Sesotho FAL Grade 12 IEB Paper 2 2019 Memo

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION NOVEMBER 2019 SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II SESOTHO FIRST ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER II MARKING GUIDELINES Nako: Dihora tse 2½ Matshwao: 100 These marking guidelines are prepared for use by examiners and sub–examiners, all of whom are required to attend a standardisation meeting to ensure that the guidelines are consistently interpreted and applied in the marking of candidates' scripts. The IEB will not enter into any discussions or correspondence about any marking guidelines. It is acknowledged that there may be different views about some matters of emphasis or detail in the guidelines. It is also recognised that, without the benefit of attendance at a standardisation meeting, there may be different interpretations of the application of the marking guidelines. IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 2 ho a 15 MARKING GUIDELINES KAROLO A DINGOLWA POTSO YA 1 MME – N. P. MAAKE 1.1 Ke Mme, o ne a ilo batla monna wa hae. 1.2 Tjhee, hobane hang ha a elellwa mosa le lerato la Mmatebo a nka qeto ya ho fetola maikutlo a hae. / Kgotso eo a e boneng e rena lapeng lena ya etsa hore a sitwe ho bua se mo tlisitseng moo. 1.3 Nka be ke ile ka ithlalosa hore ke mang le hore ke behwa ke eng moo. Dikarabo tsa bahlahlobuwa di tla shejwa. 1.4 Ditoropong moo ba bang ba dulang teng sena se ke ke sa etsahala le ho etsahala kaha ho na le mabota a malelele le diheke tse dulang di kwetswe ntle le ha ka phoso ho ka se notlelwe heke le menyako ebe motho o a kena. Ke moo ho ka tobetswang motjhini o letsetsang bahlanka ba tshireletso kapa motho a ka ipata / a baleha a tswa ka monyako o mong ho kopa thuso kantle. E mong a ka hweletsa ho leka ho kopa thuso. Makeisheneng a mang motho a ka tshoha a hweletsa a kope thuso kapa a lwantsha motho enwa ya sa tsejweng. Dikarabo tsa bahlahlobuwa di tla shejwa. 1.5 Mmatebo hanghang o ile a hopola kgaitsedi ya hae Lesole ya nang le motlotlwana oo ho se nang motho ya dulang ho wona, mme a roma Masesi le metswalle hore ba bitse mme enwa. O ile a batlela mme enwa bodulo ha motswala wa hae Lesole. Ka lehlohonolo ba ile ba fumana Lesole a le teng mme Diseko a le siyo. Sena se ile sa mo thabisa haholo hobane hoja Diseko a ne a le teng o ne a ka nna a hanana le taba ena. Ntle le tikatiko Lesole o ile a dumella mme enwa ho dula le bona motlotlotlwaneng oo o kantle. POTSO YA 2 Ke dumellana le ntlhakemo ena hobane ho na le diketsahalo tse totobatsang sena. Paleng ya rona diketsahalo di etsahala motseng o moholo wa toropo. Mona ke tulo e neng e tsejwa ka lebitso la Kgutlotharo ya Lekwa mehleng eo. Ka hara kgutlotharo ena ho na le metse e kang, Sebokeng, Sharpville, Vereeniging, Vanderbijlpark le Evaton (Small Farm). Dintho tse tiisang hore tikoloho ena ke ya metsetoropong e kgolo. Toropong ena ya Vereeniging ho na le lekote la mejaho ya dipere. Mona ke hona teng moo ho ikgathollwang ka ho betjha dipere. Mofokeng le Mmateboho Mofokeng le moahisane wa hae ba ne ba betjha dipere le ho ya mojahong wa dipere ha o le haufi le bona ka Lekwa hoba sena ke se neng se etswa ke banna ba bangata ba dulang moo. Mofokeng jwalo ka banna ba bang ba dulang komponeng/hosetele, o ne a tlwaetse ho etela lekeisheneng mafelo a beke. Re bona sena ha a ne a etela ha Rakgadi pele a kopa mohope wa metsi hape lenyalo la hae le ile la tshwarelwa lekeisheneng ka Sontaha ha motswalle e mong wa hae. Mmateboho le Mmatakatso, ba reka masela ao ba rokang mese ka wona toropong. Mese eo ba e rekisa hona moo mojahong wa dipere. Mofokeng le IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 3 ho a 15 MARKING GUIDELINES Mmateboho ba ne ba na le mokgoro ka jareteng ya bona jwaloka metseng e meng hona moo ba dulang teng. Mme Ke hanana le ntlhakemo ena tlasa mabaka a latelang: Mme o dutse motseng ona ya eba thuso e kgolo ho batho ba Sebokeng kaha a ile a phekola mafu/ mahloko ka tsebo ya hae ya meriana ya Sesotho e leng ntho eo metseng ena e seng e sa tsotellwe. O tswelletse pele ho phela ka tsela ya hae eo a e tlwaetseng leha a fihla sebakeng se sele. Mohlala wa sena o bonahala ha motswadi wa ngwana ya neng a tshwerwe ke kokwana a kopa tjhelete ya ho isa ngwana sepetlele. Mme o ile a ruta bana ba motseng ona mesebetsi ya matshoho, ha a ka a hlajwa ke dihlong ho etsa dintho tse sa tumang motseng oo ka lebaka la hore mohlong o tla phoqwa ke batho kapa ba tla mo kgesa. Ke hanana le ntlakemo tlasa mabaka ao a seng a boletswe ka hodimo. Baphetwa ba phela tikolohong e itseng, mme ha ho kamoo ba ke keng ba anngwa kapa ba hahlamelwa ke tikoloho eo ba phelang ho yona. Ka hoo he, kamano e teng pakeng tsa tikoloho le baphetwa leha e se kamehla sena se etsahala jwaloka kaha ho boletswe moqoqong o ka hodimo. Dikarabo tsa bahlahlobuwa di tla shejwa. POTSO YA 3 (Ke haufi le komponeng moo Dikeledi a rekisang ditholwana teng. O ntse a bapala le metswalle ya hae diketo) Dikeledi : Ntate! Ntate wee! (a rialo a matha kamora ntate enwa.) Mofokeng : O bua le nna? Dikeledi : Ee, ke, ke, ke ne ke o tshwantsha, ntate Mofokeng : O tshwantsha nna? Bana ting ha le tshabe batho. Dikeledi : Ke … ke ne ke botsa hore ha o so ka o lahlehelwa ke mokotlana na? Mofokeng : Ee, ke ne ke lahlehelwe ke mokotlana wa ka wa kwae o neng o na le makgolo a mabedi le mashome a mahlano a diponto. Dikeledi : Ee, ke ne ke o fumane ntate. Mofokeng : Helang banna! Na ebe ha ke lore? Dikeledi : Ee, e teng tjhelete ya hao lapeng ntate, ho Rakgadi. (hanghang ba kena tseleng ho leba ha Rakgadi) [Dikarabo tsa bahlahlobuwa di tla shejwa.] IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 4 ho a 15 MARKING GUIDELINES POTSO YA 4 Lerato le sefofu pakeng tsa batho ba babedi ba ratanang e le sesupo sa hore motho o amohela e mong ka tsela eo a leng ka teng, ha a ahlole empa o bontsha moya wa tshwarelo le mamello. Empa hangata batho ha ba utlwisisi mantswe ana hantle kaha ba a sebedisa hore motho ya maratong a se natse dintho tse mpe tse etswang ke e mong ebile tse ka behang bophelo le polokeho ya hae kotsing. Batho ba kena dikamanong le batho ba ba hlekefetsang ka mefuta e fapaneng ya tlhekefetso ka tshepo ya hore ba tla fetoha. Paleng re bona Dikeledi a le boemong bo tshwanang le bona ha a nahana hore ke Tsekiso ya kopang ho mo nyala kamora hoba Tsekiso a etse diketso tse latelang: Tsekiso o ile a ratana le ngwanana e mong a ntse a ratana le Dikeledi yaba Dikeledi o rera ho buisana le yena ka taba eo. Eitse ha a fihla hoseng sekolong, a nka pampitshana, a ngolla Tsekiso molaetsa o mokgutshwane o reng "ke batla ho o bona ha sekolo se tswa". A tabola pampiri, a e mena, a e kenya ka hara buka. Yare ha Tsekiso a fihla le bashemane ba bang, a mo neheletsa buka. Tsekiso a nka buka, a e bula, a ntsha pampiri hona moo pela bashemane bao, a sa pate jwalo kaha ho hlola ho etswa. A bala lengolo leo, a sa pate. Ha a qeta moo, bakeng sa hore a arabe ka mokgwa wa teng, a be a tsipela Dikeledi leihlo, a re ho yena, moo ba bang ba ntseng ba utlwa, "ho lokile, ke tla o bona ha sekolo se tswa". Tsekiso ha a ka a hlompha tumellano ya ho kopana le Dikeledi jwalo kaha ba ne ba hlophisitse ebile o mo etsa sephoqo hobane o ile a mo emela ho fihlela a ba a iponela hore ha a tle. Ka le hlahlamang hoseng Labohlano, a neheletswa buka e tswa ho Tsekiso. O ne a nahana hore ke ditaba tse monate tse tla mo tshedisa empa a kopana le mantswe a senyesemane a reng, the silver cup is broken. Ketso ya bobedi ke ha Dikeledi a ne a thabile hoo Mpuse a ileng a hlokomela hore ho na le se mo thabisitseng mme a mmotsa yaba o mmolella taba ya ho tla ha batho ba neng ba tlo kopa mohope wa metsi bao a nahanneng hore ke ba habo Tsekiso. Mpuse ka ho thaba a hasa ditaba tsena, tsa ba tsa fihla ho monga tsona Tsekiso eo e itseng ha a di utlwa, a ya ho Dikeledi a mo tjhwatlela, a mmolella masaakokometse pela bana ba bang, a sa kgathalle maikutlo a Dikeledi. Tlasa ditaba tse boletsweng ka hodimo, Dikeledi o ne a lokela ho bona hore Tsekiso ha a mo rate hobane o mo utlwisitse bohloko ka makgetlo le hona pela bana ba bang. O ne a lokela ho lebala ka Tsekiso kgetlo la pele ha a ne a mo lahla mme o ne a tshwanela hore ebe o ile a utlwisisa hore lerato le fedile mme a kgaohane le yena. Feela, Dikeledi kaha a ntse a mo rata ke eo o nahana hore Tsekiso o batla ho mo nyala. O toboketsa sena le ha Rakgadi a mmotsa hore ho na le motho eo a nang le taba le yena. Thabo e kaalo le maikemisetso a ho nyalwa ke motho ya o hlabisitseng dihlong jwalo. Ha mantswe ana a sebediswa ho ya ka mehlala eo ho fanweng ka yona moqoqong ho kotsi haholo hobane ba bang ba a ipolaya kapa ba qetella ba nka diqeto tse sa tsitsang. Tabeng ya Dikeledi taba ena e bonahala ka tsela e fapaneng. Ho hlahellang mona ke lerato la dintho tseo a ka di unang lenyalong lena. Dikeledi ha a ka a tloha a ratile Ntate Mofokeng. Mohlomong taba ena e ka kena feela hobane a ile a susumetswa ke maikutlo a kantle kapa a batho. Dintho tse tshwanang le ho bona Ntate Mofokeng ha a tla le dijo le ho mo patalla maeto a sekolo mohlomong tsena ke tsona dintho tse mo kgothaditseng hore a nyale Ntate Mofokeng leha a sa mo IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 5 ho a 15 MARKING GUIDELINES rate mme tsena tsohle tsa mo kgothatsa hore Mofokeng o tla tseba ho mo hlokomela leha ba se ba dula mmoho. Dikarabo tsa baithuti di tla shejwa IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 6 ho a 15 MARKING GUIDELINES KAROLO YA B DITEMA TSA KGOKAHANO TSE TELELE POTSO YA 5 5.1 Diatikele le Dikholomo tsa dikoranta le dimakasine Atikele e yang koranteng Mofuta ona wa atekele o batla o fapana le boholo ba mefuta e meng e latelang sebopeho sa selelekela, mmele le qetelo. E bonwa haholo ka tse latelang. • E ba le sehlooho se matla se bileng se hohelang mahlo a mmadi, mme se fupereng mohopolo wa sehlooho wa atekele. • Lebitso la moqolotsi wa ditaba mmoho le sebaka moo atekele e ngolletsweng hangata di hlahiswa ka mongolo o motenya ka ditlhaku tse kgolo ka hodimo ho seratswana sa pele. • Hangata atekele ya koranta e arolwa ka dikholomo tse bopilweng ka diratswana tse kgutshwane, tse bopilweng ka dipolelo tse ka bang tharo. • Ho ka siuwa mola dipakeng tsa siratswana kapa ha qalwa seratswana se setjha harenyana feela (indented). • Ditaba di hlahiswa ka sebopeho sa phiramidi e shebisitsweng tlase; ho hlahiswa ditaba le tlhahisoleseding e bohlokwahlokwa, ho theoha jwalo ho isa ho e seng bohlokwa hakaalo. • Seratswana se lelekelang, ke ditaba tsa atekele tse kgutsufaditsweng; se tsebisa mmadi dintlha tsa bohlokwa, tse kang ho etsahala eng, ke mang ho kae, neng, hobaneng le hore tsohle di tla latela jwang. • E be jwale ntlha kapa mohopolo ka mong o namiswa seratswaneng sa ona. • Sehalo se hlahela eka ha se na tshekamelo (unbiased) ya letho le ho sa hlahise maikutlo a mong, leha e le ntho e tsebahalang hore ha ho na tema e ka hlokang tshekamelo. Ha ho le jwalo mmadi o lokela ho ribolla tlasa majwe ho ka bona tshekamelo. Se lokelang ho behwa pepeneng ke dintlha (facts), e seng maikutlo. • Diatekele di ngolwa ho hlaha lehlakoreng la mmuuwa (yena kapa bona, yona, tsona, j,j.); Maemedi a mmui (ke kapa nna, rona) ha a sebediswe ho hang. • Tshebediso ya mabitso a batho e eketsa bonnete ba ditaba tseo ho ngolwang ka tsona. Moo batho ba qotswang kapa moo ba nehelanang ka bopaki teng, ho sebediswe puo ya mmui le matshwao a di-a-bulwa-di-a-kwalwa. Sena se eketsa thahasello le toboketso ya dintlha/ditaba tseo ho buuwang ka tsona. Hangata ho sebediswa dipolelo tse ho lekgathe la jwale le la nako e fetileng. 5.2 Dintlha tse lebelletsweng tsa inthaviu Dikahare: Puisano e be pakeng tsa moithuti le baithuti ba bang. Dipotso di hlophiswe ka bokgeleke, di hlake e le ho bitsa dikarabo tse tla nehelana ka tlhahisoleseding ka botlalo. • Kamehla puisano e ngolwa e le ho puommui. • Jwalo ka ha re entse puisanong e ngolwang, lebitso la sebui le ngolwe ka letsohong le letshehadi la leqephe, le latelwe ke letshwao la kgutlopedi (jk. Teboho :). IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 7 ho a 15 MARKING GUIDELINES • Selelekeleng mmotsi o nehelana ka tlhahisoleseding e amanang le sepheo sa puisano. A nto tsebisa batho ba etsang inthaviu eo. • Mmeleng mmotsi o botsa mmotsuwa dipotso tse itshetlehileng sehloohong se itseng mme mmotsuwa o araba dipotso tsena. • Dipotso di ka nyalana le dikarabo tse hlahisitsweng pejana, mme karabo tsohle di tobe dipotso, mme di tshehetswe ka dintlha. Nehelana ka dintlha tse batsi, tse amanang le seo se botsitsweng; • Sehalo e be se loketseng kopano ena, mme puo e be ya semmuso. O se ke wa sebedisa puo ya seterateng/e sebediswang tlasa maemo moo ho iketlilweng. • Tlhaloso ya tlatsetso e kang ditaelo tsa hore ho itseng ho etswa jwang kapa ho buuwa jwang, ho ngolwe ka masakeng. • Ho tlolwe mela pakeng tsa sebui ka seng. IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 8 ho a 15 MARKING GUIDELINES DITEMA TSA KGOKAHANO TSE KGUTSHWANE POTSO YA 6 6.1 Mohlala wa ditaelo tsa ho hlokomela ntlo matsatsing a phomolo Tsatsi le leng le le leng ka hora ya bosupa o hotetse mabone a ntlo. Ha o kena feela ka kganng ho na le plaka ya lebone la ka foreising. Dipolaka tsa mabone a ka dikamoreng tsona di pela mamati a dikamore, ha ya kitjhene yona e le pela lemati le tswelang ka ntle. Se lebale ho kwala difensetere le dikgaretene kaofela. Hotetsa le TV, eka ho na le batho tlong. Ka hora ya leshome pele le ya robala, kgutlela hape ka tlung ho ya tima mabone, se lebale ho tima thelevishene. Siya feela lebone le kgantshitseng jarete, leo o tla le tima hoseng pele o ya mosebetsing. Sheba dintlha tse latelang: • Nako ya ho kgantsha mabone. • Nako ya ho tima mabone. • Moo dipolaka di leng teng ka diphaphusing tse tlo kgantshwa. • Kwala le ho bula difensetere le dikgaretene. • Bulela telebishene. • Lebone le tla siiuwa le kgantshintswe bosiu. 6.2 Sheba dintlha tse latelang: • Kgwedi le selemo. • Letsatsi la mohla o rekotang/ngolang bukatsatsing/dayaring. • Puo e bonolo feela ya ka mehla. • Sehalo ke se tsamaelanang le diketsahalo tse ngolwang. Matshwao kaofela: 100 IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 9 ho a 15 MARKING GUIDELINES KAROLO YA B DITEMA TSA KGOKAHANO Ditaelo ho motshwayi: • Mohlahlobuwa o lokela ho ngola ka dihlooho TSE PEDI KAROLONG ena (tema e telele le e kgutwane). • Ha mohlahlobuwa a tswile lekoteng nehelanong etsa tsena tse latelang: − Mohlahlobuwa a abelwe matshwao bakeng sa dikahare ho fella kgatong ya pele feela. − Mohlahlobuwa a abelwe matshwao bakeng sa tshebediso ya puo ho fella kgatong ya pele feela. − Mohlahlobuwa a abelwe matshwao bakeng sa sebopeho ho fella kgatong ya pele feela. − Mohlahlobuwa a etse moralo bakeng sa ditema tsa hae. − Mohlahlobuwa a etse moralo bakeng sa tema ya hae: Motshwayi a lekole dintlha (mehopolo ya sehlooho le e e tshehetsang) ho bona kamoo e lebisang tlhahisong ya diratswana le tema yohle kateng. Tataiso bakeng sa ho tshwaya: • Sehella lentswe kapa polelo e fosahetseng mola, o be o bontshe mofuta wa phoso hodima lentswe/polelo ka ho sebedisa matshwao ana a latelang. / bakeng sa ho arola mantswe a ngotsweng a kopantswe empa a lokela ho arolwa; —, + bakeng sa ho kopanya mantswe a arohantsweng empa a ngolwa a kopane; mn bakeng sa mongolo (orthography) o fosahetseng; mp bakeng sa mopeleto o fosahetseng; mt bakeng sa tshebediso ya matshwao a puo a fosahetseng kapa moo ho hlokehang letshwao la puo; p bakeng sa puo e sa sebediswang ka nepo kapa ka tshwanelo/tlwaelo; ۸ bakeng sa lentswe kapa karolwana ya lentswe e siilweng dipakeng tsa mantswe a mang; // bakeng sa ho arola diratswana; ↑↓ bakeng sa ha a lobokantse dintlha. IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 10 ho a 15 MARKING GUIDELINES POTSO YA 1.5 RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO WA DINGOLWA SESOTHO PUO YA TLATSETSO [MATSHWAO 8] Makgetha a ho Phihlello e babatsehang Phihlello e supang Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo PhihIello e haellang lekanyetsa bokgoni feela Matshwao 4 4 3–3 ½ 2–2 ½ 1½ 0–1 DIKAHARE LE SEBOPEHO • O bontsha kutlwisiso e • O bontsha kutlwisiso • O bontsha kutlwisiso e • O bontsha kutlwisiso • Ha a bontshe tebileng ya se botswang. mme o hlalosa se mahareng ya se e sa kgotsofatseng kutlwisiso ya letho Kutlwisiso ya potso, • O hlahisitse dintlha tse botswang ka botswang. ya se botswang. ya se botswang. botebo ba fapaneng tse hlwahlwa; tshwanelo. • O hlahisitse dintlha tse • Ho batla ho se • Dintlha tse tshekatsheko ya taba di tshehetswa ho tswa • O hlahisitse dintlha tse seng kae ho tshehetsa dintlha tse tshehetsang ha di (sehlooho) paleng. anelang ka tsela e sehlooho. hlahisitsweng ho hlahiswe ho tswa kutlwahalo le • Kutlwisiso ke e kgotsofatsang. • Tse ding tsa dintlha tse tshehetsa sehlooho. thothokisong. nnetefatso ya dintlha babatsehang ya mofuta • O hlahisitse dintlha tse hlahisitsweng ho • Kutlwisiso ya mofuta • Mohlahlobuwa ha ho tswa paleng. wa sengolwa. utlwahalang, empa ha tshehetsa sehlooho di ntle. wa sengolwa ke e a utlwisise hantle se tsohle tse • Tse ding tsa dintlha di haellang. mofuta wa tiisitsweng kamoo ho tsheheditswe, empa sengolwa. lokelang. bopaki ha bo kgodise ka • O utlwisisa mofuta wa nako tsohle. sengolwa. • Kutlwisiso ya motheo feela ya mofuta wa sengolwa. Matshwao 4 4 3–3½ 2–2½ 1–1½ 0–1 TSHEBEDISO YA • Sebopeho se hlahisitswe • Sebopeho ke se • O hlahisitse bopaki bo • Sebopeho se • Moqoqo o bopehile PUO LE SETAELE ka tsela e momahaneng. hlakileng, mme dintlha seng bokae ba sebopeho. bonahala se radilwe ka tsela e • Dintlha di utullotswe di hlahisitswe ka tsela • Tlhahiso ya mehopolo e a ka tsela e fokolang. Sebopeho, nehelano hantle le ho ntshetswa e hlalohanyehang. haella, ha e hlalohanyehe, fosahetseng. • Ho na le diphoso le tlhophiso ya pele ka tsela e hlakileng. • Tlhahiso ya mehopolo mme ha e na momahano. • Mehopolo ha e tse ngata tsa mehopolo. • Tshebediso ya puo, ke e utlwisisehang. • Diphoso tsa tshebediso ya hlahiswe ka tsela e tshebediso ya puo Tshebediso ya puo, sehalo le setaele ke tse • Tshebediso ya puo, puo ha se tse kaalo, mme hlalohanyehang. le setaele se sehalo le setaele tse butswitseng, tse sehalo le setaele di sehalo le setaele ha se tse • Sehalo le setaele ha fosahetseng. sebedisitsweng. susumetsang le ho nepahetse. loketseng. se tse loketseng. nepahala. • O batla o hloka diphoso tsa puo, tsa mopeleto le tsa matshwao a puo/a ho bala. IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 11 ho a 15 MARKING GUIDELINES POTSO YA 2 RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO WA DINGOLWA SESOTHO PUO YA TLATSETSO [MATSHWAO 15] Makgetha a ho Phihlello e babatsehang Phihlello e supang Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo PhihIello e haellang lekanyetsa bokgoni feela Matshwao 10 8–10 7–6 5–4 3–2 0–1 DIKAHARE LE SEBOPEHO • O bontsha kutlwisiso e • O bontsha kutlwisiso • O bontsha kutlwisiso e • O bontsha • Ha a bontshe tebileng ya se botswang. mme o hlalosa se mahareng ya se kutlwisiso e sa kutlwisiso ya letho Kutlwisiso ya potso, • O hlahisitse dintlha tse botswang ka botswang. kgotsofatseng ya ya se botswang. botebo ba fapaneng tse hlwahlwa; di tshwanelo. • O hlahisitse dintlha tse se botswang. • Dintlha tse tshekatsheko ya taba tshehetswa ho tswa paleng. • O hlahisitse dintlha tse seng kae ho tshehetsa • Ho batla ho se tshehetsang ha di (sehlooho) • Kutlwisiso ke e anelang ka tsela e sehlooho. dintlha tse hlahiswe ho kutlwahalo le babatsehang ya mofuta wa kgotsofatsang. • Tse ding tsa dintlha tse hlahisitsweng ho tswamofuteng wa nnetefatso ya dintlha sengolwa. • O hlahisitse dintlha tse hlahisitsweng ho tshehetsa sengolwa. ho tswa paleng. utlwahalang, empa ha tshehetsa sehlooho di sehlooho. • Mohlahlobuwa ha se tsohle tse tiisitsweng ntle. • Kutlwisiso ya a utlwisise hantle kamoo ho lokelang. • Tse ding tsa dintlha di mofuta wa mofuta wa • O utlwisisa mofuta wa tsheheditswe, empa sengolwa ke e sengolwa. sengolwa. bopaki ha bo kgodise ka haellang. nako tsohle. • Kutlwisiso ya motheo feela ya mofuta wa sengolwa. Matshwao 5 4–5 3–3 ½ 2–2 ½ 1–1½ 0–1 TSHEBEDISO YA • Sebopeho se hlahisitswe ka • Sebopeho ke se • O hlahisitse bopaki bo • Sebopeho se • Moqoqo o PUO LE SETAELE tsela e momahaneng. hlakileng, mme dintlha seng bokae ba bonahala se bopehile ka tsela • Dintlha di utullotswe hantle di hlahisitswe ka tsela e sebopeho. radilwe ka tsela e e fokolang. Sebopeho, nehelano le ho ntshetswa pele ka hlalohanyehang. • Tlhahiso ya mehopolo e fosahetseng. • Ho na le diphoso le tlhophiso ya tsela e hlakileng. • Tlhahiso ya mehopolo a haella, ha e • Mehopolo ha e tse ngata tsa mehopolo. Tshebediso ya puo, sehalo ke e utlwisisehang. hlalohanyehe, mme ha e hlahiswe ka tsela tshebediso ya puo Tshebediso ya puo, le setaele ke tse • Tshebediso ya puo, na momahano. e hlalohanyehang. le setaele se sehalo le setaele tse butswitseng, tse sehalo le setaele di • Diphoso tsa tshebediso • Sehalo le setaele fosahetseng. sebedisitsweng. susumetsang le ho nepahetse. ya puo ha se tse kaalo, ha se tse nepahala. mme sehalo le setaele loketseng. • O batla o hloka diphoso tsa ha se tse loketseng. puo, tsa mopeleto le tsa matshwao a puo/a ho bala. IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 12 ho a 15 MARKING GUIDELINES POTSO YA 3 RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO WA DINGOLWA SESOTHO PUO YA TLATSETSO [MATSHWAO 10] Makgetha a ho Phihlello e babatsehang Phihlello e supang Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo PhihIello e haellang lekanyetsa bokgoni feela Matshwao 5 4–5 3–3½ 2–2½ 2½ 0–1 DIKAHARE LE SEBOPEHO • O bontsha kutlwisiso e tebileng • O bontsha kutlwisiso • O bontsha kutlwisiso e • O bontsha • Ha a bontshe ya se botswang. mme o hlalosa se mahareng ya se kutlwisiso e sa kutlwisiso ya letho Kutlwisiso ya potso, • O hlahisitse dintlha tse botswang ka botswang. kgotsofatseng ya ya se botswang. botebo ba fapaneng tse hlwahlwa; di tshwanelo. • O hlahisitse dintlha tse se botswang. • Dintlha tse tshekatsheko ya taba tshehetswa ho tswa paleng. • O hlahisitse dintlha seng kae ho tshehetsa • Ho batla ho se tshehetsang ha di (sehlooho) • Kutlwisiso ke e babatsehang tse anelang ka tsela e sehlooho. dintlha tse hlahiswe ho tswa kutlwahalo le ya mofuta wa sengolwa. kgotsofatsang. • Tse ding tsa dintlha tse hlahisitsweng ho mofuteng wa nnetefatso ya dintlha • O hlahisitse dintlha hlahisitsweng ho tshehetsa sengolwa. ho tswa paleng. tse utlwahalang, tshehetsa sehlooho di sehlooho. • Mohlahlobuwa ha empa ha se tsohle ntle. • Kutlwisiso ya a utlwisise hantle tse tiisitsweng kamoo • Tse ding tsa dintlha di mofuta wa mofuta wa ho lokelang. tsheheditswe, empa sengolwa ke e sengolwa. • O utlwisisa mofuta wa bopaki ha bo kgodise ka haellang. sengolwa. nako tsohle. • Kutlwisiso ya motheo feela ya mofuta wa sengolwa. Matshwao 5 4–5 3–3 ½ 2–2 ½ 1–1½ 0–1 TSHEBEDISO YA • Sebopeho se hlahisitswe ka • Sebopeho ke se • O hlahisitse bopaki bo • Sebopeho se • Moqoqo o PUO LE SETAELE tsela e momahaneng. hlakileng, mme seng bokae ba bonahala se bopehile ka tsela • Dintlha di utullotswe hantle le dintlha di hlahisitswe sebopeho. radilwe ka tsela e e fokolang. Sebopeho, nehelano ho ntshetswa pele ka tsela e ka tsela e • Tlhahiso ya mehopolo e fosahetseng. • Ho na le diphoso le tlhophiso ya hlakileng. hlalohanyehang. a haella, ha e • Mehopolo ha e tse ngata tsa mehopolo. • Tshebediso ya puo, sehalo le • Tlhahiso ya hlalohanyehe, mme ha e hlahiswe ka tsela tshebediso ya puo Tshebediso ya puo, setaele ke tse butswitseng, tse mehopolo ke e na momahano. e hlalohanyehang. le setaele se sehalo le setaele tse susumetsang le ho nepahala. utlwisisehang. • Diphoso tsa tshebediso • Sehalo le setaele fosahetseng. sebedisitsweng. • O batla o hloka diphoso tsa • Tshebediso ya puo, ya puo ha se tse kaalo, ha se tse puo, tsa mopeleto le tsa sehalo le setaele di mme sehalo le setaele loketseng. matshwao a puo/a ho bala. nepahetse. ha se tse loketseng. IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 13 ho a 15 MARKING GUIDELINES POTSO YA 4 RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO WA DINGOLWA SESOTHO PUO YA TLATSETSO [MATSHWAO 20] Makgetha a ho Phihlello e babatsehang Phihlello e supang Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo PhihIello e haellang lekanyetsa bokgoni feela Matshwao 10 8–10 7–6 5–4 3–2 0–1 DIKAHARE LE SEBOPEHO • O bontsha kutlwisiso e tebileng • O bontsha kutlwisiso • O bontsha kutlwisiso e • O bontsha • Ha a bontshe ya se botswang. mme o hlalosa se mahareng ya se kutlwisiso e sa kutlwisiso ya letho Kutlwisiso ya potso, • O hlahisitse dintlha tse botswang ka botswang. kgotsofatseng ya ya se botswang. botebo ba fapaneng tse hlwahlwa; di tshwanelo. • O hlahisitse dintlha tse se botswang. • Dintlha tse tshekatsheko ya taba tshehetswa ho tswa paleng. • O hlahisitse dintlha seng kae ho tshehetsa • Ho batla ho se tshehetsang ha di (sehlooho) • Kutlwisiso ke e babatsehang tse anelang ka tsela e sehlooho. dintlha tse hlahiswe ho tswa kutlwahalo le ya mofuta wa sengolwa. kgotsofatsang. • Tse ding tsa dintlha tse hlahisitsweng ho mofuteng wa nnetefatso ya dintlha • O hlahisitse dintlha hlahisitsweng ho tshehetsa sengolwa. ho tswa paleng. tse utlwahalang, tshehetsa sehlooho di sehlooho. • Mohlahlobuwa ha empa ha se tsohle ntle. • Kutlwisiso ya a utlwisise hantle tse tiisitsweng kamoo • Tse ding tsa dintlha di mofuta wa mofuta wa ho lokelang. tsheheditswe, empa sengolwa ke e sengolwa. • O utlwisisa mofuta wa bopaki ha bo kgodise ka haellang. sengolwa. nako tsohle. • Kutlwisiso ya motheo feela ya mofuta wa sengolwa. Matshwao 10 8–10 7–6 5–4 3–2 0–1 TSHEBEDISO YA • Sebopeho se hlahisitswe ka • Sebopeho ke se • O hlahisitse bopaki bo • Sebopeho se • Moqoqo o PUO LE SETAELE tsela e momahaneng. hlakileng, mme seng bokae ba bonahala se bopehile ka tsela • Dintlha di utullotswe hantle le dintlha di hlahisitswe sebopeho. radilwe ka tsela e e fokolang. Sebopeho, nehelano ho ntshetswa pele ka tsela e ka tsela e • Tlhahiso ya mehopolo e fosahetseng. • Ho na le diphoso le tlhophiso ya hlakileng. hlalohanyehang. a haella, ha e • Mehopolo ha e tse ngata tsa mehopolo. • Tshebediso ya puo, sehalo le • Tlhahiso ya hlalohanyehe, mme ha e hlahiswe ka tsela tshebediso ya puo Tshebediso ya puo, setaele ke tse butswitseng, tse mehopolo ke e na momahano. e hlalohanyehang. le setaele se sehalo le setaele tse susumetsang le ho nepahala. utlwisisehang. • Diphoso tsa tshebediso • Sehalo le setaele fosahetseng. sebedisitsweng. • O batla o hloka diphoso tsa • Tshebediso ya puo, ya puo ha se tse kaalo, ha se tse puo, tsa mopeleto le tsa sehalo le setaele di mme sehalo le setaele loketseng. matshwao a puo/a ho bala. nepahetse. ha se tse loketseng. IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 14 ho a 15 MARKING GUIDELINES POTSO YA 5 RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO O MOLELELE SESOTHO PUO YA TLATSETSO [MATSHWAO 30] Makgetha a ho Phihlello e babatsehang Phihlello e supang Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo PhihIello e haellang lekanyetsa bokgoni feela Matshwao 15 12–15 11–9 8–5 4–2 0–1 DIKAHARE LE SEBOPEHO • O bontsha kutlwisiso e • O bontsha kutlwisiso • O bontsha kutlwisiso e • O bontsha • Ha a bontshe tebileng ya se botswang. mme o hlalosa se mahareng ya se kutlwisiso e sa kutlwisiso ya letho Kutlwisiso ya potso, • O hlahisitse dintlha tse botswang ka botswang. kgotsofatseng ya ya se botswang. botebo ba fapaneng tse hlwahlwa; di tshwanelo. • O hlahisitse dintlha tse se botswang. • Dintlha tse tshekatsheko ya taba tshehetswa ho tswa • O hlahisitse dintlha tse seng kae ho tshehetsa • Ho batla ho se tshehetsang ha di (sehlooho) paleng. anelang ka tsela e sehlooho. dintlha tse hlahiswe ho tswa kutlwahalo le • Kutlwisiso ke e kgotsofatsang. • Tse ding tsa dintlha tse hlahisitsweng ho mofuteng wa nnetefatso ya dintlha babatsehang ya mofuta • O hlahisitse dintlha tse hlahisitsweng ho tshehetsa sengolwa. ho tswa paleng. wa sengolwa. utlwahalang, empa ha tshehetsa sehlooho di ntle. sehlooho. • Mohlahlobuwa ha se tsohle tse tiisitsweng • Tse ding tsa dintlha di • Kutlwisiso ya a utlwisise hantle kamoo ho lokelang. tsheheditswe, empa mofuta wa mofuta wa • O utlwisisa mofuta wa bopaki ha bo kgodise ka sengolwa ke e sengolwa. sengolwa. nako tsohle. haellang. • Kutlwisiso ya motheo feela ya mofuta wa sengolwa. Matshwao 15 12–15 11–9 8–5 4–2 0–1 TSHEBEDISO YA • Sebopeho se hlahisitswe • Sebopeho ke se • O hlahisitse bopaki bo • Sebopeho se • Moqoqo o PUO LE SETAELE ka tsela e momahaneng. hlakileng, mme seng bokae ba bonahala se bopehile ka tsela • Dintlha di utullotswe dintlha di hlahisitswe sebopeho. radilwe ka tsela e fokolang. Sebopeho, nehelano hantle le ho ntshetswa ka tsela e • Tlhahiso ya mehopolo e e fosahetseng. • Ho na le diphoso le tlhophiso ya pele ka tsela e hlakileng. hlalohanyehang. a haella, ha e • Mehopolo ha e tse ngata tsa mehopolo. • Tshebediso ya puo, • Tlhahiso ya mehopolo hlalohanyehe, mme ha e hlahiswe ka tsela tshebediso ya Tshebediso ya puo, sehalo le setaele ke tse ke e utlwisisehang. na momahano. e puo le setaele se sehalo le setaele tse butswitseng, tse • Tshebediso ya puo, • Diphoso tsa tshebediso hlalohanyehang. fosahetseng. sebedisitsweng. susumetsang le ho sehalo le setaele di ya puo ha se tse kaalo, • Sehalo le setaele nepahala. nepahetse. mme sehalo le setaele ha se tse • O batla o hloka diphoso ha se tse loketseng. loketseng. tsa puo, tsa mopeleto le tsa matshwao a puo/a ho bala. IEB Copyright © 2019 PHETLA

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: SESOTHO PUO YA PELE YA TLATSETSO: PAMPIRI YA II Leqephe 15 ho a 15 MARKING GUIDELINES POTSO YA 6 RUBURIKI YA HO LEKANYETSA MOQOQO WA DINGOLWA SESOTHO PUO YA TLATSETSO [MATSHWAO 10] Makgetha a ho Phihlello e babatsehang Phihlello e supang Phihlello e mahareng Phihlello ya motheo PhihIello e haellang lekanyetsa bokgoni feela Matshwao 5 4–5 3–3 ½ 2–2½ 2–2 ½ 0–1 DIKAHARE LE SEBOPEHO • O bontsha kutlwisiso e tebileng • O bontsha kutlwisiso • O bontsha kutlwisiso e • O bontsha • Ha a bontshe ya se botswang. mme o hlalosa se mahareng ya se kutlwisiso e sa kutlwisiso ya letho Kutlwisiso ya potso, • O hlahisitse dintlha tse botswang ka botswang. kgotsofatseng ya ya se botswang. botebo ba fapaneng tse hlwahlwa; di tshwanelo. • O hlahisitse dintlha tse se botswang. • Dintlha tse tshekatsheko ya taba tshehetswa ho tswa paleng. • O hlahisitse dintlha seng kae ho tshehetsa • Ho batla ho se tshehetsang ha di (sehlooho) • Kutlwisiso ke e babatsehang tse anelang ka tsela e sehlooho. dintlha tse hlahiswe ho tswa kutlwahalo le ya mofuta wa sengolwa. kgotsofatsang. • Tse ding tsa dintlha tse hlahisitsweng ho mofuteng wa nnetefatso ya dintlha • O hlahisitse dintlha hlahisitsweng ho tshehetsa sengolwa. ho tswa paleng. tse utlwahalang, tshehetsa sehlooho di sehlooho. • Mohlahlobuwa ha empa ha se tsohle ntle. • Kutlwisiso ya a utlwisise hantle tse tiisitsweng kamoo • Tse ding tsa dintlha di mofuta wa mofuta wa ho lokelang. tsheheditswe, empa sengolwa ke e sengolwa. • O utlwisisa mofuta wa bopaki ha bo kgodise ka haellang. sengolwa. nako tsohle. • Kutlwisiso ya motheo feela ya mofuta wa sengolwa. Matshwao 5 4–5 3–3 ½ 2–2½ 2–2 ½ 0–1 TSHEBEDISO YA • Sebopeho se hlahisitswe ka • Sebopeho ke se • O hlahisitse bopaki bo • Sebopeho se • Moqoqo o PUO LE SETAELE tsela e momahaneng. hlakileng, mme seng bokae ba bonahala se bopehile ka tsela • Dintlha di utullotswe hantle le dintlha di hlahisitswe sebopeho. radilwe ka tsela e e fokolang. Sebopeho, nehelano ho ntshetswa pele ka tsela e ka tsela e • Tlhahiso ya mehopolo e fosahetseng. • Ho na le diphoso le tlhophiso ya hlakileng. hlalohanyehang. a haella, ha e • Mehopolo ha e tse ngata tsa mehopolo. • Tshebediso ya puo, sehalo le • Tlhahiso ya hlalohanyehe, mme ha e hlahiswe ka tsela tshebediso ya puo Tshebediso ya puo, setaele ke tse butswitseng, tse mehopolo ke e na momahano. e hlalohanyehang. le setaele se sehalo le setaele tse susumetsang le ho nepahala. utlwisisehang. • Diphoso tsa tshebediso • Sehalo le setaele fosahetseng. sebedisitsweng. • O batla o hloka diphoso tsa • Tshebediso ya puo, ya puo ha se tse kaalo, ha se tse puo, tsa mopeleto le tsa sehalo le setaele di mme sehalo le setaele loketseng. matshwao a puo/a ho bala. nepahetse. ha se tse loketseng. IEB Copyright © 2019