ngoyedwa?”
113 Izibalo IBANGA R
ITHEMU 2 YEBanga R
Isonto 11 Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
114 Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi, uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.4 Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Usuku olu-1
Chaza, qhathanisa -- Beka izikele ezi2 , 3 izinto zokubala nama 4 amakhirayoni phezu kwetafula. Bala iqoqo Noma iziphi izinto ekilasini
bese uhlela elilodwa lezinto.
Izibalo IBANGA R
izinombolo
-- Buza imibuzo efana nokuthi: “ iliphi iqoqo elinezinto ezingaphezulu. “Iliphi iqoqo
elinezinto eziningi kakhulu?”. “iliphi iqoqo elinokuningi ukunezikele? Iliphi iqoqo
elinokungaphezu kokuthathu?”
-- Beka izinto ezehlukene eziphathekayo (amagobolondo, amatshe, ikhokho njll.) phezu
kwetafula. Kuhlele ngamaqoqo (bonke okhokho ndawonye), bala inani eqoqweni
ngalinye ukhombise ukuthi iliphi iqoqo elinokungaphezulu, okungaphansi, okulinganayo.
Banikeze ithuba lokusebenza ngezinto zabo zokubala. Qala ngezinombolo ezincane.
-- Ngokuhlanganisa ulwazi: izitsha kufanele zibekhona ngesikhathi semidlalo
yamanzi nemidlalo yesihlabathi ukunikeza amathuba okusebenzisa olwazi olufana
nokungaphezulu ukune, ukungaphansi ukune nokulinganayo.
Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D
-- Yenza abafundi baqhathanise izithombe namakhadi avezwayo anamachashazi. Isithombe nekhadi elivezwayo
Khomba amakhadi anenombolo engaphezulu kwenikezwe uthisha isib. lamachashazi
-- Uthisha uthi: thola ikhadi elino 2 okungaphezulu kwamachashazi asesithombeni? Izinto zokubala
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Qondanisa amakhadi anezinombolo noma izinto zokubala ezilinganayo. (pakisha izinto
zokubala echashazini ngalinye noma esithombeni)
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 12
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
CAPS
Esilinganisiwe
1.1 Ukubona nokukhomba uphawu lwenombolo negama lenombolo esebenzisa inombolo Usuku olu-1
2
Bala izinto
Ukukhuluma:Bala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 2.
Bala uye phambili ubuye uye emumva kufinyelela koku 2.
Iculo nomlolozelo wezinombolo
Ukubala ngokokusakuhuba 1-7
Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”.
Shaya izandla kaningi ...IMA.
Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -2.
Ukusebenza komzimba
Yenza abafundi:
-- Gqoma ibhola kanye, ngamanye amagama okwenzeka ngokuphinda ka 1. Amabhola
-- Gqoma ibhola kabili, ngamanye amagama okwenzeka ngokuphinda ka 2. Ibumba lokudlala
-- Dweba inombolo okubili phansi bese abafundi behamba phezu kwenombolo okubili.
-- Dweba uphawu lenombolo okubili esihlabathini, emoyeni, kukhaphethi njll.
-- Yenza inombolo 2 ngobumba lokudlala.
-- Thola aBangani aba 2 abagqoke izicathulo.
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
Yenza abafundi: Izinto zokubala
-- Baphakamise into yokubala eyodwa.
-- Baphakamise izinto ezimbili zokubala.
115 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 12
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
116 Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Amakhadi avezwayo anezithombe Usuku olu-1
ezimbili, amachashazi, izimpawu
Bala izinto Yenza abafundi:
zezinombolo namagama ezinombolo
-- Khomba ikhadi elivezwayo lesithombe ulixhumanise nezinto ezine nombolo efanayo
-- Khomba ikhadi elivezwayo elimakwe ngamachashazi amabili lesithombe ulixhumanise Isithombe
Izibalo IBANGA R
nezinto ezinenombolo efanayo sesinto
ezi-2 2 kubili
-- Khomba ikhadi elivezwayo lesithombe ulixhumanise nezinto ezine nombolo efanayo
-- Khomba uphawu lwenombolo 2 esithombeni esinikwe uthisha.
Izinto zokubala
-- Kulaphi kwenye indawo lapha ekilasini obona khona inombolo 2
Izithombe eziveza uphawu lwenombolo 2
-- Hlukanisa ikilasi libe ngamaqoqo uwanikeze ithuba lokuba adlale odomino
bengamaqoqo.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 12
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
CAPS
Esilinganisiwe
1.7 • Izinkinga zezibalo zamagama ezixazululwa ngokuxoxa (izibalo zengxoxo)esebenzisa Amaculo nemilolozelo yezinombolo Usuku olu-1
inombolo 2
Ukuhlanganisa
nokususa Ukusebenza komzimba
Izibonelo:
1. Uthisha ubiza umfundi o- 1 eze phambili. Abafundi bambale. Uthisha ubiza ubiza
omunye o- 1 abese ebuza: Bangaki abafundi sebebonke?” 1 no 1 → 2. (uthisha athi: 1
no1 kwenza 2)
2. Uthisha upakisha eceleni isitulo esi 1. Ngeza 1 ngaphezulu. Zingaki izitulo ezikhona
manje? 1 no 1 → 2.
3. Uthisha uphakamisa imino emi 2. Abese ethi: “bala imino yami. Uma ngifihla owodwa,
mingaki iminwe oyibonayo? 2 ususe 1 → 1.
4. Uthisha uphakamisa imino emi 2. Abese ethi: “bala imino yami. Uma ngingasusi munwe,
mingaki iminwe oyibonayo? 2 ususe 0→2.
5. Kunengane eyodwa ekhaya. Omunye afike ukuzodlala. Zingaki izingane ezikhona
manje?
6. Kunezingane ezimbili etafuleni. Ingane ngayinye ifuna isitulo sayo. Zingaki izitulo
esizidingayo?
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
Izibonelo: (kusebenza izinto zokubala) Izinto zokubala (uma ungenawo
amakhekhe)
1. Uma unekhekhe elilodwa bese umama ekunika elinye ikhekhe, uzoba namakhekhe
amangaki? amabhola
2. Uthisha unezinto ezimbili zokubala esandleni esisodwa kwesinye isandla akukho lutho. amabhuloki
Zingaki izinto anazo sezizonke?
3. uBuhle unamabhola ama 2 eli 1 libhampe laya kude. Mangaki amabhola anawo asele?
4. Uma unamabhuloki ama 2 bese unikeza umngani ibhuloki eli 1, mangaki amabhuloki
umuntu ngamunye anawo?
117 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 12
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
118 Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.4 • Hlela uqhathanise izinto eziqoqelwe ndawonye ngokusebenzisa “Okungaphansi Usuku olu-1
ukune”
Chaza, qhathanisa
bese uhlela Ukukhuluma:Bala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 2.
Amaculo nemilolozelo yezinombolo
izinombolo
Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”.
Izibalo IBANGA R
Shaya izandla kaningi ...IMA.
Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -2.
Ukusebenza komzimba
-- (ukuhlanganisa ulwazi nobuciko bokwenza esifundweni samakhono empilo - ukudansa) Iculo: “khanda mahlombe, sifuma lukhalo”
-- Cula iculo: “Khanda namahlombe, amadolo nezizwane” kuculwe onke amagama
awaculwe kusaculwa ngomjikelo wokokuqala
-- Umjikelo wesibili wokucula kuculwa iculo kusale igama elilodwa lingaculwa isib. “khanda
mahlombe, sifuba …., sifuba …..”
-- Umjikelo wesithathu cula iculo ngokushiya elinye igama isib. Khanda mahlombe, ….,
…..”
-- Uthisha ukhomba lokho abakushoyo uma besacula amagama kuze kufike lapho
bengasasho lutho khona
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
Uthisha wenza izintambo ezine ezinobuhlalu.
Beka ubuhlalu obu 3 entanjeni yokuqala, ubuhlalo ubu 2 entanjeni yesibili, ubuhlalu obu 1
Izinqamu zezintambo anabuhlalo
entanjeni yesithathu kanye nobuhlalu obu 3 entanjeni yesine.
obuyizombolo ezahlukene.
Yenza abafundi bakhombe:
-- Iyiphi intambo enobuhlalu obumbalwa?
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Iyiphi intambo yobuhlalu enobuhlalu obu 1 ngaphezulu kwale enobu 2?
-- Iyiphi intambo yobuhlalu enobuhlalu obu 1 ngaphansi kwale enobu 3?
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 12
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
CAPS
Esilinganisiwe
1.4 Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Usuku olu-1
Chaza, qhathanisa -- Yenza abafundi baqhathanise isithombe nekhadi elivezwayo lamachashazi. Khomba Akha isithombe kanye nesethi yamakhadi
bese uhlela amakhadi anokungaphezulu ukunokunye noma okungaphansi ukunenombolo enikezwe lamachashazi.
izinombolo uthisha isib. Iliphi ikhadi elinenombolo engaphezulu koku 2?
-- Yiliphi ikhadi elingaphansi koku 4?
• Gcizelela uqhathanise izinto ezingambili eziqoqelwe ndawonye ngokusebenzisa: Usuku olu-1
-- Okungaphezulu ukune,
-- Okungaphansi ukune(okumbalwa)
Ukukhuluma:Bala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 2. Iculo nomlolozelo wezinombolo
Ukubala ngokokusakuhuba 1-7
Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”.
Shaya izandla kaningi ...IMA.
Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -2.
Uthisha wenza izintambo ezimbili zobuhlalu. Faka obu 3 entanjeni yokuqala, ubuhlalo ubu 2 Izinqamu zezintambo anabuhlalo
entanjeni yesibili, obuyizombolo ezahlukene.
Yenza abafundi bakhombe:
-- Iyiphi intambo enobuhlalu obumbalwa?
-- Iyiphi intambo enobuhlalu obungaphezulu?
-- Iyiphi intambo yobuhlalu enobuhlalu obu 2 ngaphezulu?
-- Iyiphi intambo yobuhlalu enobuhlalu obu 3 ngaphansi 3?
Ukuhlanganisa ulwazi nobuciko bokwenza lapho abafundi betshutsha izinti zokuphuza,
izingcezu zezitsha ezipoqokayo, izimo ezisikiwe ezinembobo phakathi nendawo,
amaqabunga njll.
119 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 12
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
120 Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.4 Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Usuku olu-1
Chaza, qhathanisa Beka iqoqo lezinto phezu kwetafula uzihlukanise zibe:
bese uhlela
-- Amaqoqo alinganayo (eyodwa eyami, eyodwa eyakho)
izinombolo
-- Amaqoqo angalingani (qhathanisa ukubona ukuthi iliphi iqoqo elinokungaphezulu/
Izibalo IBANGA R
okungaphansi nokuthi imaphi afanayo)
-- Uma kunamaqoqo amabili angalingani, yini okufanele siyenze ukuwenza alingane/
afane?
3.2 • Chaza, uhlele bese uqhathanisa izinto ezi 3-D nezimo ezi 2-D Usuku olu-1
izinto ezinhlangothi Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
ntathu (3-D) kanye
Yenza abafundi:
-- Bahlele izinto ezinhlobonhlobo ngobungako besilinganiso
-- Bahlele babuye baqhathanise amabhuloki okwakha ahlukene ngobukhulu bawo Okunhlobonhlobo okukhulu nokuncane
(elikhulu nelincanel). ezintweni ezisekilasini isib. Ibhola, udoli,
ithoyizi, imoto, amabhuloki kaLego njll.
-- Hlela amabhuloki nfokuba nezimo ezifanayo
3.3 Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D
Amabhuloki okwakha namabhola
izimo ezinhlangothi Hlukanisa abafundi babe amaqoqo amahlanu. Nikeza iqoqo ngalinye izinhlobonhlobo
anobukhulu obungalingani
mbili (2-D) zezakhiwo.
-- Yenza abafundi bahlele izimo ngokwe:
o Umbala
o Izimo (noma ngaba abafundi abazazi izimo). Isimo esilogi noma izimo ezinemibala
ezikhona
o ubukhulu
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- sebenzisa amakhadi emidlalo athuthukisa ulwazi lwemibala, ubukhulu nezimo
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 13
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 • Ukwethula okuchazwa inombolo 3 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma:ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3.
Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 3. Iculo nomlolozelo wezinombolo
Ukubala bephimisela 1-7
Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”.
Shaya izandla kaningi ...IMA.
Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -3
Ukusebenza komzimba Abafundi uqobo.
-- Uthisha udlala isigubhu noma umculo. Uma umculo uma abafundi bakha amaqoqo Izinto zokubala
okuthathu.
-- Buza abafundi ukuthi ubani onomndeni owakhiwe abantu aba 3.
-- Abafundi bama emugqeni; uthisha abuze ‘’ubani uwesithathu emugqeni?’’
-- Hlukanisa abafundi babe amaqoqo angu ±5
-- Yenza abafundi:
-- Dabula amakhasi amathathu ebhukwini lefoni elidala.
Amabhuku efoni amadala
-- Fonyoza amakhasi amathathu abe ngamabhola aqine ngokungenzeka. Ukuthuthukisa
ubhaskidi
ukuqonda esokudla nesobunxele kusetshenziswa isandla okuyisona esisebenza
kakhulu. Umfundi angahlala ngasesandleni esingasebenzi kakhulu.
-- Vula amabhola uphinde uwafonyoze.
-- Bala amabhola emva kokuba wonke esemfonyoziwe.
-- Ngesikhathi ebalwa awaphonswe kubhasikidi obekwe phakathi nendawo neqembu.
-- ukuhlanganisa ulwazi nobuciko bokwenza esifundweni samakhono empilo - ukudansa)
121 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 13
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
122
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 • Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Usuku olu-1
Bala izinto Yenza abafundi: Izinto zokubala
-- Khomba izinto ezi-3 ekilasini.
Izibalo IBANGA R
-- Phakamisa iminwe emi-3 .
-- Beka izinto ezi 3 phezu kwetafula. Umfundi ngamunye uza etafuleni ukubala into
ngayinye. Umfundi uthinta into beqhubeka nokubala.uphinde ngezinye izinto.
-- Thuthukisa ukuqaphela ukugcinwa kwezinombolo ngokuvumela abafundi ukupakisha
izinto zokubala ezintathu noma ezinye izinto ngezindlela ezahlukene isib.
Uma kubalwa, inombolo yezinto aziphazanyiswa ubukhulu, noma indawo, okanye
kuyinhlobo efanayo. Isib:
-- Hlela izinkinobho ezi 3, 3 amapensela, 3 amahulahuphu, 3 abafundi njll.
-- Zibala ngokuhleleka okwehlukene isib.Zibale ngokuzendlala, ngozisondeza ndawonye,
emugqeni noma zipakishiwe
Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Amakhadi avezwayo anezithombe
-- Khombisa isithombe “sebhodwe lensimbi elinemilenze emithathu”. Amakhadi avezwayo anamachashazi
-- Bala imilenze. Izinto zokubala
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Yenza abafundi bacabange nganoma yini enye into enemilenze emithathu.
-- Khombisa isithombe esinezinto ezi 3. Abafundi babala izinto ezintathu ezihambisanayo Isithombe
nenombolo yezinto zokubala. Sezinto
ezi 3
-- Enza okufanayo nekhadi lamachashazi.
-- Abafundi baqondanisa ikhadi lamachashazi namakhadi ezithombe.
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 13
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.3 • Ukwazi izimpawu zezinombolo nokubona amagama ezinombolo efaka oku 3 Amakhiyubhi axhunywayo Usuku olu-1
Izimpawu Ukukhuluma:ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3. Amakhadi ezinombolo afaka 1 kuya 3
namagama
Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 3.
ezinombolo Isithombe
Ukubala bephimisela 1-7 Sezinto
Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”. ezi 3 3 okuthathu
Shaya izandla kaningi ..IMA.
Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -3
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
-- Nikeza umfundi ngamunye amakhiyubhi axhunywayo ama 3
-- Uthisha ukhombisa ichashazi, isithombe, ikhadi lophawu nenombolo afaka izinombolo
1 kuya 3.
-- Abafundi bafunda inombolo eshiwo babeke inombolo efanayo yamakhiyubhi afanayo
eminweni yabo.
Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Amakhadi avezwayo ehlukene
anezinombolo ezehlukene ekhadini
Yenza abafundi:
ngalinye.
-- Bakhombe amakhadi avezwayo anezithombe ezinamanani ehlukile.
Ikhadi elivezwayo elinophawu lwenombolo
-- Khomba ikhadi elivezwayo elinophawu lwenombolo 3. 3
-- Hlanganisa uphawu lwenombolo nenomboloyezinto namachashazi. Ikhadi lenombolo elinamachashazi ama 3
-- Hlanganisa igama lenombolo nekhadi nophawu lwenombolo nenombolo yamachashazi
Isithombe
-- Nikeza umfuni ngamunye ikhadi lenombolo elifaka izinombolo 1 kuya 3. Uthisha sezinto
uphakamisa ikhadi lamachashazi noma lesithombe. Uthisha uphakamisa yekhadi
ezi 3 3 Okuthathu
lenombolo eqondanayo.
123 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 13
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
124
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.7 • Xazulula izinkinga ezishiwo ngokuxoxa zokuhlanganisa nokususaezinezixaxululo Usuku olu-1
ezifinyelela koku 3
Ukuhlanganisa
nokususa Ukukhuluma:ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3.
Ukubala uye phambili ubuye uye emumva ngoku 3.
Izibalo IBANGA R
Amaculo ezinombolo nemilolozelo.
Ukusebenza komzimba
Izibonelo:
1. Uthisha ubiza abafundi aba-2 beze phambili. Abafundi bababale. Uthisha ubiza
Izitulo
omunye o- 1 abese ebuza: Bangaki abafundi sebebonke?” 2no 1 → 3. (uthisha athi:
2no1 kwenza3)
2. Uthisha upakisha eceleni izitulo ezi 3.angabe esangeza lutho ngaphezulu. Zingaki
izitulo ezikhona manje? 3 no 0→3
3. Uthisha ubiza abafundi aba-3 beze phambili.Bababale. Uthisha uphindisa abafundi aba
2 emuva. Bangaki abafundi abasele? 3 susa 2→1
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
Nikeza umfundi ngamunye izinto zokubala ezi 3. Njengoba uthisha “exoxa indaba” abafundi
upakisha izinto zokubala.
Izibonelo:
1. uTholi unamawolintshi ama 2 no Xolo umnikeza elinye eli 1.uTholi unamawolintshi
amangaki manje? 2 no 1→3 (uthisha uthi: 2 no 1 kunikeza oku 3).
2. Kunenyoni e-1 ehleli egatsheni lesihlahla kwafika ezinye izinyoni ezi- 2 zahlala.Zingaki-
ke izinyoni ezikhona egatsheni manje? 1 noku 2→3.
Izibonelo: 3 izinto zokubala umfundi ngamunye
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
1. Inkawu inobhanana aba 3 yase idla o-1. Bangaki obhanana esele nabo? 3 ususa 2→1.
2. Kunama apula ama 2 esihlahleni. I-apula eli 1 lawa. Mangaki ama-apula asele
esihlahleni? 2 susa 1 kwenza→1.
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 13
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
2.1 • Yakha amaphethini akho aphindindaphindayo usebenzisa izinto ezi 2-D Usuku olu-1
Amaphethini Ukusebenza komzimba
okusazibalo
Abafundi bahlala bakhe indilinga. Besho amaphethini amagama
mdwebo
Isibonelo:
Inja, ikati, inja, ikati
uBhanana,i- apula, iwolintshi, iwolintshi, i-apula, ubhanana.
uTholi, uJabu, uNomusa, uTholi, uJabu, uNomsa
kubomvu, kulihlaza, kuluhlaza, kubomvu, kubomvu, kuluhlaza njll.
Waka, waka, eh, eh, waka, waka, eh, eh
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
Yenza abafundi:
-- Qoqa izinto ezi 3 ezifanayo ekilasini isib. amakhirayoni ama 3 amakhirayoni
-- Qoqa ezinye izinto ezi 3 ezifanayo ekilasini isib.amabhuloki ama 3 kaLego okunamathiselayo
-- Abafundi bakha eyabo iphethini besebenzisa izinto ezimbili isib. nezinye izinto
-- Ikhirayoni eyodwa,ibhuIoki ka Lego, ikhirayoni eyodwa ….
-- Amakhirayoni amabili, ibhuIoki eyodwa ka Lego, amakhirayoni amabili, ibhuIoki eyodwa
ka Lego …..
-- Vumela abafundi ukwakha amaphethini ngezindlela ezehlukene.
-- Shintshana nonmngani ngezinto kuphindwe futhi obekwenziwa.
125 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 13
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
126
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.3 Bona, ukhombe igama lesimo esi 2-D ekilasini okufaka nezithombe ezi Usuku olu-1
izimo -- Unxantathu
ezinhlangothi mbili
• Gcizelela ulwazi olutholakele emasontweni ama-4 ukubona, ukubona negama
(2-D)
likanxantathu
Izibalo IBANGA R
Ukusebenza komzimba
Dweba, noma usebenzise intambo ukwakha isiphetho sesimo esikhulu sikanxantathu
Yenza abafundi:
-- bahambe bazungeze isimo babuke ukwakheka kukanxantathu. Ngesikhathi behamba
Ubumba noma ubumba lokudlala
abafundi mabathi: “ngihamba eduze kukanxantathu. Kunye, kubili, kuthathu
izinhIangothi noma kunye, kubili, kuthathu amakhona (amachopho)
-- uthisha ukhomba unxantathu ukuthi “unamakhona” ama 3 nezinhlangothi ezintathu.
-- Dweba unxantathu emoyeni nase/noma esihlabathini
-- Akha unxantathu ngobumba Izinto ezingonxantathu ekilasini
nasendaweni abakuyo
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
Yenza abafundi:
Akha amakhadi akho anezindilinga ezi5
-- Khumbula ubone izinto ekilasini ezinezimo ezingunxantathu.
ezahlukene, onxantathu, nezikwele
-- Khumbula ubone izinto ezinezimo zemvelo ezingunxantathu. kuwona
-- Beka izinto ezinobukhulu obuhlukene izindilinga nonxantathu “esikhwameni sokuzwa”.
Khomba unxantathu phakathi kwezinye izimo.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 13
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.3 Hlela izinto ezi 3-D nezimo ezi 2-D Usuku olu-1
izimo -- Hlela izinto ezahlukalhukene ngokwezimo nemibala.
ezinhlangothi mbili
(2-D) Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D
Yenza abafundi: Izithombe lapho kungakhonjwa khona
onxantathu.
-- Bakhombe isimo esingunxantathu ezithombeni.
-- Dweba unxantathu ephepheni.
-- Kopisha unxantathu ekhadini elinikeziwe.
Amakhadi okudlala ukuthuthukisa ukubona
-- Dweba uzungeze zonke izindilinga ephepheni lokusebenzela.
izimo njenge “yini esesikweleni”
-- Akha izithombe usebenzisa onxantathu ngesikhathi sobuciko obubonakalayo.
Izimo eziLogi njll.
-- Dlala amakhadi okudlala ukusekela ukugcizelela ulwazi lwezimo.
127 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 14
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
128
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 • Gcizelela ulwazi olutholakele elifaka inombolo oku 3 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma:ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3.
Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 3. Amaculo ezinombolo nemilolozelo.
Izibalo IBANGA R
Ukubala bephimisela 1-7
Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”.
Shaya izandla kaningi ...IMA.
Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -3
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
Yenza abafundi:
-- Thola izinto ezi 3 ezisekilasini ezibomvu. Izinto ezibomvu.
-- Yakha inombolo 3 ngobumba. ubumba
-- Gingqa amabhola amakhulu ama 3 obumba.
-- Gingqa amabhola amancane ama 3 obumba.
-- Thola abafundi aba 3 ekilasini abagqoke umbala ofanayo
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 14
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.7 • Xazulula izinkinga ezishiwo ngokuxoxa zokuhlanganisa Usuku olu-1
nokususaezinezixaxululo ezifaka koku 3
Ukuhlanganisa
nokususa Ukukhuluma:ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3.
Ukubala uye phambili ubuye uye emumva ngoku 3.
Ukusebenza komzimba
Izibonelo:
Abafundi
1. Uthisha ubiza abafundi aba 2 beze kukhaphethi abese ebiza omunye oyedwa.
Bangaki abafundi uthisha ababizele kukhaphethi? Uthisha athi: 2 noku 1 kukunika
3.
2. Kunezingane ezintathu. Ingane ngayinye ifuna amakhirayoni ayo. Mangaki
amakhirayoni adingekayo?
3. Izingane ezintathu zimi ndawonye. Eyodwa iyaphuma endlini. Zingaki ezisele?
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
Izibonelo:
1. Uthisha ubeka izinto zokubala ezi 3 phezu kwetafula. Ususa izinto zokubala ezi
2. Zingaki izinto zokubala ezisele pheezu kwetafula? Uthisha uthi oku 3 ususa 1
kukunika 2.
2. uLindiwe unamakati ama 2 waphinda wathola elinye ikati eli 1 kuSphesihle. Izinto zokubala
Mangaki amakati uLindiwe asenawo esewonke? 1 no 2→3. Uthisha uthi 1 no 2
kukunika 3.
3. Uma ikati eli 1 linomsiIa o 1, amakati amathathu anemisila emingaki? 1 no1no1→3
129 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 14
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
130
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
2.1 • Qedela iphethini elinikeziweelinezinto ezi 2 Usuku olu-1
Amaphethini Ukusebenza komzimba
okusazibalo
-- Yenza abafundi bakopishe iphethini yokwenza isib. Khele, khele, gxuma, gxuma,
mdwebo
khele, khele, gxuma........
Izibalo IBANGA R
-- Abafundi baqedela iphethini besebenzisa imizimba yabo isib.omunye uma eduze
komunye beshintsha izandla ekhanda, izandla okalweni, izandla ekhanda, izandla
okhalweni, izandla ekhanda ........
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
-- Yenza abafundi bakopishe iphethini yezinto isib. Ubuhlalu, ubuhlalu, uthi, ubuhlalu, Inoma iziphi izinto
ubuhlalu, uthi .....
Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D
-- Uthisha unika abafundi izinhlobo zezithombe esezisikiwe. (Sika izithombe
ngesikhathi somsebenzi wobuciko obubonakalayo)
Izithombe zezikhangisi.
-- Uthisha uqala iphethini abafundi bakopishe iphethini enikeziwe isib. Isithombe
sekhofi, itiye, ushukela…
-- Yenza abafundi baqedele iphethini ngokudweba i:
-- Imbali, iqabunga, imbali.....
Iphepha elingu A4 namakhirayoni
-- Indilinga eluhlaza, indilinga ebomvu, indilinga eluhlaza....... njll.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 14
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.2 • Hlela bese uqhathanisa izinto ezi 3-D nezimo ezi 2-D ngokwendlela ethile Izinto ezifana ne: Usuku olu-1
Izinto Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Izinto zokugqoka ezehlukene
ezinhlangothi
Hlukanisa abafundi amaqoqo ama 5. Izithelo ezehlukene
ntathu (3-D)
-- uThisha uqoqa izinto ukuze iqoqo ngalinye lizozihlela okungenani ngezindlela Izilwane zoplastiki ezehlukene zasepulazini
ezethile ezimbili (kungaba nangaphezulu).
Izimo ijiyometri ezehlukene (Different geometric
-- Nikeza iqoqo lezinto zezinhlobo ezimbili ezingahlelwa. shapes)
Yenza abafundi: Mabhuloki okwakha ehlukene
-- Hlela izinto ngokufana nangokuhluka kwazo. Amabhuloki ehlukene kaLego
Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Izinto ezehlukene ezitholakala emvelweni ezifana
namaqabunga, izinti, amatshe njll.
Gcina abafundi besemaqoqweni afanayo.
Izinkinobho ezehlukene njll.
-- Qhathanisa uhlele izithombe ezehlukene eziqoqwe uthisha isib. Isib. Izithombe
zezingubo ezahlukene, ukudla, ifenisha, izithuthi njll. Izivalo zamabhodlela ezinemibala eyehlukene
-- Yenza abafundi baqedele ishidi lokusebenzela beqondanisa izithombe ezimbili Amakhirayoni ehlukene
ezifanayo isib. Ibhulashi nomuthi wokuxubha, ithawula lokugeza ubuso nensipho.
Qoqa izithombe emabhukwini naseziqeshini
zezikhangisi. Sika unamathisele emakhadini.
131 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 14
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
132
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.1 • Isikhundla sezinto ezimbili noma ngaphezulu ngokuxhumana nomfundi Abafundi
Isikhundla, isimo -- Gcizelela ulwazi olufundwayo “phezu/ngaphansi” noma “ngaphezulu” Ibhokisi
nokubukeka
Ukusebenza komzimba
kwento
Izibalo IBANGA R
Umfundi ngamunye uhla phezu kwesitulo.
-- Abafundi bakukhombisa okungaphezulu nokungaphansi ngokulandela imilayelo
kathisha isib. Hlala phezu kwebhokisi, lala ngaphansi kwebhokisi noma kwetafula.
-- Hlala ngaphansi kwetafula. Zenze ubemncane ngokungenzeka ngaphansi
kwetafula.
phezulu ngaphansi
-- Ima phezu kwesitulo bese uzinweba kakhulu ngokungenzeka.
-- Khwela phezu kwetafula ushwibe izingalo zakho ngezindilinga ezinkulu nezincane.
Qhubeka isebenzise okukhulu ukune/ nokuncane ukune.
-- Beka ibholuki phezu kwekhanda bese ugibela phezu kwetafula.
-- Khetha abafundi abahlanu usebenzisa umlolozelo wezinombolo.
-- Hlebela umfundi ngamunye umyalelo.
o Hlala nezandla zakho ngaphansi kwemilenze
o Hlala nezandla zakho ngaphansi kokhalo
o Hlala nezandla zakho emhlane
o Hlala nezandla zakho emahlombe
o Sukuma nezandla zakho ziphambene ngaphambili
Abafundi bami ngaphambili ngesikhathi abanye behlezi kukhaphethi.
Buza abafundi:
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Wenzani umfundi wokuqala? (uhlezi)
-- Zilaphi izandla zakhe? (izandla zakhe zingaphansi kwemilenze)
-- Phinda nabanye abafundi usebenzisa owesibili, owesithathu, nowokugcina.
-- Khetha iqoqo elisha ukwenza okufanayo
-- Khiphela abafundi phandle ubenze bakhombise ulwazi loku “phezu’, “ngaphansi”,
no “okungaphezulu” ngokukhombisa ukukukhuthalela.
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 15
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
CAPS
Esilinganisiwe
1.1 • Gcizelela ulwazi olutholakele elifaka izinombolo 1,2 no 3
Bala izinto Ukukhuluma: ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3.
Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 3.
Ukubala bephimisela 1-7 Amaculo ezinombolo nemilolozelo.
Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”.
Shaya izandla kaningi ...IMA.
Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -3
Ukusebenza komzimba Imizimba yabafundi.
Gqugquzela abafundi ukuthola: Ukucula nokulingisa iculo isib. ‘bezintathu
-- Ingxenye e 1 yomzimba enyakazayo enganyakaza ukuya phezulu naphansi, ecaleni embhedeni kanye .....’
elilodwa nakwelinye ngokwalo isib.ulimi. Imilolozelo yokubala isib. “kunye kubili, faza
-- Izingxenye ezi 2 ezisetshenziswa uma kugxunywa isib. imilenze izicathulo”.
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Amabhuloki
Yenza abafundi bathuthukise umqondo wenombolo: Izinto ezibomvu
-- Sebenzisa amabhuloki ama 3 ukwakha umbhoshongo
-- Ukuthola izinto ezi 3 ezisekilasini ezibomvu.
Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D
Uthisha udweba isithombe esilula
-- Uthisha ubuza imibuzo okuxhumene nenombolo yezinto ezisesithombeni isib. Ubona
amafasitela amangaki njll?
1.2 • Sebenzisa izinombolo 1, 2 kanye no-3 esimweni abasejwayele Usuku olu-1
Bala uya phambili Ukukhuluma: ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 3.
nasemumva Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 3. Amaculo ezinombolo nemilolozelo.
Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”.
Shaya izandla kaningi ...IMA.
Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -3
133
-- Gqugquzela abafundi ukuthi bakhumbule inombolo yabo yasekhaya nekheli Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 15
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
134 Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.2 Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Amabhuku, izikhangiso Usuku olu-1
Bala uya phambili Yenza abafundi: Ikhadi elivezwayo elinamachashaza
nasemumva -- Bheka izithombe ezinombolo 1, 2 no 3 ebhukwini nasemaphepheni ezikhangiso
uwanamathisele ephepheni.(hlanganisa nobuciko obubonakalayo)
-- Qondanisa inombolo yezinto nenombolo yamachashazi ekhadini elivezwayo.
Izibalo IBANGA R
-- Khombisa ikhadi lamachashazi. Abafundi baphosa inombolo efanayo yezikhwanyana
zikabhontshisi ebhokisini Izikhwanyana zikabhontshisi
-- Dlala ibhodi lomudlalo “Izinyoka nezitebhisi” nama “dominoes”. “Izinyoka nezitebhisi” ibhodi lokudlala
amaDomino
Amanothi:
Izinombolo zisizungezile:
-- Inombolo ngayinye inenombolo
-- Sonke sinezinombolo zocingo ezehlukene
-- Siyazibona izinombolo emafasiteleni ezitolo.
-- Siyazibona izinombolo emikhiqizweni uma sithenga esitolo
-- Siyazibona izinombolo ezimotweni
1.4 • Hlela bese uqhathanisa izinto eziqoqiwe usebenzisa “kuningi kune,kuncane kune” Usuku olu-1
kanye “kuyalingana”ufike kunombolo yesi-3
Chaza, qhathanisa
bese uhlela Ukusebenza komzimba
izinombolo Biza abafundi abathathu beze ngaphambili .Mabahlale benze indilinga
-- Abafundi ababili mabame. Bangaki abahleli? Babale. Bangaki abamile? Babale. Iyiphi
inombolo enkulu /nenabaningi, iyiphi inombolo enokukuncane /okumbalwa?
-- Abafundi abathathu abame. Babale. Iyiphi inombolo enokuningi/ okuncane?
Umfundi oyedwa ngaphezulu makame. Babale. Ingabe abafundi abamile baningi yini
kunabafundi abahleli?
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Phinda ngezinombolo 1kuya koku-3
-- Bala amantombazane.Bala abafana. Ingabe abafana baniningi kunamantombazane?
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 15
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
CAPS
Esilinganisiwe
1.4 • Sebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu (3-D) Usuku olu-1
Chaza, qhathanisa Hlukanisa abafundi babengamaqembu ama-5
bese uhlela Nika iqembu ngalinye isinqamu sentambo/iwuli kanye nezinto ezi ± 5.
izinombolo Abafundi bakha isidleke ngewuli.
-- Uthisha uhlebela iqembu ngalinye ukuthi lenze iqoqo lezinto ezintathu noma ezimbili
noma eyodwa esidlekeni. Intambo
-- Abafundi kumele bakhombe ukuthi yiliphi iqoqo elinezinto ezingaphezu kweyodwa. Izinto ezi-5 zeqembu
-- Yiliphi iqembu elinezinto ezingaphansi kwezintathu?
-- Yiliphi iqembu elinezinto ezinenani elifanayo?.
2.1 • Kopisha bese uqedela iphethini elinikeziwe ngokwemibala obomvu, okuluhlaza Usuku olu-1
nokuphuzi
Amaphethini
okusazibalo Ukusebenza komzimba
mdwebo -- Uthisha uyayilingisa iphethini. Aphindaphinde alandele isigqi isib.
o Ihlombe, ukuqhwaba (iminwe) ihlombe, ukuqhwaba
o Qhwaba, ihlombe, gxoba ,qhwaba, ihlombe, gxoba
o Ihlombe, qhwaba, ihlombe, qhwaba,ihlombe, qhwaba
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
Uthisha unika umfundi ngamunye imibala emi-3 obomvu, 3 okuluhlaza, 3 okuphuzi izinto
zokubala noma izivalo zamabhodlela.
Yenza abafundi:
-- Kopisha iphethini elinikezwe uthisha isib. Obomvu, oluhlaza,ophuzi nophuzi
(phindaphinda kaningi ngephethini ehlukile)
-- Qedela iphethini oyinikiwe isib. Ophuzi, obomvu…… (phindaphinda kaningi
ngephethini ehlukile)
-- Yenza abafundi bahlele izinto zokubala ngokwemibala emithathu ehlukene.
Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D Iphepha elingu A4 lomfundi ngamunye
-- Nikeza umfundi ngamunye iphepha amakhilayoni
-- Yenza abafundi baqedele iphethini yesimo esi 2-D njengomphetho
-- Qedela isithombe sobuciko obubonakalayo ngokudweba isithombe phakathi nendawo.
Karabo Siya
135 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 15
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
136 Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
4.2 Qhathanisa uhlele izinto eziphathekayo usebenzisa ulwazi lwamagama ukuchaza Amabhuloki okwakha
ubude
Ubude
-- Okude, okufishane
-- Ukudana, okufishanyana
Izibalo IBANGA R
-- Okude kakhulu, okufishane kakhulu
Ukusebenza komzimba
-- Yenza umfundi oyedwa alale phansi, bese wenza abafundi babeke amabhuloki eduze
komzimba wakhe
-- Uthisha ucela abafundi bonke ukuba bakhe into ethile emfishane kunomngane wabo,
nokude kunomngane wabo
Yenza abafundi ba:
-- Isiphi isakhiwo esidana kuno?
-- Isiphi futhi isakhiwo eside kakhulu?
-- Isiphi isakhiwo esifushanyana?
-- Isiphi isakhiwo esifishane kakhulu?
Yenza abafundi bahlele izinto ezinhlobonhlobo Intambo
-- Kusukela kokude kakhulu kuya kokufishane kakhulu Izichibi zendwangu
-- Kusukela kokufishane kakhulu kuya kokude kakhulu Amakhirayoni anobude obuhlukene
-- Yenza abafundi baqhathanise ubude bezinto ezahlukene.
Uthisha unika abafundi izinqamu zentambo. Khuthaza abafundi ukuba baqagele
ngaphambi kokuthi bakale.
Yenza abafundi bakale
-- Ikhanda lomunye Iwuli noma intambo
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- izinyawo zomunye abafundi
-- amaqakala abo
-- izihlakala zabo
-- yenza baqhathanise ubude obehlukene ngokubona ukuthi isiphi isinqamu esidana
noma esifishanyana isib. Isinqamu sentambo esikale ikhanda sidana kunesikale
isihlakala.
-- Yenza abafundi basho ukuthi ukuqagela kwabo bekuyiqiniso yini.
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 16
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 • Yethula ulwazi olutholakele olifaka inombolo oku 4 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma:ukubala izinto zansukuzonke kufinyelele koku 4.
Ukubala uye phambili ubuye uye emumva 4. Amaculo ezinombolo nemilolozelo
Ukubala bephimisela 1-7 Abafundi uqobo
Ukugcizelela ulwazi loku “kuningi” noku “okumbalwa”.
Shaya izandla kaningi ...IMA.
Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka -4.
Ukusebenza komzimba
Yenza abafundi:
-- Nqekuzisa ikhanda ka 4.
-- Kwenziwa inombolo 4 kusetshenziswa imizimba.
-- Abafundi basho ukuthi Bangaki abafundi abazobadinga.
-- Abafundi badlala amehlo. Uthisha ushaya phezu kwetafula ka 4.
-- Bavula amehlo abo basho ukuthi kungalki ukushaywa kwetafula abakuzwile. Uphinde
ngezinombolo 1kuya 4.
137 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 16
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
138
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D Ubumba lokudlala Usuku olu-1
Bala izinto Yenza abafundi: Izinto eziyindilinga
-- Yenza inombolo 4 ngobumba lokudlala. Yenza isethi yezinombolo zamakhadi
ezinombolo zikasendiphepha
Izibalo IBANGA R
-- Thola aBangani abane 4 abagqoke izicathulo.
uzinamathisele emakhadini aseceleni.
-- Thola izinto ezi 4 eziyindilinga. Uma ungawavikela ngokuwamboza
ngokusapulasitiki la makhadi abafundi
-- Bopha amehlo abafundi ubenze babone izinombolo 1 kuya 4 ngokuzwa/ukudweba
Bangakwazi nokwenza izinombolo
phezu kwenombolo yesendiphepha.
zobumba emakhadini.
-- Thuthukisisa ukuqaphela ukugcinwa kwenombolo ngokwenza abafundi bapakishe
izinto zokubala ezine nomas ezinye izinto ngezindlela ezahlukene isib.
4 Izinto zokubala noma 4izinto umfundi
ngamunye.
Amabhuku, amapheshana
ezikhangisi,izikhangisi.
A4 Iphepha neglu-
Uma kubalwa, inombolo yezinto ayiphazamiseki ubukhulu, noma isikhundla , noma izinto
zohlobo olufanayo. Isibonelo:
-- Hlela izinkinobho ezi 4, 4 amapensela, 4 amahula huphu, 4 abafundi njll. Isithombe
sezinto
-- Zibale ngokuhleleka okufanele isib. Zibale ngokuzendlala, uzisondezele ndawonye, ezi 4
emugqeni noma ngokuzipakisha
Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D
Yenza abafundi:
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Babheke izithombe ezi 4 bese bezinamathisela ephepheni.
-- Baqondanise inombolo yezinto nenombolo yamachashazi ekhadini elivezwayo.
-- Khomba ikhadi elivezwayo elinamachashazi amane.
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 16
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.4 • Sebenzisa inombolo 4 esimweni esijwayelekile Usuku olu-1
Chaza, qhathanisa -- Ikwenza ucabangeni inombolo 4?
bese uhlela
Imoto - amasondo amane Amakheli emizi yakubo kwabafundi
izinombolo
Isihlalo - imilenze emine
Inja - izidldla ezine
Itafula - imilenze emine Abafundi
-- Ukuthuthukisa ukwazi izinto sakuhuba, khuthaza abafundi ukuba bazi izinombolo
namakheli asemakubo sakuhuba.
4
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
-- Nikeza ithuba lokudlala imidlalo yenombolo khadi ekhona ekilasini lakho.
Izithombe ezisebenzisa izimo ezi 2-D
Noma imaphi amakhadi ezinombolo
-- Khombisa ikadi lophawu lwenombolo 4. okudlala akhona.
Dlala imidlalo enjenga le:
-- Uma inamba yomuzi wakini inenombolo 4 kuyona shaya izandla ka-4.. Isithombe
sezinto
-- Thola umngani ekilasini lakho onenombolo yendlu efanayo neyakho..(Abafundi babuza ezi 4
aBangani izinamba zezindlu zabo)
-- Ekabani inombolo yendlu engaphezu kuka- 4?
Amakhadi akhombisa izithombe ezi-4
-- Khombisa abafundi ikhadi elinamachashazi amane. kanye namachashazi ama-4.
-- Khomba ikhadi elinezithombe ezine..
139 Izibalo IBANGA R
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 16
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
140
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.2 • Bona izinto ezinokwenziwa amabhuloki okwakha Usuku olu-1
izinto Yenza abafundi: Amabhuloki okwakha isib.
ezinhlangothi
-- Basebenzise noma IMAphi amabhuloki amane ukwakha isakhiwo..
ntathu (3-D)
Izibalo IBANGA R
-- Bakhe isakhiwo isingamabhuloki ama 3 ukuphakama nama5 ukuvundla.
-- Basebenzise amabhuloki amaningi ngendlela abayidingayo ukwakha isitimela.
-- Bakhombe okunguyena owakhe isitimela eside kunabo bonke.
-- Bakhe umbhoshongo omude (Obheke phezulu).
-- Bakhe isakhiwo esiyicaba, isib. Umgwaqo noma indlu (obheke ohlangothini).
-- Bakhombe owakhe umbhoshongo omude kunayo yonke.
-- Banikeze amabhuloki okwakha ngesikhathi esikhululekile sokudlala ngaphakathi ukuze
abafundi baqhubeke nokusebenzisa amabhuloki okwakha.
3.3 • Bathuthukise ikhono lokwehlukanisa kwezimo endaweni yethu, ngaphandle Usuku olu-1
kobukhulu noma iyengela yobukhulu.
Izimo
ezinhlangothi mbili -- Ukugcina isimo (ukwenza kufane)
(2-D)
Okusebenzisa ukunyakaza komzimba
Khetha okukodwa
Yenza abafundi emaqenjini angama-3: okuzosebenzisa
umzimba,
-- Balale phansi bakhe unxantathu ngemizimba yabo. Batshele ukuthi nakuba onxantathu
nemisebenzi izinto
abenziwe ngemizimba ehlukene bengafani, kodwa nabo kuseyibona onxathathu.
eziphathekayo
-- Uthisha udweba izinhlobo ezahlukene zonxantathu phansi/emhlabathini, isib. nezithombe
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Abafundi
-- Abafundi bahamba eceleni kukanxantathu ngamunye bazizwele izinhlobo ezahlukene
zamayengela ngemizimba yabo.
Izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
-- Sebenzisa 7 izinto zokubala uzibeke zakhe umugqa oqondile.
7 Izinto zokubala kumfundi ngamunye
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 16
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.3 Sebenzisa izinto zokubala zakhe umugqa ogobile.
Izimo ezi 2-D
Sebenzisa izinto zokubala ukwakha umugqa omazombezombe
Batshele ukuthi nakuba onxantathu babafundi bengafani kodwa leyo mumo
kusengonxantathu.
Izinto eziphatheka ngokungaphelele ezisebenzisa izimo ezi 2-D
Uthisha udweba izinhlobo ezinhlanu zezindilinga, zonxantathu kanye nezikwele ekhadini Amakhadi anezindilinga ezi -5
elivezwayo,isib. ezahlukene, onxantahtu nezikwele
Uthisha uhlukanisa abafundi ngamaqembu.
Yenza abafundi:
-- Ukubona amakhadi avezwayo awunxantathu kwamanye ezinye izimo
141 Izibalo IBANGA R
I
Izikhathi Zokufunda Eziphakanyisiwe:
Isonto 16
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
142
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
4.2 Qhathanisa uhlele izinto eziphathekayo usebenzisa amagama amasha anembayo Amapensela, intambo, Usuku olu-1
ukuchaza ubude
Ubude amaphegi, njll.
-- Kude, kufishane
Isandla
-- Kude ngokuthe xaxa, kufishanyana
Izibalo IBANGA R
Ishadi lokulinganisa ubude
-- Kude kakhulu, kufishane kakhulu
Ishadi lobude
Height Chart
-- Kufishane, kufishanyana, kufishane kakhulu
Term 1
Ithemu1 Term 2
Ithemu2
-- Kude, kude ngokuthe xaxa, kude kakhulu
Gcizelela ulwazi lobude
Ukusebenza komzimba
Yenza abafundi:
-- Babone ubude ngokuqhathanisa izinto nezinye.
-- Khomba ukuthi iyiphi into ende kakhulu nokuthi iyiphi emfishane kakhulu
-- Qhathanisa ubude babafundi ababili bese kukhonjwa ukuthi imuphi umfundi omfishane
nomude
-- Qhathanisa ubude babafundi aBangaphezu kwababili bese ubuza imibuzo efana nale
“imuphi umfundi omfishane kakhulu nokuthi imuphi omude kunabobonke.
-- Uthisha ulinganisa abafundi futhi esebenzisa ishadi lobude kusukela kuthemu
yokuqala.
-- Uthisha ushiya umsebenzi awubhalile wethemu edlule. (izandla ezinezimpawu
zabafundi/izithombe) khona bezoqhathanisa izilinganiso ezimbili.
-- Abafundi babona ukuthi ngabe bakhulile ukunangethemu edlule.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Ubani ongakhulanga nhlobo?
-- Ubani okhulile kusukela ngethemu yokuqala?Isib.
o USipho igxatho elingangesandla.
o Ubude buka Themba busafana nasekuqaleni
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 17
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
CAPS
esibekelwe
1.1 • Ukugcizelela ulwazi olutholwe ngokuqonda inombolo-4 Usuku olu -1
Bala izinto Ukukhuluma: ukubalaizinto ufike-4 nsukuzonke.
Ukubala uya phambili nokubala uya emumva ufike ku-4.
Ukugcizelela ulwazi “lokuningi” no “kuncane”. Amaculo nemilolozelo yezinombolo
Ukushaya ihlombe izikhathi eziningi …… IMA.
Ukushaya ihlombe izikhathi ezimbalwa.Shaya ihlombe ufike ko-4.
Ukusebenzisa umzimba
Yenza abafundi ba;
-- Bhala inombolo-4 emoyeni usebenzisa umunwe.
-- Ukucula iculo isib. ‘amabhodlela aluhlaza sasibhakabhaka alenga obondeni....’
-- Phenduka izikhathi ezi- 4.
Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu-3-D Yenza abafundi Ibhokisi/ipani lokubhaka eliyisicaba
esinesihlabathi
bathuthukiswe ngolwazi lwezinombolo ba:
Izinto ezinhlangothi nthathu-3-D
-- Dwebe esihlabathini inombolo-4.
ezigingqikayo
-- Thola u-4 ngezinto ezinhlangothi ntathu-3-D ezigingqikayo
Izingxenye ezi-4 zephazili
-- Yakha amaphazili ngezingxenye ezi-4.
Ukusebenzisa izimo noma izithombe zonhlangothi mbili 2-D
-- Uthisha ukhetha amakhadi-4 anamagama.Uthisha uveza igama bese kulandela
Amakhadi anesithombe sethoyisi
isithombe sethoyisi noma sesilwane.
Amakhadi anezithombe sesilwane
-- Umfundi igama lakhe eliveziwe utshengisa ngokwenza umsindo walelothoyisi
eliwenzayo.
-- Phinda ngokuveza onke amagama omane aze aphele.
-- Buza ukuthi mangaki amagama abafundi aveziwe? Mangaki amathoyisi/izithombe
zezilwane ozibonile?
143 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 17
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
144
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
1.3 Ukwazi izimpawu zezinombolo nokubona igama lenombolo 4. Amaculo nemilolozelo yezinombolo Usuku olu -1
Izimpawu
namagama
ezinombolo Ukugcizelela ulwazi “lokuningi” no “kuncane”.
Izibalo IBANGA R
Ukushaya ihlombe izikhathi eziningi …… IMA.
Ukushaya ihlombe izikhathi ezimbalwa.Shaya ihlombe ufike ko-4.
Ukusebenzisa umzimba
-- Ukubhala inombolo uku-4 emoyeni.Bhala phansi, emhlane womngani wakho
-- Phakamisa iminwe e-4
-- Uthisha udlala isigubhu. Uma isigubhu sithula,abafundi bakha amaqenjana nga-4
Ukusebenzisa izimo noma izithombe zonhlangothi mbili2-D Iflashikhadi nenombolo
-- Tshengisa abafundi amaflashikhadi anenombolo-4 Iflashikhadi negama lenombolo-ukune
-- Khomba igama lenombolo emakhadini ezinombolo izinto ezinhlangothi ntathu 3-D
-- Hlanganisa igama lenombolo nezinto ezilinani zaleyonombolo.
4 kune
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 17
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
1.7 • Ukuxazulula nokuchaza ngokukhuluma ukuthi uyixazulule kanjani inking Usuku olu -1
yamagama ezibalo (izibalo zengxoxo) nalezo ezifaka inombolo-4
Ukuhlanganisa
nokususa Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D
Izibonelo:
1. Uthisha unika amabhuloki ama-2 ubuvele unawo ama-2. usunamabhuloki amangaki
esewonke?
2. Uma unezindilinga eziluhlaza ezi-2 nezinye ezi-2 ezibomvu,unezindilinga ezingaki
sezizonke?
3. USipho unamakhilayoni angu-4 kanti uJabu une-1 ikhilayoni.Ubani onamakhilayoni
amaningi? amabhuloki
4. Uma uMuhle enonodoli aba-4 walahla owo-1, usele nonodoli aBangaki? amakhirayoni
Hlukanisa abafundi ngamaqembu. izindlinga eziluhlaza njengesibhakabhaka
-- Nika iqembu ngalinye inqwaba yezinto isib. amapensela, amakhilayoni, izinkomishi, onodoli
izimo.Yenza abafundi babelane ngezinto abazitholile ilungu nelunga lithole eqenjini.
(okukodwa-nokukodwa- okuqondene)
-- Buza imibuzo njengale: “zikhona yini izinto ezisalile ?”
-- (uthisha akabe nesiqiniseko sokuthi ubanika izinto ezingaphezu kwesibalo sabo izinto ezanele (ngomfundi ngamunye)
eqenjini.Susa lezo zinto ezizotshengisa ukwabelana ngokulinganayo) njengamapensela,amakhilayoni,
izinkomishi,izimo.
145 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 17
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
146
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
1.4 • Ukuhlela nokuqhathanisa amaqoqo ezinto usebenzisa ‘’okuningi kune.., okuncane Usuku olu -1
kune…’’ no “kulingana’’ufikekunombolo-4
Chaza, qhathanisa
bese uhlela Hlukanisa abafundi ngamaqembu
izinombolo
-- Uthisha unika iqembu ngalinye izinto zokubala ezi-4nezinqamu zewuli/nsonto ezimbili
Izibalo IBANGA R
Yenza amaqembu ba:
iwuli/intambo
-- Bakha izindilinga ezimbili (amasethi)ngewuli.
izinto zokubala ezi-4
-- Ngokulandela umyalo kathisha babeka izinto zokubala esethini ngayinye.
-- Amalunga eqenjini bakhomba ukuthi yiliphi isethi elithole izinto zokubala eziningi
kunenye.? (okuningi kune)
-- Yiyiphi indilinga enezinto ezincane kunenye.? (okumbalwa)
-- Yiyiphi indilinga enezinto zokubala ezinenani elilinganayo kunenye? (ukulingana)
Ukusebenzisa izimo noma izithombe zonhlangothi mbili 2-D
Hlela isethi yamakhadi ezithombe ngokulandelanisa okufanele
Isithombe Isithombe Isithombe
Isithombe
sezinto sezinto sezinto
sento e-1
ezi-2 ezi-3 ezi-4
Hlela isethi lamakhadi amachashazi ngokulandelana okufanele. Isib.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Buza imibuzo enjengale “Yiliphi ikhadi elinezinto/amachashazi amaningi?
-- Yiyiphi inombolo enokuningi kuno-2 njll?
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 17
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
5.1 • Ukuthuthukisa indlela yokusebenza ngolwazi oluqokelelwe. Usuku olu -1
Qoqa bese uhlela Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi mbili 3-D
izinto
-- Yenza abafundi baqoqe izinduku ezi-9. Abafundi benza awabo amaqoqo ezinduku
-- Hlela lezinduku ngobungako bobuncane nobude
5.2
Ukudweba igrafu nokukhangisa ngolwazi
okumele izinto
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D
eziqoqiwe
-- Yenza igrafu yesithombe ngezinduku
-- Abafundi bapakisha izinduku kwigrafu yezithombe ngobungako bazo isib.okuncane
nokude.
Izinti
Smallzokubala
twigs Izinti
Large zokubala
twigs
ezimfishane ezinde Iphepha lokubhalela legrafu yesithombe.
Uthisha udweba ephepheni eli-A4 izikhala
ezifanele zomfundi ngamunye
5 3
5.3
Ukufunda nokuhumusha amagrafu
Xoxa bese usho
ngezinto eziqoqiwe • Xoxa ngemiphumela ngokubuza lemibuzo isib. “Zingaki izinduku ezincane ezilapho?
Zingaki izinduku ezinde? Yiziphi eziningi/ezimbalwa?
147 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 18
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
148
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
1.1 • Ukugcizelela ulwazi olutholwe ngokuhlanganisa izinombolo- 1, 2, 3 no 4. Usuku olu -1
Bala izinto Ukukhuluma;ukubala izinto ufike ku-4 nsukuzonke.
Ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-4. Amaculo nemilolozelo yezinombolo
Izibalo IBANGA R
Ukubala okusakuhuba 1-7
Ukugcizelela ulwazi “okuningi” no “kuncane”
Ukushaya ihlombe izikhathi eziningi …… IMA.
Ukushaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Shaya ihlombe ufike ko-4
Ukusebenzisa umzimba Ipani /ibhokisi lesihlabathi
Yenza abafundi ba:
-- Bhala phezu kwayo inombolo-1 emoyeniusebenzisa umunwe.
-- Abafundi bathinta amakhanda abo izikhathi ezi-2
-- Xhawulana nabafundi abanye aba-4 .
-- Vala amehlo abafundi bese bekhomba izinombolo bengaziboni kusuka ko-1- Isethi lamakhadi ezinombolo ezibhalwe
kuya-4 ngokuyizwa/ngokubhala phezu kwayo inombolo eyenziwe ngesihlabathi ngesihlabathi.
esinamathiselwe emakhadini.
Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D
Yenza abafundi ba:
-- Dweba inombolo-1 esihlabathini.
Izinto
-- Thola izinombolo ezi-3 zezinto ezifanayo.
abafundi
-- Gxuma endaweni eyodwa izikhathi ezi-2.(kabili)
4-izingxenye zephazili
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Yakha iphazili enezingxenye ezi- 4 nangaphezulu.
1.11 • Ukubona nokukhomba izimali yaseMzansi Africa Usuku olu -1
Imali Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D
-- Yenza abafundi bazi ngezilwane ezehlukene nezithombe zezitshalo ezisemalini. 5c,10c,20c,50c,R1,00,R2,00 no R5,00
imali (imali yokudlala noma imali
-- Ukusebenzisa imali kungasebenza esifundweni samaKhono eMpilo lapho abafundi
yangempela)
bezodlala isitolo.Ngokudlala isitolo abafundi Bangathola ithuba lokubona izinhlamvu
zemali ezehlukene.
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 18
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
1.7 Ukuxazulula izinkinga ngokukhuluma ozinikeziwe ngokuhlanganisa nokususa Usuku olu -1
ngemiphumela ufike ku-4
Ukuhlanganisa
nokususa Ukukhuluma;ukubala izinto ufike ku-4 nsukuzonke.
Ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-4
Amaculo nemilolozelo yezinombolo
Ukubala okusakuhuba 1-7
Ukugcizelela ulwazi “lokuningi” no “kuncane”.
Ukushaya ihlombe izikhathi eziningi …… IMA.
Ukushaya ihlombe izikhathi ezimbalwa.Shaya ihlombe ufike ko-4.
Ukunyakazisa umzimba
Izibonelo:
Abafundi
1. Uthisha ubiza umfundi o-1 ngaphambi kwekilasi. Usebiza abanye abafundi abangu-3.
Izinto zokubala
Bangaki abafundi ababiziwe sebebonke?
amapensela
2. Uthisha upakisha izinto zokubala ezi-3. Wengeza eyodwa futhi. Zingaki izinto zokubala
ezisetafuleni?
3. Abafundi bama ngaphambi kwekilasi. Uthisha ucela umfundi oyedwa ukuba ayohlala Sebenzisa izinhlobo eziningi zezinsiza
phansi. Bangaki abafundi abami ngaphambi kwekilasi manje? ukunika umqondo wokusebenzisa amasu
ahlukene.
4. UBusi unamapensela ang-4. Wanika uSifundo amapensela ama-2. Mangaki
amapensela uBusi asele nawo?
149 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 18
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
150
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
1.4 • Ukuhlela nokuqhathanisa amaqoqo ezinto usebenzisa ‘kuningi kune…, kuncane Usuku olu -1
kune…’’ no “okulingene’’ ufike kunombolo-4
Chaza, qhathanisa
bese uhlela ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D
izinombolo
-- uthisha unika ilunga ngalinye leqembu amakhilayoni ambalwa.
Izibalo IBANGA R
-- Amalunga eqembu kumele akhombe ukuthi yimuphi umfundi onamakhilayoni amaningi
kunabanye
-- Yimuphi umfundi onamakhilayoni amancane kunabanye?
Amakhilayoni
-- Yibaphi abafundi abanamakhilayoni anenani elifanyo?
Ukusebenzisa izimo ezingonhlangothi mbili 2-D
-- Hlela isethi lamakhadi ezinombololana afaka izinombolo u-1 kuya 5 ngendlela efanele
isib..
1 2 3 4 5
Amakhadi amachashazi nezinombolo
-- Buza imibuzo kanje; Yiliphi ikhadi elinezinto/amachashazi amaningi?
-- Yiyiphi inombolo enokuningi kuno-2 njll?
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 18
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
2.1 • Ukukopisha nokuqedela iphethini oyinikiwe ngemali. Imali yokudlala noma imali yangempela Usuku olu -1
Amaphethini Ukukopisha iphethini oynikiwe (5c,10c,20c)
okusazibalo
-- Uthisha uhlela iphethini esebenzisa “imali yokudlala” isib. 5c, 5c, 5c, 10c, 10c,10c,20c,
mdwebo
20c, 20c
Yenza abafundi ba:
-- Bazokopisha amaphethini ambalwa enziwe uthisha.
Ukuqedela iphethini abayinikiwe
Yenza abafundi ba:
-- Qedela amaphethini ambalwa enziwe uthisha isib.
o 5c, 5c, 10c, 10c,…………
o 5c, 10c,………
o 10c, ,20c……….njill.
151 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 19
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
152
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
1.1 • Ukugcizelela ulwazi olutholiwe noluhlanganisa izinombolo 1,2,3 no 4 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma: ukubala izinto ufike ku-4 nsukuzonke.
Ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-4
Izibalo IBANGA R
Ukubala okusakuhuba 1-7 Amaculo nemilolozelo ezinombolo
Ukugcizelela ulwazi “lokuningi” no “kuncane”.
Ukushaya ihlombe izikhathi eziningi …… IMA.
Ukushaya ihlombe izikhathi ezimbalwa.Shaya ihlombe ufike ko-4. Izimpawu zamakhadi ezinombolo ezifaka
izinombolo-1 kuya 4
Ukusebenzisa umzimba
Uthisha uphakamisa ikhadi lenombolo ebhalwe inombolo-3 bese ethi kubafundi:
Isib.
-- Ngifuna abafana abaningi.
-- Aphakamise inombolo-2 bese ethi, ngifuna amantombazane ayileli nani.
-- Yenzani amaqembu nga (ephakamisa inombolo 2).
-- Phinda lomsebenzi wamakhadi ufake izinombolo-1-4
3
1.16 Izibalo zekhanda
Izibalo zekhanda Uthisha uphakamisa ikhadi lenombolo-3 bese ebuza abafundi:
-- Iyiphi lenombolo?
-- Yiyiphi inombolo eza ngaphambi kwenombolo-3? Isethi lamakhadi lesithombe
namachashazi elifaka izinombolo-1 kuya
-- Iinombolo eza emumva kwenombolo-3?
4
-- Phinda lomsebenzi ngezinombolo-1 kuya 4
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Ungangitshengisa ikhadi lesithombe elinenombolo efanaelinenombolo efana nalo?
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 19
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
1.16 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D
Izibalo zekhanda -- Uthisha ushaya ihlombe elandela isigqi esithile abuye anense ukukhombisa inombolo ubuhlalu obu-4 kumfundi ngamunye
ethile. Abafundi bakhipha ubuhlalu obuningi bese bebubeka obala. Isib.ubuhlalu obu-4
-- Yenza abafundi babeke ubuhlalu obu-1, 2, 3 no 4 phambi kwabo.
-- Tshela abafundi baveze ukuthi bungaki ubuhlalu abanabo ngokuqondanisa inani
lobuhlalu nefleshikhadi yenombolo elingana nobuhlalu.isib.ubuhlalu obu-4 nenombolo-4
Amaflashikhadi ezinombolo 1,2,3 no 4
-- Benze bafune umfundi onobuhlalu obulingana naleyonombolo.
Amaflashikhadi amachashazi
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D
Uthisha uphakamisa ikhadi lamachashazi amele inombolo uku-2 bese ebuza abafundi:
1 2
-- Mangaki amachashazi kulelikhadi?
-- Iyiphi inombolo emele lamachashazi?
-- Iyiphi inombolo eza ngemumva kwalenombolo?
3 4
-- Badweba inani lamachashazi afanayo ephepheni abalinikiwe.
153 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 19
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
154
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
1.7 • Ukuxazulula izinkinga ngokukhuluma ozinikeziwe ngokuhlanganisa nokususa Usuku olu -1
(izibalo zengxoxo) ngemiphumela ufike ku-4
Ukuhlanganisa
nokususa Ukunyakazisa umzimba
-- Biza abafundi aba-3 phambi kwekilasi.Ababalwe.
Izibalo IBANGA R
-- Biza omunye umfundi-1 ’ Bangaki abafundi sebebonke?3 no 1→4 (okuthathu
nokukodwa kusinika- 4)
-- Phindisela emumva abafundi aba-3 beyohlala phansi.Bangaki abafundi abasele
manje? 4 susa 3→1
Hlukanisa ikilasi ngamaqembu.
Buza lemibuzo:
-- Mangaki amakhala owabonayo eqenjini lakho? Izinto zokubala
-- Mingaki imilomo?
-- Mingaki imizimba: Sebenzisa izinhlobo eziningi zezinsiza
ukunika umqondo wokusebenzisa amasu
-- Kubafundi ababili, mangaki amehlo?
ahlukene
-- Kubafundi ababili,mingaki imilenze?
Ukusebenzisa izimo eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D
Izibonelo:
1. Ubaba kaLindiwe unemoto.Mangaki amasondo emoto yakhe?
2. Uma isondo lemoto liphantshile, uyalikhipha emotweni, mangaki amasondo asele?
3. Isikhukhukazi sinamachwane amane. Amachwane amabili ayalahleka. Mangaki
amachwane asele nesikhukhukazi?
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
4. Isikhukhukazi siyawathola amachwane aso abelahlekile. Mangaki amachwane esinawo
manje?
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 19
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
1.4 • Ukuhlela nokuqhathanisa amaqoqo ezinto usebenzisa ‘kuningi kune…, kuncane Usuku olu -1
kune…’’ no “okulingene’’ ufike kunombolo-
Chaza, qhathanisa
bese uhlela Ukusebenzisa umzimba
izinombolo
-- Uthisha ubeka izinto ezehlukene etafuleni.isib.amakhilayono ama-2, amabhuloki
Amakhilayoni,amabhuloki,amathini,izinc
afanayo ama-4,amathini ama-3, izincwadi ezi-2
wadi
Yenza abafundi ba;
-- Bala inani lamakhilayoni nelamathini.Kungabe amakhilayoni amaningi noma amathini?
-- Bala inani lamabhuloki nelezincwadi. Ingabe amabhuloki amancane kunezincwadi?
Ingabe amabhuloki amaningi kunezincwadi?
-- Bala izincwadi namakhilayoni.Ingabe inani lalezizinto liyalingana noma cha?
Ukuebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Izinto zokubala
-- Yenza abafundi bahlale phansi ubanike izinto zokubala eziningi umfundi ngamunye. Uthisha unika umfundi ngamunye
amanani ahlukene ezinto zokubala kufike
-- Abafundi mabathole amanani ahlukene ezinto zokubala.
ku-4
-- Yenza abafundi babeke izinto zokubala phambi kwabo. Uthisha ubuza abafundi:
o Ubani onezinto zokubala eziningi?
o Ubani onezinto zokubala ezincane?
o Obani abanezinto zokubala ezinenani elinganayo?
3.3 Ukubona, ukukhomba nokubiza izimo ezinhlangothi mbili ekilasini nasezithombeni. imidwebo yabafundi Usuku olu -1
Izimo • Ukwenza nokuqedela iphazili yakhe enezingxenye ezi-4
ezinhlangothi mbili
(hlanganisa nobucko bukubuka)
(2-D)
Yenza abafundi ba:
-- Dweba isithombe ephepheni eli- A4.
-- Uthisha udweba imigqa ngemumva kwephepha elinommdwebo. womfundi
-- Umfundi usika isithombe elandela imigqa edwetshiwe.
-- Umfundi uqedela /akhe iphazili yakhe
155 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 19
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
156
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
4.1 • Ukuthuthuka ngokuqaphela ngokwenzeka phakathi kwesikhathi sesidlo Izithombe ezitshengisa ukuthi Usuku olu-1
santambama nesikhathi sokulala kwenzakalani kusukela ngesikhathi
Isikhathi
sesidlo santambama nangesikhathi
(Ukuhlanganisa izihloko zokuQala koLwazi esifundweni samaKhono eMpilo)
sokulala.
Yenza abafundi ba:
Izibalo IBANGA R
-- Ukukhuluma ngokuthi benzani emumva kokudla isidlo santambama.
-- Ukukhuluma ngokuthi kwenzakalani ekhaya emumva kwesikhathi sesidlo santambama.
Uthisha uyababuza:
-- ‘’Niza nini esikoleni emini noma ebusuku?”
-- Uma uSibusiso efika esikoleni insimbi isikhalile,ingabe uSibusiso ufike esikoleni
ngaphambi kwesikhathi noma ngemumva kwesikhathi?
-- Liphi ilanga ebusuku?”
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D. Iphepha namakhirayoni
-- Abafundi badweba izithombe ukukhombisa noma isiphi isimo emva kwesidlo
sakusihlwa
-- Banike amaphazili atshengise ukulandelana kwezehlakalo noma imisebenzi
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 20 Sebenzisa isonto 10 ukubhekelela ulwazi olusele nezindawo zokufunda ezinezinkinga.
Ingxenye Isihloko
Amazinga Okuhlola
CAPS yokuqukethwe
Izinombolo, 1.1 Qagela bese ubala ngokusakuhuba uze ufike ku 7 (Amaculo ezinimbolo nemilolozelo kufakelwa
izimpawu ukuthuthukisa ulwazi lwezinombolo)
Ukubala izinto
nobudlelwane bazo
Ukubala uye phambili nasemumva (1-4)
Ukuqonda ulwazi ‘lokuningi nokumbalwa’ (ukushaya izandla)
Bona izinombolo ezimweni ezejwayelekile njenge nombolo yendlu , irejista yekheli
Ubona izithombe zezinombolo namakhadi amachashaza akhombisa inombolo 1.
Uyazazi izimpawu zezinombolo 1,2,3,4
Ubona amagama ezinombolo okubili, okuthathu nokune
Uyakwazi ukubala okukodwa nokukodwa okuhambisanayo (ishadi labasizi ngesikhathi sezidlo)
Uyakwazi ukubonaphakathi kokuningi, okuncane, nokulinganayo, okuningi nokumbalwa kufinyelele
koku-4
Uyakwazi ukubona umehluko wemali ewuhlweza yaseNingizimu Afrika
1.6 Usebenzisa izinto ezibambekayo
Amaqhinga okuxazulula izinkinga Uyakwazi ukuchaza into ayicaBangayo ngamagama , ngokudweba nangokusebenzisa izinto
eziphathekayo.
1.7 / 1.13 Uxazulula izinkinga zokuhlanganisa nokususa ngokukhuluma kufinyelele koku-4
Ukuhlanganisa nokususa
Amaphethini 2.1 Kopisha, qhubeza bese wakha amaphethini akho. (izinto, izimo, nohlweza)
nokuxhumana
Amaphethini wokusazibalomdwebo
157 Izibalo IBANGA R
Isonto 20 Sebenzisa isonto 10 ukubhekelela ulwazi olusele nezindawo zokufunda ezinezinkinga.
Ingxenye Isihloko
Amazinga Okuhlola
158 yokuqukethwe
Indawo nesimo 3.1 Uqonda isikhundla sezinto ezimbili nangaphezulu ngokuhlobana nomfundi ngaphezulu nangaphansi
Isikhundla , isimo nokubukeka kwento
3.2 Akha iphazili enezingcezu okungenani eziyi 12
Izimo ezi 2-D Ukhombisa ukukwazi ukuhlukanisa phakathi kokungaphambili nokuzungezile (phinda ukuhlole)
Izibalo IBANGA R
Ukhomba bese ebona asho unxantathu (ukugcinwa kwesimo)
Bona, khomba bese unika amagama amabhokisi
3.2 Uqhathanisa amaqoqo amabili ezinto ezinde, ezinjana, ezimfishane, ezimfishane kakhulu.
Izinto ezi 3-D Hlela izinto ngobungako okude nokufishane
Imibala – Imibala eyimisuka (obomvu, oluhlaza okwesibhakabhaka, ophuzi, oluhlaza okotshani)
Izimo
Ukwakha nokwenza ngamabhuloki okwakha
3.4 Ukubona umugqa ohlukanisa umzimba kabili kufane nse nxazombili nokumzungezile
Ukuhlukanisa ngokulingana nse nxazombili Uyakwazi ukweqa umugqa ophakathi nendawo
Isilinganiso 4.1 Isikhathi Uyazi izinsuku zesonto, izikhathi zonyaka, ishadi lesimo sezulu (amaculo nemilolozelo – phinda uhlole)
Uyalwazi usuku lokuzalwa (phinda uhlole)
4.2 Ubude Yisho phakathi kokude, kokujana, kokude kakhulu, ukufishane, okufishanyana, okufishane kakhulu
(ishadi lokulinganisa ukuphakama)
Ukuqokelelwa 5.1 Ukwazi ukuqoqa, ahlele, adwebe, abeke okumele (ahlaziye) izinto ngokwezimo zazo
kolwazi
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Qoqa uhlele izinto
5.2
Ukubeka okumele izinto eziqoqiwe zahlelwa
5.3
Xoxa bese uthula umbiko ngezinto eziqoqiwe
zahlelwa
ITHEMU 3 YEBanga R
CAPS Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
ISONTO 21
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.1 • Yethula incazelo yenombolo 5 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela koku 5. Imilolozelo namaculo ezinombolo
Bala uye phambili ubuye uhlehle kufinyelela koku 5 Imilolozelo namaculo okubalaIsib.”Izinyoni
ezinhlanu zihlezi emthini”.
Ukubala sakuhuba kusuka 1-10
Gcizelela ukubala ngokwesikhundla:
Izinto ezinhlangothintathu
Uthisha upakisha izinto zokubala ezi-3 emugqeni.khomba into ngayinye ngenkathi ubala
okokuqala, okwesibili, okwesithathu.
Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”.
Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA
Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 5.
Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa.
Ukusebenzisa umzimba
Gqugquzela abafundi ukuthola inombolo 5 ngoku:
-- Shaya izandla zabo izikhathi ezi-5.
-- Thola ukuthi zingakhi izingane ekilasini esezineminyaka emi-5
159 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
ISONTO 21
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
160
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.16 Izibalo zekhanda Usuku olu-1
Izibalo zekhanda -- Uthisha ushaya izandla ngesigqi esithize nangokunwabuluka ukumela inombolo Izinto zokubala ezisesitsheni
Isib.5.abafundi kufanele bathathe inombolo efanayo yezinto zokubala (5) bazikhombise.
-- Abafundi bapakisha izinto zokubala ezi-5 emugqeni bazibale.
Izibalo IBANGA R
-- Uthisha uyabuza:
-- Iyiphi inombolo eza ngaphambi kwenombolo 5?
Ubumba / udongwe noma inhlama
-- Iyiphi inombolo eza emuva koku-4 njll? yokudlala
-- Uma unama-apula ama-5 upha umngane ama-2. Mangaki ama-apula asele? amaqabunga
-- Ngikhombise iminwe emi-5.
-- Zingaki izinzwane onazo onyaweni olulodwa?
Sebenzisa izintoeziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D
Abafundi bathuthukisa umqondo wezinombolo ngoku:
-- Ukwenza inombolo 5 ngobumba lokudlala.
-- Cosha amaqabunga ama 5.
-- Bala izinto uzixhumanise nezinto zokubala.
-- Thuthukisa ukuqonda ukongiwa kwezinombolo ngokuvumelaabafundi
-- Pakisha izinto zokubala noma eziphi izinto ngezindlela ezihlukene.Isib.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Uma ubala, inombolo yezinto ayibuphazamisi ubungakho, noma isikhundla, noma
ziyinhlobo efanayo.Isibonelo:
-- Hlela izinkinobho ezi5 ,umsizi 5, izivalo zamabhodlela 5, abafundi 5njll.
-- Zibale uzihlele ngezindlela ezihlukene Isib.zibale zendlalekile, zisondelene,
zisemugqeni noma zelakanyene zayaphezulu.
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
ISONTO 21
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.4 • Ukuthuthukisa ukukhumbula ugqugquzele abafundi bafake emqondweni Usuku olu-1
izinombolo zezindlu zasemakhaya abo, ikheli kanye nezinombolo zocingo.
Chaza, qhathanisa
bese uhlela Badlala imidlalo efana no:
izinombolo
-- Uthisa usho inombolo yendlu, ikheli noma inombolo yocingo yomfundi. Umfundi
Inombolo yocingo kufanele kube
okushiwo inombolo noma ikheli lakhe kufanele aphendule.
inombolo yokuxhumana yomzali noma
-- Uma kugcwaliswa iregista yobukhona kwabafundi uthisha angabuza imibuzo efana: umzali ongumbheki kungaba inombolo
“ingabe umfundi onenombolo yocingo 435-6256 ukhona namuhla?” “Ingabe umfundi kamakhalekhukhwini
ohlala e-Umbilo Road 123 ukhona namuhla?”
Irejista yobukhona kwabafundi
-- Abafundi basebenzisa amakhadi anezimpawu zezinombolo ukupakisha inombolo
Amakhadi anezimpawu zezinombolo
zezindlu zasemakubo noma izinombolo zezingcingo ngokulandelana noma
noma izimpawu zezinombolo ezinkulu
abakwenzanga ngendlela.
ezakhiwe ikhadibhodi
-- Balingisa ingxoxo yocingo ngocingo lokudlala. Abafundi bashayela ucingo umuntu
obalulekile.
Ucingo lokudlala
Kuhlanganise nemidlalo yeshashalazikwizifundo zamakhono empilo
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi 2-D) Amakhadi enzinsuku zokuzalwa
Uthisha ukhombisa abafundi: amaphephandaba , omagazini
-- Izinhlobo ezihlukene esithola kuzo ulwazi lapho singathola khona inombolo 5 Isib. amakhadi anamachashazi ama 5
amakhadi ezinsuku zokuzalwa, amaphephandaba, omagazini, izikhangisi njll.
amakhadi enezithombe ezi 5
-- Ikhadi elinamachashaza ama 5 kanye namakhadi anezithombe ezi 5.
izinto eziphathekayo
-- Vumela abafundi baxhumanise amakhadi anezithombe namakhadi anamachashazi
izinto zokubala
nezinto zokubala eziyinombolo elinganayo namachashazi nezithombe.
-- Yenza amaphazili ezinombolo afaka inombolo 5 isib.
Izithombe
Picture
of 5
zezinto
objects
ezi 5
5
161 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
ISONTO 21
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
162
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.3 • Ukwazi izimpawu zezinombolo nokubona amagama ezinombolo ezifaka inombolo 5 Usuku olu-1
Izimpawu Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela koku 5.
namagama
Bala uye phambili ubuye uye emumva kuya ko- 5
ezinombolo
Izibalo IBANGA R
Ukubala sakuhuba kusuka 1-10 Imilolozelo namaculo ezinombolo
Ukubebenzisa umzimba
-- Bonke abafundi mabahlale babe indilinga.
-- Unika abafundi izinombolo ngokwephethini. 1, 2, 3, 4, 5. Aqale futhi 1, 2, 3, 4, 5. Aqale
futhi 1, 2, 3, 4, 5.
-- Buza imibuzo efana nokuthi; “ubani ozoba unombolo 5 olandelayo 5? “ubani ozoba
unombolo 4 olandelayo 4?
-- Uyixazulule kanjani inkinga?
-- (abafundi baxazulula inking ngendlela yokwenza beqagela inombolo elandelayo bebala
beqhubeka)
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu
-- Sebenzisa amakhadi anezinombolo ezibunjiwe afaka izinombolo 1 kuye koku 5. Amakhadi anezinombolo ezibunjiwe
anonombolo 5
-- Abafundi bavala amehlo bezwe inombolo 5 phakathi kwezinye izimpawu zezinombolo
besebenzisa iminwes.
Nika umfundi ngamunye izinto zokubala ezinhlanu nezinkomishi zeplasitiki ezimbili noma
izitsha zamaqanda ezimbili.
-- Buza abafundi: “singaki izindlela ezihlukene ongahlela ngayo izinto zokubala ezinhlanu
kobhasikidi ababili?
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
noma njll.
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
ISONTO 21
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
Sebenzisa imifanekiso noma izithombe ezi2-Di Amakhadi ezithombe, amachashazi,
uphawu kanye negama lenombolo
Abafundi ba:
Izinto zokubala ezi 5
• Bakhomba ikhadi elinezithombe ezi-5.
• Bakhomba ikhadi elinamachashaza ama-5
• Bakhomba uphawu lwenombolo 5 nomakuphi lapho lukhangiswe khona ekilasini. Izithombe
zezinto okuhlanu
• Khomba uphawu lwenombolo olusekhadini.. ezi 5
Bona igama lenombolo olusekhadini.
• Xhumanisa izinto zokubala nophawu kanye negama lenombolo inani lezithombe kanye
nenani lamachashaza asekhadini.
3.4 • Gcizelela umugqa ohlukanisa okufana nse nxazombili kuyen ngokwenza Usuku olu-1
iminyakazo egqugquzela ukunqamula umugqa ophakathi nendawo.
Okufana nse
nxazombili Ukusebenzisa umzimba
Emva kwalokho
Abafundi abenze lokhu: basebekwenza
-- Badlala umdlalo wesitimela lapho abafundi bekopisha indlela okumiwe ngayo eshadini. njalo ngesikhathi
esikhululekile
-- Badlala umdlalo wesitimela lapho uthisa ekhombisa indlela ethize yokuma abafundi
sokudlala kanye
bakopishe bamlingisele. (kufaka iminyakazo lapho abafundi benqamula umugqa
nemisebenzi
ophakathi nendawo isib.thinta idolo langasokudla ngesandla sokunxele.)
yokuthuthukiswa
-- Badlala umdlalo wesitimela lapho umfundi ekhombisa indlela ethize yokuma abanye kwezicubu
abafundi bakopishe. zomzimba.
-- Uthisha ukhombisa ukweqa welule izandla njengenkanyezi (star jumps) agqugquzele
abafundi ukwenza umnyakazo ofanayo.
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D
Abafundi abenze lokhu:
-- Amasakana okudlala (beanbag) kwesobunxele, kwesokudla, ngambili nangasemuva
kwabo.
-- Sebenzisa isandla sokunxele ukubeka isaka lokudlala kwesokudla somzimba wakhe.
-- Lula izandla ukunqamula umugqa ophakathi nendawo noma bamba ihlombe nesandla
sangakolunye uhlangothi.
-- Phinda umnyakazo ngesandla sokudla.
163
Hlanganisa lomsebenzi nesifundo sokuvocavoca umzimba kwisifundo samakhono
okuziphilisa.
Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
ISONTO 21
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
164
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
4.2 • Qagela ulinganise ubude bezinto ezihlukene usebenzisa izinyawo, izandla, Usuku olu-1
intambo, induku.njll.
Ubude
Ukusebenzisa umzimba
abafundi abenze lokhu:
Izibalo IBANGA R
Izinto ezinobude obuhlukene
-- Baqhathanisa ubude bezinyawo nezandla zabo. ezingalinganiswa ngezandla noma
izinyawo Isib. Irula, itafula, umnyango,
-- Abafundi baqagela ukuthi iyiphi into ende nemfishane ngokulinganisa ngezinyawo
umugqa wezitina, ikilasi, umtapo wolwazi
noma izandla isib. Itafula noma isinqamu sepayipi.
njll.
-- Qagela eyiphi into ende kakhulu noma emfishane kakhulu isib. Indlela yezinyawo noma
umugqa wezitina.
-- Abafundi baqagela iyiphi engaba yinde kakhulu isib.ikilasi, igumbi lokuhlala othisha?
-- Buza umbuzo ofana no: “okuphi okude ngokuthe xaxa / okude kakhulu, umsizi noma
intambo?” njll.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 22
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.1 • Gcizelela ulwazi/ umqondo abawuzuzile kufaka inombolo 5 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela koku 5.
Bala uye phambili ubuye uye emumva koku 5 Amaculo nemilolozelo yezinombolo
Ukubala sakuhuba kusuka 1-10
Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. Isib.Imilolozelo namaculo okubalaIsib.
Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA “1,2,3,4,5 ngamzukwana ngibamba ufishi
ephila”
Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 5.
Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa.
Ukusebenzisa umzimba
Gqugquzela abafundi ukuthola inombolo 5 ngoku:
-- Khombisa iminwe emi 5 emoyeni.
Izinto zokubala
-- Thola izinto ezi 5 ezibomvu, luhlaza okusasibhakabhaka, oliphuzi, luhlaza satshani.
-- Thola izinto ezi 5 ezibukeke njenge ndilinga, isikwele, unxantathu.
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D
Abafundi abathuthukise ulwazi / umqondo wezinombolo ngokwenza lokhu:
izincwadi
-- Landa izincwadi ezi 5 kwigumbi lezinvwadi
Amabhuloki okwakha
-- Yakha umbhoshongo usebenzisa amabhuloki ama 5.
165 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 22
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
166
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.7 • Xazulula izinkinga zezibalo zamagama ezifaka inombolo 5 ukhuluma / okusakuhuba Usuku olu-1
(izibalo zengxoxo) uchaze izixazululo
ukuhlanganisa
nokususa Ukusebenzisa umzimba:
-- Biza abafundi aba 5 beze ngaphambili. Bahlukanisele izihlalo ezi 5 ngokulingana.
Izibalo IBANGA R
-- Thatha isihlalo esisodwa, hlukanisela abafundi abahlanu. Umfundi oyedwa usala
enganaso isihlalo.
-- Qala koku 5 bala uhlehle.qala koku 3. Bala ufike koku 5. Qala koku 1. Bala kufike koku
4 njll.
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D
izibonelo:
1. Bonisa umunwe owodwa esandleni esisodwa kanye neminwe emi 4 kwesinye isandla.
Mingakhi iminwe isiyonke?
2. UThabo unamakhekhe ama 4. USipho umunika eliodwa ngaphezulu.mangakhi
amakhekhe uThabo anawo ewonke?
3. Ikati elilodwa linezindlebe ezimbili. Zingakhi izindlebe zamakati amabili?
Izinto zokubala
4. UThemba umatshe ama 5 uwanika uMandla wonke amatshe ama 5.mangakhi
amatshe uMandla anawo? Omabuli
5. UJabulani unomabuli ama 5 walahlekelwa aba 2. Bangakhi omabuli asele nabo? Amaculo
6. Iculo, “isihlahla samawolintshi sinamawolontshi amahlanu ,wafika umoya lawa elilodwa
kwasala amane, waqhubeka umoya umoya kwawa elinye kwasala amathathu... ,
liqhubeke kuze kuphele wonke.)
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 22
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.4 • Qhathanisa amaqoqo ezinto ezimbili ozinikiwe usho lokhu Okuningi kuno, Usuku olu-1
okuncane kuno, okulingana noku, kufike kunombolo 5.
Chaza, qhathanisa
bese uhlela Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela koku 5.
izinombolo2 Bala uye phambili ubuye uye emumva kufinyelela koku 5
Ukubala sakuhuba kusuka 1-10
Amaculo nemilolozelo yezinombolo
Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”.
Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA
Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 5.
Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa.
Ukusebenzisa umzimba
-- Uthisha ubeka izinto ezinhlobonhlobo etafuleni isib.izinkomishi ezi 2, amabhuloki
afanayo ayi 5, amathini ama 4, izincwadi ezi 2.
Abafundi abenze lokhu:
-- Bala inombolo yezinkomishi namathini. Ngabe izinkomishi ziningi noma amathini Izinkomishi ezi 2, amabhuloki afanayo 5
maningi? ,amathini 4 , izincwadi 2 .
-- Bala inombolo yamabhuloki nezincwadi.ngabe ambalwa amabhuloki kunezincwadi?
Ngabe maningi amabhuloki kunezincwadi?
-- Bala izincwadi nezinkomishi.ngabe inombolo yezinto iyalingana noma qha?
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D. Izigqamfu ezimbili zewulu ingane
ngayinye
-- Abafundi bahlala kumata benza izidleke (nests) ezimbili ngovolo.
Izinto zokubala eziyi 6 ingane ngayinye.
-- Uthisha unika imiyalelo isib.abafundi bafaka izinto zokubala ezi 2 esidlekeni esisodwa
nezi 3 kwesinye isidleke.isiphi isidleke esinokuningi? Isiphi isidleke esinokumbalwa?
-- Uthisha ubiza abafundi aba 5 beze ngaphambili. Ubeka inombolo engafani yobuhlalu
esandleni sengane ngayinye.
-- Isiphi isandla esinokuningi?
-- Isiphi isandla esinokuncane?
ubuhlalu
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi 2-D)
Amakhadi ezithombe kanye
Uthisha ukhombisa amakhadi amabili izinombolo ezihlukene zamachashazi nezithombe.
167 namachashazi okufaka izinombolo 1
Abafundi baqhathanisa amakhadi anezithombe kanye namachashazi bakhombe “okuningi kufike 5
kuno”, “okuncane/okumbalwa kuno” kanye “okulingana no”
Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 22
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
168
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
2.1 • Gcizelela ukukopisha iphethini olinikiwe Usuku olu-1
amaphethini Ukusebenzisa umzimba
okusazibalo
-- Basebenza ngamaqoqo bakopisha iphethini abalinikiwe isib.umfundi, isihlalo, umfundi, abafundi
mdwebo
isihlalo.
Izibalo IBANGA R
izihlalo
-- Abafundi ababili, isihlalo esisodwa, abafundi ababili, isihlalo esisodwa.
-- Shaya phansi ngonyawo olulodwa,shaya phansi ngolunye futhi,gxuma / kheleza uye
phambili, gxuma / kheleza uhlehle
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi 3-D
-- Uthisha wakha iphethini esebenzisa izinto zokubala kanye nezivalo zamabhodlela isib.
Into yokubala, into yokubala, isivalo sebhodlela, into yokubala, into yokubala, isivalo Izinto zokubala
sebhodlela. Abafundi bakopisha iphethini.
Izivalo zamabhodlela
-- Hamba kancane, kancane, shesha, shesha. (Uthisha ukhuluma ehamba) abafundi
bakopisha iphethini.
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi 2-D)
-- Hlukanisa abafundi amaqoqo ayisihlanu. Nika iqoqo ngizithombe benze amaphethini
ngazo.
-- Abafundi bakha amaphethini abo ezithombe besebenzisa izithombe abazinikiwe isib. Noma iziphi izithombe
o Iwolintshi, i-aphula, i-aphula, iwolintshi. ezinokutholakalaisib. Izikhangasi
zasezitolo.
o Uvemvane, uvemvane, inyosi, inyosi.
Enza izithombe zibe ningi ukuqiniseka
Lomsebenzi ungahlanganiswa nobuciko obubonakalayo isib. Ukudweba, ukupenda ukuthi zanele/zilingene.
kwisifundo samakhono empilo.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 22
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
3.3 Bona, khomba bese usho izimo ezinhlangothi mbili (2-D) ekilasini nasezithombeni isikwele phansi /emhlabathini Usuku olu-1
Izimo • Gcizelela ulwazi abalithole esontweni 6 okufaka isikwele
ezinhlangothi mbili
Hlanganisa lomsebenzi nesifundo sokuvocavoca umzimba kwisifundo samakhono
(2-D)
okuziphilisa.
Ukusebenzisa umzimba
-- Dweba isikwele enkundleni yokudlala abafundi bagxume ngokulinganisene ezikweleni.
Abafundi abasho lokhu:“ngigxuma ngkulinganisene esikweleni – uhlangothi olulodwa,
izinhlangothi ezimbili, izinhlangothi ezintathu, izinhlangothi ezine- zonke izinhlangothi
ziyefana”
-- Abafundi abalale phansi otshanini / kumata / phansi / bahlangane ngezinyawo benze
isikwele esisodwa esikhulu.
-- Amaqoqo abafundi awalale phansi kumata benze izikwele ezincane.
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D
-- Umdlalo: uthisha udweba igridi enkundleni yokudlala.
-- Ubeka izimo zangempela isib.izimo noma izithombe zezimo kwibhuloki ngalinye.
-- Uthisha usho isimo.
-- Umfundi uphonsa isakana lokudlala kwibhuloki elinesimo esishiwo.
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D)
Abafundi fanele bahlukanise phakathi kobungakho obuhlukene kanye nemibala yezikwele Amasakana okudlala
uthisha ayilungisile.
abafundi abenze lokhu:
Izikwele zamakhadibhodi ezinkulu 2
-- Khomba izikwele ngokuhlukana kobungakho ngokusha ukuthi iziphi izikwele ezinkulu esisodwa esiluhlaza sasibhakabhaka
kakhulu, eziphi ezincane kakhulu, iziphi izikwele eziwubungakho obuphakathi kanye nesisodwa esiluhlaza satshani.
nendawo.
Izikwele zamakhadibhodi aphakathi
-- Khomba imibala yezikwele ezihlukene. nendawo esisodwa esiluhlaza
sasibhakabhaka kanye nesisodwa
Hlela izinto ngokwesimo, ubungakho nombala
esiluhlaza satshani.
• Hlela izinto ezinhlonhlobo ngokombala kanye nezimo.
Izikwele zamakhadibhodi ezincane
kakhulu 2 esisodwa esiluhlaza
169 sasibhakabhaka kanye nesisodwa
esiluhlaza satshani.
Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 23
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto
170
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.1 • Gcizelela ulwazi/ umqondo abawuzuzile kufaka inombolo 5 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela koku 5.
Bala uye phambili ubuye eye emumva kufinyelela koku 5 Khetha imisebenzi
embalwa
Izibalo IBANGA R
Ukubala sakuhuba kusuka 1-10 Amaculo nemilolozelo yezinombolo
Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”.
Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA
Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 5.
Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa.
Ukusebenzisa umzimba
Badlala umdlalo:
-- Uthisha udlala izinsimbi isib.Izigubhu.
-- Abafundi bayanyakaza ekilasini.
-- Uma isigubhu siyeka ukukhala, uthisha ubiza inombolo phakathi koku 1 kanye noku 5. Isigubhu
-- Abafundi bazihlela ngamaqoqo amancane isib.uthisha ubiza inombolo 3 abafundi
bazihlela babe amaqoqo ama 3.
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D
-- Uthisha ubeka inqwaba yezinto etafuleni.Abafundi baqagela inombolo yezinto
ezisetafuleni.
-- Bayazibala emuva kokuqagela.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 23
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.6 Badlala umdlalo:
Amaqhinga Uthisha wakha isitebhisi sezinombolo phansi noma enhlabathini. Inombolo esesitebhisini
okuxazulula imele inombolo yendlu umfundi ahlala kuyo.
izinkinga 0 1 2 3 4 5
Uthisha ukhetha abafundi esebenzisa imilolozelo yokubala ukunika imiyalelo njengo:
-- Ngasosonke isikhathi ima eqandeni (zero) noma qala eqandeni. Batshele ukuthi iqanda
lisho okungekho ukubala okuyokona kuqala koku 1.
-- Ngasosonke isikhathi bala ube unyakaza.
-- Uthisha uthi kumfundi: “usendlini yesibili, iyiphi indlu eza emuva
-- Kwanombolo 2?”
Imilolozelo yokubala:
-- Eminye imiyalelo ingaba: “hamba uye kwidlu engunombolo 3.hlehla uye kwindlu
engunombolo 2.hamba uye phambili kwindlu engunombolo 4.” 1, 2, 3, 4, 5,
-- Uthisha uthi: “ngikwindlu engunombolo 3, iyiphi indlu eza emuva kweyami?” Ngamzukwana ngibamba ufishi ephila
-- Hamba uye kwindlu engunombolo 4.hamba inombolo eyodwa uye phambili.hamba 6, 7, 8, 9, 10
inombolo ezimbili uhlehle. Wangiluma umunwe kabuhlungu
-- Ima phakathi kwezindlu ezingonombolo 3 kanye no 5. ngawudedela
1.4 • Sebenzisa inombolo 5 ezimweni ezijwayelekile Usuku olu-1
Chaza, qhathanisa Ukuthuthukisa ukukhumbula, gqugquzela abafundi ukwenza lokhu: Amakheli abo nezinombolo zocingo
bese uhlela zikamama noma ubaba.
-- Ukwazi sakuhuba izinombolo zocingo zomama noma obaba bazo.
izinombolo
-- Ukwazi sakuhuba amakheli asemakhaya abo.
-- Izinombolo zocingo/umakhalekhukhwini kufane kuphindaphindwe ngesikhathi
sokubizwa kweregista.
3.2 • Akha izinto ezinhlangothintathu usebenzisa izinto eziphathekayo Usuku olu-1
kuyaqhubeka
Izinto -- Abafundi kufanele bakhe besusela kwisibonelo sikathisha. Ubanika lemiyalelo
ezinhlangothi elandelayo:
Amabhuloki okwakha
ntathu (3-D)
-- Akha umbhoshongo onobude obulinganayo nobami.
Noma iziphi ezinye izinto
-- Akha umbhoshongo omfishane kunami. aBangazisebenzisa.
171 -- Akha umbhoshongo onobude ngokuthe xaxa kunowami
-- Abafundi mabakhe okwabo ngokukopisha isibonelo abasinikiwe sento eyakhiwe.
Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 23
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto
172
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
3.1 Landela izinkomba Usuku olu-1
Isikhundla, isimo ngokwenza iminyakazo endaweni ethize.(inkombandlela)
nokubukeka
• Thuthukisa umqodo wokulandela izimpawu “phambili nase emumva/uhlehle”
kwento
Izibalo IBANGA R
Ukusebenzisa umzimba
-- Njengesingeniso, gcizelela ulwazi abaluthole ngesonto 8.
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi 3-D
-- Dweba indilinga enkulu, unxantathu, noma isikwele ephepheni ulibeke phansi/kumata.
-- Abafundi abenze lokhu: Izimo ezinkulu ezidwetshwe ephepheni.
-- Qhuba ithoyizi eliyimoto ukudlala emigqeni abafundi bakutshele ukuthi imoto ihamba Imoto yokudlala
ibheke ngakuphi (phambili nasemuva, kwesobunxele nesokudla usebenzisa ingalo
isimo esokunxele nesokudla)
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi 2-D) Izithombe ezikhombisa ngokusobala
indlela. Isib.Indlela imoto ebheke
-- Abafundi abathole ulwazi lomqondo wokuya phambili/emumva ngokukhombisa ukuthi
ngakuyo, indlela umuntu ayilandelayo.
into ibheke ngakuphi ezithombeni isib.indlela imoto ebheke ngakuyo uma ihamba,
indlela umuntu ahamba ebheke ngakuyo.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 23
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
4.2 Qhathanisa izinto ngokwenza usebenzisa lwagama afanele ukuchaza ubude 2 Izinsuku
Ubude • Qagela ubude bezinto ezihlukene
ukusebenzisa umzimba noma
-- Abafundi bazihlela ngokwabo kusukela komfishane kakhulu kuya komude kakhulu.
Baqhathanisa ubude babo kanye nobaBangane babo.
imisebenzi embalwa
-- Badlala umdlalo wesitimela, omude kakhulu wenza umnyakazo ngenkathi abasemuva ekhethiwe kuphela
bekopisha.shintsha umugqa ukuze omfishane kakhulu kube nguye oholayo manje.
-- Abafundi abaqhathanise izandla kanye nezinyawo zabo ukubona ukuthi ubani onezinde
kakhulu/nezimfishane kakhulu.
Qagela ulinganise: Izinto ezinobude obuhlukene njenge:
-- Abafundi baqagela ukuthi iyiphi into ende kanye nemfishane isib.ubudebetafula noma Umsizi, amakhirayoni, izinqamu
isinqamu sentambo. zentambo (enye egoqene), itafula,
izincwadi, izinti zokuphuza isiphuzo,
-- Qagela iyiphi into ende kakhulu noma emfishane kakhulu isib.umsizi noma
izinsinjana zokubamba amaphepha/imali
amakhirayoni.
(esongene negoqiwe) njll.
-- Abafundi baqagela ukuthi iziphi izinto ezingaba zinde kakhulu isib. Izinti zokuphuza
isiphuzo ezixhumene ezi 2 noma izinsinjana ezincane zokubamba amaphepha/imali
ezixhunyiwe zaba 3.
-- Buza imibuzo enjengo: “iyiphi ende ngokuthe xaxa/ende kakhulu, umsizi noma
isinqamu sentambo?” njll.
-- Isiphi isihlalo esikude kakhulu kune desiki lathisha?
-- Mingakhi imisizi enganele uhlangothi olude lwedesiki lathisha?
-- Mangakhi amagxathu ongawathatha ukufika emnyango?
-- Mangakhi amabhokisi omentshisi agcwele inhlabathi angalingana lelibhokisi?
-- Zingaki izinkomishi sokukafaka amaqanda ezigcwele manzi ezingagcwalisa lengilazi?
-- Kunabafundi abane nezihlalo ezintathu.
-- Zingakhi izihlalo esizidingayo ngaphezulu?
173 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 24
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto
174
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.1 • Yethula incazelo yenombolo 6 Usuku I
Bala izinto Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6.
Bala uye phambili ubuye uye emumva kufinyelela kokuyi 6 Amaculo nemilolozelo yezinombolo.
Izibalo IBANGA R
Ukubala sakuhuba kusuka 1-10
Gcizelela ukubala ngokwesikhundla:
Uthisha upakisha izinto zokubala ezi-3 emugqeni.khomba into ngayinye ngenkathi ubala
okokuqala, okwesibili, okwesithathu.
Benza iqoqo labo lezimpawu zezinombolo
Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. ezinkulu abafundi aBangakwazi
ukusebenza ngazo.Bangafunda
Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA
izinombolo zeminyaka yabo, izindlu
Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 6. zasemakubo, izinombolo zocingo noma
omakhale khukhwini babazali nokunye
Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa.
okuningi.
Ukusebenzisa umzimba
Iqoqo lezinombolo elifanayo
Abafundi benza lokhu: lingasetshenziswa ukukhomba kanye
nokulandelanisa izinombolo.
-- Bala kufike e 6 bekhuphuka izitebhisi.
-- Bala uye emumva behlela phansi
-- Dweba inombolo 6 enhlabathini uhambe/ugxume/weqe ngomlenze owodwa
bayizungeze.
-- Shaya izandla izikhathi eziyi 6.
-- Khomba izinombolo 1 kufike 6 neqoqo lezimpawu zezinombol ezinkulu.
-- Ubeka anqwabelanise inombolo yendlu yakubo noma inombolo yocingo namakhadi
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ezimpawu zezinombolo ezinkulu.
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 24
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.1 Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D Usuku I
Bala izinto Bala izinto ezisekilasini.Abafundi abenze lokhu:
Buza imibuzo efana no: “
-- Iyiphi inombolo eza emuva kokuthathu, iyiphi inombolo emuva koku 5 njll?’” Izinto ezisekilasini nasendaweni abaphila
kuyo.
-- Uthisha ubeka inqwaba yezinto etafuleni.abafundi baqagela inani lazo, emuva
kwalokho bazibale.
-- thuthukisa ulwazi lokugcinwa kwezinombolo ngokuthi abafundi baqoqele ndawonye Sebenzisa iznhlobo ezihlukene
izinto zokubala noma eziphi izinto ngezindlela ezihlukene. zezinsiza kufundisa ukuthola umqondo
wokusebenzisa amasu ahlukene.
Uma kubalwa,inombolo yezinto ayithintwa ubungakho, isikhundla, noma ziyinhlobo
efanayo.Isibonelo:
-- Hlela izinkinobho ezi 6, umsizi 6 ,ama hula huphu 6 , abafundi 6 njll.
-- Zibale usebenzisa izindlela ezihlukene isib. Zibale zendlalekile, zisondelene,
zisemugqeni noma ezilakanyene/ezibekwe enye phezu kwenye.
Hlukanisa abafundi babe amaqoqo ayisithupha.nika iqoqo ngalinye amabhuloki okwakha
ayi 6.
Abafundi benza lokhu:
-- Babala amabhuloki abo. Amabhuloki okwakha ayi 6 umfundi
-- Bakha umbhoshongo ngamabhuloki abo ayi 6. Gqugquzela abafundi ukubala ama ngamunye
“bhuloki” njenga bakha umbhoshongo.
-- Uthisha uhamba iqoqo ngalinye afake amalebuli imibhoshongo yabo ngamakhadi
ezinombolo.abafundi babala inani lemibhoshongo bekuphindaphinda izikhathi
eziningana.
175 -- Khetha umfundi ukuphonsa idayisi.qiniseka ukuthi bonke abafundi bayalibona idayisi.
abafundi babala inani lamachashazi bakhombe umbhoshongo ohambelana nawo.
Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 24
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto
176
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.3 • Bazi izimpawu zezinombolo bakhombe amagama ezinombolo ezifaka inombolo 6 Usuku olu-1
Izimpawu Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6.
namagama
Bala uye phambili ubuye emumva kufinyelela kokuyi 6 Amaculo nemilolozelo yezinombolo
ezinombolo
Izibalo IBANGA R
Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”.
Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA
Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 6.
Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa.
Ukusebenzisa umzimba
-- Dweba inombolo 6 phansi abafundi bahambe bezungeza inombolo.
-- Dweba inombolo 6 enhlabathini, emoyeni.
-- Benza inombolo 6 ngobumba.
-- Abafundi abaqagele inani labafundi abadingekayo ukwenza inombolo 6 ngemizimba
yabo. Benza unombolo 6 ngemizimba yabo.
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D
Izinto eziyi 6
-- Beka inqwaba yezinto etafuleni.badlale ngezinombolo 1 kufike 6 isib.
-- Abafundi abaqagele ukuthi zingaki izinto ezibekiwe.
-- Babala izinto.
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezinhlangothi mbili)
-- Khomba amakhadi anezithombe ezi 6 kwinlanganisela yamakhadi uwaxhumanise Amakhadi ezithombe namachashazi
nenombolo efanayo yezinto zokubala. afaka inombolo 6 isib.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Khombisa amakhadi anezithombe ezi 6 uwaxhumanise nenani lamachashaza kanye
nezinto zokubala ellingana nazo. Isithombe
zinto 6
-- Khombisa ikhadi elinamachashazi ayi 6 ulixhumanise nophawu kanye nezinto zokubala
ezilinganayo.
izinto zokubala ezinhlangothintathu 3-D.
-- Bona kwinhlobo ezihlukene zamakhadi lawo anenomblo 6 uwaxhumanise nophawu
kanye nezinto zokubala eziyi 6.
Isithombe
isithupha
izinto 6
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 24
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.13 • Xazulula ngokukhuluma izinkinga zezibalo zokuhlanganisa nokususa
nezimpendulo kufike 6
Ukuhlanganisa
nokususa Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6.
Bala uye phambili ubuye uye emumva kufinyelela kokuyi 6
Amaculo nemilolozelo yezinombolo.
Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa.
Ukusebenzisa umzimba
Izibonelo
1. Uthisha ubiza abafundi aba 3 beze phambili. Abafundi bayababala, uthisha ubiza
abanye aba 2 abuze: Bangaki abafundi bebonke?” 3 kanye 2 → 5. (uthisha uthi: 3
kanye 2 kusinika 5)
2. Uthisha upakisha izihlalo ezi 2. Wengeza 2 ngaphezulu. Zingaki izihlalo manje? 2
kanye 2 →4.
3. Uthisha uphakamisa isandla esisodwa athi: “bala iminwe yami. Uma ngifihla isithupha
sami mingaki iminwe oyibonayo? 5 ususe 1 → 4.
abafundi
4. Abafundi mababale iminwe esandleni esisodwa. Fihla isithupha sakho, mingaki iminwe
oyibonayo? 5 ususe 1 → 4 izihlalo
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D
Abafundi bapakisha izinto zokubala ezi 6 benze lokhu okulandelayo: Ubuhlalu noma izinto zokubala.
• Uthisha unikeza umfundi ngamunye izinto zokubala ezi 6.
• Uthisha unika umyalelo abafundi baphendule isib. Pakisha izinto zokubala ezi 2, engeza
ezinye ezi 3.
• Zingaki zizonke? u 3 → 5.
• Bala izinto zokubala ezi 4. Bala okubili uqhubeka usuka koku 4. Kungaki onakho manje?
4 kanye 2 → 6.
• Bala bonke ubuhlalu onabo.uma umbhoza ubuhlalu obubili ngesandla,bungaki ubuhlalu
obubonayo ? 6ususe 2 → 4.
177 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 24
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto
178
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.13 • Xazulula izinkinga zezibalo zamagama ukhuluma ezifaka inombolo 6. Usuku olu-1
Ukuhlanganisa
Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6.
nokususa
Bala uye phambili ubuye uhlehle kufinyelela kokuyi 6
Izibalo IBANGA R
Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. Amaculo nemilolozelo yezinombolo
Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA
Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 6.
Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa.
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothintathu
Izibonelo:
1. UMphounamakhekhe ama 4. USimo umnika ama 2 ngaphezulu. Mangaki amakhekhe Izinto zokubala
uMpho anawo ewonke?
2. UNomusa unodoli aba 3 kanti uLindiwe unodoli aba 2. Ubani onodoli abaningi?
Sebenzisa izinhlobonhlobo yezinsiza
Bangaki odoli uNomusa anabo ngaphezu kodolo boLindiwe?
kufundisa ukunika umqondo
3. Kunezinyoni ezi 5 ocingweni.ezi 2 zandiza zahamba. Zingaki izinyoni ezisele? wokusebenzisa amasu ahlukene.
4. USimo unezimoto zokudlala eziyi 6 . UThobile unezi 4, zingaki izimoto zokudlala
uThobile anazo ngaphansi kwezikaSimo?
5. Ingane eyodwa inekhala elilodwa. Izingane ezintathu zinamakhala ama ……
6. Ingane eyodwa inezinyawo ezimbili. Izingane ezintathu zinezinyawo ezi…….
7. Ingane eyodwa inezingalo ezimbili. Izingane ezimbili zinezingalo ezi…..
8. Ingane eyodwa inomlomo owodwa. Izingane ezintathu zinemilomo emi…..
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
3.2 • Akha isakhiwo esinhlangothintathu 3-D ususela emdwebeni noma ekhadini amabhuloki
elinesithombe
izinto noma iziphi into zokwakha
ezinhlangothi -- Abafundi abenze lokhu:
ubuhlalu, izintambo zezicathulo
ntathu (3-D)
-- Akha isakhiwo ususela emdwebeni noma esithombeni.
izinhlobo zamakhadi adwetshiwe
-- Abafundi bantshuntsha ubuhlalu ngokulandelana okusesithombeni osinikeziwe. akhombisa ukulandelana kobuhlalu.
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 25
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.1 • Gcizelela ulwazi abaluzuze/thole kwisonto 24 okufaka inombolo 6 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6.
Bala uye phambili ubuye uye emumva kufinyelela kokuyi 6
Ukubala sakuhuba kusuka 1-10 Amaculo nemilolozelo yezinombolo
Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”.
Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA
Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 6.
Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa
Ukusebenzisa umzimba Iqoqo lamakhadibhodi amakhulu
anezimpawu zezinombolo.
Badlala umdlalo:
Ungafaka umbala kulezigcezu zoplasitiki
Uthisha ubeka phansi ikhadibhodi elikhulu lezimo zezinombolo noma amakhadi afaka
oqinile noma ikhadibhodi.
izinombolo 1 kufike 6 ngokulandelana kwazo.
Uthisha unika abafundi imiyalelo efana no:
-- Hlala kunombolo 6. 1 6
-- Beka uzwane lakho kunombolo 3.
3 2
-- Gijima uzungeze unombolo 2 izikhathi ezintathu. 4 5
-- Gxuma weqe unombolo 1.
-- Uthisha angahlwanyela amakhadi anezimpawu zezinombolo unike imiyalelo efana nale
engenhla.
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothintathu
Abafundi benza lokhu:
-- Bala izinto ekilasini ufaka inombolo 1 kufike 6.
-- Uthisha ubeka inqwaba yezinto phezu kwetafula, abafundi abaqagele inani lezinto
eziphezu kwetafula ,emuva kwalokho bazibale.
179 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 25
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
180
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.3 • Ukubona nokukhomba izimpawu zezinombolo namagama ezinombolo ezifaka Usuku olu-1
inombolo 6
Izimpawu
namagama Ukukhuluma: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6.
ezinombolo
Bala uye phambili ubuye uhlehle kufinyelela kokuyi 6
Izibalo IBANGA R
Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”.
Amaculo nemilolozelo yezinombolo
Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA
Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 6.
Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa.
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezinhlangothi mbili)
-- Khomba abafundi amakhadi anamachashazi ayi 6 uwaxhumanise nezinto zokubala
eziyinani elilinganayo.
-- Dlala imidlalo ekhomba uphawu lwenombolo ethize phakathi kwezinye uyixhumanise
Izinto noma izinto zokubala
nenani elilinganayo lezinto zokubala.
Amakhadi anezimpawu zezinombolo
-- Dlala imidlalo ekhomba igama lenombolo ethize phakathi kwezinye uyixhumanise
kanye namagama ezinomboloisib.
nenani elilinganayo lezinto zokubala.
-- Dlala imidlalo ngokuxhumanisa inani lezinto zokubala negama lenombolo, uphawu
lwenombolo kanye namakhadi ezithombe.
Isithombe
isithupha
-- Bhala phezu kwephepha elibonakalayo ukopisha unombolo 6 ngekhirayoni. izinto 6
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 25
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.4 • Hlela uqhathanise izinto eziqoqiwe usebenzise “okuningi kuno/okuncane kuno” Usuku olu-1
kanye “okulingana no” kufike kunombolo 6
Chaza, qhathanisa
bese uhlela Ukubala okusakuhuba: bala izinto zansukuzonke kufinyelela kokuyi 6.
izinombolo
Bala uye phambili ubuye uhlehle kufinyelela kokuyi 6
Amaculo nemilolozelo yezinombolo Khetha imisebenzi
Gcizelela ulwazi “okuningi nokumbalwa”. embalwa
Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA
Shaya izindla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla izikhathi ezi 6.
Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebeningi / mbalwa.
Ukusebenzisa umzimba amahola 2
-- Uthisha ubeka ohula hoops phansi.
-- Ubiza abafundi aba 3 bame phakathi kweyodwa abafundi ababili bame kwenye.
-- Iyiphi ihola enabafundi abaningi kuyo?
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi 3-D Izingcezu ezi 2 zovolo kumfundi
ngamunye
-- Abafundi bahlala kumata benza izidleke (isidleke) ezimbili ngovolo.
izinto zokubala
-- Uthisha unika imiyalelo isib.abafundi bafaka izinto zokubala ezi 2 esidlekeni esisodwa
nezi 4 kwesinye isidleke.isiphi isidleke esinokuningi? Isiphi isidleke esinokumbalwa?
“Isiphi isidleke esinokuningi”?
-- Kuphinde usebenzisa izinombolo kufike 6.
-- Uthisha usebenzisa isivalo sesitsha se-ayisikrimu.ubambe isivalo ngamaphekisi ama
3 ngenhla kanye nama 3 ngakwesokudla kwesivalo. Imaphi amaphekisi amaningi
kunamanye, noma ayalingana?
Abafundi bangawenza lomsebenzi ngamaqoqo iqoqo ngalinye linesivalo namaphekisi alo.
Amaphekisi
Clothes
Lid of a
Isivalo ezimpahla
pegs
sesitsha
container
181 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 25
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
182
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe (izimo ezi2-D
-- Uthisha ukhombisa amakhadi anamachashazi kanye nezithombe anezinombolo Amakhadi ezithombe namachashazi
ezihlukene kuwo. Izibalo IBANGA R
-- Abafundi abaqhathanise amakhadi anezithombe namachashazi babone “okuningi
kuno”, “okuncane kuno” kanye “okulingana noku” .
Abafundi badweba izidleke ezimbili ocezwini lwephepha.ngokomyalelo bapakisha izinto
zokubala bazixhumanise nezinto zokubala ezikwisidleke ngasinye ngekhirayoni. Thuthukisa
umqondo ofana nokuhlukanisa ngokulinganayo isib.
Iphepha elu A4 kanye namakhirayoni
Izinto zokubala
Yenza amaqoqo ezinombolo eziphelele anezimpendulo ezifaka izinsalela isib.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
3.3 Bona ukhombe usho izimo ezinhlangothi mbili ekilasini nasezithombeni amakhirayoni Usuku olu-1
Izimo • Benza baqede amaphazili abo ama 5 iphepha
ezinhlangothi mbili
Abafundi benza lokhu: amakhirayoni
(2-D)
-- Badweba isithombe ephepheni. isikele
-- Uthisha udweba imigqa ngemuva kwemidwebo yabafundi.
-- Umfundi usika isithombe sakhe emigqeni ayinikiwe. imvilophu noma isikhwama sokuzenzela
ufake amaphazili
-- Umfundi uqeda iphazili yakhe.
Isikhathi sokufunda esiphakanyisiwe:
Isonto 25
Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe
esilinganisiwe
5.1 • Inombolo yezinhlavu zamagama egameni lomfundi
Qoqa bese uhlela Ukuxazululwa kwezinkinga: yethula inkinga kubafundi:
“Ngabe amgama anezinhlavu eziyisithupha yiwona adumile?
Singakuthola kanjani lokho? Yiluphi olwazi okufanele siluqoqe?”
Qoqa ulwazi
-- Abafundi babala inani lezinhlavu emagameni abo emalebulini amagama enziwe
uthisha.
-- Uthisha uphakamisa ikhadi elinenombolo evumelana nenombolo yezinhlavu
ezisegameni lomfundi abuze: ubani onezinhlavu ezi 4 egameni lakhe ephakamise
ikhadi elinophawu lwenombolo 4? Kuphinde usebenzise zonke izinombolo.
5.2 Dweba igirafu
Okumele izinto -- Uthisha udweba legirafu elandelayo uma ephakamisa izinombolo:
eziqoqiwe
Izinhlavu 3 Izinhlavu 4 Izinhlavu 5 Izinhlavu 6
Ann Musa Hlelo Nomusa
Sam Seni Tholi Themba
Simo Zethu
Khaya
Bheki
2 3 5 2
Funda bese uhumusha ithebula
5.3
-- Iyiphi inombolo ejwayelekile yezinhlavu egameni?
Xoxa bese usho
ngezinto eziqoqiwe -- Mangaki amagama anezinhlavu ezingaphezu koku 5? Amagama amabili anezinhlavu
eziyisithupha.
-- Mangaki amagama anezinhlavu ezimbalwa kunezi 5? Amagama amathathu
183 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 26
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
184
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
1.1 • Ukugcizelela ulwazi olutholwe ngokufaka izinombolo-1 kuya 6 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma:ukubala izinto ufike ku-6.
Ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku- 6.
Izibalo IBANGA R
Ukugcizelela ukubala ngakubala usebenzisa umlolozelo wezinombolo Amaculo nemilolozelo ezinombolo
Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa”
Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA
Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-6
Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elikhale kaningi /kamncane
Ukusebenzisa umzimba
Yenza abafundi ba;
-- Benza isimo sophawu lwenombolo ngemizimba yabo. Amasethi amabili ekhalibhodi lezimo
lezinombolo “nesikhwama sokuzwa”
-- Phakamisa iminwe ngokulandela umyalo kathisha.
.
-- Benza uphawu lwenombolongokusebenzisa isinqamusentambo noma inhlama
yokudlala.
-- Yizwa ikhalibhodi lezimo zezinombolo esikhwameni bese uyayisho leyonombolo
-- Bhala izimpawu zezinombolo- 1 kuya 6 esihlabathini noma emoyeni njll.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 26
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
1.1 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu-3-D
Bala izinto Yenza abafundi ba;
-- Bala izinto ekilasini ufake nezinombolo 1 to 6
Izinto ekilasini
-- Bala izinto zokubala ufike kunombolo-6.
-- Beka amakhubhu axumanayo ambalwa noma izinto zokubala ezinombala uzimise
umugqa phezu kwetafula. Izinto zokubala ezinombala noma
-- Abafundi baqondanisa amakhubhu nemibala usebenzisa amakhubhu axumanayo amakhubhu axumanayo
noma izinto zokubala
-- Isibonelo.
okubomvu Okuluhlaza Okuluhlaza
njengesibhakabhaka njengotshani
-- Yenza amaqembu anobude obuhlukene.abafundi baqondanisa ngokwamanani.
1.3 • Ukwazi izimpawu zezinombolo nokubona amagama ezinombolo ezifaka oku -1 kuya Usuku olu -1
koku 6
Izimpawu
namagama Ukukhuluma; Ukubala izintokusuka ufike ku-6 nsukuzonke.
ezinombolo Ukubala uya phambili nokubala uya emumva-6.
Ukugcizelela ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa”
ngaphambili ngemumua
Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA
Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-6 isithupha 6
Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elikhale kaningi /kamncane
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D
Amakhadi afaka izinombolo 1-6
Asidlale umdlalo:
namagama ezinombolo ngakwenye
-- Uthisha ubhala amagama ezinombolo kwenye ingxenye yekhadi bese ubhala uphawu ingxenye yekhadi nezimpawu
lwenombolo kwenye inxenye yalo lelikhadi ufake izinombolo-1 kuya 6 (yenza amasethi zezinombolo kwenye ingxenye. (yenza
185 ambalwa) amasethi ambalwa ukuze umfundi
-- Abamfundi bafunda amagama ezinombolo bese beqagela uphawu lwenombolo. ngamunye abe nekhadi).
-- Baphendulaikhadi balibhekise phezulu bese bezibonela impendulo eyiyo.
Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 26
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
186
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
1.7 • Ukuxazulula izinkinga ngokukhuluma ezimweni ezinikeziwe bese isixazululo
okufaka inombolo isi-6
Ukuhlanganisa
nokususa Ukukhuluma:ukubala izinto ufike ku-6 nsukuzonke.
Usuku olu-1
ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-6
Izibalo IBANGA R
Amaculo nemilolozelo yezinombolo
ukugcizelela ubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo
Ukugcizelela ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa”
Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA
Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-6
Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elibe liningi /mncane
Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D
1. Nika umfundi iphepha A4 elinomugqa odwetshwe wavundla kanye nezinto zokubala
ezi-6 isib
6-izinto zokubala kumfundi ngamunye
A4- iphepha elinomugqa
2. Tshela abafundi baphonse izinto zokubala ngokucophelela phezu kwephepha lelo bese ovundlilephakathi nendawo
bechaze ukuthi ziwe kanjani.isib.
4 no 2 →6 (4 no 2 kusinika-6)
3 no 3→6
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
3. Phinda ngezinombolo-1 kuya 5.
5 no 1→6
4. Ukuxazulula inkinga: bachaza ukuthi bayixazulule kanjani lenkinga.
5. Yenza kanje nasekuxazululeni izinkinga zezibalo zokususa.
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 26
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
4.4 • Ukwethula ulwazi lokulinganisa umthamo ngokuqhathanisa ukuthi izitsha Usuku olu -1
ezehlukene zingamumatha into engakanani. Isib.
Umthamo/
okumumethwe -- “akunalutho/kugcwele”
khetha kuphela
-- “kungaphezulu/kungaphansi” umsebenzi owodwa
noma emibili
-- kuningi, kuncane
Ukwethula umthamo kubafundi ngokubuza ukuthi yisiphi isitsha esingamumatha okuningi.
Amanzi(ngesikhathi sokudlala ngamanzi)
Abafundi bayaqhathanisa ukuphakama kunokuphakathi. nasesihlabathini (ngesikhathi sokudlala
esihlabathini) yizindawo ezifanele
Isib.uma ubuza, isitsha esiphakeme noma isitsha esifishane, abafundi abaningi bazokhetha
zokuthuthukisa umthamo.
isitsha eside noma ngabe isitsha esifishane singamumatha okuningi okusaketshezi.
Ukunyakazisa umzimba
“okuningi kune/okuncane kune”
Izinhlobo zezitsha ngokwezimo
-- Ukusebenzisa isitsha esisodwa njengesikali esilinganisiwe isib.inkomishi yeyogadi,Nika nobungako obehlukene.
abafundi izinhlobo ezahlukene zezitsha.
-- Yenza abafundi ba:
-- Thola ukuthi yiziphi izitsha ezimumathe “okuningi”okumumethe “okuncane” kunesikali
esilinganisiwe njenge inkomishi yeyogadi.yisiphi isitsha esimumatha okuningi?Yisiphi Inkomishi yeyogadi
isitsha esimumatha kancane? Nika abafundiisipuni nebhakede elinesihlabathi nesipuni
esizokukha isihlabathi sifakwe emakini
Yenza abafundi ba:
Ibhakede lesihlabathi
-- Bala ukuthi zingaki izipuni zesihlabathi ezingagcwalisa inkomishi. Ucwaningo
lungenziwa lube lukhunyana ngokusebenzisa izitsha eziningi isib.inkomishi, ingilazi inkomishi
yeplastiki nebhodlela elincane.
isipuni
-- Yenza lomsebenzi ngokusebenzisa izinkomishi.
187 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 26
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
188
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
esibekelwe
3.1 Ukuchaza into eyodwa noma ngaphezulu enhlangothi ntathu 3-D nobudlelwano bazo Ibhodi lamaphekisi kumfundi ngamunye Usuku olu -1
noma ngamaqembu
Isikhundla indawo • Izikhundla zezinto ezimbili noma ngaphezulu zinobudlelwano obunjani kwenye
nokubukeka nenye nakuyona Amakhadi anaphethini adwetshwe kuwo.
kwayo
Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D
Izibalo IBANGA R
Ukusebenzisa ibhodi lamaphekisi:
Okokuqala yenzaumfundi asebenzise isandla sangakwesokudla bese kulandela leso
sangakwesokunxelebese besebenzisa zombili kanyekanye ukubeka amaphekisi ebhodini.
-- Uthisha utshela abafundi ukuthi abekwa kuphi amaphekisi.isib.
emgqeni ophezulu
emgqeni ongezansi
ngasengxenyeni yesokunxele
ngasengxenyeni yesokudla
phakathi nendawo
Yenzaabafundi ba:
-- Benza izimo ebhodini lamaphekisi amaphekisi anombala.
-- Uthisha wenza iphethini elula ebhodini lamaphekisi akhe bese abafundi bekopisha
iphethini yakhe kumabhodi abo.
-- Abafundi bakopisha iphethini isuselwa ekhadini elinephethini edwetshwe kulo.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 27
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Amanothi
isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
Acacisayo
1.1 • Ukwethulwa kokuqonda inombolo-7 Usuku olu -1
Bala izinto Ukukhuluma: Ukubala izinto ufike ku-7 nsukuzonke.
Ukubala uya phambili nokubala uye emmva ufike ku-7. Imilolozelo namaculo ezinombolo
Ukubala okusakuhuba 1-10
Ukugcizelela ukubala ngezikhundla:
Isha upakisha izinto ezi-3 emgqeni.ukhomba into eyodwa ngesikhathi ebala
owokuqala,owesibili owesithathu,owesine.
Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa”
Shaya ihlombe izikhathi eziningi …. IMA
Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-7
Amabhola ngephepha
Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elibe liningi /mncane
Obhasikidi
Ukunyakazisa umzimba
-- Uthisha uhlukanisa ikilasi ngamaqembu.Unika iqembu ngalinye amabhola ayi-7 enziwe
ngamaphepha.
-- Yenza abafundi baphonse amabhola kubhasikidi. Abafundi babala bephimisela
ngesikhathi bephonsa amabhola.
-- Bala izikhawu uthsha eshaya phezu kwetafula bese bemlingisa.
-- Ukubala ulandela isigqi esezitebhisi esijwayelekile ngesikhathi abafundi behamba behla
ngezitebhisi/ilele bekheleza bengena bephuma kumahula hubhu.
-- Beshaya ngezinyawo belandela leso sigqi esijwayelekile.
189 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 27
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
190
Amanothi
isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
Acacisayo
1.1 Ukusebenzisa izinto ezphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D
Bala izinto Uthisha ubeka inqwaba yamabhuloki okwakha phansi phakathi nendawo. Ubanika umyalelo Amabhuloki okwakha noma amabhuloki
njengo; eLego
-- Thatha amabhuloki ama-3 enqwabeni.
Izibalo IBANGA R
-- Thatha amabhuloki ama-4 enqwabeni bese ubuyisela amabili emumva njll
-- Uthisha ubeka inqwaba yezinto phezu kwetafula.Yenza abafundi baqagele ukuthi zingaki
izinto ezisenqwabeni. Abawabale uma sebeqagelile.
-- Ukuthuthukisa ukuqaphela ukgcina kwezinombolo ngokutshela abafundi bapakishe izinto
kokubala eziyisikhombisa noma ngabe iyiphi intongezindlela ezifanele. Isib.
Ngesikhathi bebala, inani lezinto aliphazamisekile ubungako bazo noma isikhundla noma
kuyizinto ezifanayo. Isibonelo:
-- Ukuhlela izinkinobho ezi-7, amapensela ayi-7, amahula hubhu ayi-7, abafundi abayi-7 njll.
-- Ukubala ngezindlela ezehlukene isib. zibale zihlukaziwe,ziqoqelwe ndawonye,uzibeke
emgqeni noma zipakishwe.
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D
Masidlale umdlalo:
-- Uthisha uyadweba noma unamathelisa izithombeengxenyeni eyodwa yekhadi nokudweba
inani lamachashazi ngakwenye ingxenye yekhadi ufaka izinombolo 1 kuya-7 (yenza
amasethi ambalwa)
-- Uvezela umfundi ikhadi lesethi elilodwa. Amasethi ambalwa ezithombe,
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
amachashazi nezimpawu zezinombolo
-- Abafundi babala inani lezithombe ekhadini
kusuka ku-1-7
-- Liphendule ikhadi ngakwenye inxenye bese ubala inani lamachashazi.
-- Uthisha uphakamisa elinye lamakhadi elinamachashazi
-- Abafundi baqondanisa amakhadi abo nenani lamachashazi kathisha.
sezinto
-- Uthisha uphakamisa isethi lamakhadi elinezimpawu zezinombolo.
ezi- 7
7
-- Abafundi baqondanisa amakhadi namakhadi ezimpawu zezinombolo kathisha.
-- Umfundi ophethe ikhadi elifanele uyasukuma bese ebala inani lezithombe
ngokokusakuhuba
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 27
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Amanothi
isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
Acacisayo
1.13 • Ukuxazulula izinkinga ngokukhuluma ezinikeziwe ngokuhlanganisa nokususa Usuku olu-1
Ukuhlanganisa ezifaka inombolo-7
nokususa
Ukukhuluma: Ukubala izinto ufike ku-7 nsukuzonke.
Ukubala uya phambili nokubala uye emmva ufike ku-7.
Amaculo nemilolozelo ezinombolo
Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa”
Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA
Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya ihlombe izikhathi ezi-7
Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elibe liningi /mncane
1.6 Ukusebenzisa umzimba
0 1 2 3 4 5 6 7
Amasu -- Ukusebenzisa ilele lezinombolo lilele phansi (okuvundlile)
okuxazulula
-- Ngasosonke isikhathi qala ngo-0. Bala ngesikhathi unyakaza.
izinkinga
Uthisha ubuza abafundi:
-- Iyiphi inombolo elele phakathi kuka-4 no-6? Abafundi bazijwayeza ukusebenzisa ilele
lezinombolo.
-- Yiziphi izinombolo ezilele phakathi kuka-2 no-5?
-- Ngokubona kwakho yenza abafundi bazi inombolo-7 ngokusebenzisa imizimba yabo Ubuhlalu noma izinto zokubala
benyakaza.
Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi mbili - 3-D
Nika umfundi ngamunye ubuhlalu obu-7 noma izinto zokubala
Buza imibuzo njenga;
-- Susa into yokubala-1 kwenye ingxenye (ngokwesinxele).Uma sengeza ngenye into
yokubala uyisa ngakwesokunxele, sezingaki esinazo manje?
-- 1 no 1→2 (uthisha uthi: 1 no 1 kwenza 2) Izinto zokubala
-- Susa izinto zokubala-4 ngakwesokunxele. Uma sengeza ngoku-2 ngaphezulu ukusa
ngakwesokunxele, kungaki esinakho?
-- 4 no 2→6
-- Unezinto zokubala ezi-5 bese ususa ezi-2, zingaki ezisele?
191 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 27
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
192
Amanothi
isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
Acacisayo
1.11 • Bona bese ukhomba imali engamaphepha yase Ningizimu Afrika Usuku olu-1
Imali -- Ukusebenzisa imali yamaphepha isib.. R10, R20, R50, R100, R200 Izibonelo zemali yangempela
yamaphepha R10, R20 no R50 (noma
-- Yenza abafundi bazu umehluko wezithombe zezilwane ezisemalini yamaphepha
imali yokudlala)
Izibalo IBANGA R
-- Ukwenza samdlalo ngemali ekhoneni lendlu.
1.9 • Ukuxazulula izinkinga zezibalo zamagama Ukukhuluma ngokwesimo (izibalo Usuku olu -1
zengxoxo) ezifaka;
Ukwenza amaqoqo
nokwabelana -- Ukwabelana okulinganayo,
Khetha owodwa
okuholela
-- Amaqoqo ezinombolo eziphelele kanye noma emibili
ekuhlukaniseni
imisebenzi
-- Nezimpendulo ezinezinsalela ufike-7
yokunyakazisa
Ukukhuluma: ukubala izinto ufike ku-7 nsukuzonke umzimba ngezinto
eziphathekayo
Ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-7
nezimo nezithombe.
Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa”
Amaculo nemilolozelo ezinombolo
Shaya ihlombe izikhathi eziningi …. IMA
Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya ihlombe izikhathi ezi-6
Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elibe liningi /mncane
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 27
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Amanothi
isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
Acacisayo
1.9 Ukunyakazisa umzimba
Ukwenza amaqoqo Ukwakha amaqembu usebenzisa abafundi:
nokwabelana
Izibonelo: Ukusebenzisa izinsiza ezahlukene
okuholela
ukukunika imiqondo ehlukene
ekuhlukaniseni 1. Yenza abafundi bakhe amaqembu nga-2, 3, 4, 5 ne 6.Bala ukuthi Bangaki eqenjini.
ukuyisebenzisa kumqhinga ahlukene
2. Dweba izimo ezinkulu ngezinto eziphathekayo noma esihlabathini.Abafundi bakha
iqembu isib. abafundi aba-4ngaphakathi esimweni.
Izinto zokucaca noma amatafula nezitulo.
3. Ngesikhathi sokudla uthisha uthi.”Ningahamba ngamaqembu nga-4 ukuyogeza
izandla”kunokuba athi “abafundi abane Bangahamba bayogeza izandla”
4. Khetha abafundi aba-7 usebenzisa umlolozelo wezinombolo
5. Yenza abafundi benze sengathi bayizinyoni bese benza ”okusasihlahla” besebenzisa
into aBangacaca kuyo ngaphandle noma izitulo namatafula ngaphakathi
6. Uthisha uthuma izinyoni ezi-2 (esihlahleni” (abafundi aba-2 bacaca kulokho
abakunikiwe). Kwalandela enye inyoni yaya esihlahleni.”Zingaki izinyoni ezisesihlahleni
manje, zingaki izinyoni ezisele phansi?.
7. Phinda lomsebenzi kuwo wonke amaqembu usebenzisa izinombolo-1 kuya ku 7
Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Izinto zokubala
Izibonelo:
1. Uthisha unika abafundi izinto zokubala.Yenza abafundi bakhe amasethi ezinto Iphepha nekhilayoni lomfundi ngamunye
zokubala nga-4 isethiYenza abafundi bakhe amasethi ezinto zokubala nga-3
izinto zokubala
isethi”Zingaki izintozokubala onazo esethini elisha?
2. Abafundi mabadwebe izindilinga ezmbili ephepheni.Umyalelo ophuma kuthisha,
abafundi bapakisha izinto zokubala ngamasethi amabili kwenye isethi kube kuningi
kunenye. Buza imibuzo njenga;Yiliphi isethi elinokuningi/nokuncane?
193 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 27
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
194
Amanothi
isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza ezinconyiwe
Acacisayo
4.4 Ukuqhathanisa nokuhlela izinto eziphathekayo usebenzisa amagama afanele Amanzi (ngesikhathi sokudlala ngamanzi) Izinsuku 2
ukuchaza: nangesihlabathi (ngesikhathi sokudlala
Umthamo/
a) umthamo ngesihlabathi endaweni yesihlabathi)
okumumwethwe
izindawo ezifanele zokuthuthukisa Ungakhetha
b) akunalutho, kugcwele, kungaphansi, kungaphezulu,okuningi, okuncane umthamo. imisebenzi embili
Izibalo IBANGA R
• Ukugcizelela ulwazi olutholwe esontweni lesi-26 ukufaka umthamo Amaculo nemilolozelo yezinombolo noma emithathu
Ukukhuluma: Ukubala izinto ufike ku-7 nsukuzonke
Ukubala uya phambili nokubali uye emumva ufike ku-7.
Ukubala ngokokusakuhuba 1-10
Ukugxilisa ulwazi “lokuningi” no “kumbalwa”
Shaya ihlombe izikhathi eziningi …. IMA Izinhlobo zezitsha ezahlukene
Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya iihlombe izikhati ezi-6 ngokwezimo nangobungako
Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elibe liningi /mncane
Ukunyakazisa umzimba
Yenza abafundi ba:
-- Lungisa izitsha ezimbili noma ezintathu ezingenalutho ezehlukene umthamo ongafani. inkomishi
Ngamanye amagama isiphi isitsha esizomumatha okuningi noma okuncane? Abafundi
bazohlola ukuqagela kwabo ngokuthela amanzi ngezinkomishi ezitsheni ezingenalutho
bese bebala ukuthi yisiphi isitsha esimumatha amankomishi amaningi noma
amancane.Yandisa inani lezitsha ezingenalutho ezizokwenza kube lukhunyana. .
-- Abafundi Bangasebenzisa inkomishi njengesikali bese becaBanga ukuthi mangaki inkomishi
amankomishi erayisi noma ubhontshisi noma isihlabathi eesizosetshenziswa irayisi
ukugcwalisa lezozitsha ezingenhla.
ubhontshisi
-- Hlela izitsha ezifanayo (isib, amabhakede endaweni yesihlabathi) kusukela kwesincane
kuya kwesikhulu. amabhakede anobungako obehlukene
endaweni yesihlabathi
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Nika abafundi izinhlobo zezitsha ezahlukene (ubungako nezimo ezahlukene) bese
ubuza imibuzo enjenga;
o “Yisiphi kulezizitsha uma ucaBanga, esingamumatha isihlabathi/amanzi amaningi?
o Qagela uma uthela amanzi kwesinye isitsha ubuye uwathele kwesinye, azokwazi izinhlobo zezitsha ezehlukene ngezimo
yini ukusigcwala?” nobungako
-- Yenza abafundi bazitholele ukuthi kwenzakalani uma isitsha sithelwa amanzi amanzi
angagcweli bese uphonsa izinto ezincane isib.faka izinto ezilula ezihlanzekile, isihlabathi
amabhuloki eLego, amabhuloki eplastiki. Abafundi bazokujabulela ukudlala umdlalo
izinto njengezinto ezilula ezihlanzekile,
wokuqagela lapho ukuthi isiphi isitsha esimumatha okuningi bese bebheka ukuthi ubani
amabhuloki eLego,amabhuloki eplastiki.
ophumelele waqagela kahle.(uthisha uyasho ukuthi izinto ezintantayo angeke ziholele
ekuphakameni kwamanzi.)
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe:
Isonto 28
Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.1 • Gcizelela ulwazi olutholakele olufaka izinombolo ukufika koku 7 Usuku olulodawa
Bala izinto Okukhuluma: Bala izinto zansukuzonke ukufika koku 7.
Bala uya phambili ubuye uye emumva ukufika koku 7.
Ukugcizelela ulwazi olukhuluma “ngokuningi” “nokumbalwa”. Imilolozelo namaculo ezinombolo
Shayani izandla zenu izikhathi eziningi ...... IMA
Shayani izandla zenu izikhathi kambalwa / kancane ....Uthisha ushaya izandla ukofika
ezikhathi eziyi 7.
Buza umbuzo obuza ukuthi uzushaye kaningi / kambalwa.
Ukusebenza ngomzimba Izimpawu zezinombolo ezikumakhadi
ezinezinombolo 1 ukufika koku 7.
-- Abafundi ababili babizelwa phambili bese bebamba uphawu lwenombolo ehambisana
nabo.
-- Kubizwa omunye futhi umfundi .abanye abafundi bayababala bese oyedwa wabo
ebemba inombolo ewu 3..
-- Baqhubeka baze bafike kwabayisi 7 abame phambili. .
Ukusebenzisa Izinto ezinezimo ezinhlangothintathu
-- Beka amathini awu 7 emugqeni ,isibonelo:
Amathini ayi 7 anezinombolo
ezinamatheliswe kuzo.
1 2 3 4 5 6 7
o Iznhlamvu zembewu namatshe.
n
-- Abafundi bafaka uhlamvu /itshe ethinini lokuqala ,ezimbili kwelesibili; ezintathu
kwelesthathu baqhubeka
c baze baqede onke amathini. Bafaka izinhlamvu
ngangezinombolo ezibhalwe ngaphandle emathinini.
r Amkhrayoni nemagi.
-- Thatha amakhrayoni agcwala isandla (aphakathi kwawu 10 kuya kwawu 15) bese
e
bezifaka emagini Tshela abafundi ukuba baqagele ukuthi mangaki. Akuxoxwe
izimpendulo zabo. t
-- Khombisa ukuthi abalwa
e
kanjani ngokukhipha eyodwa ngesikhathi uwabeke
ngomugqa. u
195 s Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe:
Isonto 28
Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
196
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.3 • Bona izimpawu zezinombolo namagama ezinombolo ezifika koku 7. Usuku olu-1
Izimpawu Ukusebenzisa izimo ezisamifanekiso ezinhlangothintatu nezithombe
namagama
Dlala umdlalo:
ezinombolo
Izibalo IBANGA R
-- Abafundi bahlala benze indilinga. Beka ikhadi lenombolo libheke phansi phambi
komfundi ngamunye. (kungaba uphawu lwenombolo, igama lenombolo, ikhadi
lamachashazi noma ikhadi elinesithombe elinezinombolo 1 kuya 7)
-- Tshela abafundi ukuthi badlulise ikhadi komunye umfundi ngokulishushulizisa libheke Isithombe
sezinto isikhombisa
phansi/kukhaphethi ezi- 7
-- Abafundi basho: “ inombolo eymfihlo, inombolo eyimfihlo, kungaba iyiphi? Awuthi
ngilunguze”
-- Abafundi balunguza amakhadi abo.
-- Uthisha uphakamisa ikhadi lakhe lenombolo.
-- Umfundi onekhadi elifana nelikathisha uphakamisa elakhe athi: “ngizophakamisa
kakhulu ikhadi lami khona wonke umuntu ezolibona”.
3.2 Yakha izinto ezinhlangothintathu usebenzisa izinto eziphathekayo “izimo eziLogi” amabhuloki amakhono Usuku olu -1
kuyaqhutshekwa
Izinto • Kopela ukwakha okudwetshiwe noma ekhadini lesithombe “amabhuloki asebenzisa umqondo”
ezinhlangothi
Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Izinto okhwakha.
ntathu (3-D)
-- Umfundi wakha isakhiwo esifanayo nokudwetshiwe noma okusesithombeni. Ibhodi lamaphegi
-- Kopisha okudwetshwe ngokufanayo nokusesithombeni usebenzisa ibhodi lamaphegi.
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D
Qhubela lomsebenzi ebucikweni obubonakalayo.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Nikeza umfundi ngamunye iphepha elinezindilinga ezinhlobonhlobo ezinkulu
nezincane, onxantathu nezikwele.
Izinhlobonhlobo zezindilinga ezinkulu
Yenza abafundi: nezincane, onxantathu nezikwele
ezisephepheni.
-- Sika izimo wakhe izakhiwo ezi 2-D ephepheni bese uzinamathisela.
Izikele, iglu
-- Hlobisa izithombe ngemidwebo.
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe:
Isonto 28
Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe
esilinganisiwe
3.4 • Ukuthuthukisa ikhono lokunqamula phakathi nendawo Ukubobona umugqa
ohlukanisa kabilili
Okufana nse Ukunyakazisa umzimba
ngokulinganayo
nxazombili
Yenza abafundi ba: kufane ncimishi
kuwena uqobo
-- Bheka ulwazi olutholakale ngokwedlule; thinta amalunga omzimba ahlukene
nakuloko
ngokuyalelwa.Dlala “USimon uthi: thinta i….. yakho”
Umdlalo: “USimon uthi, thinta i….yakho” okukuzungezile
-- Nika imiyalelo elula lapho abafundi bezothinta imigqa yabo ephakathi nendawo efana
Ukunqamula
ne: thinta idolo lakho ngekhala lakho. Thinta ihlombe lakho ngendlebe yakho. Thinta
umugqa ophakathi
idolo lakho lesinxele ngonyawo lwakho lwesidla. Tthinta idololwane yakho ngesandla
nendawo
sakho njll.
Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Abafundi abadweba ebhodini
Yenza abafundi ba:
-- Dweba indilinga enkulu ebhodini.
-- Dweba umugqa oqondile ebhodini. Qinisekisa ukuthi umfundi unqamula umugqa
wakhe ophakathi nendawo.
-- Ebhodini dweba umugqa osuka echashazinini uya kwelinye ichashazi elikude nalo.
-- Dweba inombolo eyisishiyagalombili ivundle ebhodini. Sebenzisa iminyakazo emkhulu
ukuqinisekisa ukuthi umfundi unqamula umugqa wakhe ophakathi nendawo.
(Umfundi usebenzisa zombili izandla zakhe sekudla nesobunxele)
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D
Sebenzisa kuhlangane nobuciko obubonakaIayo Iphephandaba elinamakhasi amabili
umfundi ngamunye
Yenza abafundi:
Upende nebhulashi
-- Penda ephephandabeni elinamakhasi amabili kusuka kwesokunxele kuya kwesokudla.
197 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe:
Isonto 28
Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
198
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe
esilinganisiwe
4.3 Ukuqhathanisa nokuhlela izinto eziphathekayo usebenzisa amagama afanele 1 usuku
ukuchaza:
Isisindo
Isisindo Isib. Kulula, kuyasinda, kulula kakhudlwana, kusinda kakhudlwana
• Yethula ulwazi olusha uluzofundwa lesisindo
Izibalo IBANGA R
Linganisa isisindo ukuthola ukuthi into isinda kangakanani.
Khetha imisebenzi
Ukunyakazisa umzimba emibili noma
emithathu
Yenza abafundi baqagele isisindo sezinto:
3-D izinto ezinesisindo kanye
-- Bamba lezinto ezilandelayo, eyodwa esandleni esisodwa ukuqagela ukuthi iyiphi nesilinganiso esehlukene isib.
esinda kakhudlwana nokuthi iyiphi elula kakhudlwana. Isib. Amabhuloki kaLego, amathoyizi,
amabhuloki okwakha, amathini, nezitsha
o Itshe nebhuloki lokwakha.
njll.
o Ithoyizi lemoto kapulasitioki nethoyizi lemoto kathayela.
o Ithini lekhofi nerola lephepha lasendlini yangasese.
o Ibhola elikhulu lenjoloba nebhola lomphebezo.
Isikali sokuzimelela
Abafundi bajwayele ukubuka into enkulu njengento esindayo uma kuthiwa abaqagele ukuthi
iyiphi esindakakhudlwana phakathi kwezinto ezimbili. Ungazakhela esakho isikali:
-- Yethula isikali sokuzimelela isib. Kala into ukubona ukuthi imuphi umfundi osho -- Kumele uthole ikhothenga yeplastiki,
okuyikho. -- Izitsha ezimbili zebhotela noma
-- Buza imibuzo efana nokuthi: iyiphi into esinda kakhudlwana/ elula kakhudlwana? Yenza amabhodlela eplastiki esiphuzo
abafundi bathole into ekilasini abacaBanga ukuthi iyona esinda kakhudlwana/ noma nentambo.
elula kakhudlwana ukunento abayikalile. -- Vula izimbobo ezimbili ziphambane
-- Sicgine sikhona isikali sokuzimelela nangesikhatrhi sokudlala okukhululekile khona esitsheni noma ebhodleleni
abafundi bezoqhubeka nokwenza imisebenzi yokulinganisa. -- Bophela lesositsha/amabhodlela
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Beka isikali sokuzimelela “ekhoneni lendlu” khona abafundi bezobona ukuthi mangaki ekhothengeni ngentambo – usunaso
amabhuloki kaLego anesisindo esilingana, isibonelo , nese apula. isikali
-- Lengisa ikhothenga esipikilini noma
ehukwini sebengaqala ukukala izinto
–
-- Batshengisa abafundi ukuthi
ikhothenga kumele ibe sesimeni
sokuzimelela macala onke
ngaphambi kokukala.
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe:
Isonto 29
Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30(okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.1 • Ukugcizelela ulwazi abaluthole befunda izinombolo oku 1 -7 Usuku olu -1
Bala izinto Okukhulunywayol: Ukubala izinto zansukuzonke ukuyofika koku 7.
Ukubala uya phambili nasemumva ukufika koku 7.
Ukubala okusakuhuba ukusuka koku 1 – 10. Imilolozelo yezinombolo namaculo
Ukugcizelela ulwazi olukhuluma “ngokuningi” “nokumbalwa”.
Shayani izandla zenu izikhathi eziningi ......IMA
Shayani izandla zenu izikhathi kambalwa / kancane ....Uthisha ushaya izandla ukofika
ezikhathi eziyi 7.
Buza umbuzo obuza ukuthi uzushaye kaningi / kambalwa.
Izinto eziphathekayo zisetshenziswa ukwakha izinto ezi3-D
Abantwana abanze lokhu:
-- Qoqa izinti .Azigcinwe eklasini ukuzisetshenziswa futhi ..
-- Ukusetshenziswa kwezinti. Isibonelo: ukubhala izimpawu zezinombolo njengo 5 Izinti
njengoba kubhalwe ngezansi. l.
noma noma njll.
Abantwana abanze lokhu: Izithombe namaflashikhadi
anamachashaza asuka kweli 1 ukuya
-- Sebenzisa iqoqo lamakhadi anezinamba ukusuka koku 1 kuya koku 7.
kwayi 7
-- Dweba inamba yezinto ezishiwo uthisha ngokumyalelo wenombolo. Isibonelo: dweba
Izimpawu zezinombolo namagama
izindilinga ezimbili.
ezinombolo ezikuma flashikhadi
-- Bala ngakunye uqhubeke usukela enombolweni oyinikiwe . isibonelo: uthisha akasho ayizinambolo ezisuka koku 1 kuya 7.
inombolo abafundi baqale kuyo ukubala njengo 3 abafundi ababale baqhubeke basho Isibinelo:
okune, okuhlanu,njll
Isithombe
-- Ngesikhathi sekhefu uthisha akabuze ukuthi: Bangaki abafundi abazodla izinkwa sezinto isikhombisa
ezinsundu? Babgaki abazodla izinkwa ezimhlophe ?ingabe abafundi abaningi badle ezi- 7
isinkwa esimhlophe? Isiphi isinkwa esidliwe kakhulu /nakancane?
199 -- Uthisha ubeka izinto zibe inqwaba phezu keatafula abafundi abqagele /bahlawumbisele Iphepha namakhrayoni
ukuthi zingaki bese bezibala kamumva.
Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe:
Isonto 29
Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30(okungenani ka 5 ngesonto)
200
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.3 • Bona uphawu lwenombolo negama lenombolo efaka oku 1 kuya koku 7 Usuku olu -1
Izimpawu okukhulunywayo: Ukubala izinto zansukuzonke ukuyofika koku 7.
namagama Ukubala uya phambili nasemumva ukufika koku 7.
ezinombolo Ukugcizelela ulwazi olukhuluma “ngokuningi” “nokumbalwa”. Amaculo ezinombolo nemilolozelo
Izibalo IBANGA R
Shayani izandla zenu izikhathi eziningi ...... IMA
Shayani izandla zenu izikhathi kambalwa / kancane ....Uthisha ushaya izandla ukofika 3 5 2
ezikhathi eziyi 7.
Buza umbuzo obuza ukuthi uzushaye kaningi / kambalwa.
Ukusebenzisa umzimba Izinombolo ezinkulu ezikumakhadi
-- Beka inombolo ebhalwe ekhadini ngaphakathi eklasini nomangaphandle endaweni
yokudlala.
Imiqhele mayanele bonke abafundi
-- Uthisha ubiza inombolo esendaweni ethile ebizwa “ngenombolo yezwe” abafundi ngamunye abe neyakhe
abaphethe izinombolo babizwa ngenkosi noma ngenkosazana bese bethweswa
umqhele owenziwe ngekhadibhodi.elibhalwe izinombolo ngokugqamile.
-- Tshela abafundi imiyalelo efana nokuthi: 1 6
o Bonke abagqoke okubomvu abagxumele ku 2. 4
o Bonke abafundi abanezinwele ezinde abahambe ngamazonzwane baye koku 6.
Ukusebenzisa Izinto ezinezimo ezinhlangothmbili noma izithombe
Abafundi abenze lokhu: Amaphepha namakhrayoni
-- Dweba inombolo enganachashaza ulandela imiyalelo kathisha. Isibonelo: dweba
amachashazi amabili phinda ngezinombolo ukusuka ku 1 kuya ku 7.
Amakhadi angaphezu kwelilodwa
-- Yiba nezinqwaba zezinombolo nezimpawu zazo ezilungisiwe .nika ingane ngayinye eliyizinombolo u 1-7. Isibonelo:
ikhadi. Uthisha uphakamisa ikhadi bese eyalela abafundi abanalawo makhadi
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
bawaphakamise
-- Isiphakamiso: nika abafundi ithuba lokwenza abo amakhadi.
-- Dlala umdlalo wamakhadi wokuqondanisa inombolo ewphawu neyigama
Isithombe
sezinto isikhombisa
ezi- 7
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe:
Isonto 29
Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30(okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe
esilinganisiwe
1.7 • Ukuxazulula izibalo ezihlanganisayo nezisusayo ezinezimpendulo ezifika koku 7 Usuku olu -1
Ukuhlanganisa Ukukhuluma: ukubala izinto zansukuzonke ukufika koku 7:
nokususa
Ukubala uya phambili nasemumva ukufika koku 7. Amaculo ezinombolo nemilolozelo
Ukugcizelela ulwazi olukhuluma “ngokuningi” “nokumbalwa”.
Shayani izandla zenu izikhathi eziningi ...... IMA
Shayani izandla zenu izikhathi kambalwa / kancane ....Uthisha ushaya izandla ukofika
ezikhathi eziyi 7.
Buza umbuzo obuza ukuthi uzushaye kaningi / kambalwa.
Ukusebenzisa umzimba
-- Bheka isonto 24 no 27 ukuthola imiqondo nolwazi. .
-- Sebenzisa ulwazi onalo nomqondo wakho ukwenza abufundi bazi ngobungako
benombolo isi -7 besebenzisa imizimba yabo.
Ukusebenzisa izinto ezinezimo ezinhlangothintathu 3-D noma izithombe
Izinto zokubala
-- Bheka isonto 24 no 7
-- Sebenzisa ulwazi onalo nomqondo wakho ukwenza abufundi bazi ngobungako
benombolo isi -7 besebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothintathu 3-D.
201 Izibalo IBANGA R
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe:
Isonto 29
Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30(okungenani ka 5 ngesonto)
202
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe
esilinganisiwe
3.1 Ukulandela izinkomba ukunyakaza eklasini
Isikhundla, isimo • Ukukhulisa ulwazi lwezinkomba ngokusebenzisa imicibisholo esefleshikhadi Usuku olu -1
nokubukeka neshdi elinemicisholo.
kwento
Ukusebenzisa umzimba
Izibalo IBANGA R
Abafundi abahambe belandela izinkomba ezahlukene
-- Abaye emnyango , ,
Ibhodi lokubhala
-- Abaye ewindini ,
-- Ekhoneni elihlala izincwadi njll.
Ukusebenzisa Izinto ezinezimo ezinhlangothintathu 3-D
Abafundi abenze lokhu:
-- Dweba into evundlile yakha isi 8 ebhodini lokubhala. Qiniseka ukuthi yonke imigqa
idlula phakathi nendawo. Isibonelo:
Ukusebenzisa imifanekiso noma izithombe izimo ezinhlangothimbili 2-D Amaflashikhadianomcibisholo owodwa.
Phendula ifleshikhadi ibheke ezindaweni
Abafundi ngabodwana noma ngamaqenjana abo benza lokhu
nasezinkombeni ezahlukene.
-- Babuka ifleshikhadi banyakazise izingalo zabo ngokweonkomba komcibisholo bebe
besho ukuthi babhekekuphi.isibonelo: uma ingalo iya kwesokudla uyasho.
Ishadi lemicibisholo (iposta enezinkomba
-- Ukunyakaza uya phezulu naphansi abafundi Bangasebenzisa izingalo zabo.
ezibheke ezindaweni ezahlukene.)
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Isimo inkomba ngomcibisholo eshadini.
-- Ukunamathisela imidwebo yezinyawo ebonisa umnyango.
Ulimi namagama:
Phezulu/phansi; ngaphakathi/ngaphandle; ngaphezulu/ngaphansi phambili/ngemumva
ngaphezu kwe/ngaphansi kwe; kwelinye icala; ecaleni elilodwa; ngakwesokudla;
ngakwesokunxele; njll
Isikhathi sokufunda esihakanyisiwe:
Isonto 29
Umsebenzi kathisha olungiselelwe iklasi, uthatha imizuzu okungenani engama 30(okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsizakufubdisa ezinconyiwe
esilinganisiwe
4.3 • Ukugcizelela ulwazi olufundwe esintweni 28olufaka isisindo: Okulula / Usuku olu -1
okusindayo
Isisindo
Ukusebenzisa umzimba
Abafundi abenze lokhu: :
-- Abaqhathanise izisindo zezitsha ezintathu kuya kwezinhlanu ezifanayo.
Isibonelo(amagremu awu 400 amathini angenalutho) bawafaka isihlabathi
esingalingani ukuze izisindo zingafani. Amathini angenalutho awubungako obulinganayo.
-- Abeke ngokulandelana uqale kwelilula ukofika kwelisinda kunawo wonke.
Abeke esilinganisweni sokuzimelela , lokhu kungenza ukwazi ukubona ukuthi
abafundi bakale kahle.
-- Isincomo:
Hlola ngokukala ukuthi mangaki amawashela angalilganisa isilinganiso abe
nesisindo esilinganayo.
Uthisha ubeka izinto ezinesisindo esingafani ezitsheni ezivalekile ezifanayo. Isilinganiso sokuzimelala
Isibonelo: izitsha zemajarini ezimbili, esisodwa sifakwe ibhulokhi esinye ibhola
lethenisi.
Abafundi abenze lokhu: Izinto ezingamabhuloki
-- Abezwe umehluko phakathi kwezisindoezimbili bese beqagela ukuthi ikuphi Izinto ezahlukahlukene ngesisindo ezifana
okulula kakhulu nokusinda kakhulu. amabhawoti / amawashela noma izipikili.
-- Ukusebensisa isilinganiso sokuzimelela ukuthola isisindo sangempela. izitsha zemajarini ezimbili, esisodwa sifakwe
ibhulokhi esinye ibhola lethenisi.
-- Tshela abafundi bathole izinto eklasini ezinesisindo esilinganayo.
Isihlabathi sokudlala namanzi okudlala izindawo ezimqoka okumele
zisetshenziswe ukugcizelela ulwazi olufana nolimi lokulula/ okusindayo/okusinda
kakhulu njll usebenzisa izilinganiso zezitsha ezinobungako obungafani., Isihlabathi sokudlala .
isilinganiso sokuzimelela, isihlabathi esimanzi nesomile.
Indishi yamanzi okudlala isitsha noma umsele.
Qikelela: hlala nafundi uma ukhuluma nixoxa futhi uchaza okuthile.
203 Izibalo IBANGA R
Isonto 30 Sebenzisa isonto30 ukubhekelela ulwazi olusele nezindawo zokufunda ezinezinkinga.
Ulwazi isihloko Izinga Lokuhlola
204 Izinombolo, 1.1 Qagela bese ubala sakuhuba ukufika ku 7(amaculo ezinombolo nemelolozelo ukwandisa ulwazi)
izimpawu Ukubala uya emumva naphambili (1-7)
Ukubala izinto
nobudlelwano bazo
Ukwazi ukuthi ihlombe kuyiphi inimbolo eningi noma encane.
Ukubona izinombolo esimweni esijwayelekile.Isibonelo iminyaka yabo, irejista,njll(uphinde uhlole futhi)
Ukubona izithombe zezinombolo izithombe namakhadi anamachashaza ukufika enombolweni e ngoku 7.
Izibalo IBANGA R
Ukwazi izimpawu zezinombolo oku 5, 6,7
Ukubona igama lenombolo okuhlanu, okuyisithupha nokuyisikhombisa
Ukuhlukanisa phakathi kokuningi ,okuncane nokulinganayo ukufika kokuyisikhombisa (7)
Ukubona imibala nezilwane ezahlukahlukene ezisemalini yamaphepha yaseNingizimu Afrika.
1.6 Usebenzisa izinto eziphathekayo.
amaqhinga okuxazulula izinkinga Ukuchaza ukucaBanga kwakhe ngamagama nangezithombe nangokwenza imidwebo nangokusebenzisa
izinto zokubala eziphathekayo.
1.7/ 1.13 Ukuhlanganisa nokususa Ukuxazulula izinkinga zezibalo zokuhlanganisa nezikususa ngokukhuluma ukuyofika kokuyi 7
Amaphethini 2.1 Kopisha , wandise bese akha amaphethini akhe esebenzisa izithombe.
nokuxhumana
amaphethini asazibalomdwebo.
Indawo nesimo 3.1 isikhundla , isimo nokubukeka kwento. Ukwazi isikhundla sezinto ezimbili nangaphezulu esinye kwesiye. Isibonelo: ngaphambili,
(ijiyometri) ngemumva,ngaphezulu,kwi, ngaphansi, ngezansi, eduze, njll.
Ukwenza imiyalelo esebhodini lamaphekisi
Ukwazi izinkomba eshadini lemicibisholo
3.2 izinto ezi 3-D Ukwakha kususelwa esibonelweni esinikiwe
Kopisha okwakhiwe kokudwetshiwe nama esithombeni ezingamakhadi. .
3.3 izimo ezi 2-D Ukwakha iphazili okungenani enezingcezu eziyi 18.
Ukubona, ukukhomba nokusho izikwele
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Ukuqonda ukuhambisana kwezimo ezifundiwe kuze kube yimanje (ukugcinwa kwesimo)
Isilinganiso 4.2 Ubude Qagela bese ulinganisa ubude bezinto ezehlukene
4.3 Isisindo Ukuqonda ulwazi oluhambisana nolimi lokulula, okusindayo,okusinda kakhudlwana, okulula kakhulu, njll
4.4 Umthamo Ukuqonda ulwazi oluhambisana nolimi lokungenalutho, okugcwele, okuningi kunoku, okuncane kuno, njll
Ukuqokelelwa 5.1Ukuqoqa, uhlele izinto. Ukwazi ukuqoqa ,ahlele, adwebe, afunde bese ebhala phansi ulwazi (ahlaziye) izinto ngokuchazwa
kolwazi 5.2 Ukubeka okumele nokuhlela izinto
eziqoqiwe
5.3 xoxa uthule umbiko ngezinto eziqoqiwe
zahlelwa
ITHEMU 4 YEBanga R
Isonto 31 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
CAPS Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 • Yethula okuchazwa inombolo 8 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma: bala izinto zansukuzoke kufike 8
Bala uye phambili ubuye uye emumva kufike koku-8
Ukubala bephimisa 1-10 Fakela inani lezingoma ngezigqi zokubala.
Yethula ukubala ngakubili kusetshenziswa umlolozelo wezinombolo
Gcizelela izinombolo zesikhundla: Uthisa upakisha izinto ezi- 4 emigqeni. Khomba into kubili, kune, kuyisithupha,
ngayinye uma uyibala okokuqala, okwesibili, okwesithathu nokwesine. kuyisishiyagalombili
Gcizelela ulwazi “ okuningi kanye nokumbalwa” Indoda isesangweni..
Shaya izandla kaningana …..IMA Ithi isemva kwesikhathi;
Shaya izandla kancanyana. Uthisha ushaye kuze kube kayisi 8. kubili, kune, kuyisithupha,
kuyisishiyagalombili
Buza imibuzo ukuthi izandla zishaywe kaningi/kambalwa.
Ukusebenzisa umzimba
Yenza abafundi ba:
-- Bala amagxathu ayisishiyagalombili ngesikhathi ujikeleza ngaphakathi ekilasini:
-- Veza iminwe eyisishiyagalombili 0 1 2 3 4 5 6 7 8
-- Yenza abafundi ba:
-- Ukusebenzisa isitebhisi sezinombolo silele phansi Isethi yamakhadi avezwayo yezimpawu
zezinombolo
-- Qikelela ukuthi abafundi baqala ukubalala besuka koku -0
1 kuya 8.
-- Khomba izimpawu zezinombolo behamba esitebhisini sezinombolo
-- Bahamba bebala amagabelo phezu kwesitebhisi bebebebala belandela isigqi
205 Izibalo IBANGA R
Isonto 31 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
206 Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.3 • Bona izimpawu zezinombolo,Kanye namagama ezinombolo Isethi lezinto 8 ezitholakala ekilasini Usuku olu-1
Izimpawu Ukusebenzisa izinto ezi3-D. Izinto ezisetsheselwa ukubala
namagama
Yenza abafundi ba:
ezinombolo
-- Bala izinto ezisekilasini ufake izinombolo 1 kuya 8
Izibalo IBANGA R
-- Bala izinto zokubala kufike koku- 8
Thuthukisa ukuqaphela kokulondolozwa kwezinombolo ngokwenza abafundi bapakishe 8 izinto zokubalanoma 8 izinto nje
izinto zokubala ngezindlela ezahlukene isib.:
Amakhadi avezwayo anezimpawu
zezinombolo, nezinombolo magama,
Uma kubalwa,inombolo yezinto ayiphazanyiswa uubukhulu, noma isikhundla , noma amachashazi kanye nezithombe isib.
ukufana Isibonelo:
-- Hlela izinkinombo ezi-8, amapensela 8, amahulahuphu 8, nabafundi 8 njll Isithombe isishiyaga-
sezinto ezi-8 lombili
-- Kubale konke ngokwehlukahlukana kwakho isib. Zibale uzendlale, uzisondelanise,
emugqeni noma uzipakishe.
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D
Yenza abafundi:
-- Dlala imidlalo ngokuhlanganisa izinto zokubala nezinombolomagama nezimpawu Amakhirayoni
zezinombolo, amachashazi, namakhadi ezithombe lawo afaka inombolo 8 Izinto zokubala
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Bhala phezu kwenombolo -8 ngekhirayoni
Isonto 31 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
CAPS
Esilinganisiwe
1.4 • Sebenzisa inombolo isi-8 esimweni esejwayelekile. Amaculo nemilolozelo ezinombolo Usuku olu-1
Chaza, qhathanisa Ukukhuluma: bala izinto zansukuzoke kufike 8
bese uhlela
Bala uye phambili ubuye uye emumva kufike koku-8
izinombolo
Ukubala bephimisa 1-10
Gcizelela ukubala ngakubili usebenzisa imilolozelo yezinombolo
Gcizelela ulwazi “ okuningi kanye nokumbalwa”
Shaya izandla kaningana …..IMA
Shaya izandla kancanyana. Uthisha ushaye kuze kube kayisi 8.
Buza imibuzo ukuthi izandla zishaywe kaningi/kambalwa.
Ukusebenzisa umzimba
Yenza abafundi ba: Intambo /iwulu noma inhlama kanye
thileyi elinosimende.
-- Benza inombolo isi-8 ngeminwe yabo
-- Bakha inombolo-8 ngesinqamu sentambo/ iwulu
Inani ilkalelwe izinto ezithile zokubumba
-- Babhala uphawu lwenombolo esihlabathini
amakhadi
-- Babeka amakhadi amakhulu anophawu lwezinombolo ngokulandelana kwazo kufike
ku-8
Sebenzisa umqondo ojulile 3-D wezimo zezinto ezingantathu. 8 amabhontshisi omfundi ngamuye.
Uthisha uzonikeza umfundi ngamunye obhontshisi abayi- 8, namafleshikhadi Ifleshi khadi elinonqi. Igama ifleshi khadi
anamachashazi ayi-8 nokubalayo.
Yenza abafundi:
-- Bapakishe ubhontshisi kudothi yefleshi khadi. isishiyagalombili
-- Bala obhontshisi
-- Xhumanisa khadi lamachashazi ekhadini lenombolo magama nezinto zokubala.
207 Izibalo IBANGA R
Isonto 31 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
208 Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.3 Bona , ukhombe izimo ezi-2-D ekilasini nasezithombeni. Usuku olu-1
izimo -- Unxande. Umdlalo wamakhadi wokuthuthukisa
ezinhlangothi mbili ulwazi lwezimo.
• Yethula unxande
(2-D)
Sebenzisa umzimba
Izibalo IBANGA R
Yenza abafundi:
Iwulu noma ubumba
-- Benze izimo ngemizimba yabo isib. Uhlela izimo zemizimba yakhona isib abafundi
aba-6 behlela unxande ngemizimba yabo
-- Benza onxande besenzisa iminwe yabo.
-- Bakha unxande ngesinqamu sewulu noma ubumba. Isikhwama sokuzwa“Feely bag”
-- Hamba ngaphandle kwesimo esingunxande. Ngesikhathi behamba basho bathi “ esinezimo ezahlukene
ngihamba eduze kukanxande- uhlangothi olude, olunye olufishane, nolunye olude,
isethi yamakhjadi okuqondanisa izimo
nolunye olufishane”
ezidwetshiwe
-- Bezwa izimo. Sebenzisa izimo ezinkulu noma izimo eziningi esikhwameni sokuzwa
izimo”feely bag” thola isethi yamakhadi afanayo adwetshwe izimo. Abafundi bayezwa
izimo esikhwameni bese beqhathanisa namakhadi ezimo. nephepha elingu- A4
-- Dweba onxande emoyeni.phansi emhlabathini (ngoshoki),ekugcineni babhale nekhirayoni
ephepheni.
Hlela izinto eziphathekayo ezi- 3-D nezimo ezi 2-D ngobungako, umbala, nezimo Izinto ezingonxande ekilasini
Yenza abafundi bafuna izinto ezingunxande ekilasini. Zonke izimo ezifundisiwe kuze kube
manje:
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D
Izinhlonhlobo zezithombe ezinezimo
-- Khomba izimo ezingonxande ezithombeni
kuzona
-- Khomba zonke izimo esezifundisiwe kuze kube manje
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Hlela izinto ezi 3-D nezimo ezi2-D ngobungako , nombala, nangezimo.
-- Hlela izinto eziqoqelwe ndawonye ngobungako, umbala, nangezimo
Isonto 31 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
CAPS
Esilinganisiwe
5.1 • Gcizelela ukuqokelelwa kolwazi endaweni noma ekilasini ngokulandela izimpawu Ishadi lezinsuku zokuzalwa
ezinikiwe isib. Izinsuku zokuzalwa kwabafundi.
Qoqa bese uhlela
izinto Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi- 3-D
Qoqa uphinde uhlele ulwazi
Januwari Febhuwari
-- Sebanzisa amashadi ezinsuku zokuzalwa, ukubona ukuthi obani abazelwe kuyiphi
inyanga.
-- Abafundi bazolekelela ngokwenza igrafu ukubona ukuthi iyiphi inyanga okuvela kuyo
izinsuku zokuzalwa eziningi.
-- Uthisha udweba igrafu enzinyanga ezi-12 zonyaka
5.2 -- Ngosizo lukathisha abafundi babeka izimpawu ezimele usuku lokuzalwa komfundi
ngamunye
Okumele izinto
eziqoqiwe Jan Feb Mash Epreli Meyi Juni Julayi
Sipho david Nelson Kabelo Selina Thabo
Martha Bongi Jacob Pat Liz Jane
Helen Claire Tim Thandi Titus Ikhadi elinegama lomfundi kulo.
Dolly Dweba amakhalamu ayi-12
4 3 0 3 3 3 2 ephepheni elikhulu. Khombisa
-- Abafundi babala amagama bese bebhala isamba sezinsuku zokuzalwa zenyanga ngekhadi legama ukuthi iziphi
ngayinye zinyanga zabafundi abazalwa
ngazo sebenzisa ± 3 amaphepha
-- Abafundi bayoqhathanisa izinombolo zezinsuku zokuzalwa ezinyangeni ezahlukene.
ka A2 ngamakhalamu ayi 12
Uthisha ubuza imibuzo enjenga le: edwetshiwe.
-- Yiyiphi inyanga enezinsuku eziningi zokuzalwa?
-- Yiyiphi inyanga enezinsuku ezincane zokuzalwa?
-- Yiyiphi inyanga enezinsuku ezilinganayo zokuzalwa?
-- Yiziphi izinyanga ezinabafana abaningi abagubhe izinsuku zabo zokuzalwa?
-- Yiziphi izinyanga ezinamantombazane agubha izinsuku zokuzalwa?
Abafundi bayokhuluma bavumelane ngalezizinqumo ezilandelayo
5.3
-- u Janawari unezinsuku eziningi zokuzalwa , abafundi abane abagubha izinsuku
Xoxa bese uzisho zokuzalwa kwabo ngoJanuwari
izinto eziqoqiwe
zahleiwa -- Azikho izinsuku zokuzalwa ngoMashi. Kunenyanga eyodwa okungazalwanga mfundi
209 ngayo.
-- Ezinye izinyanga zinenani elilinganayo labantu abazalwayo njll., yiziphi lezonyanga?
Izibalo IBANGA R
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
210 Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 • Gcizelela ulwazi oluthole ngesonto lama -31 olufaka inombolo-8. Nikeza inani lezingoma nezigqi Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma: bala zoke izinto uze ufike 8
Bala uye phambili noma uye emumva kufike koku- 8
Ukubala bephimisa 1-10
Izibalo IBANGA R
Gcizelela ukubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo
Gcizelela ulwazi “ okuningi kanye nokumbalwa”
Shaya izandla kaningana …..IMA
Shaya izandla kancanyana. Uthisha ushaye kuze kube kayisi 8.
Buza imibuzo ukuthi izandla zishaywe kaningi/kambalwa.
Ukusebenzisa umzimba
Asidlaleni:
-- Uthisha udlala izinsimbi zomculo isib. isigubhu. Intambo /ye volo noma inhlama kanye
thileyi elinosimende.
-- Abafundi benza umnyakazo
-- Uma isigubhu sima, uthisha ubiza izinombolo eziphakathi koku1 noku 8 bese abafundi
bezihlela babe ngamaqoqo amancane isib. Uthisha ubiza i-8 bese abafundi bezihlela Inani ilkalelwe izinto ezithile zokubumba
babe ngamaqoqo esi 8. amakhadi
-- Veza iminwe eyi 8 ngezandla zombili.
-- Yakha amasethi. Dweba izindilinga ezinkulu esihlabathini, bese wenza abafundi benze 8 amabhontshisi omfundi ngamuye.
amaqoqo ayi-8 phakathi endilingeni, iqoqo labafundi abayi-8 bengenza imisebenzi ethile
Ifleshi khadi elinonqi. Igama ifleshi khadi
bendawonde osukwini isib. Badlala ekhoneni lamabhuloki, baye nasendaweni yokwenza
nokubalayo.
ubuciko
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
CAPS Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezi 3-D
Bala izinto Yenza abafundi ba:
-- Sebenzisa izinto zokubala isimo ukuthi yiyiphi inombolo eza ngaphambili koku 8 iphinde isigubhu
futhi ize emuva 5? Yiyiphi inombolo ephakathi 6 no 8?
-- Bala izinto ngakubili
izinto zokubala
o izicathulo
o amasokisi
o amehlo
o amacici
o izindlebe
izicathulo, amasokisi kanye namacici
o imilenze
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D
Amakhadi anezinombolo zocingo
-- Uma ngabe uthisha emaka irejista, uthisha uyabuza: “kukhona umfundi onenombolo
namakheli
yomuzi noma ikheli ...... la?” Umfundi uphendula ngokuthi ukhona lapha
-- Phinda ngosuku olulandelayo asebenzise izinombolo zocingo noma
zamakhalekhukhwini.
211 Izibalo IBANGA R
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
212 Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.7 • Xaxulula izinkinga zezibalo zamagama (izibalo zengxoxo) ezifaka inombolo 8 Usuku olu-1
Ukuhlanganisa Ukusebenzisa umzimba
nokususa
-- Uthisha usiza abafundi abafundi ukwenza amaqembu ka 6 namanye amaqembu ka 2 Amaqembu abafundi
abafundi.
Izibalo IBANGA R
-- Hlanganisa amaqembu womabili wenze iqembu elilodwa.
-- Buza abafundi ukuthi Bangakhi abafundi sebebonke kumaqembu esehlangene?
-- 6 no 2 → 8 (uthisha uthi 6 no 2 kwenza 8
-- Iqoqo labafundi aba -8 ndawonye. Thatha abafundi aba-3 ubahlukanise wenze iqembu
Izinti zokubala
elincane. Ngakho Bangakhi abafundi abasele eqenjini elikhulu? 8 susa 3 →5
Imilolozelo yokubala
-- Khetha abafundi ababili usebenzisa umlolozelo wokubala
-- Beka izinti zokubala ezi 4 esandleni somfundi oyedwa nezinye izinti ezi 4 esandleni
somunye umfundi zingaki izinti zokubala uma sezizonke? 4 no 4 → 8
Ukusebenzisa izinto ezi3-D. Izinti zokubala
Nikeza umfundi ngamunye izinti zokubala ezi-8 umlolozelo: 1,2,3,4,5
-- UTshidi unezinto zokubala ezi-6 umngani wakhe unezi- 2. Zingaki izinti zokubala ngamzukwane ngibamba ufishi uphila
zizonke? 6 no 2 →8
6,7,8,9,10
-- UBonga unezinto zokubala ezi- 8. Walahlekelwa ezi 2. Zingaki izinti zokubala
ngayiyeka yahamba futhi
sezizonke? 8 susa 2→6
Izithombe nebhodi yeflanela
Ukusebenzisa izinto ezi3-D
-- Uthisha ubeka izithombe ezi-2 ebhodini leflanela. Ungeza ngezinye izithombe ezi 5.
Zingakhi izithombe sezizonke manje? 2 noku 5→ 7
-- Beka izimo ezi 8 ezahlukene ebhodini le flanela. Thatha ususe oku-5. Zingaki izithombe
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ezisele? 8 susa 5→3
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
CAPS Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
2.1 • Kopisha wandise amaphethini alalelwayo I -CD Yokudlala umculo. Usuku olu-1
Amaphethini Ukusebenzisa izitho zomzimba
asazibalo mdwebo
Abafundi banyakazela isigqi somculo isib.
-- Isitebhu, isitebhu, kheleza, kheleza….
-- Gxuma ngonyawo olulodwa, gxuma ngonyawo olulodwa, gxuma ngezinyawo zombili
……..
Ukusebenzisa izinto ezi3-D
Hlanganisa nesifundo sobuciko bokwenza esifundweni samakhono empilo
Abafundi banyakaza belandela isigqismculo ngezandla zabo, bethinta amathanga abo isib.
-- Ihlombe, ihlombe, gxoba, gxoba, (beshaya izandla, babuye bezishaya emathangeni)
-- Uthisha wenza amakhadi esigqi abafundi bephindaphinda ngokushaya izandla nesigqi
Umsindo owenziwa ngokushaya umzimba
(besebenzisa izandla bezishaya, kanye nezinyawo begidagida) isib.
π π π π
-- Ihlombe, ihlombe, gxoba, gxoba ………
-- Ihlombe, ukumemeza, ihlombe, ukumemeza....
213 Izibalo IBANGA R
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
214 Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.3 Bona, khomba bese uchaza izimo ezinhlangothi mbili 2-D ekilasini Umdlalo wamakhadi lona othuthukisa Usuku olu-1
ukwaziwa kwezimo
Izimo ezinhlangothi • Gcizelela ulwazi lwesimo unxande
mbili (2-D) Izinti zikamentshisi
Sebenzisa izitho zomzimba:
Isethi lamakhadi okuqondanisa
Yenza abafundi:
Izibalo IBANGA R
Iphepha elingu A4
-- Benze / bakhe izimo ngemizimba yabo, isib. 4 abafundi benze unxande ngemizimba
yabo. nekhirayoni
-- Benze inxande besebenzisa iminwe yabo Iwuli. Ubumba, Isikhwama sokuzwa izimo
esinezimo ezahlukene “ feely bag”
-- Benze inxande besebenzisa zikamentshisi ezi-6
-- Benze noma bakhe inxande besebenzisa izinqamu zentambo noma ubumba Lokhu kufakela izimo zemidwebo emikhulu
-- Bahambe ngaphandle komphetho wesimo esinxande nemicane,ehlukene
-- Bathinte izimo ezahlukene, ezifakwe esikhwameni sokuzwa izimo ezahlukene “feely
bag”
-- Bathole isethi lamakhadi afananayo nezimo ezidwetshiwe kuwo. Umfundi uyothinta
isimo ngasinye abuye asiqondanise nekhadi.
-- Dweba inxandu emoyeni , esihlabathini, phansi agcine ephepheni Isethi lamakhadi okuqondanisa
Iphepha elingu- A4
nekhirayoni
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
Isikhathi
CAPS Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.3 Ukusebenzisa izinto ezi3-D Izinto eziwunxande ekilasini
Izimo ezinhlangothi -- Yenza a abafundi babheke izinto ezingonxande ekilasini
mbili (2-D)
Dlala umdlalo: “yikuphi okungekho?”
-- Beka inombolo yezimo ezi 2-D ephepheni phakathi nendawo nokhaphethi isib. Izimo Izinhlobonhlobo zezimo isib. isimo esi Logi
ezisuselwa “ku Logi S” umdlalo
-- Khulumani ngesimo ngasinye nabafundi.
-- Nikeza abafundi ithuba lokucaBanga ngezimo ezihlukene ngokwenza ephepheni.
-- Abafundi bavale amehlo
-- uthisha asuse isimo esisodwa
-- abafundi bafanele bavule amehlo abo babone ukuthi yisiphi isimo esingasekho
-- Phinda lendlela
-- Khuthaza ukuthuthuka kwezimo ezisazibalo mdwebo, ngokubanika izinhlobonhlobo
zemidlalo yamakhadi efana ne (yikuphi okusesikweleni?) noma eminye imdlalo ekhona.
215 Izibalo IBANGA R
Isonto 32 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
216 Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.1 Chaza isikhundla sezinto ezi-3-D ezimbili noma ngaphezulu ezinobudlelwano Usuku olu-1
Isikhundla, isimo Ukusebenzisa umzimba
nokubukeka Yenza abafundi: Izitulo 2
kwento
-- Bame phakathi kwezinto ezi 2 noma abafundi aba 2
Izibalo IBANGA R
-- Bame eduze kwentombazane enengubo eluhlaza
-- Bame eduze komfana ofake izingxabulela ezinsundu
-- Bahambe phakathi kwamabhokisi
-- Bagaqe bazungeze itafula
-- Bagaqe ngaphansi kwetafula
-- Babeke isitulo phambi kwakho
-- Babeke isitulo emva kwakho
-- Bame esitulweni sabo
-- Bahlale phansi
-- Babeke isitulo phezu kwabo
-- Babeke isitulo eduze kwabo
-- Babeke isitulo kwesobunxele/kwesokudla
Amaphazili
Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezi 3-D
Amabidi namatredi
-- Yenza abafundi baqedele iphazile enezithombe zabantu noma izilwane
Amaphekisi namabhodi amaphekisi
-- Tshutsha ubuhlalu ngemiyalelo kathisha isib. Tshutsha ubuhlalu obubomvu sese ufaka
obuluhlaza eduze kobubomvu njll
-- Tshutsha ubuhlalu ngokulandelana kwezithombe ezinikiwe
Sebenza ngama qembu amancane. uthisha unikeza umfundi ngamunye ibhodi
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
lamaphekisi nesandla ezigcwele amaphekisi
-- Nikeza imiyalelo elandelayo:
-- Beka amaphekisi amabili phezulu ngasesandleni sokunxele
-- Beka iphekisi elilodwa eliluhlaza ngasesandleni sokudla sephekisi elibomvu
-- Beka iphekisi eliluhlaza okwebhakabhaka ngaphansi kwephekisi eliluhlaza njll.
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Amaphepha okusebenza anemidwebo.
-- Dweba abantu noma izilwane okungenazingalo okungenamilenze bese ucela abafundi
ukuthi beqedele lomdwebo.
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.1 • Gcizelela ulwazi olufundwe ngesonto 31 ne 32 olufaka izinombolo 1kuya 8 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma: bala zoke izinto uze ufike 8
Bala uye phambili noma uye emumva kufike koku- 8
Ukubala bephimisa 1-10 Imilolozelo yezinombolo namaculo
Gcizelela ukubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo
Gcizelela izinombolo zesikhundla: Uthisa upakisha izinto ezi-8 emigqeni. Khomba into
ngayinye uma uyibala okokuqala, okwesibili, okwesithathu okwesine, nokwesihlanu
Gcizelela ulwazi “ okuningi kanye nokumbalwa”
Shaya izandla kaningana …..IMA
Shaya izandla kancanyana. Uthisha ushaye kuze kube kayisi 8.
Buza imibuzo ukuthi izandla zishaywe kaningi/kambalwa.
Ukusebenzisa umzimba Izimpawu ezinkulu zezinombolo ezenziwe
ngosendiphepha.
-- Abafundi basebenzisa imizimba yabo ukwenza izimpawu zezinombolo
-- Uthisha wenza izinombolo ngezinto eziningi ezahlukene abafundi Bangazithinta isib.
Isendiphepha/ubumba, intambo.
-- Basho imilolozelo yezinombolo namaculo.
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D
-- Sebenzisa izinto eziphathekayo ezinjenga amabhuloki nezilwane zamapulasitiki Amabholoki nezilwane zamapulasitiki
-- Zibale ,uzihlele ,zibe zibeyisishiyagalombili emugqeni njll
Hlukanisa abafundi wenze amaqembu.
Beka inqwaba yezilwane zepulasitiki zasepulazini phakathi kweqembu ngalinye. 9 izilwane zamapulasitiki
Yenza abafundi: amasethi ambalwa zamakhadi ezimpawu
zezinombolo
-- Basebenza ngababili emaqenjini baqagele ukuthi zingaki izilwane enqwabeni
-- Iqembu ngalinye lithatha ikhadi lenombolo ukuqondanisa ukuqagela kwabo.
-- Babale inombolo okuyiyo yezilwane
217 -- Iqembu ngalinye lizothola inkanyezi eziphongweni
izinkanyezi zokuhlabana
-- Phinda ngukuthi ufake elinye inani lezilwane phakathi nendawo kukhaphethi.
Izibalo IBANGA R
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
218
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.3 Bona bese uchaze izimpawu namagama ezinombolo okufaka izinombolo 1 kuya-8
Izimpawu Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Izithombe kanye nezinto namakhadi
namagama avezwayo ezimpawu zezinombolo
-- Qondanisa izimpawu zezinombolo nesithombe esifanele
ezinombolo
Izibalo IBANGA R
-- Umfundi kufanele aqonde ukuthi iqoqo lezinto lingaba nezinto ezinenani elifanayo
Izinto zokubala
Isithombe isishiyaga-
sezinto ezi-8 lombili
-- Abafundi kufanele bakhombe into ngayinye uma bezibala
-- Abafundi bafanele baqondanise izinto nezinye isib. Inhliziyo eyodwa iqondana nelanga
elilodwa.
-- Qondanisa amakhadi avezwayo ezithombe, nawamachashazi, nawezimpawu Isethi lenani lezinombolo zamakhadi
zezinombolo kanye nezinombolomagama anenani elilinganayo lezinto zokubala elifaka izinombolo 1 kuya 8
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.4 • Hlela bese uyaqhathanisa izinto usebenzise (okungaphezulu/okungaphansi) kanye Usuku olu-1
“nokulinganayo”kufike koku-8
Chaza, qhathanisa
bese uhlela Ukukhuluma: bala zonke izinto uze ufike 8
izinombolo
Bala uye phambili noma uye emumva kufike koku- 8
Ukubala bephimisa 1-10
Imololozelo namaculo ezinombolo
Gcizelela ukubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo
Gcizelela ulwazi “ okuningi kanye nokumbalwa”
Shaya izandla kaningana …..IMA
Shaya izandla kancanyana. Uthisha ushaye kuze kube kayisi 8.
Ukusebenzisa umzimba
amabhuloki
-- Uthisha ubeka amabhuloki ayi 8 etafuleni. Ngaphandle kokubala abafundi, kufanele
baqagele inani lamabhuloki
-- Uthisha uyabuza lokhu:
o “Ngabe kunamabhuloki ama- 3”?
o Abafundi babuka izimpendulo zabo ngokubala amabhuloki
o “ukuqagela kwakho kusondele kangakanani”? Izinto zokubala
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi- 3-D
-- Akha iqembu labafundi abane. Nikeza iqembu ngalinye izinto zokubala ezi-8 nephepha Iphepha -A4 elinezidleke ezimbili
elinezindilinga ezinkulu ezidwetshiwe. Biza izindilinga ngesidleke. ezidwetshiwe kulo
-- Ngokwemiyalelo kathisha abafundi babeka izinto zokubala esidlekeni esisodwa basho
ukuthi zingaki.
-- Abafundi baqathanisa “izidleke” , besho nokuthi yisiphi isidleke “esinokuningi
kunokunye”, “okuncane kunokunye” kanye “nekulinganayo” noma “inani lezinto
zokubala
219 Izibalo IBANGA R
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
220
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.4 Hlukanisa abafundi ngamaqembu Amakhubhu
Chaza, qhathanisa -- Nikeza iqembu ngalinye amakhiyubhu amaningi nesethi yamakhadi ezimpawu Amakhadi ezimpawu zezinombolo 1-8
bese uhlela zezinombolo ezifaka 1kuya-8
izinombolo
-- Yenza amaqembu akhe imibhoshongo, babhale umbhoshongo ngamunye inombolo
Izibalo IBANGA R
yamakhubhu ewakhile.isib.
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Amakhadi avezwayo anamachashazi
nezithombe
-- Uthisha ubakhombisa amakhadi amabili anezinombolo ezehlukene zamachashaza
nezithombe kuzo.
Isithombe
-- Yenza abafundi baqhathnise amakhadi nezithombe namachashaza bese bekhomba “ sezinto ezi-8
okuningi kunokunye”, “okuncane kunokunye” “nokulinganayo”
1.13 • Xazulula izinkinga ezichaziwe zezibalo zokuhlanganisa nokususa kufike-8 Usuku olu-1
Ukuhlanganisa
Ukukhuluma: bala zonke izinto uze ufike 8
nokususa
Bala uye phambili noma uye emumva kufike koku- 8
Ukubala bephimisa 1-10
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Gcizelela ulwazi “ okuningi kanye nokumbalwa” Imilolozelo namaculo ezinombolo,
Shaya izandla kaningana …..IMA
Shaya izandla kancanyana. Uthisha ushaye kuze kube kayisi 8.
Buza umbuzo iyiphi inombolo yokushaya ebe ningi/ncane.
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
1.13 Ukusebenza komzimba
Ukuhlanganisa
Izibonelo:
nokususa
1. Uthisha ubiza abafundi aba-3 ngaphambili. Abafundi bababale. Uthisha ubiza abanye
abafundi ababili aba-2 aphinde abuze: “Bangaki abafundi sebebonke”? 3 no-2→5.
(uthisha uthi; 3 no2 kwenza 5)
2. Uthisha upakisha izitulo ezi-2. Angeze ezi-2 ngaphezulu. Zingakhi izitulo manje? 2 no
2→4
3. Uthisha uphakamisa isandla esisodwa.. Athi; (bala iminwe yami uma ngifihla isithupha
sami mingaki iminwe oyibonayo”? 5 susa 1→4
4. Yenza abafundi benze okwenziwe uthisha.
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi-3-D
Yenza abafundi bapakishe izinto zokubala ezi- 6 bese benza lokhu okulandelayo:
-- Uthisha unikeza umfundi ngamunye izinto zokubala eziyi 6. Uthisha unikeza umyalelo
abafundi benze isib. Pakisha izinto zokubala ezi-2, engeza ezi- 3. Kungaki sekukonke
2 no 3→5
-- Bala izinto zokubala ezi-4. Bala uqhubeke ngooku- 2 kokune. Kungaki osunakho
manje? 4 no 2→6
-- Bala bonke ubuhlalu onabo. Uma umboza ubuhlalu obubili ngesandla, bungakhi
obubonayo? 6 susa 2→4
Sebenzisa izimo nezithombe ezi- 2- D Izinto nezinto zokubala
Yenza amaphazili ngezinombolo uvumela abafundi basebenze ngephazili.
6 3 9 7
2
9
Amaphazili ezinombolo
221 Izibalo IBANGA R
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
222
Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.3 Bona, khomba bese uchaza izimo ezinhlangothi mbili ezithombeni Usuku olu -1
izimo Ukwakha isithombe enqondweni
ezinhlangothi mbili
• Bona izingxenye kokuphelele
(2-D)
Izibalo IBANGA R
Ukusebenzisa umzimba
Uthisha uchaza into abuze abafundi ukuthi iyini isib.
-- NgicaBanga into enombala obomvu, enamasondo amane, iminyango emine
namafasitela avulekayo enze umsindo othi”wroom” lomsebenzi ungenziwa
ngamaqembu uphenduke umcintiswano- iqembu elilodwa lizochaza, elinye iqembu
lizoqagela ukuthi yini leyonto.
-- Chaza umuntu uphinde ubuze abafundi ukukhomba lowomuntu Noma yisiphi isithombe
Sebenzisa izimo nezithombe ezi- 2-D Izithombe nezicucu ezisikiwe
-- khombisa umfundi isithombe umenze asibuke. Emuva kwalokho sisuse ucele umfundi
ukuthi asichazekonke akukhumbulayo ngaso.
Umdwebo ongaphelele
-- Thatha isithombe esisodwa usisike izicucu. Thatha lezozicucu zesithombe uzifake
ebhokisini bese ucela abafundi ukuba izingxenye ezingekho zesithombe, abasicoshile.
-- Dweba isithombe esingaphelele ephepheni ucele abafundi ukuthi basiqedele
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 33 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo Izinsiza kufundisa ezinconyiwe
Esilinganisiwe
3.4 • Thuthukisa ukuqaphela ukuthi umzimba womuntu unohlangothi lwesokudla Usuku olu -1
nesokunxele anyakaza ngokuzimela
Okufana nse nxa
zombili Ukusebenzisa umzimba
-- Faka isihlilingi esihlakaleni somfundi ngamunye esandleni sokudla
Iculo lomnyakazo/umlolozelo isib.
-- Cula iculo lomnyakazo “ ngifaka unyawo lwesinxele phakathi”
Ngibeka unyawo lwami lwesinxele
Yenza abafundi: ngaphakathi
-- Babeke izandla zabo zokudla emakhanda
-- Bathinta amadolo esinxele ngezindololwano zabo zangakwesokudla
-- Bathinta amahlombe anga kwesokudla ngezandla zabo zesinxele
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi- 3-D Ibhuloki lomfundi ngamuye
Nikeza umfundi ngamuye amabhuloki okwakha
Yenza abafundi bahlale kukhapheithi:
-- Beka ibhuloki ohlangothini lwabo lwesokudla / nakwesokunxele
-- Ehlombe langakwesokunxele/ langakwesokudla
-- Edolweni langakwesokunxele/ nelangakwesokudla
-- Onyaweni langakwesokunxele/ nelangakwesokudla njll.
3.1 Sebenzisa izimo nezithombe ezi-2-D Iphepha
isikhundla,indawo
nokubukeka -- Umfundi ngamunye uthola iphepha nekhilayoni. lokudweba
kwayo -- yenza abafundi ukuthi badwebe phakathi nephepha kusukela phezulu ukuya
phansi,nomunye umugqa maphakthi usuka kwesokunxele uya kwesokudla.
-- Uthisha uyonikeza umyalelo
o Beka umunwe wakho emaphakathini nesiphambano.
o Dweba indilinga ebhulokini elingenhla kwesokunxele
o Dweba unxantathu ebhulokini elingezansi kwesokudla
o Dweba isikwele ebhulokini elingenhla kwesokudla
o Dweba unxande ebhoulokini elingezansi kwesokunxele
223
-- Xoxa ngesithombe sephosta. Abafundi baphendule imibuzo ebenza bakwazi ukuchaza
(ngaphandle kokukhombisa) isikhundla sento.
Izibalo IBANGA R
Isonto 34 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
224
Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo
Esilinganisiwe
1.1 • Yethula ukuchazwa kwenombolo isi-9 Izinsuku 2
Bala izinto Ukukhuluma: bala zoke izinto uze ufike koku-9
Bala uye phambili noma uye emuva zoke izinto uze ufike koku-9 Imilolozelo nomculo wezinombolo
Izibalo IBANGA R
Ukubala bephimisa 1-10
Gcizelela izinombolo zesikhundla: othisa bepakisha izinto ezi-6 ngemigqa. Khomba
into ngayinye uma uyibala okokuqala, okwesibili, okwesithathu nokwesine. okwesihlanu
nokwesithupha
Gcizelela ulwazi “ okuningi nokumbalwa”
Shaya izandla kaningana …..IMA
Shaya izandla kambalwa. Uthisha ushaye kuze kufike koku- 9.
Buza imibuzo ukuthi izandla uzishaye okuning/okumbalwa
Ukusebenzisa umzimba
Yenza abafundi:
-- Babale kufike koku- 9 bekhuphuka izitebhisi..
-- Badwebe inombolo -9 esihlabathini/phansi bahambe phezu kwayo.
isethi yezimpawu zezinombolo ezinkulu
-- Shaya izandla ka-9 .
-- Ukubona izinombolo 1 kuya-9 ngesethi yezimpawu zezinombolo ezinkulu
-- Sebenzisa noma ngabe yikuphi okucaBangayo okungenza abafundi bathole
okuchazwa inombolo 9 ngemizimba yabo.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 34 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo
Esilinganisiwe
1.6 Amasu Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezi3-D Inombolo yesitebhisi
okuxazulula
Uthisha wakha umugqa wezinombolo noma isitebhisi phansi
izinkinga
-- OUhisha unika umyalelo othi ;
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
-- Njalo IMA ku-0 noma qala ku-0
-- Njalo bala uma unyakaza
-- Nyakaza uya kunombolo-5.Ubuye uye kunombolo-2. Unyakaze uye phambili uya
kunombolo -8.
-- Nyakaza uye kunombolo-8 uqhubeke unyakaze ka-1. Nyakaza ka-2 uye emumva
-- Ubani oza emumva kuka-3 ?
-- Ubani oza ngaphambi kuka-7?
-- Thuthukisa ukuqaphela ukugcinwa kwezinombolo ngokwenza abafundi bapakishe
izinto zokubala eziyisishiyagalolunye ngezindlela ezehlukene isb.
Uma bebala,inombolo yezinto ayiphazamiseki ubungako, isikhundla noma ukufana kwazo
isibonelo:
-- Hlela izinkinobho eziyi-9, amapensela ayi-9, amahuphu ayi-9, abafundi abayi-9 njll.
-- Zibale ngokuzihlela ngokuhlukana, isib. Zibale ngokuzendlala,
ngokuzisondelanisa,emgqeni noma zipakishwe. .
Sebenzisa izimo nezithombe ezi -2-D
Sebenzisa inombolo 9 esimweni esijwayelekile
-- Yenza abafundi
-- Qondanisa amakhadi ezithombe avezwayo nenani lamachazi. Pakisha inanai
225 lezinombolo elifanato. Izibalo IBANGA R
Isonto 34 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
226
Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo
Esilinganisiwe
1.3 • Bona izimpawu namagama ezinombolo
Izimpawu Ukusebenza komzimba
namagama
-- Beka izinto -5 emgqeni 5 izinto (ezibonwayo)
ezinombolo
Izibalo IBANGA R
-- Yenza abafundi bakubuke kahle
-- Abafundi babheka eceleni , uthisha asuse okukodwa izinto zokubala
-- Abafundi kufanele basho ukuthi yiphiint esusiwe
-- Iphindisele into uphinde kaningana bese uqhubekela phambili ususe oku-2 nokunye Isithombe
sezinto ezi-9
okungaphezulu.
Yenza abafundi:
-- Khetha uphawu lwenombolo -9 negama lenombolo phakathi kwamakhadi avezwayo
Amasethi ambalwa amakhadi afaka
-- Beka ikhadi lophawu lwenombolo phansi ngokulandelana kokuhleleka kwezinombolo izinombolo 1-kuya 9
-- Beka amakhadi ezimpawu zezinombolo ngokuhlukana
Hlukanisa abafundi ubenze amaqembu amancane uthisha anike iqembu ngalinyeisethi isishiyagalolunye
yamakhadi ezimpawu ezinombolo
Nikeza abafundi imiyalelo isib. Amakhadi avezwayo anezimpawu
-- Thinta inombolo 4, beka indololwane kunombolo- 8, hlala phezu kunombolo 3, gijima zezinombolo, izinombolo magama,
uzungeze inombolo- 5 kahlanu njll. amachashaza nezithombe isib.
-- Dlala imidlalo ngokuxumanisa inani lezinto zokubala kanye negama lenombolo,
Isithombe isishiya-
uphawu lwenombolo,amachashazi nekhadi lezithombe. galolunye
sezinto ezi-9
-- Qinisekisa uuphawu lwenombolo negama lenombolo njalo kuxhunyaniswa nenombolo
efanayo yezinto
Izinto zokubala
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 34 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo
Esilinganisiwe
3.1 Landela izinkomba ukunyakaza noma ukuba sendaweni ethile Usuku olu-1
Isikhundla, isimo • Thuthukisa umqondo wezinkomba
nokubukeka
Ukusebenzisa umzimba
kwento
-- Dweba unxantathu omkhulu, noma isikwele phansi Izimo ezinkulu ezidwetshwe ephepheni
-- Abafundi bayohamba eduze kwesimo besho ukuthi bajikela kwesokunxele,noma Imoto yokudlala
kwesokudla bekhombisa ngezandla zabo.
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi- 3-D
Dweba unxantathu omkhulu noma isikwele ephepheni ulibeke phansi.
Yenza umfundi;
-- Adudule inqola eduze kwemigqa.
Unodoli
-- Abanye abafundi bazolula izandla zabo zesokunxele noma sokudla behambisana
Indlu
nenkomba besho bethi esokunxele esokudla.
Imoto
Yenza abafundi ;
-- Chaza into ngezindlela ezehlukene isib. udoli(ngemumva/ngaphambili),
indlu(ngemumva/ngaphambili) ingaphamli/ngemumva lesikole, imoto (ngaphambili/
ngemumva) kuncike ukuthi umi kuphi.
-- Abafundi bachaza ukuthi babonani isib.uma kunesihlahla bachaza isikhundla
sesihlahla.
Izithombe ezibonisa inkomba, isib.
Sebenzisa izimo nezithombe ezi-2-D
inkomba yemoto ehamba ngayo
-- Yenza abafundi bathole ulwazi lokuya phambili/emumva ngokuveza izithombe nenkomba yomuntu ahamba ngayo.
zezinkomba.
227 Izibalo IBANGA R
Isonto 34 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
228
Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo
Esilinganisiwe
3.3 Bona, ukhombe amagama ezimo ezi 2-D ekilasini nasezithombeni bese zihlelwa. 1 suku
Izimo • Gcizelela ulwazi olumayelana nendilinga, unxantathu, isikwele nonxande.
ezinhlangothi mbili
Ukusebenzisa umzimba
(2-D)
Izibalo IBANGA R
Yenza abafundi basebenze ngababili; Izinhlobonhlobo zezimo
-- Dweba izimo emhlane womngani wakho ngomunwe. Omunye uzosho ukuthi yisiphi
isimo.
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi-3-D
Nikeza izimo ezisambalomdwebo ngobungako nogqinsi obuhlukene.
Iphepha elinezindilinga,onxantathu,nezik
Yenza abafundi; wele nonxande isib.
-- Hlela izimo ijiyometri ngalendlela isib.izindilinga, onxantathu, izikwele nonxande.
-- Hlela izimo ijiyometri ngobungako
-- Hlela izimo ezisazbalomdwebo ngemibala.
Sebenzisa izimo nezithombe ezi-2-D
Yenza abafundi;
-- Basike izimo ezibaliwe ngenxa ephepheni. Ezifaka izimo ezinkulu nezincane Okufaka izimo ezinkulu nezincane
nonxantathu bama-engela ahlukene. nonxantathu bamaengela ahlukene isib.
-- Hlela izimo ezihlukene ndawonye.
-- Lungisa isithombe esakhiwe ngezimo ezisikiwe ngesikhathi womsebenzi wobuciko.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 34 Izikhathi Zokufunda Ezinconyiwe:
Ukujwayeza Umsebenzi kathisha olungiselelwe ikilasi , uthatha imizuzu okungenana engama 30 (okungenani ka 5 ngesonto)
CAPS Izinsiza kufundisa ezinconyiwe Isikhathi
Isihloko Amanothi Acacisayo
Esilinganisiwe
3.4 • Thuthukisa ulwazi ukuthi kunomugqa ohlukanisa izinto zifane nse nxazombili 1 usu
Okufana nse nxa Sebenzisa izinto eziphathekayo ezi- 3-D
zombili
-- Buka izinto zangempela ezingatshengisa umugqa ohlukanisayo. (olunye uhlangothi
lubukeka lufana nolunye) isib. Uvemvane, iqabubunga njll.
-- Uthisha nabafundi baqoqa izithombe zezinto ezikhombisa umugqa ohlukanisa kabili
kufane nse isib.indlela okupendwe ngayo izindlu, indlela okwakheke ngayo amathayili,
amavazi namapharashudi.
Sebenzisa izimo nezithombe ezi-2-D
-- Amfundi basika izimo ezisanhliziyo noma amavazi ezimbali ephepheni eligoqiwe laba
uhhafu bese beluhlobisa ngesikhathi sobuciko obubonakalayo.
Iphepha eligoqwe uhhafu
229 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 35
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
230
ISIKHATHI
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE
ESILINGANISIWE
1.1 • Gcizelela ulwazi olutholiwe evikini le-34 oluphathelene nenombolo-9 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma:Ukubala ngezinto nsukuzonke ufike ku-9 Umlolozelo wezinombolo neculo
Ukubala uya phambili nokubala uhlehle ufike ku-9
Izibalo IBANGA R
Ukubala uphimisa usuka ku 1-10
Ukugxilisa ukubala ngokubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo
Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa”
Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA
Shaya hlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-9
Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elikhale kaningi /mncane
Ukusebenzisa umzimba Ikhadibhodi elikhulu elinesethi
lezinombolo.
Asidlale umdlalo
Ungazipenda bese uzuvala ngoplastiki
Uthisha ubeka ikhadibhodi elikhulu elinenombolo nezimo noma abeke phansi amakhadi
noma uzibeke ekhalibhodini eliqinile
anezinombolo ezilandelanayo i-9
Uthisha unika abafundi imiyalelo njengo-
7
1 8
-- Hlala kunombolo 6.
6 3
-- Beka unyawlwakho kunombolo 3. 4 5
-- Gijima uzungeze unombolo 2 kathathu
9 2
-- Kheleza kunombolo1.
-- Uthisha usengawaxuba amakhadi ezinombolo aphinde awaphonse phansi
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
1.4 • Ukusebenzisa izinombolo esimweni esijwayelekile Usuku olu -1
Chaza, qhathanisa Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezingonhlangothi ntathu-3-D
bese uhlela
Abafundi ba-:
izinombolo
-- Bala izinto ekilasini Izinto zokokubala
-- Bala ngezinto zokubala izinto ekilasini
-- Uthisha ubeka izinto eziningi phezu kwetafula.Abafundi bayaqagela ukuthi zingaki
lezizinto eziningi ezibekiwe Bayazibala emuva kokuqagela.
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 35
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS ISIKHATHI
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE
ESILINGANISIWE
Ukusebenzisa imidwebo ngezimo ezinhlangothimbili 2-D noma izithombe iflashikhadiyezinombolo,amagama ezino
mbolo,amachashazi,nezithombe isib.
Abafundi baya-:
-- Badlala umdlalo wokuhlanganisa inombolo nezinto zokubala, negama laleyo nombolo, Isithombe isishiya-
inombolo,amachashazi kanye namakhadi ezithombe. sezinto ezi-9 galolunye
-- Yiba nesiqiniseko sokuthi inombolo negama lenombolo kuyahambisana nenani
lalezozinto zaleyonombolo.
-- Bhala phezu kwenombolo isi- 9 ngekhilayoni. Izinto zokubala namakhilayoni
1.7 • Xazulula izibalo zamagama ngokuphimisa esimweni esifaka izinombolo 1 kuya ku-9. Usuku olu-1
Ukuhlanganisa Ukusebenzisa umzimba
nokususa
-- Ukuxoxa indaba yesihlahla nenyoni, kwafika enye inyoni yahlala.Zingaki izinyoni Isithombe sesihlahla esikhulu
ezisesihlahleni manje?Abafundi sebeyenza samdlalo begqoke amamasiki 1 no 1
kukunika oku-2.
Siphinde lesisifundo uze ufike ezinyonini ezi-9
Ukusebenzisa izimo noma izithombe eziphathekayo ezingonhlangothi ntathu 3-D Okokubala onku-9
-- Umngani unezinto zokubala ezi-8.isib.izilwane eziyiplasitiki umngani unenye eyodwa.
Zingaki izilwane abanazo sezizonke? 8 no 1→9
Ukusebenzisa izimo nezithombe ezingonhlangothi mbili 2-D Iphepha lokusebenzela elinesihlahla
nokokubala
-- Nika umfundi ngamunye iphepha lokubhalela elinesithombe sesihlahla. Abafundi
babeka okokubala okukodwa phezu kwesihlahla. Qhubeka ubeke ngakunye phezu
kwesihlahla.
231 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 35
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
232
ISIKHATHI
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE
ESILINGANISIWE
3.1 • Chaza isikhundla sezinto ezimbili ezinobudlelwano kwenye Usuku olu-1
Isikhundla, isimo Ukusebenzisa umzimba
nokubukeka
-- Umfundiucela umngani ukuba ame phakathi kwezinto ezimbili/umfundi
kwento
Izibalo IBANGA R
-- Umfundi ucela umngani ame eduze kwentombazane egqoke ilokwe eliluhlaza
njengesibhakabhaka
-- Umfundi ucela umngani ukuba ame eduze nomfana ufake izicathulo ezinsundu.
Ukusebenzisa izinto ezingonhlangothi ntathu 3-D
• Lengisa intambo phakathi kwezinto ezimbili.
• Abafundi balengisa izingubo belandela imiyalelo isib.
-- “lengisa ishethi ngasesandleni sokunxele
-- “lengisa ilokwe ngasesandleni sokudla seshethi“
Iphepha lokubhalela
-- lengisa iduku lobuso eduze kwe… njll..”
Amakhilayoni
-- lengisa ibhulukwe phakathi kwe…
Ukusebenzisa ozinto noma izithombe ezingonhlangothi mbili 2-D
• Dweba isithombe sendlu ulandela imiyalelo kathisha isib..
-- Dweba uphahla lwendlu ephepheni phezulu
-- Dweba izindonga zendlu maphakathi nephepha njll.
-- Dweba inja ngasesandleni sokunxele yendlu.
Iphepha lokubhalela alibe likhulu ngokwanele ukuze ukwazi ukudweba izimo zingathintani
ukwakha isithombe sendlu.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 35
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS ISIKHATHI
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE
ESILINGANISIWE
3.3 Bona, ukhombe bese usho amagama ezimo ezinhlangothi mbili -2-D ekilasini Usuku olu-1
nasezithombeni
izimo
ezinhlangothi mbili -- Ukugcina izimo
noma khetha
(2-D) • Ukugcizelela ulwazi olutholwe ngonxande owodwa
Iqembu ngalinye lithola onxande abayi-9
Ukugcina izimo kuyikhono lokuhlukanisa phakathi kwezimo endaweni ekuzungezile walemisebenzi
amabhuloki okwakha anobungako
noma ngabe ubungako noma ubungako bama-engela. obungafani
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D
Ukuhlukanisa abafundi ngamaqembu.
-- Nika iqembu ngalinye amabhuloki angonxande abayi-9ahlukene ngobungako
Yenza abafundi ba:
-- Hlela amabhuloki angonxande ngobungako babo obuhlukene uwabeke ngobungako
obufanayo.
-- Bala amabhuloki okwakha ukuthi mangaki.
Uthisha ubanika imiyalelo elendeleyo;.
-- Beka amabhuloki okwakha angonxande uwamise ulayini. Isinqamu sensonto/wuli
-- Beka amabhuloki angonxande ame abheke phezulu.
-- Bekaamabhuloki angonxande ngolayini ogwinsizayo.
-- Uthisha unika umfundi ngamunye isinqamu sewuli. Abafundi bazenzela isimo
sikanxande ngewuli.
233 Uthisha ukhomba unxande owenziwe umfundi ngamunye ukuthi abafani onxande babo
kodwa bayibo onxande
Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 35
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
234
ISIKHATHI
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE
ESILINGANISIWE
Ukusebenzisa izimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D
-- Uthisha ubanika amaflashikhadi ahlukene angama-20 eyodwa inezimo ezi-5 izindilinga, Amakhadi anaflashikhadi ahlukene anga-
onxantathu,izikwele, nonxande ngayinye isib. 20, ikhadi ngalinye linezinhlobo ezinhlanu
zezimo onxantathu, izindilinga, izikwele,
Izibalo IBANGA R
nonxande
Uthisha uhlukanisa abafundi ngamaqembu.
Yenza abafundi ba;
-- Khetha amaflashikhadi kanxande kwezinye izimo,
Yenza abafundi ba;
-- khetha zonke izithombe ezinezimbali phakathi nezithombe ezisesihlahleni namacembe
njll.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 36
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS ISIKHATHI
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE
ESILINGANISIWE
1.1 Gcizelela ulwazi olutholiwe olufaka izinombolo 1-9 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma; Amaculo nemilolozelo ezinombolo
ukubalaizi nto ufike ku-9 nsukuzonke
ukubala uya phambili ubuye uye emumva ufike-9
Ukugcizelela ukubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo
Ukugcizelela ulwazi “okuningi” no “okumbalwa”.
Shaya ihlombe izikhathi eziningi …….IMA
Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya ihlombe ka -9.
Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu3-D Izinto ekilasini
-- beka izinto ngamaqoqo ano-1-9 bese ubala kuzwakale Izinombolo namadomino
-- dlala umdlalo ezinombolo zamadomino
ukusebenzisa izimo nezithombe ezinhlangothi mbili 2-D
Nika umfundi isithombe, idothi, inombolo noma ikhadi legama lenombolo
Abafundi benza ngendlela uthisha abayale ngayo;.
-- Abafundi bahlala benza indilinga Amasethi anele amakhadi ezinombolo
afake izinombolo 1 kuya 9 ekilasini
-- Uthisha ubiza inombolo isib.9 abafundi banesithombe, idothi, inombolo, nekhadi
umfundi ngamunye uthola iflashikhadi
legama lenombolo elimele isi-9, bahamba endilingeni besho “nginosishiyagalolunye”
-- Phinda nakwezinye izinombolo.
-- Uma wonke umfundi esethole ithuba lokuba nenombolo,biza izinombolo
ngokulandelana kwazo
-- abafundi bayama bephakamise amakhadi abo emoyeni uma kubizwa inombolo yakhe..
-- Buka ukuthi abafundi bayakwazi ukuzihlela belandelanisa izinombolo kusuka 1 kuya 9
-- Bukaukuthi abafundi bayakwazi yini ukulandelanisa wonke amakhadi amele izinombolo
1,2,3,4, uze ufike ku-9.
235 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 36
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
236
ISIKHATHI
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE
ESILINGANISIWE
1.4 • Qhathanisa uthi yikuphi kulamaqoqo amabili owanikiwe; Usuku olu-1
Chaza, qhathanisa -- Kuningi kuno…
bese uhlela
-- Kuncane kuno…(kumbalwa)
izinombolo
Izibalo IBANGA R
-- kuyalingana(kuyafana)
ukusebenzisa izinto eziphathekayo kusebenza izinto ezi 3-D
-- uthisha unika izinto ezahlukene njengeamacembe,amatshe,izivalo
zamabhodlela,amakhilayono, amabhuloki njll.
-- Yenza abafundi ba;
-- zihlela ngamaqoqo isib.onke amatshe ndawonye
-- bala izinto ngezinombolo eqoqweni ngalinye.
-- Tshengisa ukuthi yiliphi iqoqoelino”kuningi” “okumbalwa” no”kulinganayo”
Amasethi ahlanganisa izinombolo ku-9;
-- Abafundi bahlala phansi benza “izidleke” ezimbili ngewuli
Izinqamu ezimbili zewuli/insonto kumfundi
-- Uthisha unika abafundi umyalo ukuba babeke izinto ezi-2 esidlekeni esisodwa ubuye ngamunye
ubeke ezinye ezi-4 kwesinye isidleke
Izinto zokubala ezi-9
-- Babuze imibuzo njenge;Yisiphi “isidleke” esino”kuningi kune””okumbalwa kune”
“nokulinganayo”izinto zokubala?isib,isidleke esinezinto zokubala ezi-2 kuncane
kunezinto zokubala e-4 ezisesidlekeni.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Yenza abafundi bakhe “okuningi kune…” “okuncane kune” noku”linganayo”Lamasethi
ezinombolo ufike-9
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 36
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS ISIKHATHI
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE
ESILINGANISIWE
1.13 • Xazulula izinkinga ozinikeziwe zokuhlanganisa nokususa ngokuphimisa kufaka Usuku olu-1
Ukuhlanganisa izinombolo 1-9
nokususa
Ukukhuluma:ukubala izinto ufike ku-9 nsukuzonke.
ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-9
Amaculo nemilolozelo ezinombolo
ukugcizelela ubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo
Ukugcizelela ukubala ngokwezikhundla:
Uthisha upakisha izinto ezi-6 emgqeni.
Khomba into eyodwa ngesikhathi ubala owokuqala,owesibili, owesithathu, owesine,owesihl
anu,owesithupha…
Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa”
Shaya izandla izikhathi eziningi ….IMA
Shaya izandla izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-9
Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elibe liningi /mncane
Ukusebenzisa umzimba
-- Uthisha ubiza umfundi-1 eze ngaphambili Ubuhlalu noma izinto zokubala
-- Uthisha ubeka ubuhlalu namanani ahlukene (kufike 9) esandleni somfundi ngamunye.
Isib. obu-4 esandleni esisodwa nobu-5 kwesinye isandla
-- Uthisha uhlela abafundi aBanga-9 iqembu lilinye,
-- Abafundi bahlala phansi.
-- Uthisha ucela abafundi aba-2 a ukuba basukume
-- Uthisha ubabuza ukuthi “Bangaki abafundi abahleli phansi?”
237 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 36
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
238
ISIKHATHI
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE
ESILINGANISIWE
1.13 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu 3-D Sebenzisa lokho onakho uma ungenawo
Ukuhlanganisa amankomishi namasosi
Abafundi bahlala phansi.
nokususa
-- Umfundi ngamunye uthola ubuhlalu obu-9 obubekwe enkomishini yepulasitiki nesosi .
Izibalo IBANGA R
-- Thatha ubuhlalu obu-6 enkomishini bese ububeka esosini.Thatha obunye ubuhlalu
obu-3 Bungaki ubuhlalu obusele kulobu obusale esosini?
-- Thatha ubuhlalu obu-4 esosweni ububeke enkomishini yepulasitiki.Thatha obunye obu-
5 ubufake kobusenkomishini yepulasitiki. Bungaki ubuhlalu obusesosini? Obu-9 susa 4
ususa obu-5→0.
-- Thatha ubuhlalu obu-4 enkomishini yepulasitiki ubufake esosini. Bungaki ubuhlalu
obusele enkomishini yepulasitiki? obu-9 thatha obu-4 →5.
Susa ubuhlalu obu-5 enkomishini yepulasitiki ububeke esoseni.Bungaki ubuhlalu
obusele enkomishini yepulasitiki? Obu-5 susa obu-5→0. Ukusebenzisa izimo
nezithombe konhlangothi mbili 2-D
Ukuhlukanisa abafundi ngamaqembu.Nika iqembu ngalinye isethi lezthombe
zamafleshikhadi.
-- Bala izithombe ezi-6 kufleshikhad.Uma uzofaka enye ifleshikhadi enezithombe ezi-2
kuyona,zingaki izithombe ezikhona manje? ezi- 6 nezi 2 →8.
-- Bala izinto ezi-8 ekhadini lezithombe.Uma umboza izithombe ezi-3, zingaki izithombe
ozibonayo? Ezi-8 ususa-3→ 5. Amasethi ambalwa amaflashikhadi
ezithombe
-- Pakisa izinto zokubala zenani elifanayo.
2.1 • Kopisha iphethini yomsindo Usuku olu-1
Amaphethini Ukusebenzisa umzimba
okusazibalo
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Uthisha uhlukanisa abafundi ngamaqembu amathathu.Hlebela bese utshengisa
mdwebo
ngokwenza eqenjini ngalinye ukuthi imoto inamsindo muni bese benza ngokuyikho.
Izithombe ezintathu zezithuthi noma
-- Ngesikhathi uthisha ekhomba iqembu, lelo iqembu lenza umsindo walokho imishini.
elikukhethelwe.isib. ngenkathi uthisha
-- Woosh, brrrm, zonk / Woosh, brrrm, zonk.
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 36
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS ISIKHATHI
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo IZINSIZA KUFUNDISA EZINCONYIWE
ESILINGANISIWE
5.1 • Gcizelela ulwazi lokuphathwa kolwazi oluqokelelwe Usuku olu-1
Qoqa uhlele izinto Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D
Yenza abafundi badlale lomdlalo:
Hlela bese ubeka ngamaqoqo imibala yenhlama yokudlala abayithandayo yeviki
elilandelayo isib.
-- Ukuxazulula lenkinga ukuthola ukuthi yimuphi umbala wenhlama yokudlala okuyiyona
abazoyisebenzisa ngesonto elizayo.
Ukuqoqa nokuhlela ulwazi
Amabhuloki kaLego,Duplo aluhlaza
-- Sebenzisa izinto eziphathekayo ukwenza igrafu njengalokhu amabhuloki, amakhubhu,
njengesibhakabhaka, okuphuzi,
Lego noma amabhuloki kaDuplo okumele imibala yenhlama yokudlala oyihlele
nokuhlaza njengotshani(okukodwa
ukuyenza isiblaza njengesibhakabhaka, okuphuzi nokuluhlaza njengotshani.
kulokhu kungasetshenziswa)
-- Umfundi ukhetha ibhuloki eyodwa ezomela umbala awuthandayo wenhlama yokudlala
ezosebenziswa esontweni.
5.2
Ukudweba igrafu
Okumele izinto
-- Amabhuloki apakishiwe ngokwemibala phezu kwephosta.
eziqoqiwe
5.3
Ukufunda nokuhumusha ithebula
Xoxa bese usho
ngezinto eziqoqiwe -- Ngokulandela ukukhetha kwabafundi umbala abawuthandayo kulelisonto kuzoba
zahlelwa umbala ophuzi .
Okuluhlaza okuphuzi Okuluhlaza
Blue
okwesibhak-
Yellow Green
okotshani
abhaka
2 4 2
239
Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 37
Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto)
240
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe
1.1 • Ukwethula inombolo u 0 (uziro/okungekho)nokuthi ichaza ukuthini Usuku olu-1
Bala izinto Bebala bephimisela: Bala izinto ezisetshenziswa njalo ukufika e 10 ukusukela ku- 0
Bala uyaphambili ubuye uye emumva ufike e- 10 Amaculo zezinombolo nemilolozelo
Ukugcizelela ukubala ngakubili besenzisa umlolozelo
Izibalo IBANGA R
Ukugcizelela ukubalwa kwezinombolo ezimele isikhundla:
Uthisha upakisha umugqa wezinto ezi- 6. Khomba into ngayinye ube ubala eyokuqala,
eyesibili, eyesithathu, eyesine, eyesihlanu, eyesithupha.
Ukugcizelela umqondo “wokuningi” noku “mbalwa”
Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA.
Shaya izandla izikhathi ezimbalwa. Uthisha uzishaya izikhathi ezi 10
Buza umbuzo yiliphi ihlombe elishaywe kakhulu/ kancane
Uthisha uyachaza ukuthi u 0 uchaza “okungelutho” nokuthi ukubala ngokwangempela
kuqala 1
Ukunyakazisa umzimba
-- Uthisha ukhombisa abafundi igama lenombolo u 0
-- Yenza abafundi bakhombe isitho somzimba esingakhombisa okungekho (0) isib.
o Umilomo yabafundi
o Iminwe yabafundi
1.1 Izinto eziphathekayo usebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D
Bala izinto -- Uthisha ubeka into yokubala eyodwa esandleni sakhe esisodwa, angibeki lutho Izinto zokubala
kwesinye isandla.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Uvula isandla sakhe abonise abafundi into yokubala eyodwa, bese evula lesi esinye 0
isandla abonise abafundi ukuthi asinalutho.
-- Lomsebenzi ungenziwa ngokuthi uthisha asebenzise nabafundi.
Okucishe kuphatheke usebenzisa izimo ezinhlangothi mbili noma izithombe 2-D
-- Uthisha ukhombisa abafundi amafuleshikhadi angenazithombe nophawu lwenombolo
10.
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 37
Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto)
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe
CAPS
1.1 • Yethulela abafundi ukuthi inombolo 10 ichaza ukuthini Usuku olu-1
Bala izinto Bebala bephimisela: Bala izinto ezisetshenziswa njalo ukufika e 10 Amaculo zezinombolo nemilolozelo
Bala uyaphambili ubuye uhlehle ufinyelele e-10 Khetha imisebenzi
embalwa
Ukubala behuba ukusuka 0-10
Ukugcizelela ukubala ngakubili besebenzisa imilolozelo
Ukugcizelela ukubalwa kwezinombolo ezimele isikhundla:
Uthisha upakisha umugqa wezinto e 6. Khomba into ngayinye ube ubala eyokuqala,
eyesibili, eyesithathu, eyesine, eyesihlanu, eyesithupha
Ukugcizelela umqondo “wokuningi” noku “mbalwa”
Shaya ihlombe izikhathi eziningi …… IMA.
Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ulishaya izikhathi ezi 10
Buza umbuzo yiliphi ihlombe elishaywe kakhulu/ kancane
Ukunyakazisa umzimba
Yenza abafundi:
-- Ngababili ukusukela kwinombolo ye 10 ngemizimba yabo (abafundi 4) Sika izinombolo zamabhokisi
-- Bala ukufika 10 benyakaza nesigqi sesigubhu.
-- Ukuphakamisa iminwe.
-- Ukudweba inimbolo 10 enhlabathini/ phansi endlini/ phansi ngaphandle uphinde
uhambe phezu kwakho.
-- Gxuma izkhathi ezihlanu.
-- Beka izinombolo zamakhadibhodi “esikhwameni sezinto ezithintwayo”.
Amafleshikhadi ezimpawu zezinombolo
-- Iba nesethi yamafleshikhadi anezithombe ezimele inombolo isib. amabhola amabili ezinkulu
ekhadini elibonisa inombolo 2. Umfundi “uthinta” izinombolo ezisesikhwameni
baziqhanise namakhadi
241 Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 37
Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto)
242
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe
Izinto eziphathekayo usebenzisa izinto ezinhlangothintathu3-D
Yenza abafundi ukuba:
-- Bakhiphe, babeke kahle izinombolo zabo zocingo besebenzisa amakhadi ezinombolo Amakhadi anezinombolo zabafundi
amakhulu. Bachazele ngo 0, ukuthi umele 10. zocingo
Izibalo IBANGA R
-- Thuthukisa ikhono lokonga izinombolo ngokubenza bakhiphe bapakishe kahle izinto
zokubala ezinhlanu noma yiziphi izinto ngzindlela ezahlukene. Isib.
1 7
8
0
4 3
5
6
9 2
Uma kubalwa, isibalo sezinto asiphazanyiswa ubungako bazo, noma isikhundla, noma
ukuthi ziwuhlobo olulodwa. Isibonelo:
-- Hlela izinkinobho 10, amapensela, amahula hups10, abafundi 10.njl.
-- Zibale ngendlela eyahlukile isib. Zibale zisabalele, zindawonye, sisemgqeni, noma
zibekwe isitaki enye phezu kwenye.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 37
Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto)
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe
CAPS
Okucishe kuphatheke usebenzisa izinto ezinhlangothi mbili noma izithombe 2-D
Yenza abafundi ngokwemiyalelo kathisha:
-- Babeke izinto ngokwamaqoqo ambanakanya izinombolo 1 uku 10 babuye bazibale Izinto eaisekilasini
lezizinto bephimisela.
Uthisha uhlukanisa abafundi abenze amaqoqoqo amahlanu.
Yenza abafundi ukuba:
-- Bahlele futhi bahlanganise amakhadi ezithombe, amafleshikhadi anamachashazi,
izimpawu zezinombolo, namagama ezinombolo ezihleleke ngendlela efanele ukufika 10
isib. Isethi yamakhadi anezithombe ukufika 10
Isithombe Isithombe Isithombe
sento 1 sezinto 2 sezinto 3
kunye kubili kuthathu
0
-- Pakisha inombolo yezinto zokubala ngaphezu kwekhadi lechashazi ngalinye Izinto zokubala
243 Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 37
Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto)
244
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe
2.1 • Dlala umdlalo wephethini– “Isikoshi” Usuku olu-1
Amaphethini Kuxutshwe nesifundo sokuvocavoca umzimba Isifundo samAkhono Empilo
okusazibalo
Ukunyakazisa umzimba
mdwebo
-- Bahambe bazungeze ikilasii.uma uthisha enza uphawu oluthile, noma uma umculo Isibonelo sephethini enikeziwe
Izibalo IBANGA R
uthula, uthisha ubiza igama lomfanekiso/ isimo. Abafundi benza lesosimo ngeminwe edwethswe phansi
yabo.Bangabuye bezenze iqembu bese benza isimo esithile ngemizimba yazo .
-- Dweba iphethini ngezansi phansi endlini/ phansi ngaphandle noma kuveranda
ukwenzela ukuthi abafundi bazonyakaza ngendlela thize.
Xoxa ngamaphethini isib.
-- Buza imibuzo efana nalena elandelayo:
-- ”Yisiphi isimo esiza emuva kukanxande osekuqaleni?”
-- “Yisiphi isimo esiza ngaphambi kwendilinga osekuqaleni?
Abafundi balandela iphethini ngalendlela elandelalayo:
-- Uthisha uthi: “Jabu, ugxuma ngaphambi kuka Thandiswa” ,kanti wena
Musa,ungagxuma ngemuva kuka Kabelo”
-- Gxumela kunxande ngezinyawo zombili.
-- Gxumela kunxantathu ngonyawo langakwesobunxele.
-- Gxumela esikweleni ngonyawo langakwesokudla.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Gxumela kundilinga ngezinyawu zombili ujikise umzimba wakho ngenkathi umi
kundilinga.
-- Qedela iphethini.
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 37
Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto)
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe
CAPS
2.1 izinto eziphathekayo usebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D Umfundi ngamunye uthola lemifanekiso
elandelayo:
Amaphethini -- Umfundi ngamunye uthola lemifanekiso elandelayo:
okusazibalo
mdwebo
Uthisha wakha iphethini ngezimo zakhe
Yenza abafundi:
-- Bakopishe iphethini besebenzisa izimo ezingenhla.
-- Ukuzakhela amaphethini ngemifanekiso abayinikiwe.
3.1 Ukulandela izinkomba ukunyakaza noma ukuzibeka endaweni ethile Imiyalelo evela kuthisha. Usuku olu-1
isikhundla,indawo
• Thuthukisa ukuqonda izinkomba ngokulandela imiyalelo kanye nesinxele, kanye Amagama asetshenziswayo:
nokubukeka
nesokudla
kwayo Phezulu/phansi
Ukunyakazisa umzimba
Phakathi/ phandle
Yenza ukuba abfundi balandele imiyalelo kathisha:
Phezulu/ phansi
-- Buka phezulu /buka phansi/buka ukhuphuke.
Phambili/ emuva
-- Goba ubheke phansi / goba uye ngezansi.
Ngaphambili/ ngemuva
-- Phakamisa unyawo lwangakwesokunxele /phakamisa unyawo lwangakwesokudla.
ngaphezulu/ ngenhla/ ngaphansi/
-- Gaqa ngamadolo uzungeze itafulu. ngezansi
-- Hamba uyephambili/hamba uyephambili. lelicala/ elinye icala
-- Faka izandla zakho phakathi / zikhiphe. Eceleni kwesobunxele/ kwesokudla
-- Mana ngakwesokudla lesitulo/ mana ngakwesokunxele lesitulo Phakathi
-- Mana ngaphambi kwesitulo sakho/ ngemuva kwesitulo.
-- Mana phakathi kwezitulo ezimbili.
-- Buka ngakwesokudla / buka ngakwesokunxele
-- Phenduka ngonyawo lwakho lwangakwesokunxele
245 -- Phenduka ngonyawo lwakho lwangakwesokukudla. Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 37
Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto)
246
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe
Izinto eziphathekayo usebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D Ibhodi
Abafundi mabenze lokhu okulandelayo ebhodini:
-- Dweba uqhubeke uzungeze indingilizi
Izibalo IBANGA R
-- Dweba ulayini usuke ngakwesobunxele uye ngakwesokudla
-- Dweba imigqa esuka phansi iya phezulu.
-- Uthisha udweba amachashazi amabili bese abafundi bedweba umugqa
owahlanganisayo.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 37
Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto)
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe
CAPS
5.1 • Gcizelelwaulwazi lokuphathwa kolwazi oluqoqiwe Usuku olu-1
Qoqa uhlele izinto izinto eziphathekayo usebenzisa izinto ezinhlangothintathu 3-D
-- Uthisha uyaxoxa ezama ukuthola ukuthi umfundi ngamunye uya kanjani esikoleni.
-- Wakha okusazibalomudwebo omele abafundi abahamba ngezinyawo, ngethekisi,
ngezimoto zabazali nalabo abeza ngebhasi. Isib.
Izithombe zamabhuku zethekisi, ibhasi,
imoto, abafundi abahambayo. Uma
ungenazo izithombe ungaciciyela
5.2 uzidwebele ezakho
Okumele izinto
eziqoqiwe
4 2 3 1
5.3
Xoxa bese usho -- Ukuhlaziya imiphumela ngokusebenzisa imibuzo
izinto eziqoqiwe
zahlelwa
247 Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 38
Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto)
248
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe
1.1 • Gcizelela ulwazi olutholwe evikini 37 oluxuba izinombolo 0 ukuya 10 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma: Bala izinto ezisetshenziswa njalo ukufika e -10
Bala uyaphambili uye emumva ufike e- 10
Ukubala behuba ukusuka ku 0 ukuya 10 noma
Izibalo IBANGA R
Gcizelela ukubala ngakubili besenzisa umlolozelo
Gcizelela ukubalwa kwezinombolo ezimele isikhundla: Ungakhetha eminye
yemisebenzi
Uthisha upakisha umugqa wezinto e 6. Khomba into ngayinye ube ubala eyokuqala,
eyesibili, eyesithathu, eyesine, eyesihlanu, eyesithupha
Gcizelela umqondo “wokuningi” noku “mbalwa” Imilolozelo yezinombolo nezingoma
Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA.
Shaya izandla izikhathi ezimbalwa. Uthisha uzishaya izkhathi ezi 10
Buza umbuzo yiliphi ihlombe elishaywe kakhulu/ kancane
Ukunyakazisa umzimba
-- Uthisha ukhombisa abafundi igama lenombolo u 0
-- Uthisha udweba izindilinga 11 (0 ukuya10) izindilinga enkundleni yokudlala noma Izikhwanyana zokudlala 10
besebenzisa amahulahubhu. Ubhala izinombolo 0 ukuya 10 ngaphakathi kwendilinga
Dweba izindilinga emhlabathini,
ngayinye. Uthisha ubiza inombolo kuthi umfundi aphonsele isakana lokudlala
ngaphandle phansi noma endlini phansi
endingilizeni ebiziwe
noma usebenzise uhulahubhu
-- Khumbuza abafundi ukuthi u 0 uchaza okungelutho.Uma umfundi ephonsa isakana
lokudlala kwindingiliza engu 0 uzophuma emdlalweni
-- Umfundi uphonsa isakana lokudlala kwindilinga ehamambisana nedothi ne/ noma
ikhadi lesithombe eliboniswe nguthisha.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Umfundi uphonsa isakana lakhe endilingeni ebonisiwe kwiphawu
-- Qhubeka usebenzise amakhadi amagama ezinombolo ngendlela efanayo.
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 38
Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto)
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe
CAPS
1.3 Bona bese ukhomba izimpawu namagama ezinombolo Isethi yamakhadi lezinombolo
embandakaya izinombolo 0-10
Izimpawu Sebenzisa izinto ezinhlangothi mbili 2-D noma izithombe
namagama
Masidlale umdlalo:
ezinombolo
Amakhadi ambandakanya izinombolo
-- Uthisha ubhala igama lenombolo kwi cala elilodwa lekhadi abhale uphawu lwenombolo
kwelinye icala lekhadi afake izinombolo. 1-10 negama lenombolo kwicala elilodwa,
nophawu lwenombolo kwlinye icala.
-- 0 ukuya 10 (Sebenzisa amasethi ambalwa).
(Yakha amasethi ambalwa ukuze umfundi
-- Abafundi bafunda igama lenombolo baqagele uphawu lwenombolo abe nekhadi lakhe).
-- Baphendukezela ikhadi bazilungise.
1.4 • Ukwethula izinombolo ezimele isikhundla– eyokuqala, eyesibili, eyesithathu, Usuku olu-1
eyesine, eyesihlanu, eyesithupha
Chaza, qhathanisa
bese uhlela Lolulwazi luthuthukiswa kangcono ngokuhamba kwesikhathi ngokusetshenziwsa
izinombolo nokuphawulwa kwezimo zemvelo njengoba zenzeka ekilasini isib.ukuma ulayini uma
bephumela ngaphandle “uSiya usekuqaleni,uHelenungowesibili .......”
Ukunyakazisa umzimba
-- Yenza ukuba abafundi benze umqhudelwano wokugijima.Ngubani ubesekuqaleni,
ekuqaleni, ngubani ophume isibili, kanti ngubani obesekugcineni?
Dlala umdlalo – “Iyona yiphi”?
-- Cela abafundi ukuba bahlale ezitulweni ezinhlanu benze ulayini.
-- Uthisha uthi: “NgicaBanga ngomunye walababafundi. Umfundi wembethe ijezi
elibomvu.”
-- Eqala ngomfundi ohlezi phambili, uqala ngomfundi uqhubeka nolayini, ethinta umfundi
ngamunye abuze: ingabe umfundi usekuqaleni, ungowesibili, ungowesithathu?
Yenza ukuba abafundi aba-5 bame ezitebhisini ngaphandle. Uthisha ubeka ikhadi lophawu
lwenombolo ngaphansi kwesitebhisi sengane ngayinye.
Ngibonise ukuthi yimuphi umfundi omi:
-- Esitebhisini sokuqala.
-- Esitebhisini i sesibili.
Izithulo ezinhlanu
-- Esitebhisini sesithathu njl.
Isethi yamagadi ezimpawu zezinombolo
249 Umfundi osesitebhisini sokuqala uphakamisa ikhadi lophawu lwenombolo kuphela uma ezimbandakanya izinombolo 1 ukuya 10
impendulo iphume kubafundi abasekilasini lalowomfundi.Qhubeka uze ufike kunombolo 6.
Ciciyela uma kungenazinyathelo
Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 38
Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto)
250
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe
1.7 • Xazulula izibalo zamagamau ukukhuluma nokuchaza izixaxululo zezinkinga Usuku olu-1
Ukuhlanganisa Inombolo- 10
nokususa Ukukhuluma: Ukubala izinto abazisebenzisa njalo kufinyelele e-10.
Bala uyaphambili noma uhlehla ufike 10.
Izibalo IBANGA R
Gcizelela umqondo “wokuningi” noku “mbalwa”
Shaya izandla izikhathi eziningi …… IMA.
Shaya izandla izikhathi ezimbalwa. Uthisha uzishaya izkhathi ezi 10
Buza umbuzo yiliphi ihlombe elishaywe kakhulu/ kancane
Izibonelo:
1. Bekunamantombazana a 5endlini kwangena amanye amahlanu.
Sekunamantombazana amangaki manje? 5 no 5 → 10.
2. Bala izinto zokubala e 7. Bala okubili uqhubeka.Bala okukodwa uqhubeka. Kungaki
sekukonke? 7 no 2 no1 → 10.
3. Kunezinto zokubala 10 phezu kwetafula. Kusele 4 kuphela. Zingaki ezisusiwe? oku 10
susa oku 6 → 4. Izinto zokubala
4. Unamamabula awu 10 . Ususa ama 3. Mangaki asele? oku10 susa uku 3→7
5. Wenze amakhekhe a10. Uthengise amakhekhe ama 2. Unamangaki asele?
3.1 • Landela izinkomba unyakaza noma ukuzibeka endaweni ethize ekilasini Usuku olu-1
Isikhundla, isimo Ukunyakazisa umzimba
nokubukeka -- Uthisha ucela abafundi ukuba bame ngemuva ekilasisini (ukuvuleka komnyango
kwento kuchaza ingaphambili lekilasi)
-- Uthisha ucela abafundi ukuba bame ecaleni elilodwa lekilasi/ kwelinye icala lekilasi
-- Uthisha ucela abafundi ukuba bame ngaphambi kwekilasi.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
izinto eziphathekayo usebenzisa izinto ezinhlangothintathu 3-D
Umsindo unencazelo.
-- Abafundi balalela: Insimbi ekhalayo
-- insimbi. Impempe
-- Impempe . Nanoma yikuphi okushaywayo uma
-- Izinsimbi zomculo. kuculwa
-- Shayanisa amabhuloki amabili kwenye Amabhuloki amabili okhuni
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 38
Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto)
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe
CAPS
3.1 Abafundi bavala amehlo basho umsindo wensimbi,noma impempe noma izinsimbi zomculo.
Isikhundla, isimo -- Abafundi bavala amehlo bese besho ukuthi umsindo uphumaphi.Baqale baphonse
nokubukeka isikhwama sikabhontshisi ngalapho kuvela khona umsindo bese besho ukuthi umsindo
kwento wani lowo isib. Ngaphambi kwekilasi,maduze nekhona lezincwadi njll
-- Uthisha utshela abafundi aba-4 ukuba bame ezidongeni zekilasi.Abafundi aba-4
emacaleni omane ekilasi ,ngamunye aphathe ithulusi(insimbi, impempe, insimbi
yomculo namabhuloki amabili)
-- Uthisha utshengisa ngesandla sakhe kumfundi ngamunye ukuthi enze umsindo
ngethulusi lakhe isib.insimbi kuphela.
-- Abanye abafundi batshengisa ngalapho kuqhamuka khona umsindo ngokukhomba
khona,isib. Insimbi..
-- Ukugcizelela ulwazi lokwesokunxele nesokudla,thumela labo bafundi ababili ebebemi
ngaphambili nangemumva nekilasi baphindele kwabanye ekilasini.
-- Phinda wenze lomsebenzi ugxilise emsindweni ophuma ngakumacala esokudla
nesokunxele lekilasi.
-- Abafundi basho “esokunxele”uma umsindo uphuma esandleni sokunxele “esokudla”
uma umsindo uqhamuka ngasesandleni sokudla.
Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezi- 3-D
Abafundi basebenzisa amabhuloki isib.Susa ibhuloki ulise esitulweni
Lise mumva/liphambili.
Ima ngakwesokudla kwesitulo/ima ngakwesokunxele kwestulo. Ibhuloki nesitulo
Ima phakathi nezitulo.
Hlela izicathulo ngesokunxele nesokudla izicathulo
Sebenzisa izimo noma izithombe eziphathekayo ezi- 2-D
Yenza abafundi baqedele leliphepha lokubhalela usebenzisa amakhilayoni ukudweba
umugqa phakathi kwemigqa.isib.
Iphepha lokubhalela nekhilayoni
251 Izibalo IBANGA R
Isikhathi esinconyiwe sokufunda:
Isonto 38
Umsebenzi kathisha wekilasi olongiselelwe (iringi) okungenani imizuzu enga 30 ngosukungenani umsebenzi wezibalo o 5 ngesonto)
252
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo Izinsiza kufunda ezinconyiwe Isikhathi esibekiwe
4.2 Qhathanisa uhlele izinto eziphathekayo usebenzisa amagama afaneleyo ukuchaza hadi lokulinganisa ubudeitheyiphu
ubude yokukala
Ubude
• Ukukala ubude babafundi ngetheyiphu
Ukunyakazisa umzimba
Ishadi lobude
Height Chart
Izibalo IBANGA R
-- Ukubheka kumathemu okuqala neyesithathu lapho ubude babafundi bakalwa khona
kusetshenziswa izandla eshadini lobude.
-- Akuphindwe kukalwe abafundi.
-- Uthisha ubeka itheyiphu yokukala eduze nezithombe zezandla eshadini lobude
-- Ubude babafundi buyakalwa futhi
-- Yenza abafundi bazi ukuthi kusetshenziswa isikali esilinganisiwe okuyilesi
esisetshenziswa ngomama uma bethunga izingubo..
-- Njengamanje akusizo izandla ezi-10 kodwa imitha elilodwa 10 amasentimitha ubude.
-- Abafundi sebengaqhathanisa ubude babo.Ubani omude kakhulu/nomfishane kakhulu
ekilasini?
Sebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi-3-D
-- Umfundi ulala phans, abanye babeka amabhuloki (alingana ngobungako) belandela
umzimba womfundi olele.
-- Uthisha ubanika umyalelo “Yenzani lokho okudana/nokufishanyana kunomgani wakho”
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 39
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Amanothi
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO
Acacisayo
1.1 • Gcizelela ukuqonda inombolo-10 Usuku olu-1
Bala izinto Ukukhuluma: ukubala izinto uze ufike e-10 nsukuzonke.
Ukubala uya phambili nokubala uye emumva ufike ku-10.
Ukubala okusakuhuba-0-10
Gcizelela ukubala ngokwesikhundla;
Uthisha upakisha izinto ezi-6 emgqeni
Ukhombainto eyodwa ngesikhathi bebala owokuqala,owesbili, owesithathu, owesine
oweshlanu…
Gcizelela ulwazi “okuningi” no “okumbalwa”. Isakana lokudlala nobhasikidi
Shaya ihlombe izikhathi eziningi …….IMA
Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya ihlombe ka -10.
Buza umbuzo ukuthi ihlombe likhale ka”ningi/kambalwa
Ukusebenzisa umzimba
Yenza abafundi ba;
-- Yisho umlolozelo wezinombolo usebenzisa iminwe emihlanu.
-- Balaizikhawu lapho uthisha eshaya phezu kwetafula bese bekopisha uthisha
-- Shaya ihlombe izikhathi ezi-10
-- Bala ngaso lesosikhathi ulandela isigqi esithile lapho abafundi behla
ngezitebhisi,bagxuma ngonyawo olulodwa ungena uphuma ngesondo..
-- Shaya ngonyawo ulandela isigqi esithile.
-- Abafundi abalishumi bami indilinga nobhasikidi phakathi nendawo baphethe isakana
likudlala.abafundi mabaphonse isakana lokudlala kubhasikidi bazoqhubeka bephonsa
baze bafike e-10. Abafundi ababale bephimisela ngesikhathi bephonsa.Phinda
lomsebenzi baze baphonse bonke abafundi.
253 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 39
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
254
Amanothi
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO
Acacisayo
1.1 Ukusebenzisa izimo nezithombe konhlangothi mbili-2-D
Bala izinto Ukuhlukanisa ikilasingamaqembu .
-- Uthisha unika abafundi amaphazili ezinombolo.
Izibalo IBANGA R
-- Abafundi bathola baphenye zonke izinto ezinokwenzeka.
-- Abafundi bajika idayisi okulona elizosinika ukuthi yiyiphi iphazili yezinombolo Ukwenza amaphazil afaka izinombolo
azokwakha ngayo. kusuka koku-1 kufike e-10
izithombe ezi-6 kubili
ezinh- Izinto
lanu ezi-5
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 39
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Amanothi
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO
Acacisayo
1.13 • Gcizelela ukuhlanganisa nokususa nemiphumela kufika-10 Usuku olu -1
Ukhlanganisa Ukukhuluma: ukubala izinto ufike e-10.
nokususa
Ukubala uya phambili nokubala uhlehla ufike ku-10 Amaculo nemilolozelo yezinombolo
Gcizelela ukubala ngakubili usebenzisa umlolozelo wezinombolo.
Ukugxilisa ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa”
Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA
Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kube ka-10
Buza umbuzo ukuthi yiliphi ihlombe elikhale kaningi /kancane
Ukusebenzisa umzimba
-- Uthisha ubiza abafundi aba-5 ngaphambili bese elokhu ebiza ngamunye umfundi kuze
kufike ku-10.
-- Abafundi babala bephimisa.
5 no 1→6. (yisho:okuhlanu nokukodwa kwenza isithupha)
6 no 1→7.
7 no 1→8.
8 no 1 →9.
9 no 1→10.
-- Uthisha uphindisela abafundi bohlala phansi bebala behlehla..
10 susa 1→9
9 susa 1→8
10 susa 2→8
Ukusebenzisa izinto eziphathekayo ezinhlangothi ntathu-3-D Umfundi ngamunye uthola-10izinto
zokubala
Abafundi bahlala phansi.Umfundi ngamunye uthola-10 izinto zokubala nesivalo seplastiki.
Yenza abafundi balandele imiyalo:
Izivalo zamaplastiki isib. Isivalo sesitsha
-- Pakisha-4 izinto zokubala esivalweni. Yengeza -4. Sekungaki sekukonke? 6 no 4→ 10
se-ayisikhilimu
255 -- Pakisha -10 izinto zokubala.susa oku-5.Kungaki okusele? Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 39
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
256 Amanothi
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO
Acacisayo
1.13 Ukusebenzisaizimo noma izithombe ezinhlangothi mbili 2-D Amaflashikhadi ezithombe afaka
izinombolo 1-10
Ukhlanganisa -- Bala izinto ezingu-8ekhadini lesithombe.uma wengeza ezinye izinto 2-ekhadini
nokususa lezithombe, sezingaki izinto manje?
-- 8 no 2 →10. Pakisha inani lezinto zokubala lifane nenombolo
Izibalo IBANGA R
-- Bala izinto ezi-10 ekhadini lezithombe.Uma umboza izinto-3 zingaki ozibonayo? 10 susa Izinto zokubala
3→ 7. Pakisha inani lezinto zokubala lifane nenombolo.
1.4 • Qhathanisa amaqoqo amabili owanikiwe Usuku olu-1
Chaza, qhathanisa -- Kuningi kune…
bese uhlea
-- Kuncane kune…(kumbalwa)
izinombolo
-- Kuyalingana (kuyafana)
Ukukhuluma: Ukubala ngezinto ufike ku-10 nsukuzonke Ukubala uya phambili nokubala uy
mumva ufike ku-10
Ukubala usebenzisa umlolozelo namaculo ezinombolo
Gcizelela ukubala ngakubiliusebenzisa umlolozelo wezinombolo
Gcizelela ulwazi “lokuningi “no”kumbalwa”
Shaya ihlombe izikhathi eziningi ….IMA
Shaya ihlombe izikhathi ezimbalwa. Uthisha ushaya izandla kuze kube ka-10
Buza umbuzo ukuthi ihlombe elikhale kaningi /mncane
Ukusebenzisa umzimba
-- Uthisha ubeka abafundi abayi-6 phakathi nehubhu waphinda wafaka abanye abangu-4
2 amahuphu
kwenye ihubhu.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Uthisha “uyabuza”ingabe baningi abafundi,bambalwa noma inani elilinganayo
kuyihubhu ngayinye.
-- Abafundi bakhomba ukuthi yiyiphi ihubhu “elinokuningi kune” ne”nokuncane kune”
nelinokulinganyo” inani labafundi”
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 39
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Amanothi
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO
Acacisayo
1.4 Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D
Chaza, qhathanisa -- Ukubeka izinto zokubala ezi-10, ezi-6 nezi-4 phezu kwetafula. izinto zokubala
bese uhlea
-- Ngaphandle kokubala qagela inombolo yalezizinto zokubala/amabhuloki asetafuleni.
izinombolo
-- Uthisha uyabuza”Ingabe izinto zokubala zingaphezu kwezi-7?Ingabe
ziyalingana,zingaphezu kwe..,zingaphansi kune…,zimbalwa kune..,zanele,azenele
-- Uthisha uyabuza “bhekani izimpendulo zenu ngokubala ngezinto zokubala.Kusondele
kangakanani ukuqagela kwakho?
Ukusebenzisa izimo nezithombe konhlangothi mbili
-- Uthisha utshengisa amakhadi amabili anamachashazi amanani angafani nezithombe Amakhadi amabili anamachashazi
kuwo. nezithombe
-- Yenza abafundi basebenzise ulwazi lokuqhathanise amakhadi anezithombe
namachashazi akuwo bese bekhomba “okuningi kuno…”” kuncane kuno..”
“kuyalingana”
257 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 39
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
258
Amanothi
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO
Acacisayo
3.1 Chaza ubudlelwano bezinto ezinhlangothi ntathu ezi 3-D ezimbili noma ngaphezulu Usuku olu -1
nobudlelwano bazo
Isikhundla, isimo
nokubukeka • Gcizelela esokunxele nesokudla
Iphepha lezinyawo limakwe “esokunxele
kwento
Ukusebenzisa umzimba nakwesokudla”
Izibalo IBANGA R
-- Uthisha ubeka izinyawo kwesokunxele nakwesokudla ikilasi lonke.
--
-- Abafundi bayagaqa ngezandla nangamadolo bekunyakazisa kanye kanye.
-- Bayahamba phezu kwawo endleleni beyogeza izandla.
--
Uthisha ubopha isinqamu sewuli esandleni sangakwesokudla somfundi.
Uthisha ubanika imiyalo.
-- Phakamisa umlenze wangakwesonxele.
-- Beka unyawo lwangakwesokudla phezu kwesitulo
-- Thinta idolo langakwesokunxele ngendololwane yangakwesokudla.
-- Donsa indlebe yangakwesokunxele ngesandla sokudla
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
-- Beka isandla sokudla ehlombeni langakwesokunxele nesandla sokunxele phezu Isinqamu sewuli ebomvu
kwehlombe langakwesokudla kwenze kanyekanye.
-- Zinkonkoshele (Phambanisa izingalo phezu kwesifuba).
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 39
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
CAPS Amanothi
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO
Acacisayo
3.1 Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D
Isikhundla, isimo -- Uthisha ubeka amathini ayi-7 etafuleni.
nokubukeka
-- Yenza abafundi basho ukuthi yiyiphi inombolo engakwesokunxele kunombolo-3,yiyiphi
kwento
inombolo engakwesokudla kwenombolo-6.yiyiphi inombolo ephakathi kuka-3 no-6.
-- Yiyiphi inombolo yokuqala neyokugcina.
Amathini anezinombolo.
1 2 3 4 5 6 7
o 1
n
-- Uthisha ubeka onodoli/nezimoto ezi-3 okulula ukuhlukanisekangokwezingubo nemibala
phezu kwetafula. c
r
-- Uthisha ubuza imibuzo njenga;
e
o Yimuphi unodoli/imoto
t engakwesokunxele?
o Yimuphi unodoli/imoto
e
engakwesokudla? Onodoli noma izimoto
o Yimuphi unodoli/imoto
u ephakathi nendawo?
Ukusebenzisa izimo noma
s izithombe ezinhlangothi mbili2-D
-- Ngesikhathi soBucikoi obubonakalayo abafundi benza imidwebo besebenzisa izandla
sokunxele nesokudla.
-- Sika unamathisele ephepheni elitshengisa unyawo lwesonxele nelokudla.
2.1 • Ukwenza amaphethini abo Izimo namakhadi amaphethini. Usuku olu -1
Amaphethini Ukusebenzisa izinto ezinhlangothi ntathu 3-D
okusazibalo
-- Abafundi bayaqala ukukopisha amaphethini kulawo abawanikiwe.
mdwebo
-- Ekugcineni abafundi bazozakhela amaphethini abo bese bewachaza.
--
259 Izibalo IBANGA R
ISIKHATHI ESINCONYIWE SOKUFUNDA:
Isonto 39
Umsebenzi kathisha olungiselelwe uthatha imizuzu okungenani (iringi) ± 30 ngosuku (okungenani ka-± 5 ngesonto)
260
Amanothi
ISIHLOKO Amanothi Acacisayo ISIHLOKO
Acacisayo
2.1 Umsebenzi webhodi lamaphekisi: Ibhodi lamaphekisi namaphekisi.
Amaphethini Yenza abafundi basebenzise kuqala isandla sokudla bese kulandela esokunxele, Amaphethini azokopishwa abafundi.
okusazibalo bazosebenzisa izandla zombili ukubeka amaphekisi ebhodini lamaphekisi.
mdwebo
-- Uthisha utshela abafundi ukuthi abekwa kuphi amaphekisi isib.
Izibalo IBANGA R
o Emgqeni ophezulu.
o Emgqeni ophansi.
o Ohlangothini langakwesokunxele.
o Ohlangothini langakwesokudla.
o Phakathi nendawo.
Yenza abafundi ba:
-- Benza izimo phezu kwebhodi lamaphekisi ngamaphekisi anemibala.
-- Uthisha uzakhela iphethini elula ngamaphekisi bese abafundi beyikopisha lephethini
emabhodini abo.
Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Isonto 40 Ukusebenzisa isontolama-40 ukubhekelela ulwazi olusele nezindawo zokufunda ezinenkinga.
Ingxenye
Isihloko Amazinga okuhlola
yokuqukethwe
CAPS
Izinombolo, 1.1 Ukuqagela bese ubala ngokuphimisa uze ufike ku-10 (amaculo nemilolozelo yezinombolo
izimpawu kanye nokuthuthukisa ulwazi lwezimombolo)
Ukubala izinto
nobudlelwane bazo Ukubala uya phambili nokubala uhlehle (0-10)
Ukubala ngakubili (amaculo nemilolozelo yezinombolo)
Ukuqonda ulwazi “lokuningi no“okuncane” (ukushaya ihlombe)
Ukuqonda ukuthi ulishaye kangaki ihlombe kaningi/kancane,kaningi ngokuthe xaxa, kancane kakhulu
Ukukhomba amakhadi ezithombe zezinombolo namachashazi kusuka-0-10
Ukwazi izimpawu zezinombolo 8, 9, 10 no 0
Ukubona amagama ezinombolo isishiyagalombili,isishiyagalolunye, neshumi no kungekho
Ukuqedela ukulandelana okulula kwezinombolo kusuka 1-10
1.4 Ukubona nokukhomba izinombolo esimweni esejwayelekile isib, ubudala, irejista
Ulwazi lwezinombolo Ukuhlukanisa phakathi kokuningi,okuncane,okulingene,okuningi ngokuthi xaxa,nokuncane kakhulu,uze
ufike ku-10
Ukuqonda isikhundla sezinombolo– owokuqala, owesibili, owesithathu,owesine,owesihlanu,owesithupha
1.6 Ukusebenzisa izinto eziphathekayo
Amaqhinga okuxazulula izinkinga Ukuchaza ngamagama imicabango yakhe ngokudweba noma ukusebenzisa izinto eziphathekayo
1.7/1.13 ukuhlanganisa nokususa Uku xazulula izinkinga zokuhlanganisa nezokususa ngokukhuluma ufake izinombolo ezifinyelela e-10
Amaphethini 2.1 Ukukopisha,wandise bese wakha awakho amaphethini alalelwayo
nokuxhumana Ukuqonda umdlalo wesikotshi/ugxa
Amaphethini okusazibalomdwebo
Isikhundla nesimo 3..1 Ukwazi ngolwazi lokuseceleni, phakathi, kwesokudla, kwesokunxele njll,
(ijiyometri) Ukuqonda ulwazi lokuyaphambili nokuhlehla, phezulu naphansi, ukuya phezulu nokuya phansi,
Isikhundla, isimo nokubukeka kwento
kwesokunxele nakwesokudla
3.2 Bakwazi ukwakha iphazili enezingxenye okungenani ezi- 24 izingxenye
izinto ezi 3-D kanye no 3.3 izimo ezi 2-D Ukubona nokukhomba indilinga, unxantathu isikwele nonxande
3.4 ukuhlukana kufane nse nxazombili Ukubona umugqa ohlukanisa phakathi izinxenye ezimbili zifane nse ezintweni
Isilinganiso 4.2 Ukuqonda ukuthi nezinto ziyalinganiswa usebenzisa ithephu yokulinganisa
Ubude
Ukuqokelelwa 5.1 Ukwazi ukuqoqa, ukuhlela, ukudweba, ukufunda nokubeka okumele ulwaz (ukuhlaziya)izinto
kolwazi ngokweshloko esisodwa.
Ukuqoqa nokuhlela izinto
5.3
261
ukuxoxa nokuthula umbiko ngezinto eziqoqwe
zahlelwa
Izibalo IBANGA R
Izibalo IBANGA R
INGXENYE YE – 4: UKUHLOLA
4.1 Isingeniso
Umsebenzi wokuhlola uwuhlelo oluhleliwe oluqhubekayo lokukhomba, ukuqoqa, kanye nokuhumusha ulwazi
ngokusebenza kwabafundi, usebenzisa izindlela ezahlukene okubandakanya izinhlobonhlobo zokuhlola.
inezinyathelo ezine:
• ukulungiselela nokuqoqa ubufakazi bomphumela,
• ukuhlolwa kobufakazi,
• ukubhala okutholiwe kanye
• Nokusebenzisa lolulwazi ukuqonda okusiza ekuthuthukiseni abafundi ukuze benze kangcono ohlelweni
lokufunda nokufundisa.
Ukuhlola kufanele kubengezindlela ezimbili ngokuhleliwe (kuhlolwa ukufunda) kanye nokungahleliwe (kuhlolwa
ukufunda).kuko kokubili kufanele abafundi baziswe ngokutholiwe ukwandisa ulwazi lokufunda izibalo.
KumaBanga aphansi amaqhinga asemqoka okuhlola ngokuhlelekile kanye nokungahlelekile ukuhlola ngokubhekwa
kwabafundi nguthisha, izingxoxo, isimo ngokwenza kanye nokubhaliwe.
EBangeni R ukuhlolwa kufanele kube ngezingxoxo kanye nokubonisa ngokwenza.
4.2 Uhlola ngongakuhlelekile /ukuhlola kwansukuzonke
Ukuhlolwa kokufunda kuwuhlelo oluqhubekayo lokuqoqa ulwazi ngokuphumelela komfundi.Ukuqhapha inqubekelaphambili
yabafundi nsukuzonke kungukuhlola okungahlelekile, lokhu kwenzeka ngokubhekwa kwabafundi nguthisha, izingxoxo,
isimo ngokwenza kanye nokuxhumana okungahlelekile kwasekilasini lokhu akufanele kubonwe njengohlelo olwahlukile
emisebenzini efundwayo ekilasini. Ukuhlola okungahlelekile kwenza uthisha akwazi ukuqapha inqubekelaphambili
yabafundi kanye nezinhlelo zokufundisa zosuku.Ukuhlola okungahlelekile kusetshenziswa:
-- ukwaziswa kwabafundi ngokutholiwe
-- ukukwazi ukuhlelela ukufundisa
Ngezinye inkathi uthisha angagcina uhla lokubheka abafundi (checklist) azobhala kulo akuthola ngesikhathi ehlola
inqubekelaphambili yabafundi, uthisha nabafundi Bangamaka umsebenzi owenziwe.ukuhlola okungahleliwe akuyona
ingxenye yokuhlola okuhleliwe.imiphumela yokuhlola okungahlekile okwenziwa nsukuzonke akusetshenziselwa
ukuphumelela komfundi.
4.3 Ukuhlola okuhlelekile
Yonke imisebenzi yokuhlola kuhlelo lonyaka ithathwa njengokuhlola okuhlelekile.umsebenzi wokuhlola ohlelekile
umakwa uphinde ubhalwe ngokuhlelekile nguthisha.lusetshenziselwa ukuphumelela nokudluliselwa kwabafundi
eBangeni elilandelayo.
Ukuhlola okuhlelekile kunika othisha ulwazi oluzokwenza akwazi ukubona inqubekelaphambili yabafundi ebangeni
kanye nasesifundweni.
Uthisha angabheka abafundi abayishumi ngesikhathi ngakho ke umsebenzi wokuhlola okuhlelekile ungenziwa
ngamaqoqo amancane, kungathatha izinsuku ezimbalwa ukuhlola ikilasi lonke.zonke izinto zokusebenza
eziphathekayo kufanele zibekhona njengokujwayelikele, (izinto zokubala eziphathekayo,ishadi lezinombolo njll.)
262 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
Ukuhlola okusetshenziswayo kufanele kuhambisane neminyaka kanye nokukhula komfundi.
Ukuhlola kufanele kubhekelele ukukhula kwamazinga okucaBanga namakhono abafundi.ukwakhiwa kwalomsebenzi
wokuhlola kufanele kufake ulwazi olufundiwe ngezindlela ezahlukene.
Izinhlobo ezahlukene zokuhlola (ukubhekwa kwabafundi, izingxoxo, okwenziwayo kanye nokubhalwayo) kufanele
inike umfundi ithuba lokukhombisa angakwazi ukukwenza, abanye abafundi bakhombisa ukwazi ngezindlela
ezahlukene.Isib.
-- abanye abafundi abakuthola kulukhuni ukufunda bayazazi izibalo
-- Abanye abafundi Bangaba ngaphansi kwezinga elilindelekile lokukhula ngolimi lokufunda nokufundisa.
Umsebenzi wokuhlowa awube izibalo ezingancikile olimini nasekufundeni.
Uthisha makaqonde ukuthi yini okuhlolwayo .ulwazi lwezibalo namakhono angahlolwa ngezindlela ezahlukene.
izinhlobo ezahlukene zokuhlola zilungele ulwazi namakhono kwizihloko ezahlukene ngokweminyaka ehlukene
yabafundi.kuyasiza ukusebenzisa uhlu lokubheka ukusebenza kwabafundi ukubona ukukhula kwabo olwazini
lwezibalo emaBangeni aphansi.iRubric ingasetshenziswa ukuhlola amakhono abafundi ekuxazululeni izinkinga
zezibalo.
4.4 Uhlelo lokuhlola ukuhlola okuhlelekile
Ukuhlola okuhlelekile kwezibalo kufaka ngaphezu kwesihloko esisodwa ezibalweni;kufanele onyakeni kufanele
ufake lonke ulwazi lwezibalo nezihloko,akuyikho konke okufakiwe kuhlelo lwezifundo okuhlolwa ngokuhlelekile noma
kubhalwe ngokuhlelekile.Izonombolo ukusebenza nobudlelwano kuthatha ama-60% wezibalo emaBangeni 1-3.
ama-60% ukuhlolwa okuhlelekile kwiThemu ngayinye kunyaka wonke kufanele ugxile kwi-zinombolo ukusebenza
nobudlelwano.
Ingxenye ngayinye yokuhlola okuhlelekile ayizimeli emsebenzini ohlolwayo.ezinye izingxenye zihlolwa kanyekanye
kanti ezinye zingahlolwa ngezikhathi ezihlukene Isib. amakhono okubala ngokweqa izinombolo angenziwa kanye
nokunye kulomsebenzi:
• Ukuqedelela ukubala ngokulandelana
• Ukufunda nokubhala izimpawu zezinombol
• ukubala
Ukuhlola okuhlelekile okunezibalo zokuxazulula izinkinga ngokwenza amaqoqo noma ngokwabelana nokuhlola
ukukwazi ukukala umthamo kungenziwa ngezikhathi ezihlukene.
4.5 Ukubhala nokubika ngokusebenza kwabafundi
Ukubhala ngokusebenza kwabafundi kuyindlela uthisha agcina ngayo ulwazi lwezinga umfundi akulo kulowo mse-
benzi ohleliwe.lolulwazi luveza ulwazi lokusebenza komfundi ukufika ezingeni olubekwe kwi CAPS .ulwazi ngokuse-
benza komfundi malunike ubufakazi bokukhula komfundi kuleloBanga akulo nokuholela ekudluleleni eBangeni
elilandelayo ulwazi olubhalwe ngokusebenza komfundi lungasiza ukuveza inqubekelaphambili ekufundeni naseku-
fundiseni.
Ukubika ngokusebenza komfundi kuwuhlelo olwazisa abafundi, abazali, isikole nabaxhasi ngenqubekelapham-
bili yokusebenza kwabafundi, lokhu kungabikwa ngezindlela ezahlukene ezingafaka irephothi lokusebenza
komfundi,imihlangano yabazali,njll.othisha kumaBanga onke parephotha ngamaphesenti kuzozonke izifundo. Ithe-
bula elingezansi libonisa ubungako bamaphesenti ,amazinga kanye nezincazelo zawo:
CAPS 263
Izibalo IBANGA R
Amazinga namaphesenti abhalwayo ukubika ukusebenza komfundi
Uphawu lokulinganisa Incazeloyokuqhuba komfundi Iphesenti
7 Umphumela ovelele 80 – 100
6 Umphumela oncomekayo 70 – 79
5 Umphumela osezingeni elanelisayo 60 – 69
4 Umphumela ogculisayo 50 – 59
3 Umphumela olingene 40 – 49
2 Umphumela ongagculisi 30 – 39
1 Umphumela ongalungile 0 - 29
4.6 Jikelele
Losomqulu mawufundwe uhlanganiswe nalokhu okulandelayo:
4.6.1 National policy pertaining to the progrmme and promotion requirements of national Curriculam statement
Grades R-12; and
4.6.2 The policy document, National Protocol for Assessment Grades R-12
4.7 Izibonelo zohla lokubheka ukuhlolwa okuhleliwe kweBanga R
Izibonelo zohla lokuhlola ezinikeziwe ngezansi zeBanga R. Inhloso ukusiza othisha ukuhlelela nokusebenzisa
ukuhlola okuhleliwe ngendlela eqhubekayo.
IBanga R
Uhla lokubheka ukuhlolwa kukaThemu 1
Ingxenye
Ulwazi Izinto ezibhekwayo √ noma x Umbiko
yokuqukethwe
Izinombolo, ukubala Qagela bese kubalwa sakuhuba kufinyelele koku-
izimpawu 5 (amaculo ezinombolo nemilolozelo kufakwe
nobudlelwano ekuthuthukisweni kolwazi lwezinombolo)
bazo Ukubona Ukbona izinombolo esimweni esejwayelekile isib. Irejista
izinombolo Ukuqonda izinombolo ezisho isikhundla (isib. Ngesikhathi
sokuya endlini yangasese)
Umqondo Ukuqonda okukodwa -nokukodwa –okuhambisanayo
wezinombolo (ishadi labasizi ngesikhathi sezidlo ezilula)
Ukukhomba Ukubona izithombe zezinombolo namakhadi amachashazi
uchaze izinombolo afaka inombolo ukunye
eziphelele Ukwazi uphawu lenombolo 1
Ukubona igama lenombolo kunye
Ukuxazulula Ukusebenza kwezinto eziphathekayo
izinkinga
Ukuchaza imicabango ngamagama nangezithombe noma
izinto eziphathekayo
Amaphethini Kopisha, wandise Ukubona amaphethini kokusizungezile
nokuxhumana bese wakha Ukukopisha , ukwandisa ,nokwakha amaphethini
amaphethini angawakho
angawakho
264 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
IBanga R
Uhla lokubheka ukuhlolwa kukaThemu 1
Ingxenye
Ulwazi Izinto ezibhekwayo √ noma x Umbiko
yokuqukethwe
Isikhundla Ukubona , Ukubona , ukukhomba nokusho amabhola
nesimo ukukhomba Ukubona, ukukhomba nokusho amabhokisi
(ijiyometri) nokusho izinto
ezi-3-D
Ukubona, Ukubona, ukukhomba nokusho izimpawu ezingezakho ,
ukukhomba izimpawu zaBangani nezabafundi afunda nabo
nokusho izimo/ Ukwakha okungenani iphazile yezingcezu ezi-6
nezithombe ezi 2-D
Ukukhombisa ukukwazi ukuhlukanisa phakathi kwezinto
“ezisobala nezizungezile esithombeni”
Izimo IJIYOMETRI Ukukhomba nokubona indilinga
Ukukhomba nokubona unxantathu
Ukukhombanokubona isikwele
Chaza, uhlele bese Qhathanisa ikuphi ezintweni ezimbili eziqoqelwe ndawonye
uqhathanisa izinto ezinkudlwana, ezincanyana, ezinkulu kakhulu, nezincane
ezi 3-D ngokwe: kakhulu
Hlela izinto ngo:
Bungako - okukhulu no kuncane,
Umbala – imibala eyisisekelo (obomvu, ophuzi, noluhlaza
okwesibhakabhaka)
Izimo – indilinga, unxantathu, nesikwele
Izinto ezigingqikayo
Izinto ezishibilikayo
Ukubona umugqa Ukubona umugqa ohlukanisa izinhlangothi kabili kufane
ohlukanisa nse kuwena
izinhlangotho
ezibili zilingane
futhi zifane nse
ngo:
Ubudlelwane Ukwazi ngaphambili/ngemumva
besikhundla: Ukwazi ngaphezu kwe, phezulu, ngaphansi, ngezansi
Isikhundla sezinto Ukwazi ngaphakathi, ngaphandle
ezimbili noma Ukwazi phezulu, phansi
ngaphezulu
ngokuxhumana
nomfundi
Inkomba Ukuqonda ulwazi: ukuya phambili, ukuya emumva,
phambili, emumva
Isilinganiso Isikhathi Ukusebenzisa amagama anjenge usuku,
ubusuku,ukukhanya, nobumnyama,ntambama, ukuchaza
izikhathi zosuku
Ukuhlela izehlakalo eziqhubekayo empilweni
yansukuzonke (uhlaka lwansukuzonke)
Ukukhombisa ukuqaphela izinsuku zesonto, izikhathi
zonyaka, nesimo sezulu
Ukwazi usuku lokuzalwal lwakho
Ubude Ukuhlukanisa phakathi kokude, ukujana, okude kakhulu,
okufishane, okufishanyana, okufishane kakhulu (ishadi
lokulinganisa ubude)
Ukuqokelelwa Qoqa, uhlele, Ukukwazi ukuqoqa, ukuhlela, ukudweba,ukufunda
kolwazi udwebe, ufunde nokuveza (ukuhumusha) izinto ngendlela eyodwa
ukhombise ulwazi ezakheke ngayo
AMAPHUZU OKUGCINA:
CAPS 265
Izibalo IBANGA R
IBanga R
Uhla lokubheka ukuhlolwa kukaThemu 2
Ulwazi Uku-
Ulwazi Izinqumo √ noma x
Lwezinombolo phawula
Izinombolo, Ukubala Qagela, ubale sakuhuba kuyofika ku 7 (cula, isho
izimpawu imilolozelo)
nobudlelwano Bala uya phambili ubuye uhlehle (1 – 4)
bazo
Ukwazi ulwazi lwamagama njenga okuningi /
okungconywana.
Ukubona Ukubona izinombolo ezimweni ezejwayelekile njenge
Izinombolo nombolo yendlu, ikheli.
Ukubona bese Khomba, izithombe zezinombolo namakhadi amachashaza
Uchaza Izinombolo Ukwazi izimpawu zezinombolo 1, 2, 3 ,4
eziphelele
Bona amagama ezinombolo
Ulwazi Uyakwazi ukbeka okunye nokunye ngokuqondana
Lwezinombolo Hlukanisa phakathi kokuningi, okuncane okuyingcosana
Ukubona umehluko kwimali ewuhlweza
Ukuxazulula Sebenzisa izinto eziphathekayo
Izinkinga
Chaza ngamagama noma ngemidwebo
Zezinombolo
Xazulula izinkinga zezibalo ngokukhuluma ezokuhlanganisa
nokususa kufika kunombolo 4.
Amaphethini Ukukopela, Kopela, qhuba bese wakha amaphethini usebsnzisa izinto,
nokuxhumana uqhube, wakhe izimo nemali.
amaphethini
Isikhundla Ukubona, Akha iphazili elinezingcezu eziyi 12
nesimo ukhombe, bes Khombisa ikhono lokuhlukanisa phakathi kwezinto
(ijiyometri) unika igama lezimo eziphambili nezingemuva esithombeni.
ezinhlangothimbili
Izimo Bona, khomba bese usho igama likanxantathu
ezibalombhalo Ubona umumo kanxantathu
Ukuchaza, uhlele Qhathanisa amaqoqo ezinto amabili usho ukuthi yiziphi
bese uqhathanisa ezinde noma ezimfushane
izinto ezinhlan- Hlela izinto ngezimo - yinde/imfushane
gothintathu:
imibala
izimo
Akha izimo ezinh- Sebenzisa amabhuloki
langothintathu
Bona umugqa Bona umugqa ohlukanisa kabili kulingane futhi kufane
ohlukanisa kabili ezintweni eziseduze nawe
kulingane kufane Uyakwazi ukusebenza kwizinhlangothi zombili
Ubudlelwano Ukuqonda ubudlelwano phakathi komfundi nezinto ezimbili
nendawo okuyo noma ezintathu
Isilinganiso Isikhathi Uyazi izinsuku zeviki,izikhayhi zonyaka njll – imilolozelo
namaculo
Uyalwazi usuku lwakhe lokuzalwa (phinda uhlole)
Ubude Uyazi umehluko kokkude nokufushane
Ukuqokelelwa Qoqa, Qoqa ,hlela , dweba, funda beseudweba okumele ulwazi
kolwazi hlela,dweba,funda
bese ubhla izinto
ezimela ulwazi
ISILINGANISO SOKUGCINA:
266 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Izibalo IBANGA R
IBanga R
Uhla lokubheka ukuhlolwa kukaThemu 3
Ulwazi
Ulwazi Izinqumo √ noma x Phawula
lwezbalo
Izinombolo, ukubala Qagela bese ubala sakuhuba ufike ku- 7 (amaculo
izimpawu ezinombolo nemilolozelo) ukuze athuthuise ulwazi
nobudlelwano lwezinombolo
bazo Bala uya emuva naphambili (1-7)
Bazi ukuthi ihlombe ulishaye kangaki kakhulu /kancane
Ukubona Babona izinombolo esimeni esijwayelekile isib.iminyaka,
izinombolo irejista (uhlole njalo)
Thola bese Thola izithombe zezinombolo namakhadi anamachashaza
uzichaza ufike ku- 7
izinombolo Yazi izimpawu zezinombolo - 5, 6, 7
Bona amagama ezinombolo –kuhlanu, isithupha,isikhombisa
Ulwazi Hlukanisa phakathi kokuningi,okuyimbijana,nokulinganayo,o
lwezinombolo kuningi nokumbalwa ufike- 7
Bona imibala nezinhlobo zezilwane emalini engamaphepha
yase Mzansi.
Ukuxazulula Sebenzisa izinto eziphathekayo
izinkinga
Chaza ngendlela ocaBanga ngayo
ngamagama,nangokudweba noma ngezinto eziphathekayo.
Xazulula izinkinga zokuhlanganisa nokususa ngomlomo
ufike ku- 7
Amaphethini Kopisha qhuba Kopisha ,uqhube bese uzakhela awakho amaphethini
nokuxhumana bese uzakhela usebenzisa izithombe
awakho
amaphethini
Isikhundla Buka uthole Yakha okungenani izingcezu eziyi-18 zephazili
nesimo bese ubize
(ijiyometri) onhlangothimbili-
2-D izimo/
izithombe
Izimo ezisazibalo Bona ,uthole bese usho izimo eziyisikwele.
mdwebo Qonda isimo sezimo ezejwayelekile esezifundiwe kuze kube
manje (ukugcina ismo singashintshile)
Yakha izinto ezinh- Yakha izimo ezintweni nangezibonelo ozinikiwe
langothintathu 3-D Kopisha isakhiwoemdwebeni osekhadini
usebenzisa izinto
eziphathekayo
Ubudlelwano Bona ubudlelwano phakathi kwezinto ezimbili noma eziningi
bendawo nokuthi zihlobene kanjani
Ngaphambili,ngemuva, ngaphezulu, phezulu,phansi,ngapha
nsi,ecelelni phakathi kwesokudla kwesokunxele
Yenza ngokulandela imiyalo ebhodini lokugaxa
Izinkomba Yazi izindlela ezehlukene ngokulandela ishadi lemicibisholo
Isilinganiso Ubude Qagela bese ukala ubude bezinto ezehlukene
Isisindo Qonda ngalolulwazi okulula,okunzima, kusinda kakhulu
kusinda kancane, kulula kancane kulula kakhulu
Umthamo Qonda lolulwazi kugcwele,akukho,kugcwele kuno, kuncane
kune”
Ukuqokelelwa Qoqa uhlele, Bakwazi ukuqoqa bahlele, badwebe, bafunde bese bethula
kolwazi udwebe, ufunde lololwazi ngokulihlaziya ngokwesihloko leso
uyayithula
Isilinganiso sokugcina:
CAPS 267
Izibalo IBANGA R
IBanga R
Uhla lokubheka ukuhlolwa kukaThemu 4
Uku-
Ulwazi
Ulwazi Izinqumo √ noma x phawu-
lwezibalo
la
Izinombolo, Ukubala Qagela uphinde ubale sakuhuba kufinyelela eziyi-5(amaculo
izimpawu ezinombolo,kanye nemilolozelo ukuthuthukisa ulwazi
nobudlelwano lwezinombolo)
bazo Bala uye emuva kanye naphambili (1-10)
Bala ngakubili (imilolozelo kanye namaculo ezinombolo)
Ukuqonda amagama afana:nokuningi kanye
nokuncane(kushaywa izandla)
Ukuqonda izinombolo kushaywa izandla kaningana
nakancane kakhulu.
Ukubona izinombolo Ukubona bese ukhomba izinombol ezimweni ezijwayelekile.
Isib.iminyaka yabafundi njll.
Ulwazi lwezinombolo Khomba izithombe zezinombolo kanye namakhadi
amachashaza afaka inombolo kusuka ke-0-10
Khomba bese uchaza
izinamba eziphelele Yazi uphawu lwenombolo eyesi-8,9,10 kanye no-0
Bona igama lenombolo eyesi-8,9,10 kanye no-0
Qedela ukulandelana kwezinombolo ezilula kusuka
kweyo-1-10
Ulwazi lwezinombolo Hlukanisa phakathi kokuningi,okuncane,okulinganayo,okuni
ngi kakhulu,nokuncane kakhulu kuyofika kokuyi-10
Ukukwazi ukulandelana kwezinombolo ezijwayelekile okoku
qala,okwesibili,okwesithathu kuyofika kokuyisithupha.
Ukuxazulula izinkinga Sebenzisa izinto eziphathekayo
zezibalo
Chaza ukucaBanga kwakho ngamagama nangemidwebo
noma ngezinto eziphathekayo
Xazulula izinginkinga zokuhlanganisa nokususa ubebenzisa
izinombol kufinyelela e-10
Amaphethini Kopela, wandise Kopela,wandise wenze amaphethini alalelwayo
nokuxhumana ubuye wenze awakho Ukwazi ukudlala umdlalo (gxa)
amaphethini.
Isikhundla Bona,ukhombe,usho Ukukwazi ukwenza okungenani ngezingcezu ezingama-24
nesimo amagama ezinto
(ijiyometri) ezinhlangothimbili
Izimo Ukubona akhombe indilinga,unxantathu,isikwele nonxande.
ezisazibalomdwebo
Bona umugqa Bona umugqa ohlukanisa phakathi okufana nse nxazombili
ohlukanisa kabili ezintweni
kufane nse nhlangothi
zombili:
Ukwazi ulwazi lwamagama eduze kwe,phakathi
namaphakathi,kwesokunxele kanye nesokudla.
Ubudlelwano phakathi
kwezinto Ukukwazi ukwenza umsebenzi oseqophelweni eliphezulu
kwibhodi lokugaxa.
Izinkomba Ukwazi ulwazi lwamagama afana ngaphambili,ngemuva
,phezulu naphansi,kwesokunxele kanye nesokudla.
Isilinganiso Ubude Ukuqonda ukuthi izinto ziyakalwa kusetshenziswa ibhande
lokukala.
Ukuqokelelwa Qoqa, hlela, dweba, Ukukwazi ukuqoqa, uhle,udwebe,ufunde ,uhlaziye izinto
kolwazi funda bese ubhala ngokwesakhiwo esisodwa.
okumele ulwazi oluqo-
qiwe
ISILINGANISO SOKUGCINA:
268 Isitatimende Senqubomgomo Yohlelo Lwezifundo Nokuhlola
Study this subject
Notes, quizzes and topic questions for this subject.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.

Question paper and memo
Mathematics Grade 10 Paper 1 KZN November 2025 Paper & Memo

Question paper and memo
Mathematics Grade 11 Paper 2 KZN November 2025 Paper & Memo

Memorandum
Mathematics Grade 11 Paper 2 Eastern Cape November 2024 Memo

Question paper
Mathematics Grade 12 Paper 2 KZN Prelim 2024 Question Paper

Memorandum
Mathematics Grade 12 Paper 2 Limpopo June 2024 Memo

Question paper
Mathematics Grade 12 Paper 1 Limpopo Prelim 2024 Question Paper
Related documents

Question paper
Mathematics Grade 12 Paper 1 Mpumalanga June 2024 Question Paper

Question paper
Mathematics Grade 12 P1 Mpumalanga Prelim 2024 Question Paper

Memorandum
Mathematics Grade 9 Free State March Test 2024 Memo

Question paper
Mathematics Grade 9 NSC March Test 2024 Question Paper

Question paper
Mathematics Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Question Paper
%20June%202022%20Question%20Paper_hlayiso.com_--1fcd90d5-8dba-4271-a9ed-137098dfc983/v1-69621ad902f71c4fc496/card.webp)
Question paper
Mathematics Grade 11 Paper 2 Gauteng June 2022 Question Paper
More from Maths

Question paper and memo
Mathematics Grade 11 September Test 2022 Paper & Memo

Addendum
Mathematics Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2022 Addendum

Memorandum
Mathematics Grade 12 EC March 2021 Memo

Question paper
Mathematics Grade 12 P1 Mpumalanga November 2021 Question Paper

Question paper
Mathematics Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Question Paper

Question paper