Social Sciences Grade 9 November EC 2016 Memo

Downloaded from hlayiso.com SENIOR FASE GRAAD 9 NOVEMBER 2016 SOSIALE WETENSKAPPE GESKIEDENIS MEMORANDUM PUNTE: 100 Hierdie memorandum bestaan uit 8 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 SOSIALE WETENSKAPPE (GESKIEDENIS) (EC/NOVEMBER 2016) AFDELING A: BRONGEBASEERDE VRAE VRAAG 1: NAZI-DUITSLAND EN DIE KOUE OORLOG 1.1 1.1.1 Mein Kampf √√ (1 x 2) (2) 1.1.2 Ariese √√ (1 x 2) (2) 1.1.3 Die Groot Depressie √√ (1 x 2) (2) 1.1.4 Die Magtigingswet √√ (1 x 2) (2) 1.1.5 Die Jodeslagting √√ (1 x 2) (2) = 1.2 1.2.1 A uraanbom/kernbom/atoombom √√ (1 x 2) (2) B Amerika het die atoombom in die geheim ontwikkel. √√ Die kode-naam van die projek was die Manhattanprojek. √√ (2 x 2) (4) 1.2.2 A Enola Gay √√ (1 x 2) (2) B Kernoorlogvoering √√ (1 x 2) (2) 1.2.3 Redes hoekom die VSA die bom laat val het:  Om die oorlog in die Stille Oseaan te beëindig aangesien Japan geweier het om oor te gee. √√  Die VSA wou nie meer soldate ontplooi nie. √√  Kommer dat daar onderhandeling tussen Japan en die USSR was. Die VSA wou nie hulle mag in die Stille Oseaan verloor nie.  Om die atoombom te toets.  Wraak vir die Pearl Harbour voorval. (Enige 2 x 2) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2016) SOSIALE WETENSKAPPE (GESKIEDENIS) 3 1.2.4 Leerder moet hul standpunt verdedig. Hulle moet ʼn logiese argument gebruik. Keuse 1: Dit was moreel verkeerd om die bom af te gooi. √ (1)  Dit was wreed en baie mense het gely. √  70 000 mense het onmiddellik gesterf. √  Baie het later aan bestralingsiekte gesterf. √  Die Japannese is nie gewaarsku oor die bom nie. √  Burgers (van alle ouderdomme) en nie net soldate nie, het gely. (Enige 3 x 1) (3) OF Keuse 2: Dit was nie moreel verkeerd om die bom af te gooi nie. √ (1)  Die VSA het geglo dat die Japannese nie wou ophou veg nie. √  Mense in Europa en die VSA was moeg vir die oorlog en wou hê dat die oorlog vinnig moet eindig. √  Die VSA het baie geld en moeite met die ontwikkeling van die bom gespandeer en wou met hierdie vorm van oorlogvoering eksperimenteer. √  Die VSA wou hul oorheersing in die Stille Oseaan vestig. √ (Enige 3 x 1) (3) Puntetoekenning: Een punt vir die leerder wat die keuse maak. Drie punte toegeken vir 3 relevante antwoorde. 1 + (3 x 1) (4) 1.3 1.3.1 Die Koue Oorlog was ʼn tydperk van ideologiese konflik tussen die VSA en USSR. √ Alhoewel die twee magte nooit oorlog teen mekaar gemaak het √ het hulle oorloë tussen ander lande, wat hul ideologie ondersteun het, aangemoedig. √ (3) 1.3.2 Die beer wat USSR verteenwoordig probeer om die wêreld oor te neem. Was ʼn boelie. Wou meer land oorneem. √√ Enige logiese verduideliking wat met die spotprent verband hou (Enige 1 x 2) (2) 1.3.3 Die USSR het beheer van ʼn aantal Oos-Europese lande (die donker gebied) oorgeneem en het geweier om te onttrek. √√ (1 x 2) (2) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 SOSIALE WETENSKAPPE (GESKIEDENIS) (EC/NOVEMBER 2016) VRAAG 2: KEERPUNTE IN DIE SUID-AFRIKAANSE GESKIEDENIS SEDERT 1948 2.1 2.1.1 D √ Hierdie wet het seksuele omgang tussen wit- en swartmense verbied 2.1.2 A √ Hierdie wet het die fisiese verdeling tussen rasse afgedwing deur afsonderlike woongebiede te skep 2.1.3 E √ Hierdie wet het segregasie in alle openbare gebiede en openbare vervoer afgedwing 2.1.4 B √ Hierdie wet het voorsiening vir die vestiging van swart tuislande gemaak 2.1.5 C √ Hierdie wet het tot die skep van ʼn nasionale register gelei waarin elke persoon se ras aangeteken is (5 x 1) (5) 2.2 2.2.1 Kliptown √ (1) 2.2.2 Kongres van die Mense/lede van die politieke opposisie √ (1) 2.2.3 Ideale vir toekomstige leierskap √ Ideale vir toekomstige bestuur in Suid-Afrika √ om menseregte te bepaal. √ (Enige 1 x 2) (2) 2.2.4 Die mense sal regeer/Alle nasionale groepe het gelyke regte/Almal sal in die rykdom van die land deel/Die land sal tussen die werkers verdeel word/Almal sal gelyk voor die reg wees/Daar sal werk en sekuriteit wees/Die deure van leer en van kultuur sal oopgemaak word/ Daar sal vrede en vriendskap wees. (Enige twee relevante terme van die Vryheidsmanifes). (Enige 2 x 2) (4) 2.2.5 Die polisie het lede van die politieke opposisie in hegtenis geneem √ en hulle van hoogverraad beskuldig. √ (1 x 2) (2) [15] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2016) SOSIALE WETENSKAPPE (GESKIEDENIS) 5 VRAAG 3: KEERPUNTE IN SUID-AFRIKAANSE GESKIEDENIS SEDERT 1960 3.1 3.1.1 21 Maart Hierdie dag is ter herdenking van die Menseregtedag Sharpeville-slagting, ʼn protes teen die paswette. √√ (1 x 2) (2) 27 April Herdenking van die land se eerste Vryheidsdag demokratiese verkiesing in 1994. √√ (1 x 2) (2) 9 Augustus Om die optog van 20 000 vroue van alle rasse Nasionale na die Uniegebou met ʼn petisie teen paswette Vrouedag te herdenk. √√ (1 x 2) (2) 21 September Herdenking van die Suid-Afrikaanse erfenis. Nasionale Dit is nou bekend as Nasionale Braaidag. √√ Erfenisdag (1 x 2) (2) (Enige 3 x 2) (6) 3.1.2 21 Maart Dit is belangrik om diegene wat in hulle stryd Menseregtedag vir menseregte in Suid-Afrika hul lewens verloor het te onthou. √√ (Enige relevant antwoord). (1 x 2) (2) 27 April Vir baie volwassenes in Suid-Afrika was dit die Vryheidsdag eerste keer dat hulle gestem het. Dit was ʼn baie trotse tydperk in ons geskiedenis. √√ (1 x 2) (2) 9 Augustus Dit is belangrik om die rol van vroue in die Nasionale politiek in erken. √√ (1 x 2) (2) Vrouedag 21 September Moedig Suid-Afrikaners aan om saam te staan Nasionale en ons ryk kulturele erfenis en verskille te vier. Erfenisdag (Reënboognasie). √√ (1 x 2) (2) (Enige 3 x 2) (6) 3.2 3.2.1  Die uitdrukking op hul gesigte som die gruwel van die situasie op. √√  Skoolkinders is geskiet. √√ (Enige 1 x 2) (2) 3.2.2  Moeilike vakke soos Wetenskap en Wiskunde was in Afrikaans gegee. √√  Die aanhouding van sommige onderwysers en leerders sonder verhoor. √√  ʼn Protes teen Bantoe-onderwys. √√ (Enige 1 x 2) (2) 3.2.3 Hulle het op leerders geskiet. √√ (1 x 2) (2) 3.2.4  Die polisie het op onskuldige kinders/leerders geskiet. √√  Leerders het nie wapens gehad nie. √√ (Enige 1 x 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 SOSIALE WETENSKAPPE (GESKIEDENIS) (EC/NOVEMBER 2016) 3.3 3.3.1 A Primêr √√ (1 x 2) (2) B Dit is teks uit ʼn onderhoud in 1984. √√ (1 x 2) (2) 3.3.2 A Gedwonge verskuiwings Die Apartheidsregering wou swart gemeenskappe uit sekere gebiede in Suid-Afrika verskuif √√ na gebiede wat deur die regering identifiseer is. √√ (2 x 2) (4) B Die Tuislandstelsel ʼn Tuisland was ʼn gebied of streek √√ wat in Suid-Afrika opsy gesit is vir ʼn spesifieke kulturele groep swartmense √√ in Suid- Afrika. √√ (2 x 2) (4) C Die Trekarbeidstelsel Arbeiders werk op ʼn kontrak. √√ Arbeiders kan nie in die gebied van werk permanent bly nie. √√ (2 x 2) (4) 3.3.3 Die demokratiese verkiesing in 1994 √√ Nasionale Party het die verkiesing verloor √√ en die ANC het die regering oorgeneem √√ (Enige 2 x 2) (4) [40] TOTAAL AFDELING A: 90 AFDELING B VRAAG 4: PARAGRAAFVRAAG 4.1 Hoofman Albert Luthuli  Het in 1945 by die ANC aangesluit.  Hy is in 1951 as Natal se Provinsiale President van die ANC verkies.  In 1952 hy het ʼn belangrike rol in die Versetveldtog gespeel  ʼn nie-gewelddadige protes teen paswette.  In 1952 is hy uit sy pos as hoofman ontslaan omdat hy geweier het om sy teenkanting teen Apartheidwette te staak.  Hy is in 1952 as president-generaal van die ANC verkies.  Die regering het gereageer deur ʼn verbod op Luthuli, Mandela en baie ander lede te plaas.  Sy verbod is in 1954 opgehef. In 1956 is hy in hegtenis geneem en van hoogverraad aangekla.  Hy is in 1957 vrygestel as gevolg van ʼn gebrek aan getuienis.  In 1955 en 1958 is hy herkies as president van die ANC.  In 1960 het hy ʼn protes teen die Sharpeville-slagting gelei. Hy is na Pretoria ontbied. Onluste het uitgebreek.  Luthuli het sy pasboek verbrand. Hy is in hegtenis geneem. ʼn Noodtoestand is deur die regering verklaar. Hy is vrygelaat en was beperk tot sy huis in KwaZulu-Natal.  In 1961 Hoofman Albert Luthuli is bekroon met die 1960 Nobelprys vir Vrede vir sy rol in die stryd teen Apartheid.  In 1962 het hy sy outobiografie “Let My People Go” vrygestel. (Enige vyf relevante feite) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBER 2016) SOSIALE WETENSKAPPE (GESKIEDENIS) 7 OF Mahatma Ghandi  Mahatma Ghandi was die pionier van Satyagraha of passiewe weerstand.  Hy het nie-gewelddadige betogings en burgerlike ongehoorsaamheid teen diskriminerende wette aangemoedig.  Hy is een van die groot politieke en geestelike leiers van sy tyd beskou.  Hy het sy hele lewe gewy om armoede te verlig, om vroue te bevry en om die kasestelsel in Indië te beëindig.  Het in 1893 na Suid-Afrika gekom.  Hy het vir 20 jaar teen diskriminasie in Suid-Afrika geveg voordat hy na Indië teruggekeer het.  In 1908 hy het Indiërs verset teen die Asiatiese Wet op Registrasie deur stakings, om nie te registreer nie, en om hulle registrasie kaarte te brand.  Sy idees van passiewe weerstand het die strategieë van die of Versetveldtog in 1952 beïnvloed.  Gedurende die Versetveldtog het betogers paswette opgetree, het in wagkamers en treinwaens vir slegs blankes binne gegaan, het klokreëlings geïgnoreer, het weerstand- liedjies gesing en is in hegtenis vir ongehoorsaamheid geneem. (Enige vyf relevante feite) OF Helen Joseph  Helen Joseph was ʼn blanke Suid-Afrikaanse anti-apartheid aktivis.  Sy was ʼn stigterslid van die “Congress of Democrats”.  Sy was een van die leiers wat die klousules van die Vryheidsmanifes in Kliptown in 1955.  Sy beywer haar vir gelyke regte van swart vroue in Suid-Afrika.  Sy het gehelp om die Federasie van Suid-Afrikaanse Vroue te vorm.  Helen Joseph was een van die leiers wat ʼn optog van 20 000 vroue na die Uniegebou in Pretoria onderneem het.  Hulle het op 9 Augustus 1956 teen paswette betoog.  Vandag word hierdie dag as Vrouedag gevier. (Enige vyf relevante feite) (Enige 5 x 2) (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 SOSIALE WETENSKAPPE (GESKIEDENIS) (EC/NOVEMBER 2016) 4.2  Op 2 Februarie 1990 het FW de Klerk (die destydse President van SA) ʼn belangrike toespraak in die parlement gemaak.  Die ANC, SA Kommunistiese party en die PAC is ontban en het toestemming gekry om as politieke partye te werk.  Politieke gevangenes is uit die tronk vrygelaat.  Die Apartheidsregering was bereid om met die ANC te onderhandel.  Op 11 Februarie 1990 is Nelson Mandela uit die Victor Verster Gevangenis buite die Paarl vrygelaat.  Oorsee gebeeldsend en duisende mense het langs die strate gestaan om Nelson Mandela te sien.  Nelson Mandela het 27 jaar in die tronk spandeer.  Na sy vrylating het Nelson Mandela leiers van die ANC in Lusaka besoek en die besluit is geneem om met die Apartheidsregering te onderhandel om Apartheid te beëindig.  Nelson Mandela het ook oor die hele wêreld gereis om ondersteuning vir sy saak te kry.  Tussen 1990 en 1994 het onderhandelinge plaasgevind.  Sommige groepe het probeer om vreedsame onderhandelinge te voorkom. Hulle het hulle bes probeer om ʼn burgeroorlog te ontketen. Dit was ʼn baie gespanne tydperk.  Chris Hani, leier van die MK en die SAKP, is vermoor. Dit het amper die vreedsame onderhandelinge tot ʼn einde gebring.  Gesprekke het voortgegaan, hulle is KODESA (die Konvensie vir ʼn Demokratiese Suid-Afrika) genoem.  19 politieke partye het uiteindelik tot ʼn ooreenkoms gekom dat Suid- Afrika: ʼn nie-rassige demokrasie, en vir die bevordering en beskerming van menseregte, gelykheid en waardigheid vir alle mense.  Die eerste demokratiese verkiesing is op 27 April 1994 gehou.  Vandag vier ons dit as Vryheidsdag.  Baie volwassenes was opgewonde om vir die eerste keer in hulle lewe te stem.  Dit was ʼn dag van nasionale trots. Toue mense het buite stemlokale gewag om te stem. (Enige 5 x 2) (10) TOTAAL AFDELING B: 10 GROOTTOTAAL: 100 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief