Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
VOORBEREIDENDE EKSAMEN
BESIGHEIDSTUDIES
INTERDISTRIK VRAESTEL 1
MEMORANDUM
07 OKTOBER 2020
PUNTE: 150
TYD: 2 UUR
Hierdie vraestel bestaan uit 22 bladsye.
Skip to contentMemorandum %20June%202025%20Possible%20Answers--f4a2fe3f-aebb-41a3-958b-d0e7753b1b85/v1-a090b324ce237899a944/card.webp)






%202020%20Preparatory%20Possible%20Answers_hlayiso.com_--48729a29-53d6-4800-bf7a-8ddb1d000fc1/v1-c0247759dd52e188bca8/card.webp)




View all

%20June%202025%20%20Possible%20Asnwers--4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4/v1-46f460592da3f68239bc/card.webp)



Business Studies Grade 12 Western Cape Mock 2020 Memo
Grade 12 Business Studies memorandum from the Western Cape Mock Exam 2020, 22 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Business Studies · Grade 12 · Western Cape Mock Exam · 2020. Memorandum, 22 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Business Studies
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2020
- Exam period
- Western Cape Mock Exam
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 22
- File size
- 272.4 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 22
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
LET WELS VIR NASIENERS INLEIDING
Die LET WELs vir nasieners word verskaf vir gehalteversekeringsdoeleindes om die
volgende te verseker:
(a) Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid in die standaard van nasien
(b) Fasiliteer die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke
(c) Vereenvoudig die nasienproses met inagneming van die breë spektrum nasieners regdeur
die land
(d) Implementeer toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van die vak by
skole/onderwysinstellings
1. Vir nasien- en modereringsdoeleindes word die volgende kleure aanbeveel: :
Nasiener: Rooi
Senior Nasiener: Groen
Adjunkhoofnasiener: Bruin
Hoofnasiener: Pienk
Interne moderator: Oranje
DBE-moderator: Turkoois
2. Kandidate se antwoorde op AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal
egter van die aard van die vraag afhang
3. 'n Omvattende nasienriglyn word verskaf, maar dit is geensins volledig nie.
Behoorlike oorweging moet gegee word aan 'n antwoord wat korrek is, maar:
• 'n Ander uitdrukking gebruik as wat in die nasienriglyn gegee word
• Uit 'n ander betroubare bron kom
• Oorspronklik is
• 'n Ander benadering gebruik
LET WEL: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A.
4. Neem kennis van ander verwante antwoorde wat deur kandidate verskaf word
en ken punte dienooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord
onduidelik is of 'n mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word,
byvoorbeeld een punt in plaas van die maksimum van twee punte.)
5. Die woord 'Submaks' word gebruik om die toekenning van punte binne 'n vraag
of subvraag te vergemaklik
6. Die doel daarvan om punte aan die regterkant te omkring (gelei deur 'maks' in
die uiteensetting van die punte) is om konsekwentheid en akkuraatheid te
verseker met die nasien van die skrifte en modereringsproses.
7. Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die
subtotale, soos aangedui by die toekenning van punte. Dit moet deur 'maks' in
die nasienriglyn van punte gelei word. Slegs die totaal vir elke antwoord moet
in die linkerkantlyn langs die toepaslike vraagnommer verskyn.
8. In 'n indirekte vraag moet die teorie en die antwoorde relevant en met die vraag
verband hou.
2 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
9. Korrekte nommering van antwoorde van vrae of subvrae in AFDELING A en
B word sterk aanbeveel. Indien die nommering verkeerd is, volg die volgorde van
die kandidaat se antwoorde. Kandidate sal gepenaliseer word, indien
laasgenoemde nie duidelik is nie.
10. Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui
aan met 'n 'H' of 'R'.
11. Die verskil tussen 'evalueer' en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik
word:
11.1 Wanneer 'evalueer' gevra word, word daar van kandidate verwag om
te antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n
neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief:
'COIDA verminder tyd en koste wat spandeer word ✓ op lang
siviele hofgedinge.'✓
11.2 Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate
verwag om te antwoord op óf 'n positiewe/negatiewe manier óf om 'n
neutrale standpunt in te neem. In hierdie geval word van kandidate ook
verder verwag om hulle antwoorde te ondersteun met dieper insig,
bv.
'COIDA verminder tyd en koste wat spandeer word op lang siviele
hofgedinge, want die werkgewer sal nie verantwoordelik wees om
vergoeding aan die werknemer te betaal as beserings opgedoen is
tydens werksure nie, solank as wat die besigheid kan bewys dat hy nie
agterlosig was nie. '✓
LET WEL: 1. Bogenoemde kan ook van toepassing wees op 'analiseer'.
2. Let op die plasing van die merkie (✓) in die toekenning van punte.
12. Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag, kognitiewe
werkwoord wat gebruik is, puntetoekenning in die nasienriglyn en die konteks
van elke vraag.
Kognitiewe werkwoorde, soos:
12.1 Adviseer (Gee raad), noem, beskryf in breë trekke, motiveer, aanbeveel,
stel voor, (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in
kandidate se antwoorde nie. Die uiteensetting van punte vir elke
stelling/antwoord sal dus aan die einde daarvan verskyn.
12.2 Definieer, beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, onderskei/
toon verskille, differensieer, vergelyk, tabuleer, regverdig, ontwerp,
analiseer, evalueer, evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis meer
diepgaande begrip, toepassing en beredenering. Die punte moet dus
meer objektief toegeken word om te verseker dat assessering volgens
die vasgestelde norme geskied, sodat eenvormigheid, konsekwentheid
en regverdigheid behaal kan word.
13. Sien slegs die EERSTE antwoord na wanneer kandidate meer as een antwoord
gee vir vrae in AFDELING B en C wat net een antwoord vereis.
3 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
14. AFDELING B
14.1 Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidaat se EERSTE
VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui dit aan deur 'n
lyn deur die nie-nagesiende gedeelte te trek of gebruik die woord 'Kanselleer'.
LET WEL: Dit is slegs van toepassing waar die getal feite gespesifiseer word.
14.2 Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die
kandidaat. Punt 14.1 geld steeds.
14.3 Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde/menings te
gee, beredeneer dit by die nasiensentrum ten einde die alternatiewe antwoorde
te finaliseer.
14.4 Gebruik van kognitiewe werkwoorde en toekenning van punte:
14.4.1 Waar die getal feite gespesifiseer word, vrae wat vereis dat kandidate
moet 'beskryf/bespreek/verduidelik', kan dit soos volg nagesien word:
• Feit 2 punte (of soos aangedui in die nasienriglyne)
• Verduideliking 1 punt (twee punte sal in Afdeling C toegeken word)
Die 'feit' en 'verduideliking' word apart in die nasienriglyne gegee om
die toekenning van punte te vergemaklik
14.4.2 Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet puntetoekenning
gelei word deur die aard van die vraag en die maksimum punte in die
nasienriglyne toegeken
14.5 EEN punt kan toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te herroep,
wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal word uit 'n
scenario/gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op AFDELING B
EN C (waar van toepassing).
15. AFDELING C
15.1 Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg:
Inleiding
Maksimum:
Inhoud
32
Gevolgtrekking
Insig 8
TOTAAL 40
4 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
15.2 Insig bestaan uit die volgende komponente:
Struktuur/Uitleg Is daar 'n inleiding, inhoud en 'n gevolgtrekking? 2
Ontleding Is die kandidaat in staat om die vraag in opskrifte/sub- 2
en vertolking opskrifte te ontleed/korrek te interpreteer sodat begrip van
wat gevra word, getoon word?
Punte toegeken volgens die gids hieronder:
Alle opskrifte aangespreek: 1 (Een 'A')
Interpretasie (16 tot 32 punte): 1 (Een 'A')
Sintese Is daar relevante besluite/feite/antwoorde gemaak wat op 2
die vrae gebaseer is?
Punte toegeken volgens die gids hieronder:
Geen relevante feite: 0 (Twee '-S')
'n Paar1:relevante
Opsie feite: 1
Waar 'n (Een '-S')
kandidaat Slegs
50% of relevante
meer diefeite:
vraag2
(Geen '-S') met slegs relevante feite beantwoord het,
verskyn geen '-S' in die linkerkantlyn. Ken die
maksimum van TWEE (2) punte vir sintese
toe.
Opsie 2: Waar 'n kandidaat minder as 50% van die
vraag met slegs OF 'n paar relevante feite
beantwoord het, verskyn een '-S' in die
linkerkantlyn. Ken 'n maksimum van EEN (1)
punt vir sintese toe.
Opsie 3: Waar 'n kandidaat minder as 50% van die
vraag met geen relevante feite beantwoord
het, verskyn twee '-S' in die linkerkantlyn. Ken
'n NULPUNT toe vir sintese.
Oorspronklikheid Is daar bewyse van voorbeelde gebaseer op aktuele 2
inligting, huidige neigings en ontwikkelings?
TOTAAL VIR INSIG: 8
TOTALE PUNTE VIR FEITE: 32
TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32): 40
LET WEL: 1. Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word
uit die inleiding en gevolgtrekking nie.
2. Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde
INLEIDING en GEVOLGTREKKING nie voorkom nie.
3. Geen punte sal toegeken word vir uitleg as die opskrifte
INLEIDING en GEVOLGTREKKING/SLOT nie deur 'n
verduideliking ondersteun word nie.
15.3 Dui insig in die linkerkantse kantlyn met 'n simbool aan bv. ('S, A, S en/of O').
15.4 Die komponente van insig word aan die einde van die voorgestelde antwoord/
nasienriglyne vir elke vraag aangedui.
5 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
15.5 Sien alle relevante feite na totdat die SUBMAKS/MAKS punte vir elke onder-
afdeling behaal is. Skryf 'SUBMAKS'/'MAKS' nadat maksimum punte behaal
is, maar lees verder vir oorspronklikheid 'O'.
15.6 Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte
vir insig soos volg aan:
S – Struktuur, A – Ontleding, S – Sintese, O – Oorspronklikheid soos in
die tabel hieronder aangedui.
INHOUD PUNTE
Feite 32 (maks)
S 2
A 2
S 2
O 2
TOTAAL 40
15.7 Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum
wat aangedui word, veral as kandidate nie dieselfde subopskrifte gebruik nie.
Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig
(struktuur/logiese vloei/volgorde) en dui duidelikheid van denke aan.
(Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.)
15.8 Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer/vertolk, kry hy/sy
steeds punte vir uitleg/struktuur.
15.9 Indien 'n ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat
antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die puntetoekenning/
subopskrifte soos aangedui in die nasienriglyne.
15.10 15.10.1 Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe
vir frases/sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde.
15.10.2 Met ingang November 2015, sal die TWEE punte nie noodwendig
aan die einde van elke voltooide sin getoon word nie. Punte (✓) sal
geskei wees en langs elke feit aangedui word, bv.
'Produkontwikkeling is 'n groeistrategie, waar ondernemings
poog om nuwe produkte in bestaande markte bekend te stel.' ✓
Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as
die kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word.
15.11 Met ingang November 2017, sal die maksimum van TWEE (2) punte vir feite
in die nasienriglyne as opskrifte getoon, nie noodwendig vir elke vraag geld
nie. Dit sal deur die aard van die vraag bepaal word.
6 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
AFDELING A (VERPLIGTEND)
VRAAG 1
1.1.1 C✓✓
1.1.2 C✓✓
1.1.3 B✓✓
1.1.4 D✓✓
1.1.5 A✓✓ (5 x 2) (10)
1.2.1 Wet op Gelyke Indiensneming✓✓
1.2.2 ontbondeling ✓✓
1.2.3 terugwaartse ✓✓
1.2.4 plasing✓✓
1.2.5 stukwerk✓✓ (5 x 2) (10)
1.3.1 B✓✓
1.3.2 D✓✓
1.3.3 J✓✓
1.3.4 G✓✓
1.3.5 F✓✓ (5 x 2) (10)
TOTAAL AFDELING A: 30
AFDELING B
Sien SLEGS die EERSTE TWEE (2) vrae in hierdie afdeling na.
VRAAG 2: BESIGHEIDSOMGEWING
2.1 Pilare van BBSEB
Opsie 1
- Eienaarskap✓
- Bestuur✓
- Indiensnemingsgelykheid/-billikheid✓
- Vaardigheidsontwikkeling✓
- Ondernemingsontwikkeling✓
- Verskaffers ontwikkeling/Voorkeurverkryging✓
- Sosio-ekonomiese ontwikkeling/Korporatiewe maatskaplike investering✓
OF
Opsie 2
- Eienaarskap✓
- Bestuur en beheer✓
- Vaardigheidsontwikkeling✓
- Ondernemings en verskaffersontwikkeling✓
- Sosio-ekonomiese ontwikkeling✓
LET WEL: Sien slegs die eerste DRIE (3) na. (3 x 1) (3)
7 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
2.2 Wetgewing
2.2.1 Wet op Vaardigheidsontwikkeling, 1998 (Wet 97 van 1998)/Wet op Vaardigheids-
ontwikkeling/WVO✓ (1)
2.2.2 Handelinge wat deur die WVO as diskriminerend beskou word
- 'slegs jong werknemers kry die geleentheid om nuwe vaardighede aan te leer.'✓
- 'Vroulike werknemers word van opleiding uitgesluit.'✓
LET WEL: Ken slegs punte toe vir antwoorde wat uit die scenario aangehaal is
(2 x 1) (2)
2.2.3 Positiewe impak van die Wet op Vaardigheidsontwikkeling (WVO) op Tropiese
Vervaardigers/besighede
- Tropiese Vervaardigers (TV) kan 'n groter aantal vaardige werknemers✓ hê met
skaars vaardighede.✓
- Verbeter produktiwiteit✓ in die werkplek.✓
- TV kan wêreldwyd✓ meer mededingend word.✓
- Groter belegging in onderwys en opleiding in die arbeidsmark✓ verhoog winste/
opbrengs op belegging.✓
- TV se fokus op maatskaplike belegging✓ kan na ander uitdagings verskuif.✓
- Werknemers se lewensgehalte kan verbeter✓ omdat hulle beter kanse het om in
diens geneem te word/bevorder te word tot senior/bestuursposisies.✓
- Verbeter vooruitsigte vir werk✓ en arbeidsbeweeglikheid.✓
- In eie diens✓ en entrepreneurskap word bevorder.✓
- Voortgesette vaardigheidsontwikkeling, leer en die bekom van nuwe vaardighede
word aangemoedig✓ om die verbetering van vaardigheidsontwikkeling te volhou.✓
- Enige ander relevante antwoord wat verband hou met 'n positiewe impak van
WVO op Tropiese Vervaardigers/besighede Maks (6)
2.3 WBD bepalings van die stellings
2.3.1 Beëindiging van kontrak✓✓
2.3.2 Oortyd✓✓
2.3.3 Siekteverlof✓✓
2.3.4 Verbod op Kinder- en Gedwonge arbeid✓✓ (8)
2.4 SSGB('SWOT')-analise
STERKPUNTE SWAKPUNTE
- spesialiseer in die omskakeling van gewone - Die besigheid het nie 'n goeie
motors in supersnelle motors ✓ kontantopname-stelsel nie. ✓
- baie kliënte ✓
- uitstekende diens ✓
- maklik om die onderneming met 'n klein
Sub Maks (1)
hoeveelheid kapitaal te begin✓ Sub Maks (1)
GELEENTHEDE BEDREIGINGS
- TM het 'n nuwe tak in Bellville geopen. ✓ - die rentekoers verhoog ✓
- moeilik gemaak het vir TM om 'n
lening teen 'n gunstige koers te
Sub Maks (1) kry.✓ Sub Maks
(1)
LET WEL: Ken geen punte toe vir antwoorde wat nie uit die scenario aangehaal word
Maks (4)
8 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
2.5 Verbruikersregte
2.5.1 Reg om goedere terug te neem/goedere te laat vervang/terugbetaling te eis/billike
waarde/goeie kwaliteit en veilige produkte ✓✓
2.5.2 Reg tot privaatheid/vertroulikheid/konfidensialiteit ✓✓
2.5.3 Reg op billike/eerlike transaksies/verantwoordelike bemarking/promosie ✓✓
2.5.4 Reg op aanspreeklikheid van verskaffers ✓✓ (4 x 2) (8)
2.6 Aanbevelings vir die voldoening aan die Wet op Gelyke Indiensneming (WGI)
- Waak teen diskriminerende aanstellings.✓✓
- Assesseer die rasse-samestelling van alle werknemers, insluitende senior
bestuur.✓✓
- Verseker dat daar gelyke verteenwoordiging van alle rasgroepe op elke vlak van
indiensneming is.✓✓
- Bevorder gelyke geleenthede en regverdige behandeling.✓✓
- Aanstellingsproses behoort duidelik gedefinieer te wees sodat alle partye deeglik
ingelig is.✓✓
- Gebruik gesertifiseerde psigometriese toetse om kandidate/werknemers te
assesseer en te verseker dat die geskikte kandidaat aangestel word.✓✓
- Verseker dat diversiteit/inklusiwiteit in die werkplek bereik word.✓✓
- Implementeer regstellende aksie-maatreëls om nadele wat aangewese groepe
ervaar het, reg te stel.✓✓
- Berei 'n gelyke indiensnemingsplan, in konsultasie met werknemers op.✓✓
- Implementeer 'n gelyke indiensnemingsplan.✓✓
- Dien die gelyke indiensnemingsplan by die Departement van Arbeid in.✓✓
- Benoem een of meer bestuurders aan wat sal verseker dat gelyke indiens-
nemingsplanne geïmplementeer en gemonitor sal word.✓✓
- Elimineer versperrings wat 'n negatiewe impak op aangewese groepe het.✓✓
- Akkommodeer mense van verskillende aangewese groepe.✓✓
- Behou/Ontwikkel/Gee opleiding aan aangewese groepe, insluitend vaardigheids-
ontwikkeling.✓✓
- Lewer verslag aan die Departement van Arbeid oor die vordering in die
implementering van die gelykheidsplan.✓✓
- Enige ander relevante antwoord wat verband hou met praktiese maniere waarop
besighede aan die WGI kan voldoen. Maks (8)
[40]
VRAAG 3: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE
3.1 Voorbeelde van byvoordele in die werkplek
- Mediese Fonds / Gesondheidsversekeringsfonds✓
- Pensioen fonds✓
- Voorsorgfonds✓
- Begrafnisvoordele✓
- Motor / Reis / Behuising / Selfoon / Klere toelae✓
- Prestasiegebaseerde aansporings✓
- Uitreiking van bonus aandele✓
- Personeel afslag / Gratis of lae koste maaltyd / Kantine fasiliteite✓
LET WEL: Sien slegs die eerste VIER (4) na. (4 x 1) (4)
9 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
3.2.1 Betekenis van induksie
- Nuwe werknemers moet vertroud wees✓ met hul nuwe fisiese werksomgewing /
organisasiekultuur / produkte en dienste. ✓
- Werknemers moet ingelig word ✓oor die prosesse / prosedures van die
besigheid.✓
- Hulle moet basiese kennis hê ✓van wat in die werk verwag word /
Verstaan sy rol en verantwoordelikhede in sy nuwe werk. ✓
- Verseker dat werknemers goed vertroud ✓is met die besigheidsveiligheids-
regulasies en reëls. ✓
- Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die betekenis van induksie.
Maks (2)
3.2.2 Voordele van induksie
- Laat nuwe werknemers toe om vinnig te vestig✓ en effektief te werk. ✓
- Verseker dat nuwe werknemers reëls en beperkings ✓in die besigheid ken. ✓
- Nuwe werknemers kan verhoudings met mede-werknemers✓ op verskillende
vlakke vestig✓
- Maak nuwe werknemers gemaklik in die werkplek✓, wat angs / onsekerheid / vrees
verminder. ✓
- Die resultate wat tydens die induksieproses verkry word, ✓ bied 'n basis vir
gefokusde opleiding. ✓
- Enige ander relevante antwoord wat verband hou met voordele van induksie.
Maks (6)
3.3 Onderskei tussen posbeskrywing en posspesifikasie
POSBESKRYWING POSSPESIFIKASIE
- Beskryf pligte / verantwoordelikhede✓ - Spesifiseer die minimum aanvaarbare
van 'n spesifieke werk / opsomming persoonlike eienskappe / vaardighede/
van die aard / tipe van die werk. ✓ kwalifikasies ✓wat nodig is vir die werk.
- Skriftelike beskrywing ✓van die werk en sy- ✓
Skriftelike beskrywing van spesifieke
vereistes✓ kwalifikasies / vaardighede / ervaring✓ wat
benodig word vir die werk. ✓
- Beskryf sleutelprestasie areas / take vir 'n - Beskryf sleutelvereistes van die persoon
spesifieke werk, ✓ bv. Werktitel / wat die posisie sal vul, ✓ bv. formele
Werksomstandighede / Verhouding van kwalifikasies / bereidwilligheid om te reis /
die werk met ander werksgeleenthede in werk ongewone ure, ens. ✓
die besigheid, ens. ✓
Sub maks (4) Sub maks (4)
LET WEL:
1. Die antwoord hoef nie in kolomformaat te wees nie, maar die verskille moet
duidelik wees.
2. Ken slegs VIER (4) punte toe indiendien die verskille nie duidelik is nie./ Merk
posbeskrywing en posspesifikasie alleenlik. Maks (8)
10 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
3.4 Verband (skakeling) tussen salarisbepaling en die WBD
- Die WBD stel voorwaardes neer✓ wat billike arbeid en menslike hulpbronne
praktyke verseker. ✓
- Volgens die WBD kan besighede verskillende vergoedingsmetodes ✓
gebruik om hul werknemers te betaal. ✓
- Betaling van salarisse moet gegrond wees op of die werknemer permanent✓ of in
diens is op 'n vaste kontrak. ✓
- Besighede word veronderstel om inkomstebelasting (LBS) ✓ van die
werknemers se belasbare salarisse af te trek. ✓
- WBD beskryf wetgewing, ✓soos die dienskontrak, wat salarisbepaling kan
beïnvloed. ✓
- Enige ander relevante antwoord wat verband hou met skakeling tussen
salarisbepaling en die WBD. Maks (6)
3.5.1 Identifiseer die besigheidsfunksie
A. Aankoopfunksie✓✓ (2)
B. Produksiefunksie✓✓ (2)
3.5.2 Verduidelik hoe die kwaliteit van prestasie kan bydra tot die sukses of
mislukking van die menslike hulpbronfunksie van AK.
- Maak seker daar is 'n goeie werwingsbeleid✓ wat die beste kandidate lok. ✓
- Verseker regverdige ✓en billike keuringsproses✓
- Billike vergoedingspakkette ✓wat in lyn is met die bedryf. ✓
- Bied prestasie aansporings aan personeel ✓om produktiwiteit te verhoog. ✓
- Goeie verhouding ✓met werknemers. ✓
- Lae persentasie personeelomset✓ in die besigheid✓
- Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe die kwaliteit van prestasie
kan bydra tot die sukses of mislukking van die menslike hulpbronfunksie
Maks (2)
3.5.3 Verduidelik waarom besigheide kwaliteitsirkels gebruik
- Los probleme op✓ wat verband hou met gehalte/kwaliteit en implementering van
verbeteringe. ✓
- Ondersoek probleme✓ en stel oplossings voor vir bestuur. ✓
- Verseker dat daar geen duplisering ✓van aktiwiteite / take in die werkplek plaasvind
nie✓
- Maak voorstelle ✓vir die verbetering van stelsels en prosesse in die werkplek. ✓
- Verbeter die kwaliteit van produkte / dienste / produktiwiteit✓ deur gereelde
hersiening van kwaliteitsprosesse. ✓
- Moniteer / versterk strategieë ✓om die goeie bedryf van besigheidsaktiwiteite te
verbeter. ✓
- Verminder koste van ontslag✓ op die langtermyn. ✓
- Verhoog werknemers✓ se moraal / motivering. ✓
- Enige ander relevante antwoord wat verband hou met waarom besigheide
kwaliteitsirkels gebruik.
Maks (4)
11 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
3.6 Maniere hoe TGB impak het op die vermindering van koste
- Stel gehaltesirkels bekend om maniere te bespreek om die gehalte van werk /
vakmanskap te verbeter. ✓✓
- Skeduleer aktiwiteite om duplisering van take uit te skakel. ✓✓
- Verdeel veantwoordelikheid vir kwaliteit uitset onder bestuur en werkers. ✓✓
- Lei werknemers op in alle vlakke sodat almal hul rol in gehaltebestuur verstaan.
✓✓
- Ontwikkel werksstelsels wat werknemers bemagtig om nuwe maniere te vind
om kwaliteit te verbeter. ✓✓
- Werk nou saam met verskaffers om die gehalte van grondstowwe / insette te
verbeter. ✓✓
- Verbeter kommunikasie oor kwaliteit uitdagings / afwykings, sodat almal uit
ervaring kan leer. ✓✓
- Verminder belegging op duur, maar ondoeltreffende inspeksieprosedures in die
produksieproses. ✓✓
- Enige ander relevante antwoord wat verband hou met hoe TGB impak het op
die vermindering van koste.
Maks (4)
[40]
VRAAG 4: DIVERSE ONDERWERPE
BESIGHEIDSOMGEWING
4.1 Soorte diversifikasie-strategieë
- Konsentries/Verwant✓
- Horizontal✓ Horisontaal✓
- Conglomerate✓ Konglomerasie/Onverwant✓
LET WEL: Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
(2 x 1) (2)
4.2 COIDA
4.2.1 Wet op Vergoeding op Beroepsbeserings en -siektes, 1997 (Wet 61 van 1997)/
Wet op Vergoeding op Beroepsbeserings en -siektes, 1993 (Wet 130 van 1993)/
Wet op Vergoeding op Beroepsbeserings en -siektes/'COIDA'.✓✓ (2)
Motivering:
'n Werknemer van Locums Ingelyf het sy hand as gevolg van 'n ongeluk verloor
terwyl hy sy pligte nagekom het/Bestuur weier om die eis by die Vergoedingsfonds
in te dien/Hulle het nie die werknemer by die Kommissaris van die Vergoedingsfonds
geregistreer nie.✓ (1)
LET WEL: Ken geen punte toe vir die motivering indien die Wet verkeerd
geïdentifiseer is.
Maks (3)
4.2.2 Strafmaatreëls vir nievoldoening
- Locums Ingelyf kan beboet word✓ vir die weiering om die eis in te dien/oortreding
van die wet.✓
- LI kan gedwing word om groot betalings te maak✓ indien hulle nie die nodige
voorsorgmaatreëls volgens die Wet getref het nie.✓
- LI kan gedwing word om enige herstelkoste te betaal✓ wat deur die
Vergoedingsfonds vereis word.✓
12 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
- Die werknemer kan BI hof toe neem✓ omdat hy/sy nie by die Kommissaris van die
Vergoedingsfonds geregistreer is nie.✓
- Indien LI skuldig gevind word aan enige oortreding✓, sal hulle groot boetes
betaal/tronkstraf in die gesig staar.✓
- Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die strafmaatreëls vir
nievoldoening van COIDA.
Maks (6)
4.3 Mate van beheer van besigheidsomgewing
BESIGHEIDSOMGEWING MATE VAN BEHEER
4.3.1 Mikro✓✓ Volle beheer✓
4.3.2 Mark✓✓ Min/beperkte beheer/Geen beheer, maar
kan beïnvloed✓
4.3.3 Makro✓✓ Geen beheer✓
Sub maks (6) Sub maks (3)
LET WEL: 1. Die antwoord hoef nie in tabelformaat te wees nie.
2. Sien slegs die eerste DRIE (3) besigheidsomgewings na.
3. Die mate van beheer moet aan 'n besigheidsomgewing gekoppel
wees.
4. Ken geen punte toe vir die mate van beheer indien die besigheids-
omgewing nie aangedui is nie.
Maks (9)
BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE
4.4 Wetlike aspekte van die indiensnemingskontrak
- Werkskontrak is 'n ooreenkoms tussen die werkgewer en die werknemer ✓ en is
wetlik bindend. ✓
- Werkgewer en werknemer moet instem ✓tot enige veranderinge aan kontrak.✓
- Aspekte van die dienskontrak kan in die loop van die jaar heronderhandel word✓
tydens indiensneming. ✓
- Geen party mag aspekte van die dienskontrak ✓ eensydig verander nie. ✓
- Die werkgewer en werknemer ✓ moet die kontrak onderteken. ✓
- Die dienskontrak moet 'n gedragskode ✓ en etiese kode insluit. ✓
- Die werkgewer moet die bepalings en voorwaardes van die dienskontrak ✓
verduidelik aan die werknemer. ✓
- Dit mag nie enige vereistes bevat ✓ wat in stryd is met die WBD nie. ✓
- Diensvoorwaardes / pligte / verantwoordelikhede van die werknemers ✓ moet
duidelik gestel wees. ✓
- Die vergoedingspakket / insluitende voordele ✓ moet duidelik aangedui word. ✓
- Alle besigheidsbeleide, prosedures en dissiplinêre kodes / reëls ✓ kan deel vorm
van die dienskontrak. ✓
- Die werkgewer moet die werknemer in staat stel om deeglik deur die te gaan ✓
kontrak voordat dit onderteken is. ✓
- Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die wetlike aspekte van
die indiensnemingskontrak. (4)
13 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
4.5 Voordele van 'n goeie gehalte bestuurstelsel
- Doeltreffende kliëntediens word gelewer✓, wat lei tot verhoogde
klantetevredenheid. ✓
- Tyd en hulpbronne ✓ word doeltreffend gebruik. ✓
- Produktiwiteit verhoog ✓ deur behoorlike tydsbestuur / gebruik van hoë gehalte
hulpbronne. ✓
- Produkte / dienste word voortdurend verbeter, ✓ wat lei tot verhoogde vlakke van
klantetevredenheid. ✓
- Visie / Missie / Besigheidsdoelwitte✓ kan bereik word. ✓
- Besigheid het 'n mededingende voordeel✓ bo sy mededingers. ✓
- Gereelde opleiding ✓sal voortdurend die gehalte van werknemers se vaardighede
/ kennis verbeter. ✓
- Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die voordele van 'n goeie
gehalte bestuurstelsel. Maks (6)
4.6 Die belangrikheid van die openbare betrekkinge funksie.
- Hanteer vinnig negatiewe publisiteit / minder / min / geen voorvalle van negatiewe
publisiteit. ✓✓
- Verskaffing van gereelde / positiewe persvrystellings. ✓✓
- Implementeer volhoubare Korporatiewe Maatskaplike Investering (KMI)
programme. ✓
- Goeie resultate van / Positiewe terugvoer van openbare opnames oor
besigheidsbeeld. ✓✓
- Hoë standaard van interne publisiteit / voorkoms van geboue /
professionele telefoonetiket, ens. ✓✓
- Lewer kwaliteit goedere / dienste wat die handelsmerk / beeld met kliënte /
verskaffers / diensverskaffers bevorder. ✓✓
- Nakoming van onlangse wetgewing, bv. SEB voldoen. ✓✓ Maks (6)
4.7 Onderskei tussen gehaltebeheer en gehalteverskering
Gehaltebeheer Gehalteversekering
- Inspeksie van die finale produk✓ om - Word tydens en na produksieproses
seker te maak dat dit aan die vereiste ✓uitgevoer om te verseker at vereiste
standaard voldoen. ✓ standaarde bereik word met elke stap in
die prosesse. ✓
- Sluit die instel van teikens in/meting - Verseker dat elke proses is gemik om die
van prestasie✓ en die neem van produk die eertes keer reg te kry ✓en
korrektiewe maatreels. ✓ voorkom dat foute weer gebeur. ✓
- Kontrolering van rou materiale/ - Die “inbou” van gehalte eerder, ✓ teenoor
werknemers/masjiene/werkmanskap/prod die “kontrolering vir” gehalte. ✓
ukte✓ om te verseker dat hoë standaarde
gehandhaaf word. ✓
Sub maks (2) Sub maks (2)
LET WEL: Die antwoord hoef nie in tabelvorm te wees nie, maar die verskille moet
duidelik wees. Maks (4)
[40]
TOTAAL AFDELING B: 80
14 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
AFDELING C
Sien SLEGS die EERSTE vraag in hierdie afdeling na.
VRAAG 5: BESIGHEIDSOMGEWING (BESIGHEIDSSTRATEGIEË)
5.1 Inleiding
- 'n Strategie is 'n plan van aksie wat die besigheid volg om sy doel/doelwitte te
bereik.✓
- Die strategiese bestuursproses word gedefinieer as die manier wat die organisasie
sy strategie definieer.✓
- Die strategiese bestuursproses maak dit vir bestuur moontlik om 'n keuse van 'n
stel strategieë te maak wat hulle sal help om beter prestasie te bereik.✓
- Die PESTWO model word gebruik om die faktore in die eksterne omgewing wat
die besigheid kan beïnvloed, te identifiseer en te evalueer.✓
- Die PESTWO model maak dit vir die besigheid moontlik om die eksterne
omgewing en die industrie waarin hulle meeding, beter te verstaan.✓
- Verdedigende strategieë maak dit vir besighede moontlik om uitdagings wat in die
makro omgewing bestaan, op te los.✓
- 'n Besigheidstrategie moet in elke stadium van proses geëvalueer word om
prestasie te meet.✓
- Enige ander relevante inleiding wat verband hou met die toepassing van die
PESTWO-ontleding om uitdagings in die makro-omgewing te identifiseer en
strategieë te ontwikkel.
(2x1) (2)
5.2 Strategiese bestuursproses
OPSIE 1
- 'n Duidelike visie, 'n missieverklaring en meetbare / realistiese doelstellings in plek
hê. ✓✓
- Identifiseer geleenthede / swakpunte / sterkpunte / bedreigings deur
omgewingsverkenning / situasionele analise te doen. ✓✓
- Hulpbronne/Middele beskikbaar vir omgewingsverkenning kan 'n SWOT analise /
Porter se vyf magte(kragte) model / PESTLE analise / industriële analise
gereedskap insluit. ✓✓
- Formuleer alternatiewe strategieë om op die uitdagings te reageer. (Dit behels
verskillende tipes besigheidstrategieë) ✓✓
- Ontwikkel (‘n) aksieplan (ne), insluitende die take wat gedoen moet word /
sperdatums wat nagekom moet word / hulpbronne wat verkry moet word, ens. ✓✓
- Implementeer geselekteerde strategieë deur /dit aan alle belanghebbendes te
kommunikeer / die besigheid se hulpbronne te organiseer/ personeel te motiveer.
✓✓
- Evalueer / monitor / meet strategieë deurgaans ten einde regstellende aksie te
neem. ✓✓
LET WEL: 1. Die aanvanklike proses mag in enige volgorde wees.
2. Sien slegs die eerste TWEE (2) na.
Maks (4)
15 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
PESTWO-ontleding
5.3 5.4
FAKTORE
UITDAGINGS AANBEVELINGS
Polities✓ - Khanyisa Handelaars sal - Doen navorsing oor onlangse
spesifieke regeringsbeleide in regeringsbeleide oor handel
ag moet neem✓ bv. onder watter onder vlakke van inperking
vlak van inperking (lockdown) sal (lockdown) ✓✓
KH toegelaat word om te
handel?✓
- Verbruikersregte organisasies - Om met NRO's en alle
kan haar verhinder om verbruikersregteorganisasies te
produkte te verkoop✓ indien netwerk en druk uit te
dit nie aan sekere vereistes oefen.✓✓
voldoen nie.✓
- Handelsooreenkomste kan - Dryf slegs handel met lande wat
Gunstige handelsooreenkomste
haar verhinder✓ om party
met die regering het.✓✓
produkte in te voer.✓
- Enige ander relevante
- Enige ander relevante
aanbeveling wat met politieke
uitdaging wat met politieke
faktore verband hou
faktore verband hou.
Sub Maks (2)
Sub Maks (4)
Ekonomies✓ - Inflasie/Rentekoerse kan 'n - Oorweeg om die winsgrens te
negatiewe invloed op KH se Verminder eerder as om die
besigheid hê,✓ bv. sal KAH se pryse van produkte te verhoog.✓✓
klante steeds die produkte kan
bekostig weens inflasie?✓
- Lenings kan duur wees✓ as - Leen geld by finansiële
instellings wanneer rentekoerse
gevolg van hoë rentekoerse✓
gunstig is.✓✓
- Fluktuasies/Wisseling van - Neem wisselkoerse in ag
wanneer met ander lande handel
Buitelandse valuta✓ kan
gedryf word.✓✓
invoere beperk.✓
- Verskaf noodsaaklike dienste
- KH kan nie kwalifiseer✓ vir teen lae pryse om vir belasting-
sekere belastingtoegewings/ kortings/subsidies te
subsidies nie.✓ kwalifiseer.✓✓
- Enige ander relevante
- Enige ander relevante aanbeveling wat met ekonomiese
uitdaging wat met ekonomiese faktore verband hou.
faktore verband hou. Sub Maks (2)
Sub Maks (4)
Sosiaal✓ - Klante kan moontlik nie die - Verkoop substituut produkte teen
produkte bekostig nie✓ as gevolg lae pryse.✓✓
van lae inkomstevlakke.✓ - Werk saam met tradisionele
- Sommige klante kan verkies om kleremakers om meer oor
tradisionele kleremaker se dienste tradisionele/alternatiewe klere
te gebruik,✓ in plaas van moderne/ te leer.✓✓
Westerse klerasie.✓
- Is nie bekend/vertroud✓ met die - Leer plaaslike tale✓✓/Neem
plaaslike taal van KH se klante werknemers in diens wat plaaslike
16 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
nie.✓ taal goed ken.✓✓
- Enige ander relevante uitdaging - Enige ander relevante
wat met sosiale faktore verband aanbeveling wat met sosiale
hou. faktore verband hou.
Sub Maks (4) Sub Maks (2)
Tegnologies✓ - Hou nie by/is nie bewus van✓ die - Voortdurende navorsing op die
nuutste tegnologie/ toerusting, nuutste beskikbare tegnologie/
nie.✓ toerusting op die mark.✓✓
- Werknemers het dalk nie die - KH moet huidige personeel
vaardighede✓ om die nuwe oplei/nuwe werknemers aanstel
tegnologie/toerusting te gebruik/in om nuwe toerusting in stand te
stand te hou nie.✓ hou/te gebruik.✓✓
- KH kan dalk nie die nuwe - Vergelyk pryse/Kies geskikte
verskaffers vir nuwe toerusting
tegnologie✓ bekostig nie.✓
teen bekostigbare pryse.✓✓
- Kan dalk nie voorsiening - Verseker dat KH se besigheid
gerat is vir aanlyntransaksies/e-
maak/bekostig✓ om aanlyn-
transaksies te doen/e-handel te handel.✓✓
dryf nie.✓
- Enige ander relevante
- Enige ander relevante uitdaging
aanbeveling wat met tegnologiese
wat met tegnologiese faktore
faktore verband hou
verband hou.
Sub Maks (2)
Sub Maks (4)
Wetlik✓ - Neem sekere Wette in ag✓ wat 'n - Kom alle relevante wetgewing na
direkte invloed op haar besigheid wat 'n invloed op haar besigheid
kan hê, bv.die WVB/WBDV✓ ens. kan hê.✓✓
- Regsvereistes om 'n besigheid te - Kom die regsvereistes om 'n
bedryf✓ kan gekompliseerd/ besigheid te bedryf na, bv.
lisensie/ handelsmerkregistrasie/
tydrowend wees.✓
patente.✓✓
- Hoë regskoste betrokke by die - Begroot vir hoë regskoste van
verkryging van 'n lisensie/ stigting.✓✓
handelsmerk/patent✓ kan ver-
hinder dat sy 'n besigheid begin.✓
- Sy moet die regsaspekte van
- Regsaspekte van besigheids-
besigheidskontrakte ken sodat sy
kontrakte✓ kan sakebedrywighede
al die vereistes kan nakom.✓✓
inkort.✓ - Enige ander relevante
- Enige ander relevante uitdaging aanbeveling wat met regsfaktore
wat met regsfaktore verband hou. verband hou.
Sub Maks (2)
Sub Maks (4)
Omgewing✓ - Chemikalieë/Bestanddele in haar - Chemikalieë/Bestanddele moet
produkte✓ kan skadelik vir haar duidelik op etikette/verpakking
klante wees.✓ aangedui word om klante in te lig
oor die moontlike neweeffekte/
korrekte gebruik van produkte.✓✓
- Metodes om van afval ontslae te - Pas kostedoeltreffende metodes
raak✓ kan duur wees.✓ toe om van mediese afval ontslae
te raak.✓✓
17 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
- Verpakking van sommige - Pas herwinningsmaatreëls toe wat
produkte✓ is dalk nie omgewings- omgewingsbesoedeling voorkom/
vriendelik/herwinbaar nie.✓ Gebruik herbruikbare/herwinbare
verpakking.✓✓
- Enige ander relevante uitdaging - Enige ander relevante
wat met die omgewingsfaktore aanbeveling wat met die
verband hou. omgewingsfaktore verband hou
Sub Maks (4) . Sub Maks (2)
LET WEL: Elke strategie moet aan die geïdentifiseerde uitdaging gekoppel word.
Faktore Maks (6)
Uitdagings Maks (16)
Aanbevelings Maks (10)
5.5 Stappe in evaluering van strategieë
- Ondersoek die onderliggende basis/grondslag van 'n besigheidstrategie.✓✓
- Formuleer strategieë om doelwitte tot voordeel van die besigheid te bereik.✓✓
- Pas strategieë toe deur aksieplanne te gebruik,✓✓ ens.
- Kyk vorentoe en agtertoe in die toepassingsproses.✓✓
- Vergelyk die verwagte werkprestasie met die werklike werkprestasie.✓✓
- Meet besigheidsprestasie om die redes vir die afwykings te bepaal en ontleed
hierdie redes.✓✓
- Doen korrektiewe stappe sodat afwykings reggestel kan word.✓✓
- Stel spesifieke datums vir beheer en opvolg vas.✓✓
- Trek 'n tabel van die voordele en nadele van 'n strategie op.✓✓
- Besluit oor die verwagte uitkoms.✓✓
- Neem die invloed van die strategiese toepassing in die interne en eksterne
omgewings van die besigheid in ag.✓✓
- Enige ander relevante antwoord wat met die stappe in strategie-evaluering
verband hou.
LET WEL: Aanvaar stappe in enige volgorde Maks (10)
5.6 Gevolgtrekking/Slot
- Besighede moet die geleenthede en bedreiginge ontleed om sodoende nuwe
strategieë te formuleer of bestaande strategieë te verander.✓✓
- PESTWO-ontleding help besighede om uitdagings in die eksterne omgewing
te identifiseer en om relevante strategieë te ontwikkel om die geïdentifiseerde
uitdagings te oorkom.✓✓
- Besighede wat die PESTWO-ontleding toepas kan vinnig op eksterne druk
reageer en daarby aanpas.✓✓
- Enige ander relevante gevolgtrekking/slot wat verband hou met die toepassing
van 'n PESTWO-ontleding/aanbeveling/evaluering van strategieë. Maks (2)
[40]
18 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
VRAAG 5: UITEENSETTING VAN PUNTETOEKENNING
BESONDERHEDE MAKSIMUM TOTAAL
Inleiding 2
Aanvanklike fases van die 4
strategiese bestuursproses
PESTWO (‘PESTLE’) Faktore 6
Uitdagings
16
Maks
Aanbeveling 10
32
Stappe wanneer strategieë 10
geëvalueer word.
Gevolgtrekking 2
INSIG
Struktuur en uitleg 2
Analise / Interpretasie 2
8
Sintese 2
Oorspronklikheid 2
TOTALE PUNTE 40
SASO - vir elke komponent:
Gee 2 punte indien aan al die vereistes voldoen is.
Gee 1 punt indien aan sommige vereistes voldoen is.
Gee 0 punte waar glad nie aan vereistes voldoen is nie
VRAAG 6: BESIGHEIDSBEDRYWIGHEDE (TGB en WVO)
6.1 Inleiding
- Gehalte is die vermoë van ʼn produk/diens om die behoeftes van verbruikers te
bevredig.✓
- Gehalte bestuur moet nie slegs ʼn inspeksieproses wees nie, maar moet deel word
van die kultuur van die besigheid.✓
- Totale gehalte hou verband met produkte wat verbruikers se behoeftes en
verwagtinge heeltemal bevredig in elke aspek op ʼn deurlopende basis.✓
- Enige ander relevante gevolgtrekking wat verband hou met gehaltebestuur /
deurlopende verbetering van prosesse en stelsel/finansiele funksie en
bemarkingsunksie.
Enige (2x1) (2)
6.2 Betekenis van Gehalte Bestuur
- Die proses van die bestuur van alle aktiwiteite✓ wat nodig is om te verseker, dat
onderneming lewer goedere en dienste van konstante hoë standaard. ✓
- Verwys na tegnieke / gereedskap wat gebruik word✓ om die kwaliteit van 'n
produk te ontwerp / te verbeter. ✓
- Kan gebruik word vir aanspreeklikheid ✓binne elk van die besigheidsfunksies✓
- Doel om te verseker dat die gehalte van goedere / dienste konstant is. /
- Fokus op die middele om konstantheid te bereik.
- Enige ander relevante antwoord wat verband hou met betekenis van gehalte
bestuur. Maks (6)
19 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
6.3 Implikasies van die Wet op Vaardigheidsontwikkeling op Menslike
Hulpbronfunksie
- Die menslike hulpbronbestuurder moet die doelstellings en vereistes van die
WVO ✓ interpreteer en opleidingstoepassingsprogramme dienooreenkomstig
aanpas. ✓
- Identifiseer die opleidingsbehoeftes van die werknemers✓ en voorsien hulle
opleidingsgeleenthede sodat hulle hul take doeltreffend kan uitvoer. ✓
- Gebruik die Nasionale Kwalifikasieraamwerk / NKR om die ✓ vaardigheidsvlakke
van werknemers te assesseer. ✓
- Interpreteer / Implementeer die doelstellings / vereistes van die raamwerk ✓ vir
die Nasionale Vaardigheidsontwikkelingstrategie. ✓
- Help bestuurders om vaardighede / opleidingsbehoeftes te identifiseer✓
om hulle te help om leerderskappe in te stel. ✓ Maks (8)
6.4 Impak van Elemente op
6.4.1 Monitering en Evaluering van Kwaliteitsprosesse
Positiewe / Voordele
- Voorkom produkafwykings✓ en vermorsing / klagtes. ✓
- Goeie kwaliteitskontrole / prosedures verminder ✓die vervanging /
uiteensetting van toerusting /masjinerie op 'n gereelde basis. ✓
- Kan toegerus wees✓ om dinge die regte tyd reg te kry. ✓
- Verbeter prestasie✓ en handhaaf hoë kwaliteitstandaarde. ✓
- Verbeter huidige en toekomstige bestuur✓ van kwaliteituitsette / uitkomste /
impak. ✓
- Verskaf duidelike aanduiding van kwaliteit aspekte✓ wat bydra tot die
bereiking van doelwitte / teikens. ✓
- Verander intervensies ✓wat die doeltreffende gebruik van hulpbronne kan
verbeter. ✓
- Ondersteun bestuur om inligting te verkry ✓wat nodig is om ingeligte besluit te
neem oor prosesse. ✓
EN/OF
Negatiewe / Nadele
- Groot besighede word dikwels verdeel✓ en die departemente werk in
kompartemente. ✓ Dit is moeilik om met almal te kommunikeer.
- Dit neem dikwels langer om probleme op te spoor ✓of op swakhede te
reageer✓
- Dit is nie lewensvatbaar✓ om die kwaliteit van al die produkte na te gaan nie✓
Submaks (8)
6.4.2 DEURLOPENDE VERBETERING VAN PROSESSE EN STELSELS
Positiewe / Voordele
- Groot ondernemings het meer hulpbronne ✓om kwaliteit prestasie in elke eenheid
na te gaan. ✓
- Daar is genoeg kapitaalbronne beskikbaar ✓vir nuwe toerusting wat benodig
word vir prosesse en stelsels. ✓
- Groot besighede het 'n persoon wat toegewyd is ✓aan die verbetering van
prosesse en stelsels. ✓
20 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
- Gewillig om risiko's op te neem / nuwe prosesse en stelsels te probeer ✓omdat
hulle die impak van die verlies van geld kan absorbeer. ✓
- Hulle kan bekostig om die dienste van die kwaliteitsirkels✓ te gebruik om voor
hul mededingers te bly. ✓
EN/OF
Negatiewe / Nadele
- Grootskaalse vervaardiging ✓kan gehalte/kwaliteitskontrole bemoeilik. ✓
- Stelsels en prosesse neem tyd en moeite ✓om in groot besighede te
implementeer, aangesien kommunikasie / inkoop in die proses dit kan
vertraag.✓
- Risiko vir die verandering van dele van die besigheid ✓wat werklik goed werk. ✓
- Nie alle negatiewe terugvoering van werknemers en kliënte sal akkuraat wees
nie, ✓wat kan lei tot foutiewe / onnodige veranderinge aan stelsels en
prosesse.✓
Submaks (8)
6.5 Bydrae tot sukses
6.5.1 Finansiele Funksie
- Verkry kapitaal uit die mees geskikte / beskikbare / betroubare bronne. ✓✓
- Onderhandel beter rentekoerse om finansiële koste te beheer. ✓✓
- Stel begrotings op om voldoende toepassing van monetêre hulpbronne te
verseker.✓✓
- Hou finansiële rekords op datum om tydige / akkurate
belastingbetalings te verseker. ✓✓
- Ontleed strategieë om winsgewendheid te verhoog. ✓✓
- Belê surplusfondse om bronne van passiewe inkomste te skep. ✓✓
- Implementeer finansiële beheermaatreëls / -stelsels om bedrog te voorkom. ✓✓
Submaks (8)
6.5.2 BEMARKINGSFUNKSIE
- Verhoging van hul markaandeel. ✓✓
- Wen kliënte deur hul behoeftes te bevredig / positiewe verhoudings te bou. ✓✓
- Voldoening aan etiese reklamepraktyke wanneer produkte / dienste bevorder
word. ✓✓
- Identifiseer 'n mededingende voordeel om te fokus / verbeter op bemarkings
sterkpunte. ✓✓
- Onderskeidende produkte om meer kliënte te lok. ✓✓
- Deurlopende evaluering van waardekwessies. ✓✓
- Effektiewe kommunikasie met kliënte om terugvoer te kry oor hul ervaring van
produkte verkoop / dienste gelewer. ✓✓
- Koördinering van verspreiding met produksie- en reklamestrategieë. ✓✓
- Gebruik prysingstegnieke om 'n mededingende voordeel te verseker. ✓✓
Submaks (8)
6.6 GEVOLGTREKKING
- Elke besigheid moet ʼn gehalte bestuurstelsel hê wat verseker dat stelsels en
prosesse korrek en veilig uitgevoer word.✓✓
- Die besigheidsfunksies moet altyd saamwerk om te verseker dat die
gehalte van produkte deurlopend verbeter .✓✓
- Enige ander relevante gevolgtrekking wat verband hou met gehaltebestuur /
deurlopende verbetering van prosesse en stelsel/finansiele funksie en
21 van 22
Downloaded from hlayiso.com
BESIGHEIDSTUDIES/V1 MEMORANDUM 07 OKT 2020
bemarkingsunksie.
Enige (1 x 2) (2)
[40]
VRAAG 6: UITEENSETTING VAN PUNTE
BESONDERHEDE MAKSIMUM TOTAAL
Inleiding 2
Betekenis van gehalte bestuur 6
Implikasies van Wet op
8
vaardigheidsontwikkelingswet op
MH
Impak van TGB elemente op groot
besighede: Maks
o Monitering en 32
evaluering van 16
gehalteprosesse
o Deurlopende verbetering
van prosesse en stelsels
Gehalte-aanwysers van die
finansiële en die bemarkings- 16
funksie
Gevolgtrekking 2
INSIG
Struktuur en uitleg 2
Analise/interpretasie 2 8
Sintese 2
Oorspronklikheid 2
TOTALE PUNTE 40
SASO - vir elke komponent:
Gee 2 punte indien aan al die vereistes voldoen is. Gee 1 punt indien aan
sommige vereistes voldoen is. Gee 0 punte waar glad nie aan vereistes
voldoen is nie.
TOTAAL AFDELING C: 40
GROOTTOTAAL: 150
22 van 22
Study this subject
Revise the topics in this paper, then practise them question by question.
- Grade 12 Business Studies notes
CAPS revision notes with worked examples.
- Business Studies questions by topic
Past exam questions sorted by CAPS topic, with memos where available.
- Grade 12 Business Studies quizzes
Short topic quizzes with instant feedback.
- All Grade 12 Business Studies past papers
Past papers by year, with memos where available.
- Grade 12 past papers
More Business Studies and other subjects in this collection.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.
%20June%202025%20Possible%20Answers--f4a2fe3f-aebb-41a3-958b-d0e7753b1b85/v1-a090b324ce237899a944/card.webp)
Memorandum
Business Studies Grade 12 P1 Gauteng June 2025 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Business Studies Grade 12 KZN March Test 2025 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 1 KZN Mock 2025 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 1 Mpumalanga Mock 2025 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 2 Mpumalanga Mock 2025 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 2 KZN Prelim 2024 Memo
Related documents

Question paper
Business Studies Grade 12 Western Cape Mock 2020 Question Paper
%202020%20Preparatory%20Possible%20Answers_hlayiso.com_--48729a29-53d6-4800-bf7a-8ddb1d000fc1/v1-c0247759dd52e188bca8/card.webp)
Memorandum
Business Studies Grade 12 P1 Gauteng Mock 2020 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Business Studies Grade 12 KZN March 2020 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 1 KZN Prelim 2020 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 2 KZN Prelim 2020 Memo

Question paper
Business Studies Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2020 QP (Afr)
More from Grade 12 Business Studies

Question paper
Business Studies Grade 12 P1 Eastern Cape June 2025 QP (Eng)

Question paper
Business Studies Grade 12 P1 Free State Mock 2025 Question Paper
%20June%202025%20%20Possible%20Asnwers--4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4/v1-46f460592da3f68239bc/card.webp)
Question paper
Business Studies Grade 12 P2 Gauteng June 2025 QP (Afr)

Question paper
Business Studies Grade 12 P1 NSC June 2025 Question Paper (Eng)

Question paper
Business Studies Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper