Skip to content
CAPS document

CAPS MATHS SETSWANA GR R FS

Maths CAPS document, 276 pages. Read online or get the free PDF download.

Subject: MathsMultiple grades276 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
National Curriculum Statement (NCS) SETSWANA MATHEMATICS Curriculum and Assessment Policy Statement Foundation Phase Grade R    
PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO MOPHATO R DIPALO CAPS
DIPALO TSA MOPHATO R DISCLAIMER In view of the stringent time requirements encountered by the Department of Basic Education to effect the necessary editorial changes and layout to the Curriculum and Assessment Policy Statements and the supplementary policy documents, possible errors may occur in the said documents placed on the official departmental websites. There may also be vernacular inconsistencies in the language documents at Home-, First and Second Additional Language levels which have been translated in the various African Languages. Please note that the content of the documents translated and versioned in the African Lan- guages are correct as they are based on the English generic language documents at all three language levels to be implemented in all four school phases. If any editorial, layout or vernacular inconsistencies are detected, the user is kindly requested to bring this to the attention of the Department of Basic Education. E-mail: capslangcomments@dbe.gov.za or fax (012) 328 9828 Department of Basic Education 222 Struben Street Private Bag X895 Pretoria 0001 South Africa Tel: +27 12 357 3000 Fax: +27 12 323 0601 120 Plein Street Private Bag X9023 Cape Town 8000 South Africa Tel: +27 21 465 1701 Fax: +27 21 461 8110 Website: http://www.education.gov.za © 2011 Department of Basic Education Isbn: 978-1-4315-0433-6 Design and Layout by: Ndabase Printing Solution Printed by: Government Printing Works PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R FOREWORD by the minister Our national curriculum is the culmination of our efforts over a period of seventeen years to transform the curriculum bequeathed to us by apartheid. From the start of democracy we have built our curriculum on the values that inspired our Constitution (Act 108 of 1996). The Preamble to the Constitution states that the aims of the Constitution are to: • heal the divisions of the past and establish a society based on democratic values, social justice and fundamental human rights; • improve the quality of life of all citizens and free the potential of each person; • lay the foundations for a democratic and open society in which government is based on the will of the people and every citizen is equally protected by law; and • build a united and democratic South Africa able to take its rightful place as a sovereign state in the family of nations. Education and the curriculum have an important role to play in realising these aims. In 1997 we introduced outcomes-based education to overcome the curricular divisions of the past, but the experi- ence of implementation prompted a review in 2000. This led to the first curriculum revision: the Revised National Curriculum Statement Grades R-9 and the National Curriculum Statement Grades 10-12 (2002). Ongoing implementation challenges resulted in another review in 2009 and we revised the Revised National Cur- riculum Statement (2002) and the National Curriculum Statement Grades 10-12 to produce this document. From 2012 the two National Curriculum Statements, for Grades R-9 and Grades 10-12 respectively, are combined in a single document and will simply be known as the National Curriculum Statement Grades R-12. The National Cur- riculum Statement for Grades R-12 builds on the previous curriculum but also updates it and aims to provide clearer specification of what is to be taught and learnt on a term-by-term basis. The National Curriculum Statement Grades R-12 represents a policy statement for learning and teaching in South African schools and comprises of the following: (a) Curriculum and Assessment Policy Statements (CAPS) for all approved subjects listed in this document; (b) National policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National Curriculum Statement Grades R-12; and (c) National Protocol for Assessment Grades R-12. MRS ANGIE MOTSHEKGA, MP MINISTER OF BASIC EDUCATION CAPS
DIPALO TSA MOPHATO R PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R Contents KGAOLO 1: MATSENO LE LEMORAGO................................................................................................. 3 1.1 Lemorago.........................................................................................................................................................3 1.2 Thadiso............................................................................................................................................................3 1.3 Maitlhomo a kakaretso a Kharikhulamo ya Aforika Borwa.........................................................................4 1.4 Kabo ya Nako..................................................................................................................................................6 1.4.1 Kgato ya Motheo.....................................................................................................................................6 1.4.2 Kgato ya Magareng. ...............................................................................................................................6 1.4.3 Kgato e Kgolwane ..................................................................................................................................7 1.4.4 Mephato 10-12........................................................................................................................................7 KGAOLO 2: Ditlhaloso, maikaelelo, dikgono le diteng...................................................... 8 2.1 Matseno. ..........................................................................................................................................................8 2.2 Dipalo ke eng?. ...............................................................................................................................................8 2.3 Maikaelelo a a totobetseng............................................................................................................................8 2.4 Dikgono tse di totobetseng............................................................................................................................8 2.5 Tsepamo mo diteng tsa serutwa....................................................................................................................9 2.6 Boleng jwa diteng tsa serutwa. ...................................................................................................................11 2.7 Dipalo mo thutong ya kgato motheo...........................................................................................................11 2.7.1 Ditaelokaedi tse di tshitshintsweng tsa taolo ya phaposi. .................................................................. 11 2.7.2 Barutwana ba ba itemogelang dikgoreletsi mo go ithuteng. ..............................................................13 2.7.3 Dipalo tsa tlhogo. ...............................................................................................................................13 2.8 Mophato wa R................................................................................................................................................14 2.9 Didiriswa tse di atlenegisitsweng tsa dipalo tsa phaposi ya kgato motheo...........................................17 KGAOLO 3: Tlhaloso ya diteng tse di totobetseng............................................................ 18 3.1 Matseno. ........................................................................................................................................................18 3.2 Totobatso ya diteng go bontsha tswelelopele. ..........................................................................................18 • Dipalo, matshwao le dikgolagano..............................................................................................................19 • Dipaterone, ditiriso le Alejebera.................................................................................................................26 • Boalo le popego (Jeometeri)......................................................................................................................27 • Tekanyo. ....................................................................................................................................................30 • Go dira ka tshedimosetso ya dipalo...........................................................................................................35 CAPS 1
DIPALO TSA MOPHATO R 3.3 Tlhaloso ya diteng. .......................................................................................................................................37 3.4 Tatelano le nako e e tlhaoletsweng diteng. ................................................................................................37 • Thadiso ya Mophato R ya kgweditharo. ....................................................................................................41 3.5 Tlhaloso ya dintlha tsa diteng ka dikaelo tsa go ruta.............................................................................. 60 KAROLO 4: Tlhatlhobo.................................................................................................................. 262 4.1 Matseno. ......................................................................................................................................................262 4.2 Tlhatlhobo e e sa tlhomamang kgotsa tlhatlhobo ya letsatsi le letsatsi. ..............................................262 4.3 Tlhatlhobo e e tlhomameng. ......................................................................................................................262 4.4 Lenaneo la tlhatlhobo e e tlhomameng. ...................................................................................................263 4.5 Go rekota le go bega. .................................................................................................................................263 4.6 Kakaretso.....................................................................................................................................................264 4.7 Sekao sa lenanenetefatso tlhatlhobo e e tlhomameng ya mophato wa R.............................................264 2 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R KGAOLO 1: MATSENO LE LEMORAGO 1.1 Lemorago Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetšhaba Mephato R - 12 (NCS) e tlhalosa pholisi ya kharikhulamo le tlhatlhobo mo dikolong ka tlhomamo. Go tokafatsa tiragatso e, Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetšhaba e ne ya mametlelelwa ka dimametlelelo tse di tla diragadiwang ka Ferikgong 2012. Tokomana e le nngwe e e sobokantsweng ya Pholisi ya Kharikhulamo le Tlhatlhobo ya serutwa se sengwe le se sengwe, e ne ya kwalwa go emisetsa Dipegelo tsa Dirutwa, Dikaedi tsa Lenaneothuto le Dikaedi tsa Tlhatlhobo ya Dirutwa Mephato ya R - 12 tsa bogologolo. Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetšhaba ya Mephato R - 12 e e tlhabolotsweng: Pholisi ya Kharikhulamo le Tlhatlhobo (Ferikgong 2012) e emisetsa Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetšhaba Mephato ya R - 9 (2002) le Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetšhaba Mephato ya 10 - 12 (2004). 1.2 Thadiso (a) National Curriculum Statement Grades R - 12 (Ferikgong 2012) e emela pegelo ya pholisi ya go ithuta le go ruta mo dikolong tsa Aforika Borwa mme e na le tse di latelang: (i) Pegelo ya Pholisi ya Kharikhulamo le Tlhatlhobo ya serutwa sengwe le sengwe sa sekolo se se amogetsweng; (ii) Pegelo ya Pholisi ya, National policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National Curriculum Statement Grades R - 12; le (iii) Pegelo ya Pholisi ya, National Protocol for Assessment Grades R - 12 (Ferikgong 2012). (b) The National Curriculum Statement Grades R - 12 (Ferikgong 2012) e emela dipegelo tse pedi tsa kharikhulamo ya bosetšhaba tsa ga jaana, tsona ke: (i) Revised National Curriculum Statement Grades R - 9, Government Gazette No. 23406 of 31 May 2002, le (ii) National Curriculum Statement Grades 10 - 12 Government Gazettes, No. 25545 of 6 October 2003 and No. 27594 of 17 May 2005. (c) Dipegelo tsa kharikhulamo tsa bosetšhaba tse di akanngwang go ka dirisiwa mo ditemanapotlana tsa (a) le (b) di na le dipegelo tsa pholisi tse di latelang tse di tla khutlisiwang ka tatelano ke National Curriculum Statement Grades R - 12 (Ferikgong 2012) mo pakeng ya go tloga ka 2012-2014: (i) Lekala la Thuto/Lenaneo la Serutwa, Dikaedi tsa Lenaneothuto, Dikaedi tsa Tlhatlhobo ya Dirutwa tsa Mephato R - 9 le Mephato 10 - 12; (ii) Pegelo ya Pholisi ya National Policy on assessment and qualifications for schools in the General Education and Training Band d, e e tlhamilweng sešwa mo Government Notice No. 124 in Government Gazette No. 29626 of 12 February 2007; (iii) Pegelo ya Pholisi ya the National Senior Certificate: A qualification at Level 4 on the National Qualifications Framework (NQF), e e tlhamilweng sešwa mo Government Gazette No.27819 of 20 July 2005; CAPS 3
DIPALO TSA MOPHATO R (iv) Pegelo ya Pholisi ya An addendum to the policy document, the National Senior Certificate: A qualification at Level 4 on the National Qualifications Framework (NQF), e e mabapi le barutwana ba ba nang le ditlhokego tse di kgethegileng, e e phasaladitsweng mo Government Gazette, No.29466 of 11 December 2006, e akareditswe mo pegelong ya pholisi ya National policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National Curriculum Statement Grades R - 12; le (v) Pegelo ya Pholisi ya An addendum to the policy document, the National Senior Certificate: A qualification at Level 4 on the National Qualifications Framework (NQF), e e mabapi le the National Protocol for Assessment (Grades R - 12), e e tlhamilweng sešwa moGovernment Notice No.1267in Government Gazette No. 29467 of 11 December 2006. (c) Pegelo ya Pholisi ya National policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National Curriculum Statement Grades R - 12, le dikarolo tse di mo Pholising ya Khaikhulamo le Tlhatlhobo jaaka e akanngwang mo Dikgaolong 2, 3 le 4 tsa pegelo e, tse di agang melao le boleng jwa National Curriculum Statement Grades R - 12. Ka jalo go ya ka karolo 6A ya South African Schools Act, 1996 (Act No. 84 of 1996,) e aga motheo o Tona ya Thuto ya Motheo e ka tlhomamisang dipoelo tse di lekaneng tsa boleng, gammogo le thulaganyo le tsamaiso ya tlhatlhobo ya diphitlhelelo tsa barutwana e e ka dirisiwang mo dikolong tsa botlhe le mo dikolong tse di ikemetseng ka nosi. 1.3 Maitlhomo a kakaretso a Kharikhulamo ya Aforika Borwa (a) Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetšhaba Mephato R - 12 e tlhagisa kitso, dikgono le meetlo e e tshwanelwang ke go ithutiwa mo dikolong tsa Aforika Borwa. Kharikhulamo e ikaelela go netefatsa gore barutwana ba bona le go diragatsa kitso le dikgono ka ditsela tse di nang le bokao mo matshelong a bona. Mo ntlheng e, kharikhulamo e godisa kakanyo ya go tsepamisa kitso ka bokao jwa tikologo, e ntse e sisimoga (tsibogela) botlhokwa jwa lefatshe ka bophara. (b) Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetšhaba Mephato R - 12, e arabela maikaelelo a: • go tlamela barutwana, go sa kgathalesege lemorago la ikonomi ya loago, lotso, bong, bokgoni jwa mmele kgotsa bokgoni jwa botlhale, le kitso, dikgono le meetlo tse di tlhokegang go ikgotsofatsa le botsayakarolo jo bo nang le bokao mo loagong jaaka baagi ba naga e e gololosegileng; • e tlamela phitlhelelo ya thuto e e kwa godimo; • go kaela phetogelo ya barutwana go tswa go thuto ya ditheo go ya go lefelo la tiro; le • go tlamela bathati ka tshedimosetso e e lekaneng ya dikgono tsa morutwana. (c) Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetšhaba Mephato R - 12 e ikaegile ka metheo e e latelang: • Phetogo ya loago; e netefatsa gore go sa lekalekaneng mo go tsa thuto go go fetileng go a siamisiwa, le gore ditšhono tse di lekalekanang tsa thuto di neelwa baagi botlhe: • Go ithuta go go tlhaga gape go tseneletse, go rotloetsa molebo o o tlhaga e le o o tseneletseng mo thutong, boemong jwa go rutiwa ga go neelwa dinnete go se tlhaga e bile go sa tsenelela; • Kitso e e kwa godimo le dikgono tse di kwa godimo; bonnye jwa maemo a kitso le dikgono tse di tshwanetseng go fitlhelelwa mo mophatong o mongwe le o mongwe di totobaditswe le go beelwa seemo se se kwa godimo, seemo se se fitlhelegang mo dirutweng tsotlhe; 4 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R • Tsweletso; diteng le bokao jwa mophato o mongwe le o mongwe di supa tsweletso go tloga go e e bonolo go fitlha go e e gwetlhang tlhaloganyo; • Ditshwanelo tsa botho, boakaretsi, bosiaimisi jwa tikologo le loago; go tsenyeletsa melawana le ditlwaelo tsa bosiamisi jwa tikologo le loago le ditshwanelo tsa botho jaaka di tlhalosiwa mo Molaotheong wa Aforika Borwa. Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetšhaba Mephato R - 12. (Ka kakaretso) e bosisi mo dintlheng tsa dipharologano di tshwana le lehuma, go tlhoka tekatekano, lotso, bong, puo, kgolo, bogole le dintlha tse dingwe. • Go totobatsa botlhokwa jwa tsamaiso ya kitso ditso; go lemoga ditiragalo (hisetori) le boswa jo bo humileng jwa naga e jaaka dintlha tse di botlhokwa tse di nonotshang meetlo e e leng teng mo Molaotheong; le • Go ikanyega, boleng le nonofo; go tlamela thuto e e ka bapisiwang le ya dinaga tse dingwe ka boleng, go anama le boteng (d) Pegelo ya Kharikhulamo ya Bosetšhaba Mephato R - 12 e ikaelela go tlhagisa barutwana ba ba kgonang go: • lemoga le go rarabolola mathata gape ba tsaya ditshwetso ba akanya ka tsenelelo e bile ba na le boitlhamedi. • dira ka katlego ba le bosi, kana ba na le ba bangwe e le karolo ya setlhopha; • ithulaganya, go itsamaisa le go tsamaisa ditiro tsa bona ka boikarabelo le ka nonofo. • kgobokanya, sekaseka, rulaganya le go tlhatlhoba tshedimosetso ka tsenelelo; • tlhaeletsana ka nonofo ba dirisa dikgono tsa pono, matshwao kgotsa dikgono tsa puo mo mekgweng e e farologaneng; • dirisa saense le thekenoloji ka nonofo le ka tsenelelo ba supa boikarabelo mo tikologong le mo boitekanelong jwa ba bangwe; le • bontsha go tlhaloganya lefatshe jaaka thulaganyo ya ditsamaiso tse di amanang ka go lemoga gore dikaelo tsa tharabololo ya mathata ga di tlhagelele di le tsosi. (e) Boakaretsi bo tshwanetse go nna karolokônôkônô ya thulaganyo, ipaakanyo le go ruta mo sekolong se sengwe le se sengwe. Se, se ka diragala fa fela barutabana botlhe ba na le tlhaloganyo e e edileng ya go lemoga le go arabela dikgoreletsi tsa go ithuta le go rulaganyetsa dipharologano. Ntlhakgolo mo go tsamaiseng boakaretsi ke go netefatsa gore dikgoreletsi di a lemogiwa le go arabelwa ke ditlhopha tsotlhe tsa tshegetso mo loagong lwa sekolo, go akaretsa barutabana, ditlhopha tsa tshegetso tsa dikgaolothuto, ditlhopha tsa tshegetso tse di mo ditheong, batsadi le dikolo tse di kgethegileng jaaka ditikatikwe tse di tswelang morafe mosola ka kakaretso. Go arabela dikgoreletsi mo phaposiborutelong, barutabana ba tshwanetse go dirisa ditogamaano tse di farologaneng tsa dipharologano tsa kharikhulamo jaaka tse di akareditsweng mo Dikaeding tsa Go Ruta le Go Ithuta ga Boakaretsi tsa Lefapha la Thuto ya Motheo (2010). (Department of Basic Education’s Guidelines for inclusive teaching and learning (2010)). CAPS 5
DIPALO TSA MOPHATO R 1.4 Kabo ya Nako 1.4.1 Kgato ya Motheo (a) Nako ya go ruta ya dirutwa tsa Kgato ya Motheo tse di kailweng mo lenaneong le le fa tlase: MOPHATO R MEPHATO 1-2 MEPHATO 3 SERUTWA (DIURA) (DIURA) (DIURA) Puo ya Gae 10 7/8 7/8 Puo Tlaleletso ya Ntlha 2/3 3/4 Dipalo 7 7 7 Dikgono tsa Botshelo 6 6 7 Kitso ya Tshimologo (1) (1) (2) Boitlhamedi mo go tsa (2) (2) (2) Botsweretshi Thuto ya Ikatiso ya Mmele (2) (2) (2) Thuto ya boitekanelo jwa (1) (1) (1) motho le loago GOTLHE 23 23 25 (b) Nako ya go ruta ya Mephato R, 1 le 2 ke diura di le 23 mme ya Mophato 3 ke diura di le 25. (c) Diura di le 10 mo dipuong di abetswe Mephato R-2 mme diura di le 11 ke tsa Mophato 2. Bogolo jwa diura di le 8 le bonnye jwa diura di le 7 di abetswe Puo ya Gae, bonnye jwa diura di le 2 le bogolo jwa diura di le 3 di abetswe Puotlaleletso mo mephatong R-2. Mo mophatong wa 3 bogolo jwa diura di le 8 le bonnye jwa diura di le 7 di abetswe Puo ya Gae fa bonnye jwa diura di le 3 le bogolo jwa diura di le 4 di abetswe Puotlaleletso ya Ntlha. (d) Mo serutweng sa Dikgono tsa Botshelo, Kitso ya Tshimologo e abetswe ura e le 1 mo mephatong ya R-2 le diura di le 2 jaaka go kailwe ka diura tse di mo masakaneng mo mophatong wa 3. 1.4.2 Kgato ya Magareng (a) Nako ya go ruta ya dirutwa tsa Kgato ya Magareng tse di kailweng mo lenaneong le le fa tlase: SERUTWA DIURA Puo ya Gae 6 Puo Tlaleletso ya Ntlha 5 Dipalo 6 Disaense tsa Tlhago le Thekenoloji 3,5 Disaense tsa Loago 3 Dikgono tsa Botshelo 4 Boitlhamedi mo go tsa Botsweretshi (1,5) Thuto ya Ikatiso ya Mmele (1) Thuto ya boitekanelo jwa motho le loago (1,5) GOTLHE 27,5 6 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R 1.4.3 Kgato e Kgolwane Nako ya go ruta ya dirutwa tsa Kgato ya Kgolwane tse di kailweng mo lenaneong le le fa tlase: SERUTWA DIURA Puo ya Gae 5 Puo Tlaleletso ya Ntlha 4 Dipalo 4,5 Disaense tsa Tlhago 3 Disaense tsa Loago 3 Thekenoloji 2 Disaense tsa Botsamaisi le Ikonomi 2 Tebanyo le Botshelo 2 Botsweretshi le Setso 2 GOTLHE 27,5 1.4.4 Mephato 10-12 (a) Nako ya go ruta ya dirutwa tsa Mephato 10 - 12 tse di kailweng mo lenaneong le le fa tlase: SERUTWA Kabo ya nako mo bekeng (diura) Puo ya Gae 4.5 Puo Tlaleletso ya Ntlha 4.5 Dipalo 4.5 Tebanyo le Botshelo 2 Bonye jwa dirutwa dingwe le dingwe fela tse tharo di 12 (3x4h) tlhophiwa go tswa mo Setlhopheng sa B Mametlelelo B, Mananeo B1-B8 a pegelo ya pholisi ya National policy pertaining to the programme and promotion requirements of the National Curriculum Statement Grades R – 12, e le mabapi le go ya ka mabaka a a botswang pele go dumelanwa ka ona mo ditemaneng tsa 28 tsa pegelo ya pholisi e e bolelwang. Nako e e abilweng ya beke e ka dirisediwa bonnye dirutwa tsa NCS tse di tlhokegang jaaka go kailwe fa godimo, e bile e se ke ya dirisediwa dirutwa dipe tsa tlaleletso tse di okeditsweng mo lenaneong la dirutwa. Fa morutwana a ka eletsa go oketsa dirutwa, nako e e okeditsweng e abelwe go rutiwa ga dirutwa tse. CAPS 7
DIPALO TSA MOPHATO R KGAOLO 2: Ditlhaloso, maikaelelo, dikgono le diteng 2.1 Matseno Kgaolo 2 ya Thuto ya Dipalo tsa Kgato Motheo mo Pegelong ya Polisi ya Bosetšhaba ya Kharikhulamo le Tlhatlhobo e neela barutabana ka tlhaloso ya dipalo, maikaelelo a a tsepameng, dikgono tse di tsepameng, tsepamiso mo diteng tsa serutwa, bokete jwa diteng tsa serutwa, didiriswa tsa tsa dithutiso tsa dipalo tse di atlegenesitsweng thuto ya kgato ya motheo, dikaelothuto tse di tshitshintsweng go thusa barutwana ba nang le mathata a go ithuta dipalo, dipalo-tlhogo le go godisa thuto ya bokgoni jwa go ithuta dipalo mo Mophatong wa R. 2.2 Dipalo ke eng? Dipalo ke puo e e dirisang matšhwao le mokwalopalo o o tlhalosang botsalano jwa ditlhakapalo, thuto tekatekanyo le dikerafo. Ke tirwana ya botho e e akaretsang go lebelela, go bapisa le go batlisisa dipaterone le boleng botsalano jwa dilo tse di bonagalang le tsa loago le fa gare ga didiriswa tsa dipalo ka botsona. E thusa go aga mekgwa ya go akanya e e latelanang le go nagana ka tshekatsheko, nepagalo le tharabololo ya dipalo tse di abelanang le go tsaya ditshwetso. 2.3 Maikaelelo a a totobetseng Maikaelo a go rutiwa le go ithuta dipalo a tsepamedisitswe mo go ageng tse di latelang mo morutwaneng: • Tshekatsheko temoso ya botsalano jwa dipalo e dirisitsweng jang mo loagong, tikologong, tsa setso le mo botsalanong jwa tsa ikonomi. • Go itshepa le bokgoni go lebagana le maemo a dipalo kwa ntle ga go kgorelediwa ke letshogo la dipalo • Moya wa gonna le lerato la dipalo • Kanaanelo le bontle jwa dipalo • Temogo ya gore dipalo ke karolo ya botsweretshi ya botho • Kgopolo tlhaloganyo e e tseneletseng e e tla dirang gore dipalo di nne le bokao • Kamogelo ya kitso e e totobetseng le dikgono tse di tlhokagalang go -- dirisa dipalo ka tsela e e bonagalang, mo loagong le mo mathateng a dipalo -- ithuta diteng tsa serutwa se se maleba -- Go ithutela pele mo dipalong 2.4 Dikgono tse di totobetseng Go godisa dikgono tsa botlhokwa tsa dipalo morutwana o tshwanetse go • godisa tiriso ya puo ya dipalo • godisa tlotlofoko ya dipalo, kgopolopalo le go tlhakanya le dikgono tsa go dira dipalo • ithuta go reetsa, go buisana, go nagana ka tatelano le go dirisa kitso ya dipalo e e ithutilweng • ithuta go batlisisa, go lokolola, go Bapisa le go ranola tshedimosetso • ithuta go botsa le go rarabolola dipalo 8 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R • Aga boitemogelo mo karolong e e botlhokwa e dipalo di e tshamekang mo maemong bonnete a matshelo a rona, go akaretsa kgolo ya morutwana ka boene 2.5 Tsepamo mo diteng tsa serutwa Dipalo mo kgatong ya motheo o di akaretsa diteng tsa dirutwa di le tlhano. Diteng tsa serutwa sengwe le sengwe di abelana ka kamogelo ya dikgono tse di totobetseng. Lenaneo le le fa tlase le supetsa tsepamo mo diteng tsa serutwa ga mmogo le tsepamo e e totobetseng mo diteng tsa dirutwa tsa thuto ya kgato motheo Lenaneo 2.1 Tsepamo mo diteng tsa dipalo tsa thuto kgato motheo Kitso ya diteng tsa dipalo Tsepamo e e totobetseng mo diteng tsa kgato ya thuto Diteng tsa serutwa Tsepamo mo diteng ka kakaretso motheo Kgodiso mo bokaong jwa dipalo e Palo tekanyo e e godisiwang go ya kwa bokhutlong jwa akaretsa mophato wa 3 e akaretsa palotlalo ya bonnye jo bo ka nang ka 1000 le dipalophatlho tse di tshwanang. Mo • bokao jwa dipalo tse di kgatonge,palokgopolo ya barutwana e godisiwa ka go dira farologaneng ka go bala didiriswa tse di kgobokantsweng, kgaogano le go • Botsalano mo dipalong tse di kopanya bogotlhe ba tsona, o bala o tlodisa ka tsela tse di farologaneng farologaneng, rarabolola dipalo tsa mafoko le go aga le go tlhatlhamolola dipalo • Kamano bogolo ya dipalo tse di farologaneng • Go bala go godisa bokgoni jwa barutwana jwa go itse kgoplopalo, dipalo tsa tlhogo, phopholetso, go tlhakanya le • ditsela tse di farologaneng tsa temogo ya dipaterone tshwantshiso ya dipalo • Kgodiso ya kgopolopalo e thusa barutwana go ithuta ka ga • Kgono ya go dira ka dipalo dipharologantsho tsa dipalo le kgodiso ya ditogamaano tsa go dira tlhakanyo bonolo Dipalo, diopereishene le • Go rarabolola dipalo go ya ka maemo go naya barutwana botsalano bokgoni jwa go buisana ka dikakanyo tsa bona ka molomo le go di kwala ba dirisa ditshwantsho le matšhwao • Barutwana ba aga kutlwisiso mo diopereisheneng tsa go tlhakanya, go tlosa, go atisa le go arola • Barutwana ba godisa kgopolo ya dipalophatlho ka go ranolola dipalo tse di akaretsang go aroganya didiriswa le go dirisa ditshwantsho. Dipalo di tshwanetse go akaretsa di tharabololo tse di neelang ka disala tsa palotlalo kgotsa dipaophatlho. Go aroganya go seka ga akaretsa fela go bona dikarolo mo selong se se feletseng mme gape le go bona dikarolo mo didirisweng tse di kgobokantsweng. Mo kgatong e, ga go a solofelwa gore ba itse go bala le go kwala matshwao a dipalophatlo. CAPS 9
DIPALO TSA MOPHATO R Kitso ya diteng tsa dipalo Tsepamo e e totobetseng mo diteng tsa kgato ya thuto Diteng tsa serutwa Tsepamo mo diteng ka kakaretso motheo Alejebera ke puo ya go batlisisa Mo kgatong e, barutwana ba dira le go tlhaeletsa dipalo ka bontsi, • popego palo ga mmogo (sekao go bala o tlodisa) e kgona le go atlosediwa mo thutong ya ditiriso le dikamano tse • Dipaterone tsa thutatekano (sekao ditshwantsho) dingwe tse di fa gare ga dilo tse di Barutwana ba tshwanetse go dirisa didiriswa tse di fetofetogang. Mo karolong bogare bonalagalng, ditshwantsho le dipopego tsa matshwao go jwa diteng tsa serutwa, morutwana a kopolola, go atolosa, tlhaosa le go bopa dipaterone, ka fitlhelela dikgono tse mo tirisong ya Alejebera. E tsepamedisitswe Go kopolola dipaterone go thusa barutwana go bona tatelano gape mo: gore paterone e dirilwe jang. • tlhalosong ya dipaterone le Go atolosa paterone go thusa morutwana go lekola gore a ba kamano ka tiriso ya matshwao, tlhalogantse tatelano ya paterone Dipaterone, tiriso le kerafo le lenaneo, le Alejebera Go tlhalosa paterone go thusa morutwana go godisa dikgono • Tshupetso le go lokolola dilo tsa bona tsa puo. tsa tlwaelo le phetogo mo dipateroneng, le kamano e e Tsepamiso mo tatelanong ya dipaterone e ala motheo kgotlosang morutwana go dira mokgodisong ya dikgono tsa go nagana tsa Alejebera. ponelopele le go rarabolola dipalo Popegopalo e tshegetsa kgodiso ya kgopolopalo le bokao jo bo agilweng mo dipalong, diopereishene le botsalano Dipaterone tsa thutatekano di akaretsa tatelano ya mela, dipopego le didiriswa mme gape le dipaterone tsa mo lefatsheng. Mo dipateroneng tsa thutatekano barutwana ba dirisa kitso ya bone ya boalo le popego. Thuto ka ga boalo le popego e Mo kgatong e, barutwana ba tsepamedisiwa mo didirisweng tsweletsa go tlhaloganya le go tsa tekatekanyong tharo (3-D), dipopego tekatekanyo tlhakore ananeela dipaterone, nepagalo pedi (2-D), maemo le dikaelo. ya tsona, phitlhelelo le bontle jwa • Barutwana ba utolola dipharologantsho tsa didiriswa tsa dipopego tsa tlholego le tsa setso. E tekatekanyo tharo (3-D) le dipopego tekatekanyo tlhakore tsepamedisitswe mo pedi (2-D) ka go di tlhpa, ba di rulaganya, tlhalosa le go • pharologantsho, botsalano naya maina a tsone Boalo le popego • Kitsiso, maemo le • Barutwana ba Bapisa dipopego lego aga ka didiriswa • Diphetogo mo tekatekanyong • Barutwana ba lemoga le go tlhalosa dipopego le didiriswa ya dipopego pedi le didiriswa tse di tshwanang le dipopego tsa dipalo mo tikologong. tekatekanyo tharo • Barutwana ba tlhlosa maemo a didiriswa, a bone le a ba bangwe ba dirisa tlotlofoko e e maleba • Barutwana ba la tela le neela ka dikaelo Go lekanya go tsepamedisitswe mo • Mo kgatong e, kgopolo ya barutwana ya go lekanya e godisiwa ka tlhpong le tirisong ya diyuniti tse di go dira ka ponagalo ka didiriswa tse di farologaneng le dipoego, maleba le difomula go lekanyetsa go ithuta dipharologantsho tsa boleele, mothamo, bokete, boalo le nako pharologantsho ya ditirafalo, dipopego, didiriswa mo tikologong. • Barutwana ba lekanya dipharologantsho tsa dipopego le didiriswa E nyalana ka tlhamalalo le lefatshe ba dirisa ditsela tse di sa tlhomamang tse di malaba jaaka diatla, la morutwana la bonetetshi, dikgato le ditshelo jalo jalo bothekeniki le ekonomi, di kgonisa • Barutwana ba Bapisa dilekanyo tse di farologaneng ka go dirisa morutwana go mafoko a tshwantshiso jaaka moleele go/ mokhutswana go, Go lekanya e boima thata/ e bofefo thata jalo jalo • dira phopholetso e e nang le bokao • Barutwana ba itsesiwe go diyuniti tse di tlhomameng • Tsitsiboga mo go neeleng mabaka jaaka digerama, dikilogerama, dimilimetara, diletara, a go lekanya le dipholo disentimetara, dimetara. Ditirwana tse di amanang le nako di tshwanetse go rulaganngwa go lemosa barutwana go tlhaloganya tsamao ya nako pele ga a bala letsatsi ka nako. 10 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R Kitso ya diteng tsa dipalo Tsepamo e e totobetseng mo diteng tsa kgato ya thuto Diteng tsa serutwa Tsepamo mo diteng ka kakaretso motheo Ka go ithuta dipalo tse di dirang ka Go rutiwa le go ithuta dipalo tsa tshedimosetso mo kgatong tshedimosetso, morutwana o godisa ya motheo go tsepamedisitswe mo go tlhopheng didiriswa dikgono tsa go le tshedimosetso ka ditsela tse di farologaneng, go ikaegile ka ditebego tse di farologaneng tsa didiriswa kgotsa • Kgobokanya, tshedimosetso Go dira ka dipalo tsa • Rulaganya, tshedimosetso • Go solofelwa gore barutwana ba ranole le go aga • le go supetsa, dikerafa tse di dirisediwang ditshwantsho le kerafonoko e e supetsang nyalano ka bongwe-ka-bongwe mo • Lokolola le go ranolola tshedimosetsong e e neetsweng. tshedimosetso e e neetsweng 2.6 Boleng jwa diteng tsa serutwa Boleng jwa diteng tsa serutwa sa dipalo e neela ka tshimologo ya mesola e mebedi: ga ntlha boleng bo neela ka kaelo ya nako e e tlhokagalang go ruta ka botlalo diteng tse di mo serutweng se sengwe le sengwe;sa bobedi boleng bo neela ka kaelo mo go kgaoganyeng diteng tsa serutwa mo tlhatlhobong.Boleng jwa diteng tsa serutwa ga bo tshwane mo mophatong mongwe le mongwe wa kgato ya motheo. Lenaneo 2.2 Boleng jwa diteng tsa serutwa mo thutong ya kgato motheo BOLENG JWA DITENG TSA SERUTWA Diteng tsa serutwa Mophato 1 Mophato 2 Mophato 3 Dipalo, diopereishene le dikgolagano* 65% 60% 58% Dipaterone, tioriso le Alejebera 10% 10% 10% Popego le boalo (Jeometeri) 11% 13% 13% Go lekanya 9% 12% 14% Go dira ka dipalo tsa tshedimosetso 5% 5% 5% 100% 100% 100% *Go botlhokwa gore tsepamo e nne mo dipalong, diopereishene le botsalano mo mophatong wa R. Letlelela barutwana go fetsa mo kgatong ya motheo ba tshwanetse gore ba bo ba tlhomame go tlhaloganya bokao jwa dipalo le go Motlotlo ka diopereishene. Maikaelelo ka gore barutwana ban ne le bokgoni le go itshepa fa ba dira dipalo le go tlhakanya. Ka lebaka le, nako e e abetsweng dipalo, diopereishene le botsalano e okeditswe. Tiro ka bontsi e tshwanetse go tsepamedisiwa mo dopateroneng tsa dipalo go tiisa bokgoni jwa barutwana go dirisa dipalo 2.7 Dipalo mo thutong ya kgato motheo Thuto ya kgato motheo e golaganya botshelo jwa ngwana jwa tshimologo ya sekolo le botshelo kwa ntle ga sekolo, mo letlhakoreng le lengwe dipalo kgopolo tse di rutiwang mo mephatong e e latelang di a golaganngwa. Mo mephatong ya ntlha bana ba tshwanetse go tlhagisediwa maitemogelo a dipalo a a ba nayang ditshono tse dintsi tsa go dira, go Motlotlo le go rekota dikakanyo tsa bone tsa dipalo. Kgoboko ya nako e e dirisediwang dipalo e na le tsenelelo mo kgodisong ya barutwana ya dikgopolo tsa dipalo le dikgono tsa bone. Ditirwana tse barutwana ba tshwanetseng go di dira gareng ga tse dingwe, ga e se go ba dira e ka re ba a dira mme fela ke gore ditirwana tse, di tsepamedisiwe mo dipalong jaaka go kailwe mo kharikhulamong. 2.7.1 Ditaelokaedi tse di tshitshintsweng tsa taolo ya phaposi Nako yotlhe e e beetsweng go ruta dipalo mo letsatsing le le nosi, e tshwanetse go lebelelwa jaaka pakathuto e le nngwe. Ka nako ya pakathuto ya dipalo, tse di latelang di tshwanetse go diragala: CAPS 11
DIPALO TSA MOPHATO R • Tirwana ya phaposi yotlhe -- Dipalo tsa tlhogo -- Tiiso ya dikgopolo -- Taolo ya phaposi (kabelano ya ditirwana tsa barutwana ka nosi) • Go ruta ditlhopha tse dinnye -- Go bala -- Kgodiso ya kgopolopalo (ka ditirwana tsa motlotlo le tiragatso) -- Go rarabolola dipalo (ka ditirwana tsa motlotlo le tiragatso) -- Rekota ka go kwala -- Godisa ditogamaano tsa go tlhakanya (ka ditirwana tsa motlotlo le tiragatso) -- Dipaterone -- Boalo le popego -- Go lekanya -- Go dira ka dipalo tsa tshedimosetso • Tiro e e itirelwang ke barutwana Barutwana ba ikatisa le go tiisa kgodiso ya dikgopolo mo thutong ya phaposi le mo ditlhopheng tse dinnye. Ditirwana tsa phaposi yotlhe: Tsepamo e tla dirwa bogolo segolo mo dipalong tsa tlhogo, tiiso ya dikgopolo le kabelano ya ditirwana tse barutwana ba di dirang ba le nosi mo metsotsong e le 20 ka letsatsi mo tshimologong ya thuto ya dipalo. Ka nako e,gape morutabana o dira le barutwana botlhe mo phaposing go tlhomamisa le go rekota leina la letsatsi, letlha, barutwana ba leng teng le be ba lofileng, le maemo a bosa. Dipalo tsa tlhogo di akaretsa tshimologo ya dipalo tsa tlhogo jaaka” palo morago ga/pele ga 8 ke, 2 gantsi/gannye go feta 8 ke,4+2;5+2;6+2 jalo jalo. Ka nako e, moratabana o kgona go dira dikgopolo tse di boimanyana. Se se leng botlhokwa gape ke gore morutabana a neele barutwana tirwana e e ba akaretsang botlhe ga mmogo le ditirwana tse di dirwang ke barutwana ka bongwe ka bongwe, a ntse a tsweletse ka tiro e e tsepamedisitsweng setlhopha se se nnye kwa sekhutlwaneng sa go ruta. Setlhopha se sennye se se tsepamedisitsweng dithutiso: di nna mosola fa morutabana a ruta setlhopha se sennye sa barutwana (8-12), ba ba nang le bokgoni jo bo tshwanang mo dipalong/metsheng kgotsa fa lenaneo la dipalo, fa barutwana ba bangwe ba dira ditirwana tse ba dirang ba ikemetse. Morutabana o dira tiro ka go Motlotlo le tiro e e diragatswang(practical) le barutwana, go dira ditirwana tse di tshwanang le go bala, go fopholetsa, kgodiso ya kgopolopalo le ditirwana tsa tharabololo ya dipalo ga mmogo le ditirwana tse di malebana le dipaterone, boalo le popego, go lekanya le dipalo tsa go dira ka tshedimosetso go tshwanetse go rulaganyetswe. Gore o kgone go tiisa go ithuta, tiro e e kwalwang (buka ya go dira, dikai papetlana ya tirwana, dikarata tsekedimo tsa tiro) o tshwanetse go tsaya karolo mo ditirong tsa ditlhopha mo go kgonagalang teng. Barutwana ba tshwanetse go nna le didiriswa tsa go kwala (dibuka tsa dithutiso tsa phaposi jalo jalo) ditirwana tsa go ranola dipalo. Nako ya ditiro tsa ditlhopha di tshwanetse go neela barutwana tšhono ya go buisana le morutabana le barutwana ba tshwanetse go rotloediwa go tlotla, go diragatssa le go rekota dikakanyo tsa bone tsa dipalo. Barutabana ba tshwanetse go tlhokomela gore ba seka ba nyatsa barutwana ba bonya, ba tshwanetse go newa tšhono ya go dira tiro ya nako telele. Go bonolo go nyalanya maemo o tiro e e boima go barutwana ba setlhopha sa bokgoni jo bo tshwanang. Le fa go ntse jalo, ditlhopha tsa bokgoni jo bo tlhakaneng di ka dira 12 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R sentle mo tirong ya go aga, fo lekanya le dira dipaterone kgotsa go dira ditirwana tsa go tlhopa kgotsa go tshameka metshameko Ditirwana tse barutwana ba di itirelang: fa morutabana a ntse a tsweletse le setlhopha se se tsepamedisitsweng mo dithutong tsa kwa sekhutlwaneng, barutwana ba bangwe ba tshwanetse gore ba dire ditiro tse di farologaneng tsa dipalo tse tsepamedisitsweng mo go tiiseng dikgopolo le dikgono tse di setseng di rutilwe ka nako ya dithuto tse di tsepameditsweng ditlhopha tse dinnye. Ditirwana tse barutwana ba di itirelang di tshwanetse go farologanngwa go neelana ka bokgoni jwa maemo a a farologaneng. Ditirwana tse, di ka nna tsa akaretsa -- ditirwana tse di kwalelwang mo bukeng ya tiro -- papetlana ya tirwana/dikarata tsekedimo tsa tiro ya go bala, tiriso ya dipalo, dipalo tse di botlhofo (dipalo tsa mafoko) -- metshameko ya dipalo jaaka ludo, ditomino, diphasele tsa jiki saw -- Ditiro tse di akaretsang go aga, go tlhola, go dira dipaterone kgotsa go lekanya Pakathuto ya dipalo e tshwanetse go neelana ka tshegetso ya barutwana ba itemogelang dikgoreletsi /mathata. Ditirwana tse barutwana ba itirelang tsone ga mmogo le tsa dithuto tse di tsepamedisitsweng ditlhopha tse dinnye kwa sekhutlwaneng, di tshwanetse go lebelelwa (tse di diragatswang, le tsa motlotlo), di tshwaiwe le go tlhokemelwa (tse di kwadilweng) ke morutabana jaaka karolo ya tlhatlhobo e e sa tlhomamang le e e tlhomameng. Go latedisiwa ga dikarabo tsa barutwana (tsa puisano, motlotlo, tse di dirisegang, tse di kwalwang) mo maemomg a ba ithutang le go rutiwa mo go ona, di bontsha morutabana go tlhatlhoba ka tsela e e tswelang, go lekola tswelopele ya barutwana le go rulaganya tshegetso go ya ka dikgoreletsi tse ba itemogelang mo go ithuteng 2.7.2 Barutwana ba ba itemogelang dikgoreletsi mo go ithuteng Go botlhokwa go akaretsa barutwana ba itemogelang mathata mo thutong e e tletseng ditiro tsa phaposi.Dikao tse di dirisang dithusa-thuto tse di bonagalang di tshwanetse go dirisiwa sebaka se se leele gonne fa di tla tlogelwa ka bonko di ka baka tsielego le poelomorago mo thutong ya barutwana. Barutwana batshwanetse go neelwa nako e telele go: • Feleletsa ditirwana tlhatlhobo le ditiro tsa phaposi • Iponela bokgoni jwa go akanya (ditogamaano tsa bona). Ditirwana tse di feditsweng, palo ya tsona e lekanyetswe go barutwana kwa ntle ga go sa eletlhoko se barutwana ba se itseng le bokgoni jwa bona bo sa lebelelwa . 2.7.3 Dipalo tsa tlhogo Dipalo tsa tlhogo di tsaya karolo e kgolo mo kharikhulamong ya thuto ya motheo.Dintlha tsa Kgokagano ya dipalo le lenaane la katiso la dipalo tsa mophato mongwe le mongwe, tse barutwana ba solofetsweng go di itse kgotsa go di gakologelwa ka bonako di neetswe mo lenaaneng.Mo tlaleletsong,dipalo tsa tlhogo di ka dirisiwa ka phethelelo go thusa thata kgodisa kitso ya dipalo tse di kgolwane ka go dirisa mokgwa wa go bala o tlola le go bala o ya kwa godimo le kwa tlase mo palo sepagamo(number ladder)Sekao 796.Oketsa ka 7.Ke 803.Fokotsa ka 5 Ee ke 798. Oketsa ka 10... oketsa gape ka 2......oketsa ka 90.....fokotsa ka 5 jalo jalo.Se, se ka thusa barutwana go dira molapalo wa dipalo tsa tlhogo. CAPS 13
DIPALO TSA MOPHATO R Dipalo tsa tlhogo ka jalo di tlhagelela thata mmogo mo go baleng le mo dikarolong tsa kgodiso ya kgopolo palo tse di amanang le ditlhogo tsa dipalo le dipaterone.Se, se kgona go diragala gape fa o ruta ditirwana tsa go lekanya le dipalo tse di dirang ka tshedimosetso, fa go dirwa dipalo tsa tlhogo, morutabana ga a tshwanela go pateletsa barutwana go dira dipalo tsa tlhogo tsa go tlhakanya tse ba ka se di kgoneng. Didiriswa tsa go kwalela le dipadisa di tshwanetse go nna teng ka dinako tsotlhe mo barutwaneng ba ba di tlhokang. 2.8 Mophato wa R Thuto ya go ithuta dipalo e tshwanetse go ikaega ka melawana ya tsenyaletso le motshameko yo o ikaegileng ka go ithuta.nna e e gokaganeng le go ithuta o tshameka.Morutabana o tshwanetse go nna matlhagatlhaga ka go nna mogokaganyi boemong jwa go nna motsamaisi wa thuto mo phaposing. Mogokaganyi o neela ka ditšhono tse di itiragalelang fela ka nako ya ditirwana tse di ikaegileng ka ngwana jaaka metshameko o o lokolosegileng mo sekhutlwaneng sa motshameko wa megopolo kgotsa lefelo la go aga diboloko,sekhutlwana sa go tshameka ka mmu le metsi ga mmogo le ditirwana tse di eteletsweng pele ke morutwana, tse di tsepamedisitsweng mo dikgopolong tsa dipalo jaaka go ithuta go bala,go nna le kgolo le kitso ya dipalo, boalo le dipopego,dipaterone,nako le temogo e e totobetseng ya dipalo.Mmala ka nosi ga se karolo ya dipalo mme e ka thusa go godisa ditirwana tsa kgopolo palo jaaka go tlhaola,kgobokanyo ka ditlhopha le pharologantsho Dikarolo tsotlhe tsa mophato wa R, o akaretsa maemo a tikologo ya phaposi, tiragatso ya go ruta le ithuta, di tshwanetse go godisa kgolo ya ngwana ka bogotlhe.Kgolo e,e e tshamekang karolo e e botlhokwa mo dipalong tsa pele e akaretsa kgolo godisiwa ka go dirisa dikgang khutswe, dipina, diraeme,metshame ya menwana le metshameko ya metsi, ditshamekisi tsa go ithuta tse di akaretsang metshameko e e tshamekelwang mo lepolankeng, go aga le metshameko ya go utpolola (boima, nako, mothamo, go lekanya jalo jalo), metshameko ya megopolo, metshameko ya kwa ntle, le ya mo patlelong.Mefuta e mentsi ya metshameko e ka akaretsa dintlha ka kitso e ntsi ya dipalo sekao go meta fa o apaya,go bala fa reka dilwana kwa lebenkeleng. Ka mafoko a mangwe, thutego mo dipalong tsa tshimologo le dikgopolo tse nyalanang le dipalo, di tshwanetse gore jaaka di siametse thuto, di ikamanye go melawana ya go ithuta e e latelang e ngwana e golang mo kgatong tse tharo tsa go ithuta, maina a dikgato tse ke a:jalo go anya kitso ya dipalo le megopolo yotlhe e e tsenyeletsang dipalo di tshwanetse tsa ikaege ka theo (motheo) ya thuto e e reng fa bana ba ithuta ba tsamae ka dikgato tse tharo tse di latelang tse: • Kgato ya maitemogelo ka tsamaiso ya mmele (maitemogelo ka dikgopolo tsa mmele le dirwe tsa kutlo • Kgato ya go dira ka dikgonngwa/dipopego (Tekatekanyo ya popego tharo,dirisa diboloko tse di farologaneng, matlhare le didiriswa tse dingwe mo tikologong)le • Tshwantshiso boemedi jwa pene le pampiri (tshwantshiso ya dikgonngwa tse di sa felelang o dirisa ditshwantsho, nyalano ya dikarata tsekedimo) Mo ngwageng wa mophato wa R ,lenaanethuto le bidiwa lenaneo la letsatsi le letsatsi (Lebelela Tlhakapalo 1) mme e dirilwe ka dikarolo tse tharo: • Ditiro tse di kaelwang ke morutabana • Ditiro tsa tlwaelo le • Ditiro tsa boitshimololedi tsa bana le metshameko e e golololesegileng 14 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R Tlhakapalo 1: Lenaneo la letsatsi le letsatsi la mophato R (Gotloga ± 7:30 – 13:00) Kgorogo le nako ya go tshameka DIPALO • Ditiro tse di tswang mo Ditumediso Matsalo Dipalo Puo ya gae pegelong ya polisi ya Bukakwadiso Dikgang kharikhulamo ya tlhatlhobo . Dikgono tsa botshelo (Dipalo) Metsotso Karata tsekedimo ya maemo a bosa • Ditiro tsa mmino le dipina 36 Ditiro tse di kaelwang ke morutabana • Ditro tsa tlhaloganyo Dipalo, Puogae, Dikgono tsa botshelo • Raeme tsa go bala • Puisano ka setlhogo • Metshameko ya • Ditekelelo tsa bonetetshi • Ditiro tsa bokati (letsatsi le boitlhomo • Metshameko ya boikgethelo letsatsi: Tirokgolo 1 + 2/3 Ditiro • Motshameko-tiragatso Metsotso • Ditiro tsa ka gale tsa tlaleletso • Motshameko-kago 50 • Metshameko ya boikgethelo • Ditshamikisi tsa thuto • Phepafatso mo phaposing • Ditshamekisi PUOGAE • Metshameko ya • Ditiro tse di tswang mo tlhaloganya CAPS (Puogae) DITIRO TSE DI KAELWANG KE • Malepa • Dikgang Metsotso MORUTABANA • Sekhutlo sa go buisa • Tiragatso 30 • Nako ya tidimalo • Dibuka/Ditshwantsho Dipalo; Puo ya gae; Dikgono tsa botshelo • Sekhutlo sa tidimalo • Go bala ditshwantsho Metsotso NAKO YA NTLWANA BOITHOMELO • Puisano ka setshwantsho 10 Dipalo, Puogae, Dikgono tsa botshelo • Metshameko ya tlhaloganyo • Positara ya batsadi Metsotso NAKO YA DILAPOLOSI • Lokwalo la batsadi 20 Dipalo, Puogae, Dikgono tsa botshelo • Dikgang • Metshameko ya metsi • Maboko/Diraeme • Motshameko wa mmu • Mmino/Dipina/Diraeme Metshameko ya • Tiragatso • Theipi Metsotso • Dikgwele • Puisano ka setlhogo boikgethelo 60 • Sekoporomae • Ditiro tsa metsamao wa le • Ditshamikisi tsa batho Phepafatso maotwana • Ditiro tsa gale • Ditshamikisi tsa thuto • Metshameko ya boikgethelo • Ikatiso ya jankele Metsotso NAKO YA NTLWANA BOITHOMELO • Ditaere DIKGONO TSA BOTSHELO 10 Dipalo, Puogae, Dikgono tsa botshelo • Thuto ya tatiso ya mmele • Ditiro tse di tswang mo CAPS DITIRO TSE DI KAELWANG KE • Metshameko (Dikgono tsa botshelo) Metsotso MORUTABANA • Ditiro tsa metsamao ya batho 30 Dipalo, Puogae, Dikgono tsa botshelo • Dipina le mmino Metsotso • Maboko le diraeme SETORI/DIKGANGE: tsatsi le letsatsi 30 • Puisano ka setlhogo • Matsalo Boikhutso/Nako ya tidimalo le kgaogano • Ditiro tsa gale • Metshameko ya boikgethelo CAPS 15
DIPALO TSA MOPHATO R Kgatelelo mo tsamaong ya ngwaga,e tshwanetse go nna mo tatelong ya lenaneo la letsatsi le letsatsi go tsweletsa go ithuta tshimologo ya kitso ya dipalo ka mokgwa wa go ithuta o tshameka.Sekao ditiro tse di kaelwang ke morutabana thutotong ya dipalo, di neelana ka ditšhono ka nako ya go dula le barutwana mo sedikong. Bontsi jwa ditiro ka nako ya go dula le barutwana mo sekeleng, di tshwanetse go tsepamedisiwa mo go ithuteng dipalo. Nako ya mo mosong fa bana ba dumedisiwa le fa lenaneo le tshwaiwa go bona ba bas a tlang sekolong, ke nako e neelanang ka tshono ya go tshameka ka dipalo, sekao go bala. Nako tse dingwe tsa go dula le bana mo sekeleng jaaka nako ya dipalo, perceptual motor mosakos, nako ya go itshikinya, nako ya mmino le nako ya bonetetshi di neelana gape ka nako go itsepamisa mo dipalong. Kgatelelo ya dipalo e ka dirwa ka nako ya ditirwana tsa botsweretshi jwa boitlhamedi, sekao o ka dirisa dipopego tsa thutatekano jaaka disekele le dikhutlo-nne go dira kholaje kgotsa o bapisa paterone ya go foreima setshwantsho. Karata tsekedimo ya maemo a bosa, khalentara le nako ya malatsi a botsalo di ka neela ka ditshono tsa go utolola dikgopolo tsa dipalo. Ke kitso ya morutabana le boithaopi tse di ka godisang bokgoni jwa go ithuta . • Ditiro tsa tlwaelo, ke dinako tse bana ba tsayang karolo ka matlhagatlhaga jaaka nako ya ja, nako ya go fitlha, nako ya go ya gae le nako ya go ya kwa ntlwaneng boithomelo, di ka nna tsa tsepamedisiwa mo dipalong.Bana ba ba apereng diaparo tse dikhibidu, sekao ba ye ntlwaneng boithomelo pele (mmala le palokemotatelano) ngwana mongwe le mongwe o newa dijo le sementshisi (bongwe ka bongwe nyalelano), Pinky o tla rata sementshisi ya bobedi, Pule ga a sa tlhole a batla gape. Se se se re isa mo go supeng le go diriseng nako ya go rut, ka mantswe a mangwe go nna mogokaganyi mo go ithuteng • Ka nako ya motshameko o o gololosegileng morutabana a ka tsweletsa thuto ya dipalo tsa tshimologo ka go rulaganya lefelo la go tshameka motshameko o o gololosegile ka tsela e e maleba. Metshameko ya kwa ntle jaaka go palama mo polankeng kgotsa go palama baesekele go ka tsweletsa go ithuta dintlha kgolo tsa tlotlofoko ya dipalo jaaka godimo/tlase kwa tlase/kwa godimo, bonako/bonya, godimo/ fa fatshe jalo jalo. Go yshameka ka mmu le metsi go ka godisa go tlhaloganya dikgopolo jaaka boima, bolumu le mothamo. Ditirwana tse tsotlhe tse, di ka tsweletsa dkgono tse di botlhokwa, tse di ka nnang le karolo e e botlhokwa mo katlegong ya go ithuta kwa dikolong tsa dithuto tse di tlhomameng tsa serutwa sa letheresi le numeresi. Dikai tsa dikgono tse ke: -- Kgodiso mo go tlhaloganyeng maemo a gago mo boalong sekao kwa morago, mo pele ga, ka fa tlase ga, go bapa le sediriswa (sekao se, se ka golaganngwa le boemo jwa bolengpalo mo dipalong) le -- Tshupokaelo le tshupo kwalo (di ka golaganngwa go dipalo le popego ya ditlhaka le go bala go tswa kwa molemeng go ya kwa mojeng) Tiragatso e neetsweng fa godimo, e kaetsa mokgwa wa dithuto tsa mophato wa R tse di tsweletsang tharabololo ya dipalo, kakanyo ka tatelano le neelano ya mabaka, ga mmogo le thuto ka ga boagi ka gonne di tsepamedisitswe mo go ithuteng le ba bangwe le dipuisano. Ka go dirisa dinako tsa go ruta barutabana ba ka rotloetsa bana go nagana ka ditshwetso tsa bona le go nna le ponelopele mo di kgonagalong sekao a fopholetse gore a setshelo se se diriseditsweng go tshela metsi se ka dirisediwa go tshela metsi a mantsi go feta a setshelo se sengwe. Ka go dirisa ditshitshinyo tse di thusang le go laletsa ngwana go nagana ka ga thefosano ya maemo a a le ditsela tsa go rarabolola dipalo, morutabana a ka rotloetsa bana go nagana kwa teng thata ka ga mabaka le go bona mabaka a a siameng ka boikgethelo jo ba bo dirang. Ka tsela e, kgodiso ga e dirwe mo dipalong fela mme gape le mo ngwaneng ka bogotlhe le mosola wa pegelo ya polisi ya kharikhulamo ya tlhatlhobo o tlisiwa mo tirisong. Tiragatso ya mekgwa ya tlhatlhobo mo mophatong wa R, e tshwanetse go dirwa ka tsela e e sa tlhomamang ebile bana ba seka ba patelediwa go kwala “teko”.Ke ka lebaka le o, tlhatlhobo e sa akarediwang mo mophatong wa R pegelo ya pholisi ya kharikulamo ya tlhatlhobo. Tirwana nngwe le nngwe ya e e dirisediwang tlhatlhobo e tshwanetse go rulaganngwa ka matsetseleko gore o kgone go akaretsa dikgono tse di farologaneng 16 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R Gantsi mo mophaong wa R, tlhatlhobo e dirwa ka go lebelela bana, morutabana a rekota dipholo tsa tlhatlhobo a dirisa lenaneo la go lekola. Ka ga moo, fa ngwaga o tsweletse morutabana o kgona go bona setshwano se se feletseng sa ngwana, se feletse ka dikgwetlho le maatla a a godileng mo nakong e e telele. Se se go naya tšhono ya go thusa ngwana yo o itemogelang dikgwetlho tse le gore o oketse maatla a gagwe. O seka wa letlelela porogerama e rulagantsweng ka tsela e e tiileng, e e tlhomamisitsweng mo melaong ya kgale ya go ithuta, ka gonne ga e oketse ditšhono tsa go ithuta dipalo mo ngwaneng wa mophato wa R. Mophato wa R o seka wa rutiwa ka tsela ya mophato wa 1. Phaposi e, e na le dipharologantsho tse di ikaegileng ka gore ngwana o o dira jang gore a nne le bokao go ya ka dingwaga tse a leng mo go tsona le gore o bona jang kitso, dikgono, boleng le maitsholo a a mo letlelelang go oketsa ditshono tse a di newang mo dingwageng tsa thuto ya gagwe e e tlhomameng. 2.9 Didiriswa tse di atlenegisitsweng tsa dipalo tsa phaposi ya kgato motheo • Dipadisa • Taese e tonna • Letlhomeso le legolo(foraime)la go bala • Karata tsekedimo ya boleele • Pousetara ya 1-100 le 101-200 ya gerete ya dipalo tsa go bala • Melapalo e e farologaneng(Tse di tsepameng le tse di rapeletseng) • Sete ya dikarata tsa dipalo • Tšhelete a go tshameka disente le tšhelete dipampiri a motshameko • Khalentara ya ngwaga eo • Tshupanako e tonna • Sekale sa boima • Diboloko tsa go aga • Seloko sa go bopa • Mabokose a a farologaneng a dipopego tse di fapaneng le bogolo di tlisiwa go tswa kwa gae. • Mabotlole a dipolasitiki a a farologaneng le ditshelo tsa go tlhalosa le go bapisa methamo/dibolumu. • Dikai tse di siameng tsa kgolokwe (bolo) lebokose la khutlonnetsepa (lebokose), kubiki (cube), setopo (cone), piramiti (pyramid) le selennere (cylinder) tse, morutabana o di bopa ka boene. • Palo ya dikhutlonne tsa dipolasitiki le mabokose, dikhutlonnetsepa tse di farologaneng, didiko, dikhutlotharo tsa bogolo jo bo farologaneng. • Metshameko ya dipalo, sekao, luto (ludo), morabaraba wa dinoga le llere (snake and ladder), malepatshwantsho (jigsaw puzzle), ditomino (dominoes), metshameko wa malepa ka tlhale (tangrams) • Di botlhokwa go mophato wa R le 1. • Boalo jwa motlhaba le motshameko wa metsi. • Didiriswa tsa go palama, lekanetsa, go akgwa le kgati. • Lebenkele la motshameko ka dilwana tse di rekwang ka tshelete ya motshameko. • Metshameko e farologaneng e e maleba, jaaka “Khutlonne ke eng?” • Diboloko CAPS 17
DIPALO TSA MOPHATO R KGAOLO 3: Tlhaloso ya diteng tse di totobetseng 3.1 Matseno Mo Sekgamung sa Thuto-Kakaretso le Katiso sa mephato ya R-9, go na le dikarolo tsa diteng tsa serutwa sa Dipalo di le tlhano: • Dipalo, Matshwao le Dikgolagano • Dipaterone, Diopereishene le Alejebera • Boalo le Popego • Tekanyo • Go dira ka dipalo tsa tshedimosetso Diteng tsa serutwa sengwe le sengwe di kgaogantswe ka ditlhogo tsa dipalo, sekao, nngwe ya ditlhogo mo karolong ya Boalo le jeometeri) mo Kgatong ya Motheo, ke ka ga tekatekanyopedi/matlhakorepedi (2-D). Dikgopolo le dikgono di totobaditswe mo setlhogong sengwe le sengwe. Kgaolo ya 3 ya Dipalo tsa Kgato ya Motheo ya Pegelo ya Pholisi ya Kharikhulamo le Tlhatlhabo e totobatsa le go tlhalosa diteng tse di tlhokegang tsa dipalo. 3.2 Totobatso ya diteng go bontsha tswelelopele Manaane a thadiso ya kgato a bontsha dikgopolo le dikgono tse di totobetseng le tsweletso go tswa mo mophatong wa R go ya go wa 3. Manaane a thadiso ya kgato a bontsha tsweletso ya dikgopolo le dikgono go ralala dikgwed- itharo di le nne mo ngwageng. Le gale, mo ditlhogong tse di rileng dikgopolo le dikgono di a tshwana mo mephatong e mebedi kgotsa e meraro e e latelanang. Tlhaloso ya diteng e tla neela dikaelo tse di bontshang gore tswelelopele e tshwanetse e dirwe jang mo mabakeng a a tshwanang le a. Ka moo, totobatso ya diteng e tshwanetse go buisiwa mmogo le tlhaloso ya diteng Thadiso ya Kgato ya Motheo e bontsha tsweletso ya dikarolo tsa diteng; Dipalo, Matshwao le Dikgolagano, Dipat- erone, Ditiriso le Alejebera, Boalo le Popego, Tekanyo le Go dira ka Dipalo tsa Tshedimosetso go tswa go mopha- tong wa R-3 jaaka e tlhagisitswe mo manaaneng a a fa tlase: 18 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
THADISO YA KGATO YA MOTHEO 1. DIPALO, Diopereishene LE DIKGOLAGANO Kgatelopele mo Dipalong, Diopereishene le Dikgolagano CAPS • Kgatelopele e kgolo ya Dipalo, Diopereishene le Dikgolagano e diragala ka ditsela di le tharo: -- Tlhatlhamano ya dipalo e a oketsega -- Mefuta e e farologaneng ya dipalo e a itsisiwe -- Ditogamaano tsa palelo di a fetoga • Fa tlhatlhamano ya dipalo ya dipalelo e oketsega go fitlha mo mophatong wa 3, barutwana ba tshwanetse go bontsha bokgoni jo bo lekaneng mo ditogamaanong tsa dipalelo. • Mathata a a mo tirisong a tshwanetse go tsaya tsia tlhatlhamano ya dipalo tsa mophato mmogo le bokgoni jwa barutwana jwa go balela. SETLHOGO MOPHATO R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 KGODISO YA PALOKGOPOLO: Bala o dirisa dipalotlalo 1.1 Bala didiriswa tse di kgonngwang Bala didiriswa tse di kgonngwang Bala didiriswa tse di kgonngwang Bala didiriswa tse di kgonngwang Bala didiriswa Fopholetsa le go bala ka botshepegi, Fopholetsa le go bala ka botshepegi, Fopholetsa le go bala ka botshepegi, Fopholetsa le go bala ka botshepegi, ka bonnye didiriswa go fitlha ka10 ka bonnye didiriswa go fitlha ka 50 ka bonnye go fitlha ka 200 letsatsi ka bonnye go fitlha ka 1000 letsatsi letsatsi le letsatsi. letsatsi le letsatsi.Go bala ka ditlhopha le letsatsi. Go bala ka ditlhopha go le letsatsi.Go bala ka ditlhopha go go rotloediwe. rotloediwe. rotloediwe. 1.2 Go balela-pele le go balela morago ka Go balela-pele le go balela morago Go balela-pele le go balela morago ka: Go balela-pele le go balela morago ka: bongwe go tloga ka 1 go fitlha ka 10. ka bongwe go tloga ka palo nngwe le • bongwe (1s) go tloga ka palo nngwe Bala go ya pele le • bongwe (1s) go tloga ka palo nngwe nngwe e e mo magareng ga 0 go fitlha le nngwe e e mo magareng ga 0 le kwa morago Dirisa dipalo tsa dipina le diraeme. le nngwe e e mo magareng ga 0 le ka 100 1000 200 Go balela-pele ka: • bolesome (10s) go tloga ka katiso • bolesome (10s) go tloga katiso • bolesome (10s) go tloga ka palo nngwe le nngwe ya bolesome e e nngwe le nngwe ya bo10 e e mo nngwe le nngwe ya katiso ya 10 e e mo magareng ga 0 le 100 magareng ga 0 le 200 mo magareng ga 0 le 1000 • botlhano (5s) go tloga ka katiso • botlhano (5s) go tloga ka palo nngwe • botlhano (5s) go tloga ka palo nngwe nngwe le nngwe ya botlhano e e mo le nngwe ya katiso ya 5 e e mo le nngwe ya katiso ya 5 e e mo magareng ga 0 le 100 magareng ga 0 le 200 magareng ga 0 le 1000 • bobedi (2s) go tloga ka katiso nngwe • bobedi (2s) go tloga ka palo nngwe • bopedi (2s) go tloga ka palo nngwe le nngwe ya bopedi magareng ga 0 le nngwe ya katiso ya 2 e e mo le nngwe ya katiso ya 2 e e mo le 100 magareng ga 0 le 200 magareng ga 0 le 1000 • boraro (3s) go tloga ka palo nngwe • botharo (3s) go tloga ka palo nngwe le nngwe ya katiso ya 3 e e mo le nngwe ya katiso ya 3 e e mo magareng ga 0 le 200 magareng ga 0 le 1000 19 • bone (4s) go tloga ka palo nngwe • bonne (4s) go tloga ka palo nngwe le nngwe ya katiso ya 4 e e mo le nngwe ya katiso ya 4 e e mo magareng ga 0 le 200 magareng ga 0 le 1000 DIPALO TSA MOPHATO R • bo 20,bo 25, bo 50, b0 100 go fitlha bonnye ka 1000.
SETLHOGO MOPHATO R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 KGODISO YA PALOKGOPOLO: Kemedi ya palotlalo 20 Bua le go dirisa mainapalo mo tirisong e e tlwaelegileng. 1.3 Lemoga, tlhaola le go buisa dipalo Lemoga,tlhaola le go buisa Lemoga,tlhaola le go buisa Lemoga,tlhaola le go buisa dipalo matshwaopalo matshwaopalo Matshwaopalo le mainapalo • Lemoga,tlhaola le go buisa • Lemoga,tlhaola le go buisa • Lemoga,tlhaola le go buisa • Lemoga,tlhaola le go buisa letshwaopalo go tloga ka 1 go fitlha matshwaopalo go tloga ka 0 go fitlha matshwaopalo go tloga ka 0 go fitlha matshwapalo go tloga ka 1 go fitlha 100 ka 200 ka 1000 10 • Kwala letshwaopalo go tloga ka 1 le • Kwala matshwaopalo go tloga ka 0 • Kwala matshwaopalo go tloga ka 0 go fitlha 20 go fitlha ka 100 go fitlha ka 1000 DIPALO TSA MOPHATO R • Lemoga,tlhaola le go buisa • Lemoga,tlhaola le go buisa • Lemoga,tlhaola le go buisa leinapalo • Lemoga,tlhaola le go buisa mainapalo go tloga ka 1 go fitlha 10 mainapalo go tloga ka 1 go fitlha 10 go tloga ka 0 go fitlha ka 100 mainapalo go tloga ka 0 go fitlha ka 1000 • Kwala leinapalo go tloga ka 1 go • Kwala leinapalo go tloga ka 0 go • Kwala leinapalo go tloga ka 0 go fitlha 10 fitlha 100. fitlha 1000. KGODISO YA KGOPOLOPALO:Tlhalosa,bapisa le go rulaganya dipalotlalo 1.4 Tlhalosa,bapisa le go rulaganya Tlhalosa,bapisa le go rulaganya kgobokanyo ya didiriswa go fitlha didiriswa go fitlha ka 20 Tlhalosa, bapisa ka 10 le go rulaganya dipalo • Tlhalosa palotlalo go fitlha ka 10 • Tlhalosa le go bapisa didiriswa tse di kgobokantsweng go ya ka bontsi, • Bapisa dilo tse pedi tse o di bonnye le tse di tshwanang neilweng o bolele gore ke efe e e leng kgolo,nnye go,e kgolo go, e e • Tlhalosa le go rulaganya didiriswa lekanang le,e ntsi, tse mmalwa go tse di kgobokantsweng go tloga ka fitlha ka 10 tse dintsi go ya go tse di mmalwa le PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO go tloga go tse mmalwa go ya go go • Rulaganya didiriswa tse di tse dintsi. kgobokantsweng tse di fetang tse pedi go tloga go e nnye go ya go e kgolo go fitlhela 10.
SETLHOGO MOPHATO R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 1.4 Tlhalosa, bapisa le go rulaganya Tlhalosa,bapisa le go rulaganya Tlhalosa,bapisa le go rulaganya dipalo go fitlha ka 20 dipalo go fitlha 99 dipalo go fitlha 999 CAPS Tlhalosa, bapisa le go rulaganya • Tlhalosa le go bapisa palotlalo go ya • Tlhalosa le go bapisa palotlalo go • Tlhalosa le go bapisa palotlalo go dipalo ka e nnye go,e kgolo go le e ntsi go, fitlha 99 ka go dirisa bonnye go,kgolo fitlha 999 ka go dirisa nnye go le e e lekanang le. go, ntsi go le e e lekanang le. ,kgolo go le e lekana le. • Tlhalosa le go rulaganya dipalo go • Tlhalosa le go rulaganya dipalo go • Tlhalosa le go rulaganya palotlalo go ya ka bonnye go fitlha ka bogolo le fitlha ka 99 go tloga go e nnye go fitlha ka 999 go tloga ka e e nnye go bogolo go fitlha ka bonnye. fitlha kwa go e kgolo le e e kgolo go fitlha ka e kgolo le e kgolo go fitlha fitlha go e e nnye go e nnye. Dirisa lebaditatelano go bontsha Dirisa lebaditatelano go bontsha Dirisa lebaditatelano go bontsha Dirisa lebaditatelano go bontsha tatelano,lefelo kgotsa maemo: thulaganyo,lefelo le maemo: thulaganyo,lefelo kgotsa maemo thulanyo,lefelo kgotsa maemo Godisa temoso ka ga lebadi tatelano Baya didiriswa mo moleng go tloga ka Baya didiriswa ka ya ntlha go fitlha Dirisa,buisa le go kwala lebaditatelano sekao:ya ntlha, ya bobedi, ya boraro ya ntlha go ya go ya lesome kgotsa ya ka ya bosome-a-mabedi kgotsa ya o akaretsa khutshwafatso (ya ntlha, go fitlha go ya borataro le ya bofelo. ntlha go fitlha ka ya bofelo sekao: ya ntlha go fitlha ka ya bofelo sekao: ya bobedi, ya boraro go fitlha ka ya ntlha, ya bobedi, ya boraro………. Bo ya ntlha, ya bobedi, ya boraro…..ya bosomeamararo-nngwe) lesome. bosomeamabedi. KGODISO YA KGOPOLOPALO:Bolengkemedi 1.5 Simolola go lemoga bolengkemedi Lemoga bolengkemedi ba bonnye Lemoga bolengpalo jwa palotharogo ba bonnye ba palopedi go fitlha ka ba palopedi go fitlha 99 fitlha ka 999 Bolengkemedi 20 • Tlhatlhamolola palomonopedi mo • Tlhatlhamolola palomonopedi go • Tlhatlhamolola palomonotharo go dikatisong tsa 10 le bongwe. fitlha ka 99 mo dikatisong tsa 10 le fitlha ka 999 mo dikatisong tsa bongwe. 100,dikatiso tsa 10 le bongwe/ diyuniti • Tlhaola le go bolela bolengpalo jwa • Tlhaola le go neela boleng jwa palo palo nngwe le nngwe. nngwe le nngwe. 21 DIPALO TSA MOPHATO R
SETLHOGO MOPHATO R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 GO RARABOLOLOLA MATHATA A A MO TIRISONG 22 1.6 Dirisa ditogamaano tse di latelang go Dirisa ditogamaano tse di latelang Dirisa ditogamaano tse di latelang Dirisa ditogamaano tse di latelang fitlha ka 10: fa o rarabolola dipalo le go tlhalosa fa o rarabolola dipalo le go tlhalosa fa o rarabolola dipalo le go tlhalosa Ditogamaano tsa ditharabololo tsa dipalo: ditharabololo tsa dipalo: tharabololo tsa dipalo: go rarabolola dipalo • Didiriswa tse di kgonngwang sekao • Didiriswa tse di kgonngwang • Dithalo kgotsa didiriswa tse di dibadisi sekao:dibadisi kgonngwang sekao:dibadisi • Llere ya dipalo e e bonagalang • Ditshwantsho go thala kgang ya dipalo. • Go aga le go kgaoganya dipalo. • Go aga le go kgaoganya dipalo • Go aga le go kgaoganya dipalo • Go oketsa gabedi le go kgaoganya • Go oketsa gabedi le go kgaoganya • Go oketsa gabedi le go kgaoganya DIPALO TSA MOPHATO R ka bogare. ka bogare ka bogare. • Melapalo e e tshegetswang ka • melapalo • melapalo didiriswa tse di kgonngwang • atametsa go bolesome 1.7 Rarabolola didipalofoko mo tirisong Rarabolola dipalofoko mo tirisong le Rarabolola dipalofoko mo tirisong le Rarabolola dipalofoko mo tirisong le le go tlhalosa tharabololo ya gago ya go tlhalosa tharabololo ya gago ya go tlhalosa tharabololo ya gago ya go tlhalosa tharabololo ya gago ya Go tlhakanya le dipalo tse di akaretsang go tlhakanya dipalo tse di akaretsang go tlhakanya dipalo tse di akaretsang go tlhakanya dipalo tse di akaretsang go tlhakanya go ntsha le go ntsha ka dikarabo tse di fitlhang le go ntsha ka dikarabo tse di fitlhang le go ntsha ka dikarabo tse di fitlhang le go ntsha tsa dikarabo tse di fitlhang go 10 ka 20 ka 99. go 999 1.8 Rarabolola dipalofoko mo tirisong le Rarabolola dipalofoko mo tirisong Rarabolola dipalofoko mo tirisong le go tlhalosa tharabololo ya gago ya le go tlhalosa tharabololo ya gago go tlhalosa tharabololo ya gago ya Tlhakanyo dipalo tse di akaretsang go tlhakanya ya dipalo o dirisa poeletso ya go dipalo o dirisa katiso ka dikarabo tse poeletso e e ka poeletso ka dikarabo tse di fitlhang tlhakanya le go atisa ka dikarabo tse di fitlhang go 100. isang kwa go go 20. di fitlhang go 50. atiseng 1.9 Rarabolola le go tlhalosa dipalofoko Rarabolola le go tlhalosa tharabololo Rarabolola le go tlhalosa tharabololo Rarabolola le go tlhalosa tharabololo PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO mo tirisong e e akaretsang go ya dipalo di le mo tirisong tse ya dipalo tse di mo tirisong tse di ya dipalo tse di mo tirisong tse di Go kgobokanya kgaoganya ka go lekana,go di akaretsang go kgaoganya ka akaretsang go kgaoganya ka go akaretsang go kgaoganya ka go le go kgaoganya kgobokanya ka dipalotlalo go fitlha ka go lekana le go kgobokanya ka lekana le go kgobokanya go fitlha ka lekana le go kgobokanya go fitlha ka go go 10 le dikarabo tse di ka akaretsang dipalotlalo tsa go fitlha ka 20 le 50 le dikarabo tse di ka akaretsang 100 dikarabo tse di ka akaretsang lebiseditseng sesala dikarabo tse di ka akaretsang sesala. sesala. sesala. kwa go aroleng 1.10 Rarabolola le go tlhalosa tharabololo Rarabolola le go tlhalosa tharabololo ya dipalo tse di mo tirisong tse ya dipalo tse di mo tirisong tse Kgaoganyo di akaretsang kgaoganyo ka go di akaretsang kgaoganyo ka e telele ya lekalekana e e lebisitseng kwa go lekalekana e lebisitse kwa palophatlo thararabololong e e akaretsang tharabololong e e akaretsang dipalophatlo tse di tsamaelanang dipalophatlo tse di tsamaelanang le tse di sa tsamaelaneng.
SETLHOGO MOPHATO R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 1.11 Godisa temogo ya tšhelete a • Lemoga le go tlhaola tšhelete a • Lemoga le go tlhaola tšhelete • Lemoga le go tlhaola tšhelete otlhe papetlana le tšhelete a dipampiri a papetlana a Aforika Borwa (5c, 10c, a papetlana a Aforika Borwa (le a Aforika Borwa a tshipi/papetlana CAPS Tšhelete ya Aforika Borwa 20c, 50c, R1, R2, R5) tšhelete a tšhelete a dipampiri) le a dipampiri papetlana dipampiri R10, R20 • Rarabolola dipalo tsa tšhelete a a • Rarabolola dipalo tsa tšhelete a a • Rarabolola dipalo tsa tšhelete a a akaretsang palogotlhe le tšhelete a akaretsang palogotlhe le tšhelete a akaretsang palogotlhe le go fetolela a salang fa o reka le go fetolela R20 a salang fa o reka le go fetolela R99 diranta mo disenteng. go tšhelete a ditshipi ka bo 20c go tšhelete a ditshipi ka bo 90c • Fetolela magareng ga diranta le disente Palelo e e seng mo tirisong 1.12 Dirisa ditogamaano tse di latelang Dirisa ditogamaano tse di latelang Dirisa ditogamaano tse di latelang go diragatsa palelo. go diragatsa palelo. go diragatsa palelo. Dithekeniki/ • Go thala kgotsa go dirisa didiriswa • Go thala kgotsa go dirisa didiriswa • Go aga le go kgaoganya dipalo Malepa tse di kgonngwang sekao: dibadisi tse di kgonngwang, sekao dibadisi • Go oketsa gabedi le go aroganya • Go aga le go kgaoganya dipalo • Go aga le go kgaoganya dipalo ka bogare (mekgwa kgotsa ditogamaano) • Go oketsa gabedi le go aroganya • Go oketsa gabedi le go aroganya • Molapalo ka bogare ka bogare • Katametso go lesome • Molapalo • Molapalo 1.13 Rarabolola dipalo tse di boletsweng • Tlhakanya go fitlha ka • Tlhakanya go • Tlhakanya go ka go tlhakanya le go ntsha mme o Go tlhakanya le • Ntsha go tswa go fitlha ka • Ntsha go tswa go • Ntsha go tswa go neele ditharabololo go fitlha ka 10 go ntsha/tlosa • Dirisa matshwao a a maleba (+, –, • Dirisa matshwao a maleba (+, –, • Dirisa matshwao a maleba (+, –, =, ) =, ) =, ) • Ikatiso kgolagano ya dipalo tse di • Ikatiso kgolagano ya dipalo tse di • Ikatiso kgolagano ya dipalo tse di fitlhang go fitlhang go fitlhang go 1.14 • Tlhakanya dipalo tse di tshwanang • Atisa dipalo go fitlha go kale go • Atisa palo nngwe le nngwe go o di boeletsa go fitlha ka 20 palogotlhe ya 2,3,4,5,10 go palogotlhe ya 100 Tlhakanyo- poeletso e e • Dirisa matshwao a a maleba (+, =, • Dirisa matshwao a a maleba (+, x, • Dirisa matshwao a a maleba (x, ) lebisang kwa go ) =, ) atiseng 1.15 • Arola dipalo tse di fitlhang go 100 ka 2,3,4,5,10 Go arola 23 • Dirisa matshwao a maleba (÷, =, ) DIPALO TSA MOPHATO R
SETLHOGO MOPHATO R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 1.16 Dipalokgopolo: tlhatlhamano ya 10 Dipalokgopolo: Tlhatlhamano ya 20 Dipalokgopolo:Tlhatlhamano ya 99 Dipalokgopolo:Tlhatlhamano ya 24 Tirwana nngwe le nngwe e simolola • Naya dipalo tse di mo pele le mo 1000 Dipalo tsa tlhogo ka dipalo tsa tlhogo morago ga palo e o e neetsweng. • Go bala didiriswa letsatsi le letsatsi • Rulaganya sete ya dipalo e e • Rulaganya sete ya dipalo e e • Rulaganya sete ya dipalo e e • Go balela kwa pele le morago neetsweng e e tlhophilweng. neetsweng e e tlhophilweng. neetsweng e e tlhophilweng. • Go bala dipalo ka tatelano • Bapisa dipalo go fitlha go 20 mme o • Bapisa dipalo go fitlha go 99 mme • Bapisa dipalo go fitlha go 1000 neele gore ke efe e e leng 1 le e e o neele gore ke efe e e leng 1, 2, 3, mme o neele gore ke efe e e leng 1, • Opa diatla ga ntsi/gole gonnye ka leng 2 go feta kgotsa e le nnye. 4, 5 le 10 le e e fetang kgotsa e le 2, 3, 4, 5 le 10 le e e fetang kgotsa nako nnye. e le nnye. • Ke kopo efe ya diatla e e leng ntsi thatathata,nnye thatathata, ntsi go feta, nnye go feta. • Ke palo efe e e latelang pele, DIPALO TSA MOPHATO R morago, fa gare. Gopola ka bonako: Gopola ka bonako: Gopola ka bonako: • Dintlha ka go tlhakanya le go ntsha • Dintlha ka go tlhakanya le go ntsha • Gakologelwa dintlha ka go go fitlha ka 10 go fitlha ka 20 tlhakanya le go ntsha go fitlha ka 20 • Go tlhakanya kgotsa go ntsha • Tlhakanya kgotsa ntsha dikatisanetso tsa ga 10 go tloga ka dikatisanetso tsa 10 go tloga ka 0 0 go fitlha ka 100 go fitlha 100 • Dintlha ka ga dikatiso tsa: -- Mananeo a katiso ya bo 2 e e nang le dikarabo go fitlha go 20 -- Mananeo a katiso ya bo10 e e nang le dikarabo go fitlha go 100 • Dintlha ka ga go arola dipalo: -- Dipalo tse di fitlhang ka 20 di kgona go aroganngwa ka 2. -- Dipalo tse di fitlhang ka 100 di kgona go aroganngwa ka 10. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Ditogamaano tsa palelo Ditogamaano tsa palelo Ditogamaano tsa palelo Dirisa ditogamaano tsa palelo go Dirisa ditogamaano tsa palelo go Dirisa ditogamaano tsa palelo go tlhakanya le go ntsha sentle: tlhakanya le go ntsha sentle: tlhakanya le go ntsha sentle: • Baya palo e kgolo pele gore o • Baya palo e kgolo pele gore o • Baya palo e kgolo pele gore o kgone go balela-pele kgotsa kwa kgone go balela-pele kgotsa kwa kgone go balela-pele kgotsa kwa morago. morago. morago. • Molapalo • Molapalo • Molapalo • Go oketsa gabedi le go aroganya • Go oketsa gabedi le go aroganya • Go oketsa gabedi le go aroganya ka bogare ka bogare ka bogare • Go aga le go kgaoganya dipalo • Go aga le go kgaoganya dipalo • Go aga le go kgaoganya dipalo • Dirisa dikgolagano magareng ga go • Dirisa dikgolagano magareng ga go tlhakanya le go ntsha. tlhakanya le go ntsha. • Dirisa dikgolagano magareng ga go atisa le go arola.
SETLHOGO MOPHATO R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 1.17 • Dirisa le go neela dipalophatlo • Dirisa le go neela dipalophatlo tse di tsamaelanang le tse di tse di tsamaelanang le tse di CAPS Dipalophatlo sa tsamaelaneng mo tirisong e sa tsamaelaneng mo tirisong e e tlwaelegileng e e akaretsang e tlwaelegileng e e akaretsang dihalofo, nnagwe-nneng, nngwe dihalofo, nnagwe-nneng, nngwe tharong, nngwe thatarong le nngwe tharong, nngwe robeding, nngwe tlhanong. thatarong le nngwe tlhanong. • Lemoga dipalophatlo mo popegong • Lemoga dipalophatlo mo popegong ya setshwantsho ya setshwantsho. • Simolola go lemoga dihalofo tse pedi kgotsa nngwe tharong tse pedi di bopa palotlalo e le nngwe le gore pedi-nneng e a lekalekana. • Kwala dipalophatlo jaaka halofo. • Kwala dipalophatlo jaaka halofo e le 1, pedi-tharong. 25 DIPALO TSA MOPHATO R
THADISO YA KGATO YA MOTHEO 2. DIPATERONE, DITIRISO LE Alejebera 26 Tsweletso mo Dipateroneng, Ditiriso le Alejebera • Mo Dipateroneng, Ditiriso le Alejebera, barutwana ba bona ditšhono tsa go: -- Feleletsa le go atolosa dipaterone tse di tshwantshitsweng ka dipopego tse di farologaneng, le -- Go tlhaola le go tlhalosa dipaterone. • Go tlhalosa dipaterone go thaya motheo mo barutwaneng ba Kgato ya Bogare go tlhalosa melao ya dipaterone. Se, se tlhomamisiwa mo Kgatong e Kgolwane mo tirong ya Alejebera DITENG MOPHATO R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 2.1 Kopolola le go atolosa Kopolola, atolosa le go tlhalosa Kopolola, atolosa le go tlhalosa Kopolola, atolosa le go tlhalosa Dipaterone tsa Kopolola le go atolosa dipaterone Kopolola , atolosa le go tlhalosa ka Kopolola , atolosa le go tlhalosa ka Kopolola , atolosa le go tlhalosa ka DIPALO TSA MOPHATO R Jeometeri tse di bonolo o dirisa didiriswa tse di mafoko mafoko mafoko kgonngwang le ditshwantsho (sekao, • dipaterone tse di bonolo tse • dipaterone tse di bonolo tse • dipaterone tse di bonolo tse di dirisa mmala le dipopego) di dirilweng ka didiriswa tse di di dirilweng ka didiriswa tse di dirilweng ka didirisegi kgonngwang kgonngwang • dipaterone tse di bonolo tse • dipaterone tse di boima tse di • dipaterone tse di boima tse di tshwantshitsweng ka mela, ditshwantshitsweng ka mela, ditshwantshitsweng ka mela, dipopego kgotsa didiriswa dipopego kgotsa didiriswa dipopego kgotsa didiriswa Bopa dipaterone tsa gago Bopa le go tlhalosa dipaterone tsa Bopa le go tlhalosa dipateron tsa Bopa dipaterone tsa gago tsa gago gago Jeometeri • Ka didiriswa tse di kgonngwang • Ka didiriswa tse di kgonngwang • Ka didiriswa tse di kgonngwang • ka go thala mela, dipopego kgotsa • ka go thala mela, dipopego kgotsa • ka go thala mela, dipopego kgotsa didiriswa didiriswa didiriswa Dipaterone tse di re potapotileng Dipaterone tse di re potapotileng Dipaterone tse di re potapotileng Tlhaola, tlhalosa ka mafoko le go Tlhopha, tlhalosa ka mafoko le go Supa, tlhalosa ka mafoko le PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO kopolola dipaterone tsa Jeometeri kopolola dipaterone tsa Jeometeri go kopolola dipaterone tsa thutotekatekanyo • mo tlholegong • mo tlholegong • mo tlholegong • go tswa mo botshelong jwa matsatsi • go tswa mo botshelong jwa matsatsi a gompieno a gompieno • go tswa mo botshelong jwa matsatsi a gompieno • go tswa mo go tsa setso • go tswa mo go tsa setso • go tswa mo go tsa setso 2.2 Kopolola, atolosa le go tlhalosa Kopolola, atolosa le go tlhalosa Kopolola, atolosa le go tlhalosa Dipaterone tsa Kopolola, atolosa le go tlhalosa Kopolola, atolosa le go tlhalosa Kopolola, atolosa le go tlhalosa Dipalo tatelano e e bonolo ya dipalo go fitlha tatelano e e bonolo ya dipalo go fitlha tatelano e e bonolo ya dipalo go fitlha go 100 go 200 go 999 Bopa le go tlhalosa dipaterone tsa Bopa le go tlhalosa dipaterone tsa Bopa le go tlhalosa dipaterone tsa gago gago gago
THADISO YA KGATO YA MOTHEO 3. BOALO LE POPEGO (Jeometeri) CAPS Tsweletso/kgatelopele ya Boalo le Popego (Jeometeri) Tsweletsokgolo ya Boalo le Popego e fitlhelelwa ka : • go tsepama mo dipharologantshong le dipopego tse dintšhwa le didiriswa mo mophatong mongwe le mongwe, le • go tswa mo go ithuteng puo ya maemo le go tshwantsha dikakanyo tse di farologaneng tsa didiriswa tse di tshwanang, go ya mo puisong le go sala di bala le go latela dikaelo morago mo dimmapeng tse di sa tlhomamang DITENG MOPHATO WA R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 3.1 Puo ka ga maemo a didiriswa Puo ka ga maemo a didiriswa Puo ka ga maemo a didiriswa Maemo, kitsiso Tlhalosa maemo a sediriswa se Tlhalosa maemo a sediriswa se Tlhalosa maemo a sediriswa se le dipono le sengwe mabapi le sediriswa se le sengwe mabapi le sediriswa se le sengwe mabapi le sediriswa se sengwe, sekao fa godimo ga, fa sengwe, sekao fa godimo ga, fa sengwe sekao fa godimo ga, fa pele pele ga, fa morago, fa molemeng, fa pele ga, fa morago, fa molemeng, fa ga, fa morago, fa molemeng, fa mojeng, kwa godimo, kwa tlase, go mojeng, kwa godimo, kwa tlase, go mojeng, kwa godimo, kwa tlase, go bapa le. bapa le. bapa le. Maemo le dipono Maemo le dipono Maemo le dipono • Lemoga le go bapisa dipono tse di • Lemoga le go bapisa dipono tse di • Lemoga le go bapisa dipono tse di farologaneng ka ga didiriswa tse di farologaneng ka ga didiriswa tse di farologaneng ka ga didiriswa tse di tshwanang tsa letsatsi le letsatsi tshwanang tsa letsatsi le letsatsi tshwanang tsa letsatsi le letsatsi • Neela leina la sediriswa sa letsatsi le letsatsi fa o bontshiwa sengwe se se sa tlwaelegang ka ga sona. • Buisa, ranola le go thala dimmapa tse di sa tlhomamang, kgotsa kakanyokgolo ka ga didiriswa tse di kgobokantsweng. • Batla didiriswa mo dimmapeng. Maemo le dikaelo Maemo le dikaelo Maemo le dikaelo Maemo le dikaelo • Latela dikaelo tsa go tsamaya mo • Latela dikaelo tsa go tsamaya mo • Latela dikaelo tsa go tsamaya mo • Latela dikaelo tsa go tsamaya mo phaphosing. phaphosing. phaphosing. phaphosing. • Neela dikaelo tsa go tsamaya mo phaphosing le mo sekolong. • Latela ditaelo tsa go baya sediriswa • Latela dikaelo go tloga mo lefelong se le sengwe go ya ka nyalano ya le rileng go ya go le lengwe mo 27 sona, sekao baya phensele ka fa mmapeng o o sa tlhomamang. morago ga lebokoso. DIPALO TSA MOPHATO R
DITENG MOPHATO WA R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 3.2 Tlhatlhamano ya didiriswa Tlhatlhamano ya didiriswa Tlhatlhamano ya didiriswa Tlhatlhamano ya didiriswa 28 Didiriswa tsa Lemoga le go neela leina la didiriswa Lemoga le go neela leina la didiriswa Lemoga le go neela leina la didiriswa Lemoga le go neela ka leina la tekanotlhakoretharo/ tsa tekanotlhakoretharo (3-D) mo tsa tekanotlhakoretharo (3-D) mo tsa tekatekanotlhakoretharo (3-D) mo didiriswa tsa tekanotlhakoretharo matlhakoretharo phaphosing phaphosing phaphosing (3-D) mo phaphosing le mo (3-D) ditshwantshong • Dipopego tsa bolo • Dipopego tsa bolo • Dipopego tsa bolo • Dipopego tsa bolo (spheres) • Dipopego tsa mabokose • Dipopego tsa mabokose • Dipopego tsa mabokose • Dipopego tsa mabokose (porisimo) • Diselennere • selenere • phiramiti • dikhounu DIPALO TSA MOPHATO R Diponagalo tsa didiriswa Diponagalo tsa didiriswa Diponagalo tsa didiriswa Diponagalo tsa didiriswa Tlhalosa, tlhaola le go bapisa Tlhalosa, tlhaola le go bapisa Tlhalosa, tlhaola le go bapisa Tlhalosa, tlhaola le go bapisa didiriswa tsa tekatekanotlhakoretharo didiriswa tsa tekatekanotlhakoretharo didiriswa tsa tekatekanotlhakoretharo didiriswa tsa tekatekanotlhakoretharo go ya ka: go ya ka: go ya ka: go ya ka: • bogolo • bogolo • bogolo • dipopego tlhakorepedi tse di bopang difatlhego tsa didiriswa tsa • mmala • mmala • mmala tekanotlhakoretharo (3-D) • didiriswa tse di kgokologang • didiriswa tse di kgokologang • didiriswa tse di kgokologang • Boalo jo bo rapaletseng kgotsa jo • didiriswa tse di relelang • didiriswa tse di relelang • didiriswa tse di relelang bo obegileng/legaba kgotsa Ditirwana tse di lebelelwang Ditirwana tse di lebelelwang Ditirwana tse di lebelelwang Ditirwana tse di lebelelwang • Dirisa didiriswa tsa • Tlhokomela le go aga didiriswa tsa • Lebelela le go aga didiriswa tsa • Lebelela le go aga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) jaaka tekanotlhakoretharo (3-D) a dirisa tekanotlhakoretharo tekanotlhakoretharo (3-D) a dirisa diboloko tse di agang, didiriswa tse didiriswa tse di kgonngwang jaaka (3-D) a dirisa didiriswa tse di didiriswa tse di kgonngwang jaaka di latlhilweng mme di ka dirisiwa diboloko tse di agang, didiriswa tse kgonngwang jaaka dipopego dipopego tsa tekanotlhakorepedi PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO gape, jalo jalo go bopa didiriswa di latlhilweng mme di ka dirisiwa tsa tekanyotlhakorepedi (2-D) (2-D) tse di segolotsweng, mmu tse di kopaneng sekao dithawa, gape, didiriswa tsa kago. tse di segolotsweng, diboloko wa seloko, matlhokwa a a ntshang ,marogo jalo jalo tse di agang, didiriswa tse di dijo mo menong, didiriswa tsa latlhilweng mme di ka dirisiwa tekanotlhakoretharo (3-D) tsa gape , didiriswa tsa kago, didiriswa Jeometeri. tsa tekanotlhakoretharo (3-D) tsa Jeometeri.
DITENG MOPHATO WA R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 3.3 Tatelano ya dipopego Tatelano ya dipopego Tatelano ya dipopego CAPS Dipopego tsa Lemoga le go neelana ka leina la Lemoga le go neelana ka leina la Lemoga le go neelana ka leina la tekanyopedi popego tekanyopedi (2-D) popego tekanyopedi (2-D) popego tekanyopedi (2-D) (2-D) • didiko • didiko • didiko • dikhutlotharo • dikhutlotharo • dikhutlo-tharo • dikhutlonne • dikhutlonne • dikhutlo-nne • dikhutlonnetsepa • dikhutlonne-tsepa Diponagalo tsa dipopego Diponagalo tsa dipopego Diponagalo tsa dipopego Tlhalosa, tlhaola le go bapisa Tlhalosa, tlhaola le go bapisa Tlhalosa, tlhaola le go bapisa dipopego tsa tekanotlhakorepedi dipopego tsa tekanytlhakoreopedi dipopego tsa tekanotlhakorepedi (2-D) go ya ka: (2-D) go ya ka: (2-D) go ya ka: • bogolo • bogolo • bogolo • mmala • mmala • mmala • matlhakore a a tlhamaletseng • matlhakore a a tlhamaletseng • matlhakore a a tlhamaletseng • matlhakore a a potokwe • matlhakore a a potokwe • matlhakore a potokwe Thala dipopego • didiko • dikhutlo-tharo • dikhutlo-nne • dikhutlonne-tsepa 3.4 Tekano Tekano Tekano Tekano Tekano • Lemoga kgaogano gabedi mo • Lemoga kgaogano gabedi mo mmeleng wa gago. mmeleng wa gago. • Lemoga le go thala mola wa • Lemoga le go thala mola wa • Lemoga le go thala mola wa bogare mo dipopegong tsa bogare mo dipopegong tsa bogare mo dipopegong tsa tekanotlhakorepedi (2-D) le tekanotlhakorepedi (2-D) le tekanotlhakorepedi (2-D) le dipopego tse e seng tsa Jeometeri dipopego tse e seng tsa Jeometeri dipopego tse e seng tsa Jeometeri • Lemoga mola wa bogare wa tekano mo pampiring e e menilweng e e bonagalang 29 DIPALO TSA MOPHATO R
THADISO YA KGATO YA MOTHEO 4. TEKANYO 30 Kgatelopele mo tekanyong • Kgatelopele e kgolo mo go lekanyetseng go kgabaganya mephato e fitlhelelwa ka kitsiso ya: -- Mekgwa e mešwa ya tekanyo -- Didiriswa tse dintšhwa tsa tekanyo, o simolola ka didiriswa tse di sa tlhomamang o ya kwa go tse di tlhomameng mo mophatong wa 2 le 3; -- Diyuniti tse dintšhwa tsa tekanyo, bogolo jang mo mephatong ya 2 le 3 • Go balela le go rarabolola dipalo ka go tekanyetsa di tshwanetse go tsaya tiro e e setseng e dirilwe tsia. SETLHOGO MOPHATO R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 4.1 Tsamao ya nako Tsamao ya nako DIPALO TSA MOPHATO R Nako Tlotla ka go tsamaya ga nako Tlotla ka ga go tsamaya ga nako • Bua ka ga dilo tse di diragalang motshegare le bosigo. • Barutwana ba rulaganya ka ditiragalo tse di diragalang motshegare tatelano • Ba rulaganya ditiragalo tsa ka gale • Ba rulaganya ditiragalo tsa ka gale tse di diragalang mo matshelong a tse di diragalang mo matshelong a bona. bona. • Bapisa boleele jwa nako o dirisa puo, sekao, leele, khutshwane, bonako, bonya. • Rulaganya ditiragalo o dirisa puo, jaaka’maabane’,’gompieno’ le ‘ka PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO moso’.
SETLHOGO MOPHATO R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 4.1 Bua ka ga nako Bua ka ga nako Bua ka ga nako CAPS Nako • Dirisa puo go tlhalosa fa sengwe se • Neela matsatsi a beke le dikgwedi • Buisa letlha mo alemanakeng. diragala, sekao, mosong, thapama, tsa ngwaga ka tatelano. bosigo, phakela, lotlatlana • Kwala matsatsi a botsalo, meletlo • Kwala matsatsi a botsalo , meletlo • Neela matsatsi a beke le dikgwedi ya tsa sedumedi, matsatsi a ya sedumedi,matsatsi a boikhutso, tsa ngwaga ka tatelano. boikhutso, ditiragalo tsa hisitori, matsatsi a di tiragalo tsa histori le le ditiragalo tsa thuto mo ditiragalo tsa thuto mo khalentareng • Kwala matsatsi a botsala mo khalentareng. khalentareng. • Dirisa diura go bua ka nako ya • Bua nako ya diura di le 12 ka: diura di le12, halofo ya diura le • Diura kgweditharo ya diura. • Halofo ya diura • Kgweditharo ya ura • Metsotso • Mo tshupanako ya manaka le mo go ya panya-panya le selefouno. Balela boleele jwa nako le go tsamaya ga nako Balela boleele jwa le go tsamaya ga nako • Dirisa khalentara go balela le go tlhalosa boleele jwa nako go ya ka: • Dirisa khalentara go balela le go tlhalosa boleele jwa nako mo: -- Matsatsi -- Matsatsi -- Dibeke -- Dibeke -- Dikgwedi • Fetolela magareng ga matsatsi le dibeke • Fetolela magareng ga dibeke le dikgwedi. • Dirisa tshupanako go balela boleele jwa nako go ya ka: • Dirisa tshupanako go bua ka boleele jwa nako ka: -- Diura -- Diura -- Halofo ya ura -- Halofo ya diura -- Kgweditharo ya diura 31 DIPALO TSA MOPHATO R
SETLHOGO MOPHATO R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 4.2 Go lekanyetsa go go sa Go lekanyetsa go go sa Go lekanyetsa go go sa Go lekanyetsa go go sa 32 tlhomamang tlhomamang tlhomamang tlhomamang Boleele • Bapisa le go rulaganya boleele, • Bapisa le gorulaganya boleele, bogodimo,kgotsa bophara,jwa dilo bogodimo,kgotsa bophara,jwa dilo tse pedi kgotsa go feta ka go di tse pedi kgotsa go feta ka go di bapisa.Dirisa puo go bua ka ga bapisa.Dirisa puo go bua ka ga papiso sekao: telele, khutshwane, papiiso sekao: telele, khutshwane, telele thata, sephara thata telele thata, sephara thata • Phopholetsa, lekanya, bapisa, • Phopholetsa, lekanya, bapisa, • Phopholetsa, lekanya, bapisa, rulaganya le go kwala boleele rulaganya le go kwala boleele rulaganya le go kwala boleele o dirisa selekanyo se se sa o dirisa selekanyo se se sa o dirisa selekanyo se se sa tlhomamang sekao: boalo jwa tlhomamang sekao: boalo jwa tlhomamang sekao: boalo jwa DIPALO TSA MOPHATO R letsogo,boleele jwa phensele le lebogo,boleele jwa phensele le lebogo,boleele jwa phensele le di dibadisi. dibadisi. badisi. • Tlhalosa boleele jwa didiriswa ka • Tlhalosa boleele jwa didiriswa ka • Tlhalosa boleele jwa didiriswa go bala le go kwala boleele o dirisa go bala le go kwala boleele o dirisa ka go bala le go kwala boleele o ditekanyo tse di sa tlhomamang. ditekanyo tse di sa tlhomamang tlhalosa gore boleele jwa tsona ke bokae fa o dirisa ditsela tse di sa tlhomamang Itsise ka ga tekanyo e e Itsise ka ga tekanyo e e tlhomameng tlhomameng • Phopholetsa, lekanya, bapisa, • Phopholetsa, lekanya, bapisa, rulaganya le go kwala boleele rulaganya le go kwala boleele o o dirisa selekanyo sa mitara dirisa dimetara (kgotsa dithupana (gongwe o ka dirisa dithupana tse di arogantsweng ka dimetara tse di arogantsweng ka dimetara kgotsa mogala wa boleele jwa kgotsa mogala wa boleele jwa dimetara) jaaka selekanyetsi se se dimetara) jaaka selekanyetsi se se tlhomameng sa boleele. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO tlhomameng sa boleele. • Fopholetsa le go lekanya boleele o dirisa sediriswa se se thalang mola se se nang le disentimetara (Ga go tlhokagale gore dimetara di fetolelwe mo disentimetareng) 4.3 Go lekanyetsa go go sa Go lekanyetsa go go sa Go lekanyetsa go go sa Go lekanyetsa go go sa tlhomamang tlhomamang tlhomamang tlhomamang Boima / Bokete • Lekanya le go rulaganya bokete jwa • Fopholetsa, lekanya, bapisa le go • Fopholetsa, lekanyetsa, bapisa • Fopholetsa, lekanya, bapisa le go didiriswa tse pedi kgotsa go feta rulaganya o kwala bokete o dirisa le go rulaganya o kwala bokete o rulaganya o kwala bokete o dirisa ka go di tshwara kgotsa go dirisa sekale le dikale tse e seng tsa dirisa sekale le dikale tse e seng tsa sekale le dikale tse eseng tsa nnete sekale. nnete jaaka ditene le diboloko. nnete jaaka ditene le diboloko. jaaka ditene le diboloko.
SETLHOGO MOPHATO R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 4.3 • Tlhalosa bokete jwa didiriswa ka • Tlhalosa bokete jwa didiriswa ka go • Tlhalosa bokete jwa didiriswa ka go go bala le go kwala bokete o dirisa simolola ka go bala o kwala bokete/ bala o kwala bokete ka diyuniti tse CAPS Boima / Bokete ditsela tse di sa tlhomamang boima o dirisa diyuniti tse di sa di sa tlhomamang. tlhomamang. • Dirisa puo go bua ka ga papiso • Dirisa puo go bua ka papiso ya • Dirisa puo go bua ka ga papiso, • Dirisa puo go bua ka papiso ya sekao bofefo, boima,bofefo thata, boima, boima thata,bofefo, boima sekao, bofefo, boima, bofefo thata, sekao bofefo,boima, bofefothata le boima thata thata boima thata. boimathata Itsise ka ga go lekanyetsa go go Itsise ka ga go lekanyetsa go go tlhomameng tlhomameng • Bapisa, rulaganaya le go kwala • Bapisa, rulaganya le go kwala bokete jwa dilo tse di rekisiwang bokete jwa dilo tse di rekisiwang jo tse di nang le bokete/boima jo bo bokete jwa tsona bo leng ka diyuniti kwadilweng ka dikilogerama, sekao, tsa bokete jaaka kilogerama sekao: dikilogerama tse 2 tsa raese le Dikilogorama di le 2 tsa mmopo le kilogerama e 1 ya folouru. kilogerama e le 1 ya reisi. Dikerama sekao dikerama tse 500 tsa letswai • Lekanyetsa bokete jwa gago ka • Lekanya bokete jwa gago ka go dirisa sekale sa ntlwana ya go dikilogorama, dirisa sekale sa tlhapela se se nang le dikilogerama phaposi ya go tlhapela. • (Ga go fetolelwe magareng ga dikilogerama le dikerama tse di tlhokagalang) 4.4 Go lekanya go go sa tlhomamang Go lekanya go go sa tlhomamang Go lekanya go go sa tlhomamang Go lekanyetsa go go sa • Bapisa le go rulaganya selekanyo • Bapisa le go rulaganya selekanyo tlhomamang Mothamo / Bolumu (mothamo) sa metsi mo teng ga (mothamo) sa metsi mo teng ga dikgamelo tse pedi di bapisitswe. dikgamelo tse pedi di bapisitswe. Barutwana ba netefatsa ka go Barutwana ba netefatsa ka go tshela metsi mo setshelong sa tshela metsi mo kgamelong ya boraro fa go tlhokagala. boraro fa go tlhokagala. • Bapisa le go rulaganya selekanyo • Bapisa le go rulaganya selekanyo (bolumu)sa metsi se dikgamelo tse (bolumu) sa metsi se dikgamelo tse pedi di ka tladiwang ka sona. pedi di ka tladiwang ka sona. • Dirisa puo go bua ka ga papiso sekao: • Dirisa puo go bapisa jaaka: ntsi e ntsi go, e nnye go, e tletse, e lolea. thata, nnye go, tletse le lolea. • Fopholetsa, lekanya, bapisa, • Fopholetsa, lekanya, bapisa le go • Fopholetsa, lekanya, bapisa le go rulaganya le go kwala mothamo kwala selekanyo sa mothamo wa kwala selekanyo sa mothamo wa wa dikgamelo o dirisa diyuniti tse dikgamelo (go raya gore selekanyo dikgamelo (go raya gore selekanyo di sa tlhomamang, sekao dikopi le se kgamelo e ka se tsayang fa e se kgamelo e ka se tsayang fa e maswana. tladitswe) o dirisa dilekanyetso tse tladitswe)o dirisa dilekanyetso tse 33 di sa tlhomamang sekao maswana di sa tlhomamang sekao maswana le dikopi. le dikopi. DIPALO TSA MOPHATO R
SETLHOGO MOPHATO R MOPHATO 1 MOPHATO 2 MOPHATO 3 4.4 • Tlhalosa mothamo wa dikgamelo ka • Tlhalosa mothamo wa dikgamelo ka • Tlhalosa mothamo wa dikgamelo ka 34 go bala le go kwala gore go tlatsa go bala le go kwala gore ke diyuniti go bala le go kwala gore ke diyuniti Mothamo / kgamelo go tsaya diyuniti di le kae tse di sa tlhomamang tse kae tse o tse di sa tlhomamang tse kae tse o Bolumu tse di sa tlhomamang tsa dikopi tse ka tlatsang kgamelo ka tsone sekao ka tlatsang kgamelo ka tsona sekao nne. botlolo e na le mothamo wa dikopi botlolo e na le mothamo wa dikopi tse nne. tse nne. O itsese ka ga ditsela tse di O itsese barutwana ka go dirisa tlhomameng ditsela tse di tlhomameng • Fopholetsa, lekanya, bapisa, • Fopholetsa, lekanya, bapisa, rulaganya le go kwala mothamo wa rulaganya le go kwala mothamo wa dikgamelo tse di lekanyediwang ka didiriswa ka go dirisa ditekanyo tsa diletara. diletara, halofo ya litara le kwatara ya letara. DIPALO TSA MOPHATO R • Bapisa, rulaganya le go kwala • Bapisa, rulaganya le go kwala mothamo wa didiriswa tse di mothamo wa didiriswa tse di phuthetsweng go kwadilwe diletara phuthetsweng go kwadilwe diletara mo go tsone sekao diletara tse 2 tsa mo go tsone sekao diletara tse mashi, le litara e le 1 ya senotsididi, 2 tsa mašwi, le letara e le 1 ya diletara tse 5 tsa pente senotsididi, diletara di le 5 tsa pente kgotsa di kwadilwe ka dimililetara sekao dimililetara di le 500 tsa mašwi, dimililetara di le 340 tsa senotsididi, dimililetara di le 750 tsa oli. • Itse gore kopi e e tlwaelegileng e e tlhomameng ke dimililetara di le 250. • Itse gore leswana le le nnye le le tlwaelegileng le le tlhomameng ke PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO dimililetara di le 5 (Ga go tlhokege phetolelo ya dimililetara le diletara) 4.5 Boleele jwa molelwane wa selo (Perimeta) Boleele jwa molelwane wa Batlisisa sekgala se go dikologa selo(perimeta) le tekanyotlhakorepopegopedi (2-D) boatlhamo(Area) le didiriswa tsa tekanyotlhakore tharo (3-D) ka go dirisa papiso e e lebaganeng kgotsa diyuniti tse di sa tlhomamang. Boatlhamo (Area) Batlisisa boatlhamo o dirisa dithaele.
THADISO YA KGATO YA MOTHEO 5. GO DIRA KA TSHEDIMOSETSO YA DIPALO CAPS Kgatelopele mo go direng ka dipalo tsa tshedimosetso • Kgatelopele e kgolo mo go lekanyetseng tsamaiso ya tshedimosetso go kgabaganya mephato e fitlhelelwa ka kitsiso ya: -- tswelela mo go direng ka didiriswa go ya go dira ka tshedimosetso le -- dira ka dipopego tse dintšhwa tse di dirang ka tshwantshiso ya tshedimosetso • Barutwana ba tshwanetse go go dira ka tshedimosetso e e feleletseng bonnye ngwaga otlhe-se se akaretsa go kgobokanya le go rulaganya tshedimosetso, go tshwantsha tshedimosetso, go utolola, ranola le go bega tshedimosetso • Dingwe tsa dintlha tse di fa godimo tsa go dira ka dipalo tsa tshedimosetso di ka dirwa jaaka ditirwana tse di kgethegileng DITENG Mophato R Mophato 1 Mophato 2 Mophato 3 5.1 Kgobokanya le go rulaganya Kgobokanya le go rulaganya didiriswa didiriswa tse di kgonngwang. Kgobokanya le go tlhaola kgobokanya le go tlhaola Kgobokanya le go tlhaola didiriswa tse didiriswa di kgonngwang letsatsi le letsatsi didiriswa tse di kgonngwang letsatsi le letsatsi 5.2 Tshwantshisa didiriswa Tshwantshisa didiriswa tse di tlhaotsweng di bo di tse di tlhaotsweng di bo di Bapisa kgobokanngwa kgobokanngwa Tshwantshisa didiriswa tse Tlhaola setshwantsho sa didiriswa tse Tlhaola setshwantsho sa didiriswa tse di tlhaotsweng di kgobokantsweng di kgobokantsweng di bo di kgobokanngwa 5.3 Buisana le go bega ka ga Buisana le go bega ka ga didiriswa tse di tlhaotsweng di didiriswa tse di tlhaotsweng di Buisana le go kgobokantswe kgobokantswe bega ka ga • Neela mabaka a gore kgobokanyo e didiriswa tse di tlhaotswe jang tlhaotsweng di kgobokantswe • Araba dipotso ka ga: • Araba dipotso ka: -- Tlhaolo e dirilwe jang (dikgato/ -- Gore kgobokanyo e tlhaotswe thulaganyo) jang -- Didiriswa tse di tlhaotsweng di -- Mothalo o o bontshang lebega jang(kungo) kgobokanyo • Tlhaloso ya kgobokanyo /mothalo 35 • Tlhalosa ya gore kgobokanyo e tlhaotswe jang DIPALO TSA MOPHATO R
DITENG Mophato R Mophato 1 Mophato 2 Mophato 3 5.4 Kgobokanya le go rulaganya dipalo Kgobokanya le go rulaganya dipalo Kgobokanya le go rulaganya dipalo 36 tsa tshedimosetso. tsa tshedimosetso tsa tshedimosetso Kgobokanya le go rulaganya dipalo tsa .Kgobokanya dipalo tshedimosetso Kgobokanya dipalo tshedimosetso Kgobokanya dipalo tshedimosetso tshedimosetso ka phaposi kgotsa sekolo go ka phaposi kgotsa sekolo go ka phaposi kgotsa sekolo go araba dipotso tse di bodiwang ke araba dipotso tse di bodiwang ke araba dipotso tse di bodiwang ke morutabana morutabana morutabana Rulaganya dipalo tshedimosetso tse di neetsweng ke morutabana kgotsa di le mo bukeng ya tirokwakelelo Rulaganya dipalo tshedimosetso go DIPALO TSA MOPHATO R ya ka Mananeo Maduo a lekalekanang Lenaaneng 5.5 Emela tshedimosetso ya dipalo. Emela tshedimosetso ya dipalo. Emela tshedimosetso ya dipalo. Emela • Emela tshedimosetso mo kerafong • Emela tshedimosetso mo kerafong • Rulaganya tshedimosetso mo: tshedimosetso ya setshwantsho. ya setshwantsho. -- Tshwantshisa tshedimosetso mo ya dipalo • Kerafo e e lekanyeditsweng go • Kerafo e e lekanyeditsweng go -- Kerafong e e lekanyeditsweng go nyalana ka bongwe- ka -bongwe nyalana ka bongwe- ka -bongwe nyalana ka bongwe- ka- bongweU (1 to 1) -- Molanoko 5.6 Utolola le go ranola dipalo tsa Utolola le go ranola dipalo tsa Utolola le go ranola dipalo tsa tshedimosetso tshedimosetso tshedimosetso Utolola le go PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO ranola dipalo tsa Araba dipotso ka dipalo Araba dipotso ka tshedimosetso ya Araba dipotso ka tshedimosetso ya tshedimosetso tshedimosetso mo kerafong ya dipalo mo setshwantshong dipalo setshwantsho • se se lekanyeditsweng go nyalana • se se lekanyeditsweng go nyalana • setshwantsho se se ka bongwe- ka -bongwe ka bongwe- ka –bongwe. lekanyeditsweng go nyalana ka bongwe- ka- bongwe • Molanoko
DIPALO TSA MOPHATO R 3.3 Tlhaloso ya diteng Mo karolong e ya tlhaloso ya diteng, barutabana ba neetswe: • thadiso ya kgweditharo ya Mophato R-3 • tatelano ya ditlhogo e e tsitshintsweng go ya ka dikgweditharo: ga se dintlha tsotlhe tsa ditlhogo tse di rutiwang mo kgweditharong, dingwe tsa dintlha tsa ditlhogo tse di rileng, di tlhoka go rutiwa pele ga dintlha tsa ditlhogo tseo; • Nako e e tshitshintsweng ya ditlhogo mo tsamaong ya ngwaga. Diteng le ditlhogo dingwe tsa dirutwa di tlhoka nako e ntsi go feta tse dingwe,ditlhogo tse dingwe, le • Tlhaloso ya diteng le dikaelo tsa go ruta mmgogo le dikao, di neetswe mo go maleba. Diteng tsa serutwa sengwe le sengwe di kgaogantswe go ya ka ditlhogo. Diteng tsa dirutwa tsotlhe di tshwanetse go rutiwa kgweditharo nngwe le nngwe. Tatelano ya ditlhogo go ya ka dikgweditharo di naya kakanyo ya kgaoganyo ya ditlhogo tse di tlhokang go rutwa mo ngwageng le tse di tlhokang go boelediwa mo ngwageng. Ga go botlhokwa go ruta ditlhogo tsotlhe fa o ruta Boalo le Popego (Jeometeri), Tekanyo le go dira ka tshedimosetso ya Dipaloalo mo kgweditharong nngwe le nngwe. Le gale, ditlhogo tsotlhe di tshwanetse go rutiwa mo tsamaong ya ngwaga Mo kgaolong ya bobedi (temana 2.6) boleng jwa diteng tsa serutwa bo neetswe. Fa se, se kopanngwa le diura tse di rebotsweng mo ngwageng o kgona go tlhakanya diura tsa diteng tsa serutwa sengwe le sengwe. Barutabana ba ka nna ba itlhophela go rulaganya le gobaya nako e morutabana a tshwanetseng go e dirisetsa go ruta serutwa ka mokgwa o o farologaneng le o o atlenegisitsweng mo kgaolong e. Barutabana ba ka nna ba fetola nako e e thitshintsweng ya ditlhogo tse di neetsweng go le gonnye. Le gale, ba tshwanetse go tlhokomela boleng le diura tse di abetsweng diteng tsa serutwa mo Kgatong ya Motheo wa serutwa sa Dipalo • Mophato R- Dipalo di mo sebopegong sa tshimologo ya dipalo, ka jalo ga di a kgaoganngwa ka dinako tsa dithuto. Morutabana wa mophato R o tshwanetse go tsenyeletsa dipalo mo ditirwaneng tsa letsatsi le letsatsi tsa morutwana le fa nako e tshwanetse go bewa kwa thoko mo tsamaong ya letsatsi mo morutabana a tsepamang fela mo tirwaneng ya dipalo, e seng jalo, barutwana ga ba kitla ba nna le temogo le kgodiso ya dikgopolo le dikgono tsa dipalo tse di lebeletsweng. • Nako ya Mephato ya 1-3 e abilwe ka tsela e e latelang: -- Diura di le supa di tshwanetse go dirisediwa go ruta Dipalo mo bekeng (dibeke tse 10 x dikgweditharo tse 4 x diura di le 7=Diura di le 280 ka ngwaga) -- Thuto nngwe le nngwe ya Dipalo ya mophato 1 go fitlha 3 e tshwanetse go rutwa mo ureng e le nngwe le metsotso e le 24 ka letsatsi. -- Se se raya gore go na le dikgweditharo di le nne tsa dibeke di le 10 ka matsatsi a le matlhano letsatsi le letsatsi (go simologa ka Mosupologo go fitlha ka labotlhano) mo dithutong tsa beke. -- Mo tshimologong ya kgweditharo nngwe le nngwe, go tshwanetse ga nna le beke eo mo go yona go kaelwang le go tiisiwa tiro e e fetileng, ka gore bana ba na le go lebale ditengtse dintsii ka nako ya matsatsi a boikhutso le go tswa mo tlwaelong ya go ya kwa sekolong. Letlelela beke e le nngwe mo bokhutlong jwa kgweditharo go tiisa kitso ka ga dikgopolo. Se se go naya 8 x 4 x 5 = dithuto tse 160 CAPS 37
DIPALO TSA MOPHATO R 3.4 Tatelano le nako e e tlhaoletsweng diteng Mophato wa R-3 o neetswe manaane a a latelang a kgweditharo nngwe le nngwe: • Nako e e tlhaoletsweng ditlhogo tsa ngwaga otlhe (e bontsha kgaoganyo ya ditlhogo mo kgabaganyong ya dikgweditharo le go atlenegisa nako e e tshwanetseng go dirisiwa mo setlhogong sengwe le sengwe sa diteng tsa serutwa) • Tatelano ya ditlhogo mo ngwageng (e bontsha gore ditlhogo di abilwe jang mo kgweditharong le tsweletso ya dikgopolo le dikgono mo kgabaganyong ya dikgweditharo) • Dintlha tse di tlhalosang di neetswe go ya ka setlhogo sengwe le sengwe- manaane a, neela tlhaloso ya diteng le dikaelo tsa setlhogo sengwe le sengwe jaaka se latedisitswe mo kgabaganyong ya dikgweditharo Thulaganyetsothuto – kabo ya nako mo kgweditharong go ya ka setlhogo Thuto ya dipalo ke setlhogo se se botlhokwa thata mo Kgatong ya thuto ya Motheo ya serutwa sa Dipalo. Mo nakong e ntsi, beke nngwe le nngwe, kgweditharo le mo ngwageng, e tsepamedisitswe mo thutong ya Dipalo, Matshwao le Dikgolagano. Mo selekanong, dithuto tse tharo kgotsa go feta mo bekeng e le nngwe di tshwanetse go tsepamisiwa mo Dipalong, Matshwao le Dikgolagano. Nako e nngwe, e e salang e kgaoganngwe magareng ga dirutwa tse dingwe. Boalo le Popego le Tekanyo di tlhoka nako e ntsi le kelotlhoko go feta dipalo tsa go dira ka Tshedimosetso le Dipat- erone, ditiro le Alejebera. Manaane a a fa tlase a supa gore ke dithuto di le kae tse di ka abelwang diteng tsa serutwa sengwe le sengwe le setlhogo sa mophato mogwe le mongwe mo Dipateroneng,Ditirisong le Alejebera, Boalo le Popego, Tekanyo le dipalo tse di dirang ka tshedimosetso. Kabelano ya diteng tsa serutwa le ditlhogo mo dithutong mo mophatong wa R Popego ya dipalo mo mophatong wa R, ke ya dipalo tsa tshimologo ka ga moo nako e e latelang e e abilweng e tshitsinyeditswe tsepamiso mo thutong ya dipalo ga mmogo le ditirwana tse di sa tlhomamang. Se,se netefatsa kakaretso e e feletseng mo diteng tsa serutwa tse di neetsweng. Ditirwana tsa dipalo tsa tshimologo e ka nna go bala palo ya di dijelo le dibikiri tse o ba nayang tsone fa ba ja, go bala metshameko e e tshamikiwang kwa ntle, met- shameko e e tshamekiwang mo teng ga phaposi jaaka ditomino le dijikiso phasele jalo jalo. Morutabana o tshwanetse go rulaganya ditirwana tsotlhe go ya ka ditlhokego tsa barutwana le didirswa tse di leng teng mo phaposing. Boalo le popego ke karolo e e botlhokwa ya kgolo ya morutwana yo monnye mo dipalong, e tshwanetse go ana- misiwa mo bekeng, ka ditiragalo tse dingwe tse di tsepamisitsweng ka fa tlase ga kaelo ya morutabana le ditšhono tsa go aga, mmu le motshameko wa metsi le barutwana Tekanyo e tshwanetse ga akarediwa mo ditirwaneng tsa go bala, sekao go fopholetsa le go bala o lekanya sekgala ka diatla, maoto le dikgato Go tshwaya rejisitara le tšhate ya maemo a bosa go naya morutabana tšhono ya Go dira ka Dipalo tsa tshedimosetso 38 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R Lenaane 3.1: Kabo ya nako go ya ka diteng tsa beke Diteng tsa serutwa Ditlhogo Nako e e tsitshintsweng Dipalo, Matshwao le Go bala Metsotso e le 120 Dikgolagano Temogo ya dipalo Supa le go tlhalosa dipalotlalo Kgopolopalo Go rarabolola dipalo Dipaterone, Ditiriso le Kopolola, atolosa le go aga dipaterone tsa bone Metsotso e le 80 Alejebera Boalo le Popego (Jeometeri) Lemoga, tlhopha le go neela maina a tekanyo ya popegopedi Metsotso e le 80 (2-D) le ditshwantsho Tekanyo ya popego Aga dipopego tekanyo ya tlhakoretharo (3-D) o dirisa didiriswa tse di kgonngwang. Dikamano tsa boalo Dikaelo Tekanyo Nako Metsotso e le 80 Boleele Boima Mothamo Go dira ka dipalo tsa Kgobokanya, tlhaola, tshwantsha, bala le go emela Metsotso e le 60 tshedimosetso tshedimosetso Metsotso e le 420 Palogotlhe Diura di le 7 ka beke • Kabo ya diteng tsa serutwa le ditlhogo tsa dithuto tsa Mephato 1 go ya go 3 1 Palogare ya dithuto di le tharo mo bekeng (magareng ga diura di le 4 le 42 ) e dirisetswa go ruta Dipalo, Matshwao le 1 Dikgolagano mo Mephatong 1, 2 le 3. Dithuto tse pedi tse di salang (ke gore tse di mo magareng ga diura di le 22 le 3) di kgaoganngwe fa gare ga ditlhogo tse dingwe tsa diteng tsa dirutwa go ya ka mokgwa o o tsitshintsweng fa tlase. Lenaneo 3.2: Palo ya dithuto tse di tsitshintsweng tsa diteng tsa serutwa tsa kgweditharo tsa Mophato 1 Nomere ya dithuto Diteng tsa serutwa Setlhogo Kgwed- Kgwed- Kgwed- Kgwed- Gotlhe itharo 1 itharo 2 itharo 3 itharo 4 Dipalo, matshwao le Ditlhogo tsotlhe tsa Dipalo, matshwao 22 30 28 25 105 dikgolagano le dikgolagano Dipaterone mediro le Dipaterone tsa Dipalo 3 3 3 3 12 Alejebera Dipaterone tsa tekano 1 1 1 1 4 Tekatekanyo ya dipopegotlhakorepedi 3 3 6 (2-D) Boalo le popego (Tekano) Tekanyo ya popegotlhakoretharo (3 D) 3 2 1 6 Maemo, kitsiso, le dikakanyo 2 1 3 Tekatno 1 1 2 Nako 2 2 Boleele 2 2 4 Tekano Boima 2 2 4 Mothamo/bolumu 1 2 1 4 Kgobokanya, rulaganya le go lokolola 2 1 3 Go dira ka Dipalo tsa didiriswa tshedimosetso Sediko sotlhe sa tshedimosetso 3 3 Dikarolo tsa sediko sa tshedimosetso 2 2 Palo yotlhe ya dithuto 40 40 40 40 160 CAPS 39
DIPALO TSA MOPHATO R Lenaneo 3.3: Palo ya dithuto tse di tsitshintsweng tsa diteng tsa serutwa tsa kgweditharo tsa Mophato 2 Nomere ya dithutiso Diteng tsa serutwa Setlhogo Kgwed- Kgwed- Kgwed- Kgwed- Gotlhe itharo 1 itharo 2 itharo 3 itharo 4 Dipalo, matshwao le Ditlhogo tsotlhe tsa Dipalo, matshwao 24 25 24 26 99 dikgolagano le dikgolagano Dipaterone, ditiriso le Dipaterone tsa Dipalo 3 3 3 3 12 Alejebera Dipaterone tsa Tekanyo 1 1 1 1 4 Dipopego tsa tekanyotlhakoreopedi 3 3 6 (2-D) Boalo le popego Dipopego tsa tekanyotlhakoretharo 3 2 1 6 (Jeometeri) (3 D Maemo, kitsiso le dikakanyo 2 1 3 tekanyo 1 1 2 Nako 3 1 3 1 8 Boleele 3 1 4 Boima 3 1 4 Tekanyo Mothamo/bolumu 3 1 4 Perimeta Area Go dira ka Dipalo tsa Sediko sa tshedimosetso yotlhe 3 3 6 tshedimosetso Dikarolo tsa sediko sa tshedimosetso 1 1 2 Palo yotlhe ya dithutio 40 40 40 160 Papetlana 3.4: Palo ya dithuto tse di tsitshintsweng tsa diteng tsa serutwa tsa kgweditharo tsa Mophato 3 Nomere ya dithutiso Diteng tsa serutwa Setlhogo Kgwed- Kgwed- Kgwed- Kgwed- Gotlhe itharo 1 itharo 2 itharo 3 itharo 4 Dipalo, matshwao le Ditlhogo tsotlhe tsa Dipalo, matshwao 26 22 19 27 94 dikgolagano le dikgolagano Dipaterone, mediro le Popegopalo 3 3 3 3 12 Alejebera Dipaterone tsa tekanyo 1 1 1 1 4 Dipopego tekanyotlhakore pedi (2-D) 2 2 4 Boalo le popego Dipopego tekanyotlhakore tharo (3 D 3 3 1 7 (JEOMETERI) Maemo, kitsiso le dikakanyo 2 3 5 Tekano 2 1 3 Nako 3 2 3 2 10 Boleele 2 2 4 Boima 2 1 3 Tekanyo Mothamo/bolumu 2 1 3 Perimeta 1 1 Area 2 2 Go dira ka dipalo tsa Sediko sa tshedimosetso yotlhe 3 3 6 tshedimosetso Dikarolo tsa sediko sa tshedimosetso 1 1 2 Palo yotlhe ya dithuto 40 40 40 40 160 40 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
• Thadiso ya Mophato R ya kgweditharo THADISO YA DIPALO YA MOPHATO R CAPS 1. DIPALO, MATSHWAO LE DIKGOLAGANO GO BALA DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 1.1 Tlhatlhamano ya palo 1-5 Tlhatlhamano ya palo: 1-7 Tlhatlhamano ya palo: 1 to 10 Tlhatlhamano ya palo: 0 to 10 Bala didiriswa • Nyalano ya bongwe-ka-bongwe • Nyalano ya bongwe-ka-bongwe • Nyalano ya bongwe-ka-bongwe • Nyalano ya bongwe-ka-bongwe (Fopholetsa le go Itsise ka ga karata ya mothusi le Tiisa tiriso ya karata ya mothusi Tiisa tiriso ya karata ya mothusi Tiisa tiriso ya karata ya mothusi bala didiriswa go mokgwa o dilapolosi di neelwang ka letsatsi le letsatsi letsatsi le letsatsi letsatsi le letsatsi aga palokgopolo) tatelano ka teng • Bala ka bongwe • Bala ka bongwe • Bala ka bongwe • Bala ka bongwe -- didiriswa tse di kgonngwang -- didiriswa tse di kgonngwang -- didiriswa tse di kgonngwang -- didiriswa tse di kgonngwang -- dikarolo tsa mmele -- dikarolo tsa mmele -- dikarolo tsa mmele -- dikarolo tsa mmele -- gol opa diatla -- go opa diatla -- gol opa diatla -- gol opa diatla -- Iba kiba-kiba/go gataka maoto -- go kiba-kiba/go gataka maoto ka -- Iba kiba-kiba/go gataka maoto -- Kiba-kiba/go gataka maoto ka ka thata thata ka thata thata -- go palama mapalamo -- go palama mapalamo -- go palama mapalamo -- go palama mapalamo • Poeletso ya go bala dipalo - • Poeletso ya go bala dipalo - • Poeletso ya go bala dipalo - • Poeletso ya go bala dipalo - diraeme tsa dipalo le dipina diraeme tsa dipalo le dipina diraeme tsa dipalo le dipina diraeme tsa dipalo le dipina le dipina • Opa diatla gantsi / go le gonnye • Opa diatla gantsi / gannye • Opa diatla gantsi / gannye Ke palo efe ya go opa diatla e ntsi/e Ke palo efe ya go opa diatla e ntsi/e nnye nnye 1.2 Tlhatlhamano ya palo: 1 Tlhatlhamano ya palo: 1 - 4 Tlhatlhamano ya palo: 1 - 7 Tlhatlhamano ya palo: 0 - 10 Bala go ya pele Go ipalela o dirisa diraeme tsa dipalo Go ipalela o dirisa diraeme tsa dipalo Go ipalela o dirisa diraeme tsa dipalo Go ipalela o dirisa diraeme tsa dipalo le kwa morago le dipina, dibadisi, didiriswa tsa le dipina, dibadisi, didiriswa tsa le dipina, dibadisi, didiriswa tsa le dipina, dibadisi, didiriswa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D), go bala o tekanyotlhakoretharo (3-D), go bala o tekanyotlhakoretharo (3-D), go bala tekanyotlhakoretharo (3-D), go bala o dirisa dikarolo tsa mmele dirisa dikarolo tsa mmele o dirisa dikarolo tsa mmele le dipalo dirisa dikarolo tsa mmele ya llere Bala ka: Bala ka: Bala ka: Bala ka: • bongwe • bongwe • bongwe • bongwe 41 • bobedi DIPALO TSA MOPHATO R
DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 1.3 Tlhatlhamano ya palo: Tlhatlhamano ya palo: Tlhatlhamano ya palo: Tlhatlhamano ya palo: 42 Letshwaopalo le • Matshwaopalo: 1 • Matshwaopalo: 2 - 4 • Matshwaopalo: 5 - 7 • Matshwaopalo: 0 - 10 leinapalo • Mainapalo: nngwe • Mainapalo: pedi, tharo, nne. • Mainapalo: tlhano, thataro, supa • Mainapalo: lefela, robedi, (Lemoga robongwe, lesome le go supa -- Motshameko wa go dirisa mmele -- Motshameko wa go dirisa mmele -- Motshameko wa go dirisa mmele -- Motshameko wa go dirisa mmele matshwaopalo le (go itemogela ka mmele) (go itemogela ka mmele) (go itemogela ka mmele) (go itemogela ka mmele) mainapalo) -- Didiriswa tse di kgonngwang -- Didiriswa tse di kgonngwang -- Didiriswa tse di kgonngwang -- Didiriswa tse di kgonngwang jaaka didiriswa tsa jaaka didiriswa tsa jaaka didiriswa tsa jaaka didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) tse di tekanotlhakoretharo (3-D) tse di tekanotlhakoretharo (3-D) tse di tekanotlhakoretharo (3-D) tse di akaretsang nngwe akaretsang dipalo 2, 3 le 4 akaretsang dipalo 5, 6 le 7 akaretsang dipalo 0, 8, 9 le l0 -- Didiriswa tse di kgonngwang -- Didiriswa tse di kgonngwang -- Didiriswa tse di kgonngwang DIPALO TSA MOPHATO R -- Didiriswa tse di kgonngwang go le gonnye ka dikarata tsa go le gonnye ka dikarata tsa go le gonnye ka dikarata tsa go le gonnye ka dikarata tsa ditshwantsho tse di akaretsang ditshwantsho tse di akaretsang ditshwantsho tse di akaretsang ditshwantsho tse di akaretsang nngwe nngwe dipalo 2, 3 le 4 dipalo 5, 6 le 7 dipalo 0, 8, 9 le 10 -- Didiriswa tse di kgonngwang go le -- Didiriswa tse di kgonngwang -- O dira ka didiriswa tse di nang le -- Didiriswa tse di kgonngwang gonnye tse di nang le dikarata tsa go le gonnye ka dikarata tsa marontho a a akaretsang dipalo go le gonnye ka dikarata tsa marontho a a akaretsang nngwe ditshwantsho tse di akaretsang 5, 6 le 7 ditshwantsho tse di akaretsang dipalo 2, 3 le 4 dipalo 0, 8, 9 le 10 • Tiisa kitso e a e ungwileng e e • Tiisa kitso e a e ungwileng e e • Tiisa kitso e a e ungwileng e e • Tiisa kitso e a e ungwileng e e akaretsang dipalo nngwe akaretsang dipalo 1 go fitlha ka 4 akaretsang dipalo 1 go fitlha ka 7 akaretsang dipalo 1 go fitlha ka 10 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 TEMOGO YA DIPALO 1.4 Dirisa dipalo ka bokao jo bo Dirisa dipalo ka bokao jo bo Dirisa dipalo ka bokao jo bo Dirisa dipalo ka bokao jo bo CAPS tlwaelegileng tlwaelegileng tlwaelegileng tlwaelegileng Tlhalosa, bapisa le go rulaganya • Morutwana o tshwanetse go itse • Morutwana o tshwanetse go itse • Morutwana o tshwanetse go itse • Tiisa kitso e e mabapi le dingwaga dipalo dingwaga tsa gagwe dipalo ya ntlo le aterese ya gagwe dipalo tsa mogala le tsa mogala wa tsa morutwana, dipalo ya ntlo, lotheka (dipalo tsa motsadi) aterese, dipalo ya mogala/mogala Dirisa dipalo wa letheka ka bokao jo bo • Go tshwaya rejisitara letsatsi le tlwaelegileng • Tiisa tiriso ya dipalo ka go feleletsa • Tiisa tiriso ya dipalo ka go feleletsa • Tiisa tiriso ya dipalo ka go feleletsa letsatsi rejisitara ya kgweditharo ya ntlha rejisitara ya kgweditharo ya ntlha rejisitara ya kgweditharo ya ntlha • Dirisa ditsela tse di farologaneng -- A morutabana yo o dulang mo • A morutwana yo o ketekang letsatsi • Ke barutwana ba le ba kae ba ba go tshwaya rejisitara ya letsatsi le dipalong ya ntlo ya 123 o teng la gagwe la matsalo ka di 16 sa tlang sekolong gompieno? Re ka letsatsi sekao gompieno? Mopitlwe, o teng gompieno? batlisisa jang? Bana ba buisana ka se magareng ga bona. -- A morutwana yo o nang -- A morutabana yo o dulang mo le letshwao la bebetsididi/ mmileng wa Wendy 123 o teng -- Fopholetsa setshwantsho o teng gompieno? gompieno? -- Bala dikhaboto tse di lolea -- A morutwana yo leina la gagwe e -- A morutabana yo o nang le -- Bala ditulo tse di lolea leng Ntobeko o teng gompieno? mogala/ ka dipalo ya 082 1234567 o teng gompieno? -- A morutwana yo leina la gagwe e leng Ntobeko le wa sefane sa Lobelo, o teng gompieno? • Supa dipalo mo ditshwantshong le • Supa dipalo mo ditshwantshong le • Supa dipalo mo ditshwantshong le • Supa dipalo mo ditshwantshong le dikarata tse di nang le marontho mo maronthong (dots) mo dikarateng tsa marontho (dots) mo dikarateng tsa marontho (dots) • Tshameka motshameko wa dikarata • Tshameka motshameko wa dikarata • Tshameka motshameko wa dikarata • Tshameka motshameko wa dikarata tsa dipalo tsa dipalo tsa dipalo tsa dipalo • Supa dipalo mo phasalatsong/ • Supa dipalo mo phasalatsong/ • Supa dipalo mo phasalatsong/ dipampiri ng tsa tshedimosetso, dipampiri tsa tshedimosetso, dipampiring tsa tshedimosetso, dikarata tsa matsalo tsa kgale jalo dikarata tsa matsalo tsa bogologolo, dikarata tsa matsalo tsa bogologolo, jalo jalo jalo jalo jalo • Supa dipalo mo dimakasineng 43 DIPALO TSA MOPHATO R
DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 KGOPOLOPALO (DIKGOLAGANO) 44 1.4 Tlhatlhamano ya palo: 1 Tlhatlhamano ya palo: 1 to 5 Tlhatlhamano ya palo: 1 to 7 Tlhatlhamano ya palo: 0 to 10 Tlhalosa, bapisa • Supa le go tlhalosa dipalotlalo go • Supa le go tlhalosa dipalotlalo go • Supa le go tlhalosa dipalotlalo go • Supa le go tlhalosa dipalotlalo go le go rulaganya fitlha ka 1 fitlha ka 2,3 le 4 fitlha ka 5,6 le 7 fitlha ka 8,9,10 dipalo • Tiisa dipalo 1 go fitlha ka 4 • Tiisa dipalo 1 go fitlha ka 7 • Tiisa dipalo 0 go fitlha ka 10 (Supa le go tlhalosa Bapisa dilo tse di kgobokantsweng dipalotlalo) tse di neilweng mme o bue gore ke dife tse pedi tse di: Bapisa dilo tse di kgobokantsweng • Tona/kgolo le nnye tse di neilweng • Tona /kgolo thata le nnye thata DIPALO TSA MOPHATO R mme o bue gore ke dife tse pedi • Nnye thata thata le tonna thata tse di: thata (itsise kgopolo) a) Tona /kgolo le • Rulaganya dilo tse di fetang nnye tse pedi tsa didiriswa tse di kgobokantsweng, go tloga go e b) Kgolo/tona nnye thata go ya go e tona/kgolo thata le e nnye thata le tona thata go ya go e nnye thata thata c) Nnye thata • Ntsi go, nnye go, e lekana le • Ntsi go, nnye go, lekana le • Ntsi go, nnye go, lekana thata le tona thata thata • Bontsi le bonnye, Sekao, go opa • Bontsi le bonnye, Sekao, go opa • Ntsi le nnye, sekao, go opa diatla • Ntsi le nnye, sekao, go opa diatla diatla ka tshoganyetso diatla ka tshoganyetso ka tshoganyetso. O botse dipotse ka tshoganyetso. O botse dipotse Bapisa dilo tse di gore ke opile diatla ga kae gore ke opile diatla ga kaebobedi, kgobokantsweng la boraro, la bone , la botlhano, la tse di neilweng borat mme o bue gore PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO ke dife tse pedi tse di: a) Ntsi go b) Nnye go c) Lekanang le (tshwana le)
DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 Palokemotatelano Godisa temogo ya palokemotatelano Godisa temogo ya palokemotatelano Godisa temogo ya palokemotatelano Godisa temogo ya palokemotatelano CAPS ka tshoganyetso sekao, la ntlha, la ka tshoganyetso sekao, la ntlha, la ka tshoganyetso sekao, la ntlha, ka tshoganyetso sekao, la ntlha, la bobedi, la boraro....la bofelo bobedi, la boraro....la bofelo la bobedi, la boraro, la bone, la aro....la bofelo botlhano....la bofelo • Itsise ka nako ya dijo le ka nako • Itsise palokemotatelano-la ntlha,la ya tlwaelo ya ntloboithusetso – ya bobedi, la boraro ntlha, ya bobedi, bofelo, e e tlang • Boeletsa dipalokemotatelano • Boeletsa dipalokemotatelano • Boeletsa dipalokemotatelano ka ka tshoganyetso fa bana ba ya ka tshoganyetso fa bana ba ya tshoganyetso ka tshoganyetso ntlwaneng ya boithusetso ntlwaneng ya boithusetso fa bana ba ya ntlwaneng ya boithusetso • Ka nako ya ditirwana tsa Ikatiso ya • Ka nako ya ditirwana tsa Ikatiso ya Mmele ya serutwa sa Dikgono tsa Mmele ya serutwa sa Dikgono tsa Botshelo, Botshelo, • Le ka nako ya ditirwana tsa • Le ka nako ya ditirwana tsa botaki jwa boitlhamedi (mo go botaki jwa boitlhamedi (mo go tshwanetseng teng) tshwanetseng teng) RARABOLOLA DIPALO MO TIRISONG O DIRISA DITOGAMAANO TSE DI LATELANG: 1.6 O dirisa malepa a a latelang: O dirisa malepa a a latelang: O dirisa malepa a a latelang: O dirisa ditogamaano tse di latelang: Ditogamaano tsa • Didiriswa tse di kgonngwang, • Didiriswa tse di kgonngwang, • Didiriswa tse di kgonngwang, • Didiriswa tse di kgonngwang, go rarabolola sekao, dibadisi sekao, dibadisi sekao, dibadisi sekao, dibadisi dipalo • Llere ya dipalo • Llere ya dipalo (Dirisa malepa le ditogamaano tse di latelang) 45 DIPALO TSA MOPHATO R
DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 1.7 • Dirisa dibadisi le go rarabolola • Dirisa dibadisi le go rarabolola • Dirisa dibadisi le go rarabolola 46 dipalo ka molomo tse di akaretsang dipalo ka molomo tse di akaretsang dipalo ka molomo tse di akaretsang Go tlhakanya le dipalo 2,3 le 4 dipalo 5,6 le 7 dipalo 8,9,10 le 0 go ntsha/tlosa • Gatelela tharabololo ya dipalo tse di • Gatelela tharabololo ya dipalo tse di • Gatelela tharabololo ya dipalo tse di Rarabolola dipalo akaretsang dipalo 1 go fitlha ka 4 akaretsang dipalo 1 go fitlha ka 7 akaretsang dipalo 1 go fitlha ka 10 tsa mafoko ka go bua (dipalo tsa kgang) le go tlhalosa ditharabololo tsa bona o akaretsa: DIPALO TSA MOPHATO R a) Go tlhakanya le go ntsha Dipalo tse dikarabo tsa tsona di fitlhelelang ka 10 1.9 Go kgobokanya le go kgaoganya go go lebiseditseng kwa go aroleng (Kgaoganyo le kgobokanyo e PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO e lekanang ba dirisa dipalotlalo tse di fitlhang ka 10 tsa dikarabo tse di akaretsang sesala)
DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 1.11 Tšhelete Tšhelete Tšhelete CAPS Tšhelete • Kgodiso ya temogo ya tšhelete a • Kgodiso ya temogo ya tšhelete a papetlana a Aforika Borwa pampiri a Aforika Borwa 20c, 50c, R1, R2, R5 R10, R20, R 50, R100, R200 • Supa mmala le phologolo e e • Supa go tshwana le go farologana tshwantshitsweng mo tšheleteng magareng ga tšheletea dipampiri, mangwe le mangwe sk. Rulaganya tšhelete a a tshamekang go ya ka mmala le • Supa go tshwana le go farologana bogolo. magareng ga tšhelete a dipapetlana, sekao, tšhelete a a tshamekang go ya ka mmala le bogolo. • Neelana ka tšhelete a motshameko • Neelana ka tšhelete a motshameko • Neelana ka tšhelete a go tshameka mo sekhutlwaneng sa kwa gae mo sekhutlwaneng sa kwa gae mo sekhutlwaneng sa kwa gae BALELA O DIRISA: 1.13 O rarabolola ka go tlhakanya le O rarabolola ka go tlhakanya le O rarabolola ka go tlhakanya le go ntsha dipalo tse di neilweng ka go ntsha dipalo tse di neilweng ka go ntsha dipalo tse di neilweng ka Go tlhakanya le molomo tse dikarabo tsa tsona di molomo tse dikarabo tsa tsona di molomo tse dikarabo tsa tsona di go ntsha/tlosa fitlhang ka 4 fitlhang ka 7 fitlhang ka 10 (O rarabolola ka go tlhakanya le go ntsha dipalo tse di neilweng ka molomo tse dikarabo tsa tsona di fitlhang ka 10) 47 DIPALO TSA MOPHATO R
DIPALO TSA MOPHATO R Mefuta ya Dipalo tsa Mophato R Dipalo tse di newang barutwana ba Mophato wa R di tshwanetse go akaretsa didiriswa tse di fitlhelwang mo phapos- ing, sekao, dibadisi, bana, ditlhako, o seka wa dira dikao ka dimonamone, mebutlwa, dithunya/malomo, jalo jalo. Ga se bana botlhe ba bannye ba ba kgonang go dira e kete dibadisi kgotsa menwana ke mebutla-ba tlhoka didiriswa ka bo bona. Morutabana a ka nna a dirisa ditshwantsho fela mo halofong ya bobedi ya ngwaga. Didiriswa tse di kgonng- wang le tsona di tshwanetse go ka bolokiwa-ditshwantsho di ka tlaleletsa, mme di seka tsa emela didiriswa tse di kgonngwang. Dithupana di ka dirisiwa fa morutabana a tlhoka didiriswa/dithusathuto. Dipalo tse di latelang di bontsha mefuta ya dipalo, mme di tshwanetse go fetolwa ke morutabana go tshwanela maemo a barutwana a go tlhaloganya. Kgobokanyo Go na le dikuku di le robedi (morutabana o ntsha dibadisi di le robedi kgotsa o bontsha barutwana setshwantsho sa dikuku di le robedi) Tlotlo o newa dikuku di le pedi letsatsi le letsatsi. O ya go newa dikuku matsatsi a le makae? Kgaoganyo Go na le dikuku di le thataro. (Morutabana o ntsha dibadisi di le thataro kgotsa o bontsha barutwana setshwantsho sa dikuku di le thataro). Dibera di le tharo di tshwanetse go kgaoganya dikuku gore tsotlhe di bone dipalo e e tshwanang ya dikuku. Bera e le nngwe e ya go bona dikuku di le kae? Tlhakanya, ntsha, tlhakanya ka go boeletsa Bana ba le babedi ba na le matlho a le makae? Bana ba le bane ba na le ditsebe di le kae? Go na le menwana e le mekae mo seatleng se le sengwe? Go na le menwana e le mekae mo diatleng di le pedi? Masego o na le didiriswa di le thataro. O naya Boitumelo di le pedi.O na le dibadisi di le kae jaanong? Barutabana ba tshwanetse go kopanya mefuta ya dipalo letsatsi le letsatsi. Ba tshwanetse go oketsa bogolo jwa dipalo tse ba di dirisang ka bonya, ga ba tshwanela go ikakanyetsa gore barutwana ga ba kgone go dira ka dipalo tse di tonnna/kgolo. 48 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
THADISO YA DIPALO YA MOPHATO R 2. DIPATERONE LE DITIRISO (xxx) CAPS DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 2.2 • Supa dipaterone mo diaparong, didirisweng le mo tikologong Dipaterone tsa Dipalo tsa • Kopolola o feleletse dipaterone • Kopolola, feleletsa le go itlhamela • Kopolola, feleletsa le go itlhamela • Kopolola, feleletsa le go itlhamela Jeometeri dipaterone dipaterone ka ditshwatsho dipaterone tsa kutlo (Kopolola le go • Kopolola dipaterone o dirisa mmele • Kopolola paterone e e neetsweng o • Kopolola paterone ya modumo atolosa dipaterone jaaka seletswa dirisa tšhelete a dipapetlana • Tshameka motshameko wa tse di bonolo tse • Kopolola, feleletsa le go itlhamela paterone wa sekotšhe di ipoeletsang o dipaterone dirise didiriswa tse di kgonngwang le ditshwantsho) Itlhamele dipaterone tse di boeletsang 49 DIPALO TSA MOPHATO R
THADISO YA DIPALO YA MOPHATO R 3. BOALO LE POPEGO (JEOMETERI) 50 DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 3.1 Botsalano jwa boalo Botsalano jwa boalo Maemo a selo se le sengwe kgotsa Botsalano jwa boalo go feta di amana le tse dingwe Maemo, kitsiso Maemo a dilo di le pedi kgotsa Maemo a selo se le sengwe kgotsa Maemo a selo se le sengwe kgotsa le dipono go feta le kamano ya tsona le go feta di amana le tse dingwe go feta di amana le tse dingwe morutwana • Fa pele ga le fa morago ga • Mo godimo le mo tlase • Fa pele ga le fa morago • Fa pele ga le fa morago ga • Mo, mo godimo ga, fa tlase Tlhalosa selo • Mo, mo godimo ga, fa tlase ga • Mo godimo, fa tlase se le sengwe sa • Mo gare le kwa ntle • Gaufi le • Gaufi le mo gare tlhakoretharo le DIPALO TSA MOPHATO R • Kwa godimo le kwa tlase kamano ya sona • Mo gare • Molema le moja le se sengwe • Gaufi le mo gare • Molema le moja (sekao, ‘fa pele le fa morago) • Tiro ya boto ya ditlhomelwa Motshameko wa kwa ntle o Tlhalosa dilo go tswa mo Maemo a selo se le sengwe kgotsa botlhokwa. Ikatiso ya Jankele e ka maphateng a a farologaneng, go feta di amana le tse dingwe dirisiwa go matlafatsa, sekao tse di sekao, mpopo, ntlo go tswa kwa • Tiro ya boto ya ditlhomelwa latelang: pele, kwa morago, kwa thoko go tswa gore o eme kae. • Fa pele ga le fa morago • Dikgopolo tsa Dipalo • Mo godimo, fa tlase • Botaki jwa Boitlhamedi • Gaufi le, mo gare • Tlhabololo/Kgolo mmele • Molema le moja Sala dikaelo • Tshupokaelo – kwa pele le kwa • Kwa pele/kwa morago • Kwa pele le kwa morago morago (a le morago • Tšhate ya motsutshupo • Kwa godimo le kwa tlase PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO esi kgotsa e • Metshameko jaaka go batla terena le tokololo ya • Molema le moja setlhopha) • Khoso ya dikgoreletsi- ba sala • Modumo o tswa kae? go ipaya mo dikaelo morago phatlheng e e • Ditirwana tsa Thuto ya Ikatiso kgethegileng mmele le mmino (dikaelo)
DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 3.2 Didiriswa tsa tekanotlhakoretharo/ CAPS matlhakoretharo (3-D) Lemoga, tlhaola/ bontsha le go naya maina a dilo tsa tekanopedi/ matlhakoretharo mo phaposiborutelong. a) dikgwele/dibolo • dikgwele/dibolo: itsise le go dirisa b) dibokoso dikgwele/dibolo • dibokoso: itsise le go dirisa dibokoso 3.2 • Tšhate ya Phepafatso (Karoganyo • Aroganya go ya ka go tshwana le go Didiriswa tsa ya ditshamekisi) farologana tekanotlhakoretharo/ matlhakoretharo • Bogolo: Aroganya dilo tse di • Bogolo: Aroganya dilo tse di • Bogolo: Aroganya dilo tse di • Bogolo: Aroganya dilo tse di (3-D) tlhakoretharo go ya ka bogolo. tlhakoretharo go ya ka bogolo. tlhakoretharo go ya ka bogolo. tlhakoretharo go ya ka bogolo. Tlhalosa, aroganya • Mmala: Aroganya dilo tse di • Mmala: Tlhaola le go aroganya • Mmala: Aroganya dilo tse di • Mmala: Aroganya dilo tse di le go bapisa dilo tlhakoretharo le dipopego tse di dibadisi go ya ka mebala e: khibidu, tlhakoretharo le dipopego tse di tlhakoretharo le dipopego tse di tsa tlhokoretharo/ tlhakorepedi go ya ka mebalatheo. botala jwa legodimo, serolwana le tlhakorepedi go ya ka mebala tlhakorepedi go ya ka mebala tekanopedi le botala jwa tlhaga dipopego tsa tlhakorepedi/ • Popego: Aroganya dilo tse di • Popego: Aroganya dilo tse di • Popego: Aroganya dilo tse di • Popego: Aroganya dilo tse di tekanotharo go ya tlhakoretharo le dipopego tse di tlhakoretharo le dipopego tse di tlhakoretharo le dipopego tse di tlhakoretharo le dipopego tse di ka: tlhakorepedi go ya ka dipopego. tlhakorepedi go ya ka dipopego. tlhakorepedi go ya ka dipopego. tlhakorepedi go ya ka mebala. a) Bogolo (bogolo/ • Dilo tse di pitikologang bonnye) -- Tlhaola le go tlhotlhomisa dilo tse b) Mmala di pitikologang (khibidu,botala jwa legodimo, -- Poeletso ya dilo tse di pitikologang serolwana, botala • Dilo tse di relelang jwa tlhaga) c) Popego (sediko, -- Tlhaola le go tlhotlhomisa dilo tse khutlotharo, di relelang khutlonne, -- Tlhaola le go tlhotlhomisa dilo tse khutlonnetsepa) di ka relelang le go kgokologa d) Dilo tse di 51 pitikologang e) Dilo tse di relelang DIPALO TSA MOPHATO R
DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 Aga dilo tsa Tswelela Tsweletsa Tsweletsa Tsweletsa 52 tlhakoretharo ka • Neela diboloko tsa go aga le • Neela didirisiwa tse di agang • Neela diboloko tsa go aga le • Neela diboloko tsa go aga le go dirisa didirisiwa materiale wa kago ka nako ya diboloko ka nako ya motshameko materiale wa kago ka nako ya materiale wa kago ka nako ya tse di kgonngwang motshameko o o lokologileng letsatsi o o lokologileng letsatsi lengwe le motshameko o o lokologileng letsatsi motshameko o o lokologileng letsatsi (sekao. Aga ka lengwe le lengwe. lengwe. lengwe le lengwe. lengwe le lengwe. diboloko) • Letla barutwana go ikagela dikago • Aga ka diboloko • Aga ka diboloko tsa bona ka go kopisa go tswa mo • Tsweletso ka nako ya motshameko sekaong sa kago e e neetsweng. o o lokologileng letsatsi lengwe le • Kopa kago e e tshwanang le e e mo lengwe moakanyetsong kgotsa mo karateng ya setshwantsho • Boeletsa go kopa kago e e tshwanang le e e mo DIPALO TSA MOPHATO R moakanyetsong kgotsa mo karateng ya setshwantsho 3.3 • Letla morutwana mongwe le Didiriswa mongwe go itlhophela karata ya tsa tekano- letshwao ka letsatsi la ntlha. tlhakorepedi • Bontsha fela letshwao/ • Bontsha letshwao/setshwantsho • Bontsha leina la morutwana fela • Bontsha leina la morutwana fela (2-D) setshwantsho sa morutwana ka le leina la morutwana fela mo mo letshwaong mo dikgweding tse mo letshwaong mo dikgweding tse Lemoga, tlhaola/ dikgwedi tse tharo tsa ntlha tsa dikgweding tse tharo tse di latelang tharo tse di latelang tharo tse di latelang bontsha le go ngwaga. naya maina a • Tswelela • Tswelela • Tswelela • Itsise leina la phaposiborutelo dilo tsa tekanyo sekao, ka go dirisa setshwantsho- ya dipopegopedi/ “phaposiborutelo ya dibera” matlhakorepedi mo phaposiborutelong • Tshwaya ka go baya leina la le mo ditshwant- morutabana mo lebating la shong, go akaretsa: phaposiborutelo a) Matshwao a • Tshwaya ka go baya Mophato wa R PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO barutwana mo phaposiborutelong b) Leina la Malepa Malepa (tswelela) Malepa (tswelela) Malepa (tswelela) phaposiborutelo • Itsise malepa o be o neela dikaelo • Neela malepa a a farologaneng • Neela malepa a a farologaneng • Neela malepa a a farologaneng Malepa a agiwa tsa gore di agiwa jang. ka nako ya motshameko o o ka nako ya motshameko o o ka nako ya motshameko o o jang - Bonnye: • Tlotla ka ditshwantsho tsa malepa gololesegileng ka mo gare ga gololesegileng ka mo gare ga gololesegileng ka mo gare ga (Kgweditharo 1: phaposiborutelo letsatsi lengwe le mme go tlhokometswe thata phaposiborutelo letsatsi lengwe le phaposiborutelo letsatsi lengwe le ditiro di le 6) lengwe. dintlha tse di jaaka: mmala, batho/ lengwe. lengwe. (Kgweditharo 2: diphologolo, dilo, maemo a batho/ • Barutwana ba tshwanetse go kgona • Barutwana ba tshwanetse go kgona • Barutwana ba tshwanetse go kgona ditiro di le 12) diphologolo le dilo. go feleletsa bonnye malepa a go feleletsa bonnye malepa a go feleletsa bonnye malepa a (Kgweditharo 3: • Barutwana ba tshwanetse go kgona dikarolo di le 12 kwa bokhutlong jwa dikarolo di le 18 kwa bokhutlong jwa dikarolo di le 24 kwa bokhutlong jwa ditiro di le 18) go feleletsa bonnye malepa a kgweditharo 2. kgweditharo 3 kgweditharo 4. (Kgweditharo 4: ditiro di le 24) dikarolo di le 6 kwa bokhutlong jwa • Dira le go feleletsa malepa a dikarolo • Dira le go feleletsa malepa a dikarolo kgweditharo 1. di le 4 tsa gagwe. di le 5 tsa gagwe.
DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 3.3 • Itsise temogo ya popego e e • Poeletso ya temogo ya popego e • Poeletso ya temogo ya popego e • Poeletso ya temogo ya popego e fitlhegileng e fitlhegileng ka ditirwana tsa go e fitlhegileng ka ditirwana tsa go e fitlhegileng ka ditirwana tsa go Dipopego aroganya, bapisa le tsa nyalanyo le aroganya, bapisa le tsa nyalanyo le aroganya, bapisa le tsa nyalanyo le CAPS tsa tekano- • (tlhaola/supa dilo- “ke dirisa matlho a go phepafatsa tsamaiso ya gale. go phepafatsa tsamaiso ya gale. go phepafatsa tsamaiso ya gale. tlhakorepedi me go nna setlhodi”) (2-D) • Itsise sediko • Poeletso ya khutlotharo • Poeletsoya khutlonne • Poeletso ya sediko, khutlotharo, khutlonne le khutlonnetsepa Temogo ya • Itsise khutlotharo popego e e • Poloko ya popego (dira tlhomamo ya • Poloko ya popego (dira tlhomamo ya • Poloko ya popego (dira tlhomamo ya • Itsise khutlonne khutlotharo) popego e a ithutileng yona go fitlhela fitlhegileng popego e a ithutileng yona go fitlhela jaanong) jaanong) Dipopego tsa JEOMETERI/ Jeometeri a) Sediko b) Khutlotharo c) Khutlonne d) Khutlonnetsepa e) Poloko ya dipopego 3. • Tlhaola /bontsha dikarolo tsa mmele • Go kgabaganya molagare – ditiro • Kgabaganya molagare – ditirwana • Gatelela temogo ya gore mmele (ka go di bala) tse di diragadiwang tsa patitšhoko wa motho o na le matlhakore a le Tekano mabedi, sekao, go na le letlhakore • Tlhogo, matlho, nko, molomo, (Lemoga mola wa la moja le la molema” seledu, molala/thamo, magetla, tekano mo go ena letsogo, seatla, menwana, sehuba, • Dirisa kgabaganyo ya molagare ka le mo tikologong leoto, lengwele, leoto, menwana ya nako ya serutwa sa Dikgono tsa ya gagwe) kgonope Botshelo (kgodiso ya mmele) • Mmele wa motho o na le matlhakore a le mabedi • Gatelela temogo ya gore mmele wa motho o na le matlhakore a le mabedi, sekao, go na le letlhakore la moja le la molema” Go kgabaganya molagare o • Dirisa kgabaganyo ya molagare ka • Dirisa kgabaganyo ya molagare ka tsenyeleditse go bala nako ya serutwa sa Dikgono tsa nako ya serutwa sa Dikgono tsa Botshelo (kgodiso ya mmele) Botshelo (kgodiso ya mmele) • Tse di fa godimo di ka dirwa ka nako ya kgodiso ya mmele • Dirisa diraeme le dipina ka nako ya 53 Botaki jwa Boitlhamedi • Dirisa diraeme le dipina ka nako ya Botaki jwa Boitlhamedi DIPALO TSA MOPHATO R
THADISO YA MOPHATO R 4. TEKANYO 54 DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 4.1 • Itsise dikgopolo ka bobedi “motshegare le bosigo” le “lesedi/ Nako: lefifi” Tlhalosa nako ya • Mo mosong, thapama, bosigo- letsatsi o lebile: go ithuta ka tshoganyetso mo tsamaong ya lenaneo la letsatsi le letsatsi le tšhate ya maemo a bosa) Motshegare kgotsa bosigo • Itsise lenaneo la letsatsi le • Lenaneo la letsatsi le letsatsi • Lenaneo la letsatsi le letsatsi • Lenaneo la letsatsi le letsatsi letsatsi (tsweletso) (tsweletso) (tsweletso) DIPALO TSA MOPHATO R Rulaganya ditiragalo tse di -- Barutwana ba itemogela tatelano -- Boeletsa thulaganyo ya ditiragalo -- Boeletsa thulaganyo ya ditiragalo -- Boeletsa thulaganyo ya ditiragalo ipoeletsang mo ya ditiragalo mo tsamaong ya tsa letsatsi ka go lebelela lenaneo tsa letsatsi ka go lebelela lenaneo tsa letsatsi ka go lebelela lenaneo matshelong a letsatsi la letsatsi la letsatsi la letsatsi bona a letsatsi le letsatsi -- Ditshwatsho di bontshiwa go tswa kwa molemeng go ya kwa mojeng a) Lenaneo la go godisa dikaelo tsa go buisa letsatsi le letsatsi -- Moeteledipele wa letsatsi o tsamaisa motsu fa ditirwana tsa letsatsi di tsweletse b) Tšhate ya • Itsise tšhate ya maemo a bosa • Tšhate ya maemo a bosa (letsatsi • Tšhate ya maemo a bosa (letsatsi • Tšhate ya maemo a bosa (letsatsi maemo a bosa (ya letsatsi le letsatsi) le letsatsi) le letsatsi) le letsatsi) -- Morutabana o kaetsa barutwana -- Morutabana o kaetsa barutwana -- Morutabana o kaetsa barutwana -- Morutabana o kaetsa barutwana go tlhomamisa leina la letsatsi, go tlhomamisa leina la letsatsi, go tlhomamisa leina la letsatsi, go tlhomamisa leina la letsatsi, letlha le kgwedi ka go opela letlha le kgwedi ka ditsekedima/ letlha le kgwedi ka ditsekedima/ letlha le kgwedi ka ditsekedima/ dipina le diraeme, le go dikarata tsa dipontsho le go dikarata tsa dipontsho le go dikarata tsa dipontsho le go PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO bontsha matshwao a beke mo bontsha matshwao a a emelang bontsha matshwao a a emelang bontsha matshwao a a emelang alemanakeng a a emelang beke beke mo alemanakeng beke mo alemanakeng beke mo alemanakeng -- Godisa temogo ya kgopolo ya nako. -- Supa matsatsi a matsalo, a maeto, a a kgethegileng, a boikhutso mo bekeng. -- Rulaganya dikgwedi tsa ngwaga ka go opela pina
DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 c) Matsatsi a beke • Matsatsi a beke • Matsatsi a beke (Tsweletso) • Matsatsi a beke (Tsweletso) • Matsatsi a beke (Tsweletso) CAPS -- Morutabana o ruta barutwana -- Morutabana o ruta barutwana pina kgotsa raeme ka ga matsatsi pina kgotsa raeme ka ga matsatsi a beke. Pina e boeletswe letsatsi a beke. Pina e boeletswe letsatsi le letsatsi fa go buisanwa ka le letsatsi fa go buisanwa ka tšhate ya maemo a bosa. tšhate ya maemo a bosa. -- Rulaganya matsatsi a beke o dirisa pina d) Tšhate ya • Tšhate ya ditlha tsa ngwaga • Tšhate ya ditlha tsa ngwaga • Tšhate ya ditlha tsa ngwaga • Tšhate ya ditlha tsa ngwaga ditlha -- Itsise karata e e bontshang ditlha -- Motsu o o bontshang setlha -- Motsu o o bontshang setlha -- Motsu o o bontshang setlha tsa ngwaga di le nne: sa jaanong o a tsamaisiwa go sa jaanong o a tsamaisiwa go sa jaanong o a tsamaisiwa go o Selemo bontsha go fetoga ga ditlha. bontsha go fetoga ga ditlha. bontsha go fetoga ga ditlha. o Letlhabula -- Letsatsi la ntlha morago ga -- Letsatsi la ntlha morago ga -- Letsatsi la ntlha morago ga matsatsi a boikhutso, morutabana matsatsi a boikhutso, morutabana matsatsi a boikhutso, morutabana o Mariga o tshwanetse go botsa barutwana o tshwanetse go botsa barutwana o tshwanetse go botsa barutwana o Dikgakologo se ba neng ba se dira ka matsatsi se ba neng ba se dira ka matsatsi se ba neng ba se dira ka matsatsi a boikhutso. a boikhutso. a boikhutso. -- Godisa temogo ka ga se morutwana a se dirang go tloga ka nako e a tsogang ka yona go fitlhela a ya sekolong. -- Godisa temogo ka ga se se diragalang fa gare ga nako ya dijo tsa bosigo le nako ya go robala. • Itsise matsatsi a botsalo • Morutwana a tswelele ka go itsise • Morutwana a tswelele ka go itsise • Morutwana a tswelele ka go itsise Itsise tšhate ya letsatsi la matsalo nako nngwe le letsatsi la matsalo nako nngwe le letsatsi la matsalo nako nngwe le matsatsi a botsalo • Barutwana ba tshwanetse go itse nngwe fa e le letsatsi la matsalo la nngwe fa e le letsatsi la matsalo la nngwe fa e le letsatsi la matsalo la dingwaga tsa bona morutwana mongwe. morutwana mongwe. morutwana mongwe. • Godisa temogo ya go buisa dikaelo • Tsweletso • Tsweletso • Tsweletso • Barutwana ba tshwanetse go itse matlha a matsalo a bona (letsatsi le kgwedi) 55 DIPALO TSA MOPHATO R
DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 4.2 56 Boleele Boleele Boleele Boleele Boleele Bapisa/ • Telele le khutshwane, telele ka • Telele thata le khutshwane thata, • Fopholetsa boleele jwa didiriswa tse • Lekanyetsa bogodimo jwa tshwantshanya seemo, telelenya ka seemo le telele telelenyana le khutswanenyana di farologaneng barutwana ka go dirisa theipi ya le go rulaganya thata ka seemo (pono) go lekanyetsa (dirisa matsogo • (utolola boleele) • Fopholetsa le go lekanyetsa boleele didiriswa o mo boemong jwa theipi ya go • Itsise barutwana ka kgopolo ya jwa dilo tse di farologaneng ba dirisa tlotlofoko • Boeletsa kgopolo ka ga boleele lekanyetsa) boleele dirisa dinao/dikgato, diatla, mogala, e e maleba go • Barutwana ba lemoga gore a ba thupana jj. tlhalosa boleele • Tšhate ya bogodimo e e nang le godile fa go bapisiwa le kgweditharo diatla /dikgato • Itsise tšhate ya e e fetileng bogodimo (Barutwana ba ka bapisa bogodimo DIPALO TSA MOPHATO R -- Go jwa bona le sengwe mo phaposing, lekanyetsa sekao, khaboto) ka daitla (ka pono le ka tshoganyetso) -- Go lekanyetsa ka go dirisa dikgato (ka pono le ka tshoganyetso) -- Lekanyetsa ka go dirisa theipi (ka pono le ka tshoganyetso) PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Telele, khutshwane, -- telelenyana, khutshwan- yana, -- moleele ka, moleelen- yana/ moleele thata (fopholetsa ka tebo)
DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 4.3 Boima CAPS Boima • Itsise kgopolo ka ga boima ka go Bapisa/ bapisa boima jwa didiriswa tse di tshwantsha le farologaneng , sekao go rulaganya didiriswa tse -- Bofefo/boima di angwang o -- Bofefonyana/boimanyana dirisa tlotlofoko e e maleba go • Boeletsa thuto ya boima (bofefo tlhalosa tse di thata/boima thata latelang: a) Bofefo, boima c) Bofefonyana, boimanyana d) Morutabana o tswelela a dira se, ka nako ya go tshameka ka metsi le mmu 4.4 Mothamo/Boteng Mothamo/boteng • Itsise kgopolo ka ga mothamo/ Bapisa/ boteng ka go bapisa/tshwantsha tshwantsha le selekanyo sa ditshedi tse, sekao. go rulaganya didiriswa tse di -- “e tletse/ e lolea” kgonngwang o -- “ e ntsi go, e nnye go” dirisa tlotlofoko e e maleba go -- Boeletsa thuto ka ga mothamo/ tlhalosa tse di boteng latelang: • Morutabana o tswelela go ruta se, a) Lolea, e tletse ka nako ya go tshameka ka metsi b) Selekanyo le mmu sentsi, selekanyo sennye c) E nnye go, e ntsi go d) Morutabana o tswelela a dira se, ka nako ya 57 motshameko wa metsi le mmu DIPALO TSA MOPHATO R
THADISO YA MOPHATO R 5. GO DIRA KA TSHEDIMOSETSO YA DIPALO 58 DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 5.1 • Itsise kgopolo ka ga tshedimosetso • Kgobokanya didiriswa (dithupana • Botsa potso:” A maina a a nang le • Dirisa tšhate ya matsalo go ya dipalo ka go kgobokanya tsa boleele jo bo farologaneng) ditlhaka tse thataro a tlwaelegile tlhotlhomisa gore ke barutwana Kgobokanya le tshedimosetso, gore palo ya thata?” bafe ba matsatsi a bona a matsalo go rulaganya basimane le basetsana mo a leng mo kgweding e e rileng didiriswa phaposing ke bokae. • Kgobokanya tshedimosetso go • Kgobokanya tshedimosetso go tswa araba potso e o dirisa dikarata tse mo barutwaneng go tlhotlhomisa Kgobokanya di kwadilweng maina a barutwana mmala wa tege ya go tshameka o tshedimosetso o tla dirisiwang beke e e latelang, sekao, serolwana, botala jwa O kgobokanya DIPALO TSA MOPHATO R legodimo, botala didiriswa tse di kgonngwang tse Kgobokanya tshedimosetso (ke di tshwanang mofuta ofe wa sepalamo o barutwana (a le mongwe ba o dirisang go tla sekolong.) le/ kgotsa • Rulaganya tshedimosetso go ya ka jaaka leloko la matsatsi a botsalo a a lebaneng le setlhopha) sekao. kgwedi e morutwana a tsetsweng matlhare a le ka yona some, dipopego di le some • Morutwana mongwe le mongwe o tlhopha boloko e le nngwe e e Rulaganya emelang mmala o a itlhophetseng tshedimosetso ona wa tege e e tshamekang mo Rulaganya bekeng. didiriswa tse di • Rulaganya tshedimosetso ka go • Rulaganya dikarata tsa maina go ya • Rulaganya didiriswa tse di • Rulaganya tshedimosetso e e kgonngwang go letlelela barutwana go ema mo ka ditlhaka tse di simololang maina kgobokantsweng (matlhaka a kgobokantsweng (barutwana ba ya ka ponagalo moleng wa basetsana le basimane a barutwana. bogolo jo bo farologaneng) ba tsamayang ka dinao, ba ba PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO e le nngwe, tsamayang ka koloi ya batsadi, sekao bogolo jwa thekisi kgotsa bese) matlhare
DITENG KGWEDITHARO 1 KGWEDITHARO 2 KGWEDITHARO 3 KGWEDITHARO 4 5.2 • Tshwantsha kerafo e e nang le • Thala/Tshwantsha kerafo ya • Thala/Tshwantsha kerafo ka • Thala/tshwantsha kerafo e e tshedimosetso o dirisa diboloko didiriswa tse di kgobokantsweng go kgomaretsa karataina ya bontshang matsatsi a botsalo a CAPS Emela kgotsa dipopego (matlhaka a bogolo jo bo morutwana mongwe le mongwe mo barutwana mo kgweding nngwe le didiriswa tse di farologaneng) tlase ga kholomo e e maleba nngwe. kgobokantsweng • Dirisa didiriswa tsa nnete go dira (Thala/ kerafo jaaka diboloko, dikhubiki Tshwantsha tse di tlhatlhagantsweng, diboloko dikerafo tse tsa Duplo/Lego tse di emelelang di bontshang mebala ya tege e o ipaakanyetsang tshedimosetso) go e dira sekao, serolwana, botala jwa legodimo le mmala o o botala jwa tlhaga. Thala setshwantsho • Thala kerafo ya ditshwantsho e jaaka rekoto ya e bontshang barutwana ba ba didiriswa tse di tsamayang, ba ba tlang ka thekesi, kgobokantsweng ba ba tlang le batsadi le ba ba tsamayang ka bese. 5.3 • Buisa o be o ranole tshedimosetso • Buisa le go ranola kerafo ka go • Buisa le go ranola tshedimoseto • Buisa le go ranola kerafo o dirisa ka go dirisa tege ya go tshameka dirisa dipotso ka go bala dikarata tsa dipalo mo dipotso go tlhotlhomisa kgwedi e e Buisana le go emela dipalo ya basimane le kholomong nngwe le nngwe le go nang le matsatsi a matsalo a mantsi go bega ka basetsana mo phaposing. tsaya ditshwetso. dilo tse di • Go ya ka tlhopho ya barutwana, kgobokantsweng mmala wa tege ya go tshameka wa tse di beke e ka nna, sekao, serolwana rulagantsweng • Buisa le go ranola dikerafo (ke Buisa le go ranola ba bakae ba ba tsamayang, ba ba dikerafo tlang ka thekesi, bese jalo jalo. Araba dipotso tse di theetsweng mo ditshwantshong tsa bona kgotsa mo didirisweng tse ba di kgobokantseng (sekao, o thadile matlhare a makae a matona? Ke afe a mantsi, a ke a matona kgotsa a mannye?) 59 DIPALO TSA MOPHATO R
3.5 Tlhaloso ya dintlha tsa diteng ka dikaelo tsa go ruta DIPALO TSA MOPHATO R KGWEDI-THARO 1 60 Beke 1 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana ya e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlagenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 4.1 Itsise lenaneo la letsatsi le letsatsi Lenaneo la letsatsi le letsatsi le tshwantshitswe Letsatsi le letsatsi, fa o mo setshwantshong ba itsesitse Nako • Godisa tatelano ya ditiragalo mo letsatsing le nosi -- Ditshwantsho di a bontshiwa go tswa mo molemeng go ya kwa mojeng DIPALO TSA MOPHATO R -- Moeteledipele wa letsatsi o šutisa motswi go tswa mo molemeng go ya kwa mojeng fa ditirwana tsa letsatsi di ntse di tsweletse -- Barutwana ba itemogela tatelano ya ditiragalo mo letsatsing LENANEO LE LE TSHITSHINTSWENG Tirwana tsa phaposi tse di kaelwang Rejisitara, matsalo’, ke morutabana (rulagantswe mo Tlwaelo ya Nako ya go Tirwana tsa phaposi tse di kaelwang ke maemo a bosa, pholising),botsweretshi jwa pono le Go phutha go ya kwa fitlha morutabana (rulagantswe mo pholising) dikgang motshameko o o golosegileng mo ntlwaneng phaposing PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Tirwana tsa phaposi Nako ya tse di kaelwang motshameko o o Tlwaelo ya go ya ke morutabana Nako ya go lapologa Nako ya go ya gae gololosegileng kwa kwa ntlwaneng (rulagantswe mo ikhutsa ntle le go phutha pholising) le kgang khutswe
Beke 1 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana ya e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlagenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng Dintlha: • Go rutiwa ga serutwa go tlhotlhomisiwa ke nako e e abilweng mo lenaneong la letsatsi le letsatsi. • Lenaneo la letsatsi le letsatsi le a fetolwa fetolwa, sekao go ya kwa ntlwaneng ya boithomelo go ka fetolwa mo nakong e e abilweng, go ikaegile ka maemo a kwa sekolong • Bontsha dikarata tsekedimo tsa ditiro tsa tlwaelo fela fa o setse o di itsesitse. • Dintlha tsa tlhaloso ga di a kwalwa mo kolomong ka malatsi go ya ka tatelano mme fela di kwadilwe go ya ka diteng tsa serutwa. Ka ga moo, o ka itseela tshwetso gore o tlhoka go dira tirwana ka letsastsi lefe • Mo dibekeng tse dingwe go na le ditirwana tse di fetang tse tlhano. Se, se ne se netefatsa gore go na le ditirwana tse di lekaneng tse o ka tlhophang mo go tsona, ga go reye gore o tshwanetse o dire ditirwana tsotlhe. 1.4 • Itsise nako ya go ya ntlwaneng boithomelo ka tlwaelo Morago ga o sena go itsise tlwaelo Tlhalosa, bapisa, -- Godisa temogo ya tatelano/ thulaganyo ya go ya ntlwaneng ya boithomelo sekao (dirisa Sesepa, lesela la go tlhapa, ntlwana ya go ya kwa le rulaganya dipalo ntlwana pele, o tswe o tlhape diatla, tswala tepe o tswe o iphimole diatla jalo jalo. boithomelo, metsi a a elelang. ntlwaneng, ditirwana -- Godisa temogo ka ga palokemotatelano sekao Ntobeko ke wa ntlha, Tlotlo ke wa e, e ka dirwa letsatsi bobedi jalo jalo. le letsatsi. 61 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 1 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana ya e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 62 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlagenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.2 • Itsise karata tsekedimo ya go phutha Baakanya tšhata Morago ga go itsise tlwaelo ya go Didiriswa tsa -- Tlhoma ditlhopha tse di dirang tse dinnye. Tlhatswa phutha, tirwana e, e tekanotlha- ditshelo tsa -- Tsweledisa thulaganyo le go tlhaola didiriswa. ka dirwa letsatsi le koretharo 3-D pente le letsatsi Aroganya palo ya barutwana mo phaposing ya gago ka mafelo a a robedi tsa go phutha. diborashe Setlhopha sengwe le sengwe se tshwanetse go tsaya maikarabelo a go phutha mafelo ka go fapafapaana mo bekeng. Phutha sekhutlwana sa DIPALO TSA MOPHATO R dibuka Phutha diboloko Fiela mo fatshe Phutha sekhutlwana sa ntlo Phutha diphaesele Phutha ditafole tsa botsweretshi PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Phimola ditafole
Beke 1 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana ya e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlagenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Itsise karata tsekedimo ya mothusi le go dira thulaganyo go supetsa gore barutwana ba Tšhata thuso Fa karata tsekedimo fiwa jang dilapodisi ya mothusi e Bala didiriswa Karata tsekedimo ya mothusi e dirisediwa go tlhopha mothusi wa letsatsi, yo o tla Karata tsekedimo ya mothusi itsesitswe, dilapodisi thusang kwa tafoleng ka nako ya dilapodisi di newa barutwana letsatsi le letsatsi -- Dirisa tšhate ya mothusi go tlhaola mothusi wa letsatsi o tlhokometse lenaneo la paka ya nako ya dilapolosi -- Didiko tse tlhano mo karateng ya mothusi di emetse ditlhopha tse tlhano tse o kgaogantseng barutwana ka tsone sekao setlhopha se se khibidu, setlhopha se se botala jwa loapi, setlhopha se se serolwana, setlhopha mmala o tala le setlhopha sa mmala wa lamune. O ka dirisa maungo a a farologaneng, diphologolo, dipalangwa jj -- Letshwao la morutwana mongwe le mongwe le bewa mo teng ga sediko sa setlhopha se a leng mo go sona -- Go dikolosa motsu yo o kgomaretswang fa gare ga sediko sengwe le sengwe go tlhopa moeledipele wa setlhopha. Moeteledipele wa setlhopha o potologa letsatsi le letsatsi go netefatsa gore morutwana mongwe le mongwe o bona tshono ya go nna moeteledipele -- Moeteledipele wa setlhopha o bala dipalo ya barutwana le dijana go ya ka palo ya barutwana ba ba leng teng mo setlhopheng sa gagwe ka letsatsi leo (nyalano ya nngwe-ka-nngwe) 3.3 Letlelela morutwana yo mongwe le yo mongwe go tlhopha karata tsekedimo ya Dikarata tsekedimo ka matshwao a JaakLetlelela letšhwao la gagwe barutwana. barutwana go Dipopego tsa -- Baakanya boloko ya go supetsa ya botsweretshi jwa botlhamedi ya letshwao la ngwana : fitlha letsatsi la tekanotlha- Dira karata tsekedimo ya setshwano go mongwe le mongwe (setshwantsho) ntlha. korepedi 2-D tloga go letswao la setshwantsho. -- Kgomaretsa letshwao mo khabotong ya morutwana yo mongwe le yo mongwe Dilokara, mabokoso kgotsa kgotsa -- Letlelela morutwana go tlhopha khaboto ya gagwe e e nyalanang le letshwao la gagwe dikgwakge mo leboteng di tshwailwe ka matshwao . -- Kopelela leina la morutwana ka sepele mo diaparong tsa gagwe. Mophato wa R letshwao -- Barutwana ba tlhopha letshwao la gagwe le la tsala, ka go tshameka motshameko o ba rotloetsa barutwana go tlhopha dikarata tsekedimo tsa matshwao a a farologaneng Setshwantsho sa leina mo mojakong la sekao barutwana ba dula mo sedikong le morutabana ba supetsa matshwao le go phaposi botsa barutwana go tlhopha matshwao a bone. Kwala leina morutabana le sefane -- Ditshwantsho tse dinnye tsa barutwana di ka nna tsa dirisiwa jaaka dikarata tsekedimo tsa matshwao, fa le teng 63 • Tsweletsa kgopolo ya gore barutwana ba nne mo setlhopheng se se tonna se le sengwe ka go itsise leina la phaposi sekao dirisa setshwantsho “sa bera” Barutwana ba tshwanetse ba itse leina la morutabana wa bone DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 1 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana ya e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 64 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlagenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng Dintlha: • Supetsa fela letshwao la morutwana/ setshwantsho sa kgwedi tse tharo tsa ntlha tsa ngwaga • Supetsa letshwao la morutwana/setshwantsho le leina la morutwana mo kgweding tse tharo tse di latelang • Supetsa fela leina la morutwana mo setshwaong mo dikgweding tse thataro tsa bofelo tsa ngwaga • Baya mo kgorong ngwaga otlhe DIPALO TSA MOPHATO R • Tshwaya ka leina la morutabana • Tshwaya ka go kwala mophato R Beke 2 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana ya e le nngwe ya phapose e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- ditirwana tsa dipalo mo bekeng) Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Go bala letsatsi le letsatsi Dipalo ya dipina le diraeme Letsatsi le letsatsi Bala didiriswa • Go bala kwa godimo o boeletsa/ o bala o tlola tlola go tloga ka 1-5 • Opela dipina tsa dipalo le diraeme Le fa barutwana ba Mophato wa R ba sena kitso ka dipalo, ba tshwanetse go rotloediwa go opela dipina tsa dipalo le diraeme le go ballela kwa godimo ba boeletsa letsatsi le letsatsi PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 2 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana ya e le nngwe ya phapose e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 Itsise kgopolo ka ga botonna le bonnye Letsatsi 1 Tlhalosa, bapisa, Metshameko ya go dirisa mmele rulaganya dipalo -- Barutwana ba itemogela kgopolo ka ga nnye le tonna ka go ikgona, ba itira bannye ka fa go kgonagalang ka teng, ba bo b a ikotlolola ka fa go kgonagalang ka teng -- Letlelela barutwana go bapisa diatla a bone le diatla tsa ditsala tsa bone, go bona gore Barutwana ke diatla tsa bomang di leng di tonna kgotsa a le dinnye. -- Bapisa seatla sa morutabana go bapa le seatla sa morutwana. -- Bapisa letsogo la morutabana go bapa le la morutwana. Didiriswa tsa tekatekanyotlhakoretharo (3-D) o dirisa dikgonngwa -- Bopa dibolo tse ditonna le tse dinnye ka seloko ya go tshameka seloko sa go tshameka -- Batla dibolo tse ditonna le didiriswa tse dinnye mo phaposing. Tshwaya didiriswa tse di tonna ka dikgomaretsi tse di khibidu, tse dinnye ka serolwana. Motlotlo ka ga bogolo Didiriswa tse di tonna le tse dinnye jwa didiriswa tse di faologaneng. -- Tlhaola didiriswa tse di tonna le tse dinnye go ya ka bogolo Didiriswa tse di kgonngwang o dirisa dipopego tekatekanyotlhakore pedi (2-D) kgotsa ditshwantsho Dirisa kgopolo ya botonna le bonnye ka nako ya ditirwana tsa botsweretshi ka -- O lebelela ditshwantsho tse ditonna le didiriswa tse dinnye le go di segolola -- Letlelela barutwana go gatisa diatla tsa bone le go di segolola. Baya letsogo le lengwe mo godimo ga le lengwe. Lebelela gore ke letsogo la ga mang le leng le tonna le leng Makasine, kuranta, phasalatso, sekere le nnye -- Kgaoganya pampiri gabedi Pampiri ya A3, kerayone -- Kgomaretsa ditshwantsho tsotlhe tse dinnye mo letlhakoreng le lengwe la pampiri le tse dinnye mo letlhakoreng le lengwe. 65 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 2 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana ya e le nngwe ya phapose e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 66 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.1 Maemo a didiriswa tse pedi kgotsa tse dintsi di bapisitswe le morutwana- mo teng Dihupu Letsatsi 1 kgotsa kwa ntle Maemo, kitsiso le dipono Metshameko ya go dirisa mmele. -- Naya morutwana mongwe le mongwe “hula-hupu” (Morutabana o supetsa barutwana ka go dira le bone ka Motlotlo wa mafoko: kwa ntle le mo teng). Ba tlolela mo teng le kwa ntle ga hupu a letela ditaelo tsa morutabana DIPALO TSA MOPHATO R -- Ema ka leoto le le nosi mo teng ga hula-hupu, leoto le lengwe le le kwa ntle ga hula- hupu. -- Tsaya lebokoso le go letlelela barutwana go tlolela mo teng le kwa ntle le go letlelela barutwana go buisana fa morutwana a le mo teng/kwa ntle -- Tlolela kwa ntle le mo teng ga taere/leotwana jaaka tirwana ya karolo ya kgodiso ya mmele. -- Tlolela mo teng le kwa ntle ga hula-hupu o tswetse matlho Didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Letlelela barutwana -- Baya mpopisi mo teng le go e ntshetsa kwa ntle ga bolao jwa masea -- Latlhela bolo/ kgetsana ya dinawa mo teng ga hula-hupu/leotwana -- Dirisa mmu wa seloko o goloke,o papathe go bopa sentlhaga sa nonyane , o goloke gape go dira bolo e nnye (ekete mae)a tsenye mo sentlhageng o boe o a ntshe o latele ditaelo tsa morutwana. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Didiriswa o dirise dikgonngwa tsa dipopego tekanotlhakorepedi kgotsa ditshwantsho Letlelela barutwana -- Lebelela setshwantsho le go bona gore a ba kgona go bona didiriswa tse di supetsang kgopolo ya mo teng le kwa ntle -- Barutwana ba itshwantshe ba le mo teng le kwa ntle ga hula-hupu/ bata jalo jalo
Beke 2 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana ya e le nngwe ya phapose e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.2 Tlhama didiriswa tsa godirisa/dimateriale tsa dikgonngwa Diboloko di tshwanetse go bewa mo Letsatsi 1 Disiriswa tsa rakeng, go ya ka mokgwa o o neetsweng Tlhotlhomisa dikgonego tse dintsi tsa go aga diboloko ka nako ya go tshamekela ka tekanotlhakoretharo wa diboloko tse di farologaneng, kwa fa gare 3-D morago ga raka • Karolo ya morutabana ke go gokaganya motshameko -- Tlhotlhomisa dikgonego tsa go aga diboloko ka go kaela barutwana go aga serapalelo Didiriswa tse dinnye jaaka ditshamekisi (rapaletseng), tsepameng (ditorio), tse kwa godimo le dikago tse di kwa tlase tsa dikoloi, diphologolo tsa kwa polasing, -- Tlhaola le go rulaganya diboloko tse di farologaneng ka go bapisa dipopego matshwao a tsela jalo jalo di tshwanetse go nna teng -- Tlhaola le go rulaganya diboloko tse di farologaneng ka go bapisa go ya ka bogolo jo bo tshwanang -- Tlhaola diboloko go ya ka tse di tonna le tse dinnye -- Morutwana mongwe le mongwe o newa boloko e e dipopegoseraro le go di rulaganya di le dintsi ka ditsela tse di kgonagalang sekao di beye mo moleng, di tlhatlhaganye ka ditsela tse di farologaneng. Barutwana ba ka bapisa le go kopolola diboloko tsa ba bangwe, go ba lemosa thata ka ga maemo. -- Tsweletsa go phuthiwa ga diboloko go ya ka mokgwa o o neetsweng, kwa morago ga raka ba bapisa go ya ka mokgwa o o tshwanang 67 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 2 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana ya e le nngwe ya phapose e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 68 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 2.1 Tlhaola didiriswa go ya ka mmala wa poraemari, botala jwa loapi , khibidu le Didiriswa tse di farologaneng tsa Letsatsi1 serolwane tekatekanyo tharo le dipopego tsa Didiriswa tsa tekatekanyo tlhakorepedi/ditshwantsho tekanotlhakoretharo Supetsa mmala o le mongwe ka nako. O seka wa golagana mmala o le mongwe le popego mo phaposing sekao dikhurumelo tsa 3-D. e le nngwe. Kgaoganya barutwana ka ditlhopha tse 5. dibotlolo, diboloko tsa lego, dipopego tsa Naya setlhopha se le sengwe mefuta e e farologaneng ya didiriswa tsa tekatekanyo mmala tsa logi jalo jalo tlhakoretharo (3-D) le dipopego tekanotlhakorepedi (2-D) tsa mebala. Dikarata tsekedimo tsa mmala o botala DIPALO TSA MOPHATO R -- Morutabana o itsise mmala mongwe le mongwe ka go tshwarela kwa godimo karata jwa loapi, khibidu ke serolwana tsekedimo yam mala yo a batlang barutwana ba o itse. Sekao botala jwa loapi,boeletsa mmala mongwe le mongwe. Dipopego tse di farologaneng tsa -- Letlelela barutwana go tlhaola didiriswa tsa tekatekanyotlhakoretharo (3-D) le dipopego dipopego tsa tekanotlhakorepedi (2-D) le tekatekanyotlhakor pedi (2-D) go ya ka dikarata tsekedimo tse di bontshiwang tse di didiriswa tsa tekatekanyotlhakore tharo farologaneng. (3-D) Metshameko ya go dirisa mmele -- Tlhokomela didiko tse di segolotsweng go tswa mo khatebotong tsa mebala mo Didiko tse di Khibidu, serolwana le sefubeng sa morutwana mongwe le mongwe botala jwa loapi di segolotswe go tswa -- Letlelela barutwana go rulaganya ka bobone mebala e e farologaneng go ya ka mebala mo khatebotong e e bakaantsweng ke morutabana Didiriswa tse di kgonngwang tsa tekano tlhakoretharo (3-D) -- Morutabana o bitsa barutwana ba le batlhano go tla kwa pele, o naya morutwana mongwe le mongwe sediriswa sa tekatekanyotlhakoretharo (3-D) go se tshwara. Didiriswa tse di farologaneng tsa tekatekanyotlhakoretharo (3-D) tse di -- Barutwana ba bangwe ba dula mo ditlhopheng tsa bone ka setlhopha sa didiriswa tsa kgobokantsweng pele ga nako e beilwe PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO tekatekanyotlhakoretharo (3-D), ba di baya fa gare ga ditafole mo magareng ga setlhopha sengwe le -- Morutwana wa ntlha fa pele o tshwara sediriswa sa gagwe sa tekatekanyotlhakore sengwe. tharo (3-D) Sekao boloko e e botala jwa loapi kgotsa sediko se se serolwana sa Logi kgotsa diphasele jalo jalo Resepe ya pente ya menwana -- Barutwana mo tafoleng ba tlhaola didiriswa tse di farologaneng tsa tekatekanyo tharo 3.3 (3-D) go ya ka se morutwana a se tshwereng. Kopi e le nngwe 1 ya bupi Dipopego tsa Dikgonngwa tse di halofo o dirisa dipopego tsa tekano tlhakorepedi (2-D) kopi e le nngwe 1 ya sukiri tekanotlhakoretharo 3-D -- Morutabana o baakanya pente ya menwana pele ga nako Marothodi a mararo 3 a a semmala a dijo/ pente e e lerole -- Barutwana ba bapisa dipopego mo penteng ba dirisa menwana dikopi tse tlhano tsa metsi a a bedileng -- Gatisa dipopego tsa tekatekanyotlhakkorepedi (2-D) o e tshase mmala (fuduwa ka iketlo)
Beke 2 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana ya e le nngwe ya phapose e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 4.1 Itsise karata tsekedimo ya malatsi a botsalo Nako -- Akanyetsa (mokgabiso) karata tsekedimo ya malatsi a botsalo e e mebalabala sekao terana ka materoko a le 12 (letoroko lengwe le lengwe le kwadilwe kgwedi). Dikgwedi di latelana go tsa mo molemeng go ya kwa mojeng mo materokong. Baya leina le letshwao la morutwana mongwe le mongwe mo kgweding e e neetsweng. -- Godisa temoso ya kgopolo ya nako sekao opela dikgwedi tsa ngwaga ka go opela maina a dikgwedi o ntse o supa maina a dikgwedi. -- Godisa temoso ka ga buisa o dirisa dikaelo sekao supetsa setshwao sa kgwedi nngwe le nngwe, mo moleng o le mongwe go tswa mo molemeng go ya kwa mojeng -- Letlelela barutwana ba supe letshwao/setshwantsho sa gagwe le go ithuta ka tlhogo gore matsalo a gagwe ke kgwedi efe -- Ba rotloetse b go itse dingwaga tsa bone -- Boeletsa tirwana e ka tsweletso Karata tsekedimo ya malatsi a botsalo e nne le dikgwedi tse somepedi di bontshitswe go tswa mo molemeng go ya kwa mojeng Korone kgotsa setshwantsho sa kuku ya matsalo se supetsa malatsi a matsalo. Malatsi a matsalo a a tlang ga a na korone kgotsa kuku ya matsalo. Pina: tlhama pina ya gago “Ferikgong, Tlhakole, Mopitlwe Moranang, Motsheganong, Seetebosigo Phukwi, Phatwe, Lwetse,Diphalane,Ngwanatsele,Sedimonthole Ferikgong Tlhakole Ngwaga otlhe fa go na le malatsi a matsalo. Dintlha: -- Motlha wa letsatsi la matsalo la morutwana le kgethegile, nako e beelwe kwa thoko mo barutwana botlhe mo phaposing ba opelang “O gole gole ”,ba ope diatla gantsi ba supetsa dingwaga tsa matsalo tsa basimane/basetsana -- Morutwana yo mongwe le yo mongwe mo phaposing a tshwantshe setshwantsho le morutabana a kopanye ditshwantsho tsotlhe tsa ngwana yo o ketekang letsatsi la gagwe la matsalo go dira buka ya letsatsi la matsalo -- Morutabana a ka dira korone ya mosimane kgotsa mosetsana yo o ketekang letsatsi la matsalo, barutwana ba ka nna ba e kgabise ka didiriswa go dira kholaje. 69 -- Tirwana e tla boeletswang ngwaga otlhe fela fa na le letsatsi la matsalo DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 3 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 70 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlanegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Fopholetsa ke go bala didiriswa letsatsi le letsatsi ka botshepegi Dipina tsa dipalo le diraeme Letsatsi le letsatsi Bala didiriswa • Go bala o Motlotlo letsatsi le letsatsi -- O balela kwa godimo o ipoeletsa/ka moretheto go tloga ka 1-5 -- Opela pina ya dipalo le diraeme Letlelela barutwana go:simolola mophato R ba sena kgopolo palo ya dipalo, ba tshwanetse go rotloediwa go opela dipina tsa dipalo le dipina tse ba balang ba opela ba ipoeletsa DIPALO TSA MOPHATO R letsatsi le letsatsi. Supa le bala dikarolo tse di farologaneng tsa mmele Pina e opelwang o dira diragatsa/raeme Letsatsi 1 Balela kwa godimo o ipoeletsa go tloga ka 1-5 Metshameko ya go dirisa mmele (Tsenyeletsa serutwa sa dikgono tsa botshelo) -- Godisa temoso ya dipalo ya dikarolo tse di farologaneng tsa mmele ka go di bala. -- Ntshupetsa nko ya gago o bale. O na le dinko di le kae?.Ntshupetsa ditsebe tsa gago o di bale. O na le ditsebe se kae. A di oketsegile ka nngwe. A re di bale. Malea a metshameko e e emelang batho ba ba farologaneng le ditshwntsho tsa -- Ntshupetsa diatla a gago. O na le diatla a le kae? A re a bale. O bona eng gape mo mmele. diatlang a gago. Menwana! A o ka a bala? A re bale menwana mo letsogong le lengwe 1,2,3,4,5 Metshameko ya dikarata tsekedimo -- O na le matlho a le kae? Bala ditsebe le matlho a gago. Tshwara ditsebe le matlho a Barutwana gago fa o bala, simolola ka ditsebe. -- Dula o lebagane le tsala le go bala dikarolo tsa mmele wa gagwe mme fela o di tshware, o di bale. Morutabana a kaetse barutwana sekao tshwara tsebe e le nngwe ya PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO tsala ya gago, tshwara tsebe nngwe ya gagwe, di bale, 1,2. A di tshwana le tsa gago? Tswelela ka tirwana e. -- Supa dikarolo tsa mmele tse motho a nang le karolo e le nngwe mo mmeleng sekao nko e le nngwe, molomo o le mongwe, seledu se le sengwe jalo jalo Dirisa dikgonngwa tse di halofo tsa dipopego tekatekanyopedi (2-D) kgotsa ditshwatsho Letlelela barutwana go -- Lebelela mo seiponeng e le go gatisa/ go iBapisa -- Thala mebele ya bone mo kuranteng le go ikgabisa.Thala mola ka bogare Boleele jwa seipone -- Segolola ditshwantsho tsa dikarolo tse di farologaneng tsa mmele go tswa mo Pampiri ya A4, dikerayone makasineng kgotsa mo phasalatsong le go feleletsa sefatlhego Makasine, diphasalatso,pampiri kitsiso, -- Segolola sefatlhego go tswa mo makasineng le go bapisa dikarolo tsotlhe tsa mmele. sekere
Beke 3 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.4. Lemoga mola wa tekano mo go bona Barutwana Letsatsi 1 Tekano Godisa temogo gore mmele wa motho o na le matlhakore a mabedi Metshameko ya go dirisa mmele Gatelala kgopolo ka ga “letlhakore le lengwe/ le letlhakore le lengwe”. Morutabana o Motlotlo le barutwana ka ga bopele jwa mmele le bomorago jwa mmele, ga mmogo le bogodimo jwa mmele, le bokwatlase jwa mmele. Letlelela barutwana: -- Ba itebelele mo seiponeng se ba kgonang go bona mebele ya bone yotlhe -- Supa gore ke dikarolo dife tsa mmele tse di leng mo matlhakoreng a mabedi a mmele wa gago -- Ama dikarolo tsa mmele jaaka go kopiwa sekao “ama menwana ya gago ya maoto, ama maoto a gago. Barutwana ba ka dira se, ba tswetse matlho Boleele jwa seipone -- Ama nngwe ya dikarolo tsa gago tsa mmele ka karolo e nngwe ya mmele sekao “ama lengwele la gago ka nko ya gago jalo jalo (ke tirwana ya mola kgabaganyo) Morutabana a ka dira setshwano se se kopantsweng ka diphini se se dirilweng ka khateboto e e thata 3.2 Lemoga, supa le go naya maina a dibolo Didiriswa tse di kgolokwe sekao Letsatsi 1 Disiriswa tsa dinamune, diapole, dibolo, dithini tse -- Barutwana ba tshameka ka dibolo le go supetsa le go bolela dilo tse o ka di dirang ka tekanotlhakore- di lolea. (Dira dibolo ka didiriswa tse di bolo. Morutabana o etelela puisano ka go botsa dipotso. tharo 3-D latlhilweng sekao kuranta e e golokilweng -- Supa didiriswa tse tsotlhe tse di ka kgokologang sekao bontsha barutwana diboloko o jaaka bolo e tsentswe mo pentihose) ba botse gore potso “Fa o nagana a boloko e kgona go kgokologa? A re bone” Didiriswa tse di khutlo-nne sekao -- Kgokolosa didiriswa le go lebelela gore di kgokologa jang sekao dithini di kgologa mo diboloko letlhakoreng le lengwe. Resepe e e tshamekang: -- Dirisa seloko ya go tshameka go bopa bolo e e kgokologang ka nako ditirwana tsa Kopi e le 1 ya bupi boitlhamedi (ka nako ya motshameko o o gololosegileng mo teng ga phaposi) Kopi e halofo ya letswai -- Ka nako ya go tshameka, barutwana ba ka nna ba leka go pitikolola mebele ya bone ba     robetse fa fatshe kgotsa go kgokolosa mebele ya bone jaaka dibolo. Kopi e 1 ya metsi Tlhakanya Dintsho tse 2 tsa oli ya go apaya ditswaki Maronthotho a mannye a mmala tsotlhe 71 Tlhakanya dilo tse di neetsweng tsotlhe DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 3 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 72 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Lemoga, tlhaola, le go neela leina dipopego mo phaposing le ditshwantsho tsa Pina, “Fa re dikologa sekgwana sa Letsatsi 1 tekonotlhakorepedi Mulberry”. Dipopego tsa tekanotlhakorepedi • Itsise ka ga sediko 2-D Didiriswa tse o di dirisang go itsise barutwana ga ntlha ka ga sediko di tshwanetse go Motshameko, ‘hot potato, pass it on”.” tshwana ka ditsela tsotlhe (bogolo jo bo tshwanang, mmala yo o tshwanang,phopholetso e Letapole le le fisang le fetise” e tshwanang) DIPALO TSA MOPHATO R Metshameko ya go dirisa mmele Morutabana o thala sediko mo fatshe. Letlelela barutwana go tsamaya mo thadisong ya sediko fa o ntse o Motlotlo “ke tsamaya mo mothalong wa sediko…..ke a potologa” Letlelela barutwana: -- Tshwaraganyang ka diatla le dire sediko -- Kago ya sediko ka mmele ya bone. -- Tsamao mo sedikong go opelwa pina ya “Mulbery bush” -- Dula fa fatshe mo sedikong lo neeletsane sediriswa ba ntse ba opela “hot potato pass it on”. Morutwana yo o santseng a tshwere sediriswa fa pina e didimala, o tshwanetse go tsamaya a dule mo gare ga sediko. Dirisa didiriswa tse di kgonngwang tsa tekanotharo (3-D) Hula- hupu Letsatsi 1 Morutabana o supetsa morutwana hula-hupu le go ba tlhalosetsa gore popego ya hula- hupu ke ya sediko. Sediko ga sena dikhutlo. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Letlelela barutwana -- Tshwara tekanotlhakoretharo o ntse o tshwara ka sediko ka menwana. -- Batla tekanyotlhakoretharo mo phaposing tsa popego e e tshwanang le sediko Tlhaola le go Bapisa didiriswa Morutabana o neela barutwana didiriswa tse di farologaneng tsa tekanotlhakoretharo (3-D) le dipopego tekatekanyo tlhakorepedi (2-D) ka bogolo jo bo farologaneng (tonna le nnye) le mmala (khibidu, serolwana le botala jwa loapi) jaaka bolo ya tenese, dimabole, dibauni jalo Didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) jalo tse di kgolokwe farologaneng jaaka bolo ya tense, dimabole le dibaluni jalo jalo. Letlelela barutwana go: Dipopego tekanotlhakorepedi (2-D) jaaka -- Tlhaola didiriswa go ya ka botonna le bonnye didiko tsa polasitiki tse di segeletsweng. -- Kgobokanya didiriswa go ya ka mebala
Beke 3 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 4.1 • Itsise barutwana ka karata tsekedimo ya maemo a bosa Karata tsekedimo tsa pontsho ya maemo Morago ga gore a bosa e tshwanetse go emela beke karata tsekedimo Nako -- Maemo a bosa a emela beke (malatsi a le matlhano) a dirisa dikarata tsekedimo tsa sekao malatsi a beke a rulaganngwe go ya a maemo a bosa matšhwao sekao malatsi a le matlhano a rulagantswe go tswa kwa molemeng go ya Maemo a bosa le tswa mo molemeng go ya kwa mojeng, a sena go itsisiwe kwa mojeng o dirisa matšhwao a maemo a bosa (lebelela sekao se se kwa tlase) khalentara ba rulaganye dikgwedi tsa ntlha tse 6, di Tirwana e nna ya -- Maemo a bosa a tshwanetse go rutiwa letsatsi le letsatsi rutiwe letsatsi le letsatsi letsatsi le letsatsi. -- Morutabana o kaela barutwana go tlhomamisa letsatsi, letlha le kgwedi ka go dirisa Malatsi a supa a beke dikarata tsekedimo jaaka lenaneo (mo nakong e e latelang barutwana ba ka nna ba -- Dipalo 1-31 supa le go supetsa dikarata tsekedimo ka bobone) -- Maina a dikgwedi tsa ngwaga tse 12 -- Moeteledipele wa letsatsi o lebelela maemo a bosa kwa ntle le go bolela diphitlhelelo le setlhopha sotlhe sekao pula e a na, go maru, go letsatsi. -- Ngwaga sekao 2012 -- Morutabana o supetsa barutwana diphitlhelelo mo karateng jaaka mo lenaneong (mo -- Dikarata tsekedimo di supetsa nakong e e latelang Letlelela barutwana go : bontshe dikarata tsekedimo ka bobone) maemo a bosa sekao Ruta barutwana -- Ka go dira se, barutwana ba ithuta ka bobone malatsi a beke le mafelo a beke. pina ya malatsi a beke e ba tla e -- Ba ithuta ka ga gompieno, maabane, ka moso jalo jalo Go diphefo tshwarelelang ka -- Barutwana be newa ditšhono tse dintsi go bala go fitlha ka 5.Ba bala malatsi a go leng tlhogo letsatsi, malatsi a go leng tsididi, malatsi a go leng diphefo jalo jalo Go letsatsi -- Supetsa letšhwao la morutwana fa go na le malatsi a matsalo mo bekeng. -- Supetsa ditirwana tse di diragalang mo bekeng sekao go ya kwa serapeng sa diphologolo(setshwantsho sa phologolo se dirisiwe) Pula e a na Go maru 73 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 3 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 74 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng Karata tsekedimo ya maemo a Sekao sa karata tsekedimo ya bosa bosa Seetebosigo 2012 Latshipi Mosupologo Labobedi Laboraro Labotlhano Labotlhano Lamatlhatso 12 13 14 15 16 17 18 DIPALO TSA MOPHATO R Tatelano ya Poelelo ya tatelano ya ditiragalo tsa botshelo jwa gago jwa letsatsi le letsatsi ditiragalo tse di Malatsi a beke Pina: Malatsi a beke kgotsa tlhama pina ipoeletsang mo ya gago ka malatsi a beke. matshelong a bone Morutabana o ruta barutwana pina kgotsa raeme ka ga malatsi a beke. Boeletsa karata tsekedimo ya maemo a bosa letsatsi le letsatsi jaaka go buisanwe. Pina: “Go malatsi a supag, go malatsi a supa mo bekeng, go malatsi a supa mo bekeng. “Sontaga, Mantaga, Lwabobedi, Lwaboraro, Lwabone, Lwabotlhano, Lwamatlhatso.” (x2) 4.1 • Itsise karata tsekedimo e e bontsha ditlha tse nne, o bontsha ka motsu: Dikarata tsekedimo tse nne tse di lepalepanya fa farologaneng ka setshwantsho sa nngwe ditlha di fetoga Nako -- Setlha se re leng mo go sone ya ditlha mo go sona -- Ke setlha sefe se se fetileng le PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Setlha -- Setlha se se latelang? -- Supetsa setshwantsho sa setlha se re leng mo go sone o golaganye le kgwedi e e maleba. Sekao o ka supetsa setshwantsho sa setlha sa selemo, Ferikgong go fitlha ka Mopitlwe Selemo Letlhabula Dikgakologo Mariga Dintlha: Dikgopolo tsotlhe tse dintšhwa di tshwanetse go tlhagisiwa go ya ka dikgato tse di latelang: • Kgato ya Metshameko ya go dirisa mmele (itemogele dikgopolo tse ka go dirisa mmele le go dirisa dirwe tsa kutlo • Kgato ya didriswa tse di kgonngwang (dirisa didiriswa tsa tekatekanotlhakoretharo (3-D) • Didiriswa tsa dikgonngwa tse di halofo (tshwantshiso ya tekanotlhakoretharo 3-D mo letlhare la pampiri sekao ditshwantsho, go bapisa ditshwantsho, metshameko ya dikarata tsekedimo jalo jalo) Dipopego tsotlhe tse di sephaphathi ke didiriswa tsa tekanotlhakorepedi.
Beke 4 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Tlhaola le go tlhalosa dipalotlalo Letsatsi 1 Bala didiriswa Itsise bokao jwa dipalo ya 1 O balela kwa godimo o boeletsa go tloga ka 1-5 Dipalo ya dipina le diraeme Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana -- Supa dikarolo tsa mmele sekao nko e le nngwe -- Nota tlhogo ganngwe,go itaya ka leoto ganngwe, tlola ganngwe jalo jalo. Barutwana -- Tsholetsa monwana o le 1, letsogo le le 1, leoto le le 1 jalo jalo -- Bopa dipalo 1 ka mmele ya bone -- Kwala dipalo 1 mo moyeng /le fa fatshe -- Opa diatla ganngwe Didiriswa tse di dikgonngwang tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Letlelela barutwana Didiriswa tse di mo phaposing le mo tikologong -- Supa sediriswa se sengwe mo phaposing sekao boloko e le nngwe ya go aga -- Bopa dipalo ya 1 ka seloko ya go tshameka Dirisa dipopego tsa tekanotlhakorepedi go ruta ka ga dikgonngwa tse di halofo Setshwantsho Letlelela barutwana go sa sediriswa se le sengwe -- Supa setshwantsho sa sediriswa se le sengwe mo karateng tse di farologaneng -- Bapisa dikarata tsekedimo tsa ditshwantsho le sediriswa se le sengwe go karata tsekedimo ya lerontho le lengwe mo go yona Padisi e le nngwe ya morutwana -- Ka gale gokaganya dikarata tsekedimo tsa setshwantsho le dikarata tsekedimo tsa mongwe le mongwe. tsa dipalo tsa marontho a a tshwanang le dibadisi sekao tlhatlhaganya dipalo e e tshwanang ya Dibadisi mo godimo ga lerontho lengwe le lengwe Dikarata tsekedimo tse di farologaneng tsa ditshwantsho. -- Fa o sena go itsise dipalo 1, morutabana o supetsa karata tsekedimo ka go e baya mo leboteng mo barutwana ba tla e boneng teng letsatsi le letsatsi Karata tsekedimo ya marontho 75 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 4 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 76 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 2.1 • Supa dipaterone mo tikologong le mo diaparong tsa barutwana Letsatsi 1 Dipaterone tsa Letlelela barutwana Jeometeri -- Buisana le barutwana ka dipaterone tse ba di boneng mo tikologong le diaparo tsa bone: -- Ke dipaterone tsefe tse di nang le mela? -- A dipaterone tsotlhe di a tshwana.pharologanyo ke eng le gore di tshwana ka eng? DIPALO TSA MOPHATO R -- Ke eng se se dirang paterone? -- Paterone e ya ipoeletsa-mela/diboloko/dipopego Kopolola le go atolosa dipaterone Metshameko ya go dirisa mmele Diribono tse di khibidu le tse di bududu Morutabana o golegela ribono e e khibidu le e e bududu mo diatlang Letlelela barutwana go : le banne. O bopa paterone ka go baya morutwana wa ribono e e khibidu mo pele ga morutwana wa ribono e e bududu, wa ribono e ekhibidu a letelwa ke wa ribono e e botala jwa loapi. Letlelela barutwana go feleletsa paterone Dirisa dipopego tekanotlhakoretharo (3-D) go ruta ka ga dikgonngwa tse di bonagalang Dikhurumelo tse di khibidu le tse di bududu di newa morutwana mongwe le -- Morutabana o thaya paterone ka dikhurumelo tse 3 tse di bududu le tse khibidu tse 3 mongwe -- Letlelela barutwana go kopolola paterone PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 4 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.2 Tlhaola dipaterone mo tikologong le mo diaparong tsa barutwana Didiriswa tse di farologaneng mo Letsatsi 1 phaposing le mo tikologong . Ditekanotlha- Godisa bokgoni go farologanya fa gare ga didiriswa “thanolopepele le thanolo koretharo (3-D) morago” 3.3 Dirisa dikgonngwa tse di bonagalang go ruta ka ga dipopego tekanyotlhakoretharo le dipopego Morutabana o baya didiriswa tse di farologaneng mo phaposing le kwa ntle mo tekanotlhakore- patlelong pedi (2-D) mo Letlelela barutwana phaposing le ditshwantsho -- Supa didiriswa tse di farologaneng mo phaposing sekao didiriswa tsa legong, ddidiriswa tse dikhibidu, didiriswa tsa polasitiki -- Batla didiriswa tse di riling mo phaposing ka go latela dikaelo tsa morutabana sekao bolo mo setshelong sa diboloko tsa Lego, koloi ya go tshameka mo teng ga khaboto,pensele mo teng ga thini jalo jalo -- Batla didiriswa tse di tshwanang sekao ditalama tse di kgolokwe mo gare ga tse dikhutlonne,mabole o mohibidu mo gare ga dimabole tsa mebalabala jalo jalo -- Tlhaola sediriswa go ya ka mofuta wa sone sekao mmala, bogwasipa kgotsa popego -- Tshameka motshameko “Setlhodi ka leitlho le le lengwe, selo sengwe se se kgolokwe.....” -- Batla didiriswa tse di rileng mo tikologong o latela ditaelo tsa morutabana sekao nonyane mo setlhareng, ribono mo setlhareng, tšhešhe e e ntle, tshoswane e tsamaya mo letlhareng jalo jalo -- Kwa gae barutwana ba rotloediwe go tlosa dintsho tsotlhe, kgotsa dithipa kgotsa diforotlho go tswa mo laeng Dirisa dikgonngwa tse di halofo kgotsa ditshwantsho go ruta ka dipopego Setshwantsho sengwe le sengwe go tekanotlhakorepedi (2-D) buisana (phousetara) Examples: supetsa barutwana setshwantsho le go ba botsa dipotso tse di lebaganeng go setshwantsho Malea -- ”Mosetsana o tshwere eng mo letsogong” -- Go na le batho ba le ba kae mo sekepeng? jalo jalo 77 -- Aga malea le go tshameka ditomino tsa ditshwantsho di siametse go godisa barutwana mo ponong ya setshwantsho fa fatshe. DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 4 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 78 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.2 Utolola dipopego le bogolo jwa mabokoso Letsatsi 1 Didiriswa tsa Metshameko ya go dirisa mmele tekanotlhakore- Letlelela barutwana tharo 3-D -- Palama mo teng le kwa ntle ga lebokoso le le tonna Tlhalosa, tlhaola -- Batlisisa se se mo teng ga lebokoso ka motlotlo ka ga se ba se bonang mo teng Mabokoso a a farologaneng a matonna le go bapisa ga leboko sekao lebokoso le na le bokwa tlase, e na le matlhakore a le mane le le a mannye (setsidifatsi se se lolea le didiriswa tsa DIPALO TSA MOPHATO R sekhurumelo setofo se se dirilweng ka lebokoso tekanotlha- koretharo(3-D) -- Bula lebokoso go lebelela popego le dipopego tsa tekanotlha- Dirisa dikgonngwa tse di kgonngwang go ruta ka ga tekanotlhakoretharo korepedi (2-D) -- Dirisa mabokoso go aga dipopego sekao ntlo, garaje (dirisa ka nako ya botsweretsi jwa pono(visual arts) go aga o dirisa mabokoso a a farologaneng ka bogolo -- Neela barutwana ka didiriswa tse di farologaneng jaaka ditalama, diboloko, diboloko, dikhurumelo, ditswalo tsa dikhurumelo tsa mabotlolo jalo jalo. dipolasitiki tsa borotho(l barutwana ba ka Letlelela barutwana tla le tsone go tswa gae) -- Go tlhaola didiriswa ka ditlhopha tsa mefuta e e tshwanang -- Batlisisa gore dipharologanyo ke eng magareng ga didiriswa -- Batlisisa gore didiriswa dife tse di khutlonne le tse di kgolokwe -- Tlhaola didiriswa go ya ka mmala o o tshwanang. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 4 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Lemoga, tlhaola le go neela maina a dipopegotsa tekanotlhakorepedi (2-D) mo Letsatsi 1 phaposing kgotsa ditshwantsho Dipopego Motshameko wa dikarata tsekedimo go tekanotlhakore- Itsise ka ga Khutlotharo godisa temogo ya dipopego pedi (2-D) Fa o itsise barutwana lwa ntlha ka ga khutlotharo, didiriswa tse o di dirisang di tshwanetse go tshwana letsatsi le letsatsi (bogolo jo bo tshwanang, mmala o o tshwanang le phopholego e e tshwanang Khutlotharo e na le matlhakore a le mararo a a tlhamaletseng) Se, se bidiwa khutlotharo Metshameko ya go dirisa mmele Wulu kgotsa seloko sa go tshameka Letlelela barutwana go: -- Dira/bopa dipopego ka mebele ya bone sekao barutwana ba bopa khutlotharo ba “Kgetsana e e phopholediwang (dirisa mebele ya bone kgetsana ya lapa ka rekere kwa godimo) ka dipopego tse di farologaneng tsa thuto -- Ba bopa khutlotharo ba dirisa menwana ya bone. ya tekatekanyo (thutatekano) -- Ba dira/bopa khutlotharo ka go dirisa manatwana a wulu kgotsa seloko e e tshamekang. -- Tsamaya mo godimo ga thadiso ya popego ya khutlotharo. Fa ba ntse ba tsamaya ba bue ba re “Ke tsamaya mo godimo ga thadiso ya matlhakore a khutlotharo nngwe, Bapisa sete ya dikarata tsekedimo e e pedi, tharo kgotsa dikhutlwana nngwe, pedi, tharo (sekhutlo) tshwantshitsweng dipopego mo go tsone -- Phopholetsa dipopego. Dirisa dipopego tse dikgolo kgotsa o tsenye dipopego tse di farologaneng mo kgetsing e o kgonang go e phopholetsa. Morutwana o phopholetsa Pampiri ya A4 le dikerayone popego mo kgetsing le go bapisa le setse ya dikarata tsekedimo tse di maleba Tlhalosa, tl- (dikarata tsekedimo di na le dipopego di tshwantshitswe mo go tsone.) haola le go apisa -- Thala popego ya khutlonne mo moyeng, mo fatshe, ka tshoko, mo bofelong o dirise didiriswa tekanotl- pampiri hakoretharo Dipopego tsa dikotana (Logi) (3-D) le dipopego Tlhalosa, tlhaola le go bapiso dipopego tsa tekanotlhakoretharo (3-D) tekanotlhakore- Dirisa dikgonngwa tse di kgonngwang go ruta ka ga tekanotlhakoretharo pedi (2-D) Dipopego mo phaposing le mo tikologong Letlelela barutwana go -- Tlhaola dipopego tsa dikotana go ya ka popego (sediko le khutlotharo) bogolo (tonna le nnye) le mmala (khibidu, serolwana, botala jwa legodimo) -- Lebelela dipopego tsa khutlotharo mo phaposing le mo tikologong. 79 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng : Beke 5 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana ka beke (mosako) ya ± 30 metsotso (± 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 80 Nako e e Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng lekanyeditsweng 1.1 Tlhalosa le go tlhopha dipalotlalo Letsatsi 1 Bala didiriswa Gatelela kitso e e a e boneng mo dibekeng tse 4 tse di akaretsang dipalo ya 1 Dipina tsa dipalo le diraeme Ka molomo:Go Bala letsatsi poeletso go tswa mo go 1 go fitlha ka 5 Setshwantsho Metshameko ya go dirisa mmele sa sediriswa A barutwana: se le sengwe 1 nngwe -- Ba dira dira selotsopetso s k ba opa diatla gangwe. DIPALO TSA MOPHATO R -- Morutabana o supetsa papetlana e e supetsang dipalo 1 mme barutwana ba tsholetsa monwana o le 1, seatla se 1, leoto le le 1 jj. Didiriswa tsa tlhakoretharo tse di kgonngwang A barutwana: Sediriswa se le sengwe -- Bona sediriswa se le sengwe mo phaposing. Sebadisi se le sengwe -- Bala sebadisi se le sengwe. Dirisa didiriswa tse dikgonngwang tsa popegotekatekano tlhakorepedi kgotsa Mefuta ya dipapetlana ka setshwantsho setshwantsho se le sengwe, le kolwana e le nngwe mo go tsonaA variety of flash cards with one -- Bapisa mofuta wa setshwantsho se le sengwe, le karata ya tsekedimo e le nngwe ka picture, and one dot on them. lerontho. -- Bapisa mofuta wa setshwantsho se le sengwe ka papetlana pontsho ya letshwao palo e le 1. -- Bapisa letshwao la palo le karata shekedimo ya leinapalo . Papetlana e e nang le letshwaopalo le PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO leinapatloFlash card with number symbol -- Dira dipalo tsa phasele mme o letlele barutwana go di bapisa sekao. and number name Setshwantsho sa sediriswa se le sengwe 1 nngwe 1 1 nngwee
Nako e e tshitshintsweng : Beke 5 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana ka beke (mosako) ya ± 30 metsotso (± 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Nako e e Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng lekanyeditsweng 3.4 Gatelela temogo ya gore mmele wa motho o na le matlhakore a le mabedi sekao Letsatsi 1 “letlhakore le lengwe le letlhakore le lengwe le le yang ko” mojeng” le molema ” Lemoga molatekatekano Metshameko ya go dirisa mmele Morutabana o tlhalosa matlhakore a mabedi a mmele. Letlelela barutwana go : -- Ema ka leoto le lengwe mme gape ba eme ka leoto le lengwe.. Setsikinyegi se ka itirelwa mo gae – -- Tsamaela kwa modumong o o tsamaelanang wa setsikenyegi go ya kwa letlhakoreng la setshelo se se nang le sekhurumelo se phaposi. Fa motshikenyego o ema, barutwana bay a kwa letlhakoreng la phaposing. tladitswe ka majwana. Dirisa didiriswa tse dikgonngwang tsa popegotekatekano tlhakorepedi kgotsa setshwantsho Dirisa dikgonngwa tsa tekatekanotlhakoretharo 3-D le didiriswa Morutwana mongwe le mongwe o fiwa kgetsi ya dinawa :. Letlelela barutwana go : -- Ba beye dikgetsi tsa dinawa mo fatshe mo thoko ga bona. -- Isa kgetsi ya dinawa go ya kwa letlhakoreng la mmele wa bona ba dirisa menwana ya Morutwana yo mongwe le yo mongwe maoto, diatla jj. Kgetsana ya dinawa -- Baya kgetsi ya dinawa mo fatshe mo letlhakoreng la mmele mme o tsamaisetse kwa letlhakoreng le lengwe. -- Gatelela kakanyo ka go e lomaganya botsweretshi jwa pono ka go letlelela barutwana go dira ditshwantsho tsa serurubele. (Mena pampiri ka bogare;tshela lerontho la pente mo letlhareng la pampiri;menaganya pampiri ka bogare mme o gase pente mo setshwantshong, bula le go lebelela serurubele; kgaola mola o o kgaoganyang – serurubele se na le matlhakore a mabedi a a tshwanang) 3.2 Itsise le go utulola dilo tse di kgonang go kgokologa “Kgetsana ya masela” (Kgetsana ya Letsatsi 1 masela ka rekere mo godimo) Didiriswa tsa Te- -- Buisana ka ga bokgolokwe jwa didiriswa. Baya didiriswa tse dikgolokwe mo teng ga kanotlhakoretharo kgetsana ya lesela (kgetsana ya lesela). Barutwana ba tsaya sediriswa go tswa mo go Mo kgetsaneng go na le: yona mme ba tlhalose bokgolokwe jwa teng. 3-D Bogolo jo bo farologaneng, mabole, -- Barutwana ba supetsa ka mokgwa didiriswa di pitikang ka thulamo go tsholetswa silindara, dithini tsa senotsididi e e ditafole ka ditena tse pedi.L senang sepe , dipopego tse dikgolokwe tsa polasitiki kgotsa dikhurumelo tsa 81 mabotlole tsa popego ya polasitiki DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng : Beke 5 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana ka beke (mosako) ya ± 30 metsotso (± 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 82 Nako e e Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng lekanyeditsweng 3.1 Maemo a didiriswa mo go pedi kgotsa go feta mapapi le morutwana Ditulo Letsatsi 1 Maemo, kitsiso le -- Pele ga / morago ga Barutwana dipono Metshameko ya go dirisa mmele: Morutabana o tlhopha barutwana ba babedi go bala ka raemeng: Dipapetlana ka tiragatso ya pele le morago -- Baya ditulo tse pedi mo pele ga phaposi.. -- Barutwana ba le babedi ba supetsa kakanyo ya pele ga le morago ga go ya ka ditaelo DIPALO TSA MOPHATO R tsa morutabana sk. o Dimpho ema fa pele ga setilo o Lebo ema mo morago ga setilo -- Fa ba setse ba kgonne morutabana o tsholetsa papetlana mme barutwana ba bontshe se se diragadiwang ba dirisa ditulo tsa bona -- ”Se se kanna sa bontshiwa go dirisiwLetlelela barutwana go: le bararo. o Tshepang o eme mo morago ga Reo mme Khumo o eme fa pele ga Tshepang . -- Morutabana o neela barutwana letaese le legolo le le nang le ditshwantsho tse di farologaneng tse di tlhalosang “mo pele ga le mo marago ”di kwadilwe mo matlhakoreng sk.ema mo pele ga mongwe wa moriri o motele, ema mo morago ga motho o o apereng borukgwe; dula mo morago wa o mongwe jj -- Letlelela barutwana go tshameka motshameko ka ditlhopha ka go latlhela letaese le go diragatsa ka moo e weleng teng, PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Nako e e tshitshintsweng : Beke 5 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana ka beke (mosako) ya ± 30 metsotso (± 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Nako e e Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng lekanyeditsweng 3.2 Ka didiriswa tse pedi tse o di filweng bapisa gore ke efe e tonna le e nnye Letsatsi 1 Didiriswa Metshameko ya go dirisa mmele tsa Tekano- Letlelela barutwana go: tlhakoretharo (3-D) -- Godisa mmele wa bona go nna motonna ka go phutholola diatla a bona mo godimo ga ditlhogo tsa bona. Setshwantsho sa peba le ntswa(netefatsa -- A ba dire mmele ya bona mennye ka gokobega le go ikhutuganya. gore setshwantsho sa ntswa se nna setonna mo setshwantshong sa peba) -- Tlhomamisa gore a ntswa e tonna go peba Tiriso ya didiriswa tsa tlhakoretharo tse di kgonngwang Ka gale tlhagisa bonnye didiriswa tse pedi mo go bapisanyeng . Didiriswa tse di mo phaposing jaaka -- Bapisa bogolo jo bo farologaneng jwa mefuta e e tshwanang ya diboloko, dibolo, diboloko, dibolo, dipolaiti, ditalama, dipolaiti, ditalama, tafole, ditulo jj le go tlhomamisa gore ke didiriswa tse feng tse di dibaga, dithobane, diphekese, dibokoso “ditonna/nnye” le “bogolo le bonnye”. tsa molelo, ditini, dikhurumelo tsa -- Aga meago ka diboloko mme barutwana ba tshwantshe gore ke mang moago wa dibotlolo, jj. gagwe o leng mogolo le o monnnye. Tekanotlhakorepedi kgotsa ditshwantsho tsa dikgonngwa tse di halofo -- Thala ditshwantsho tse di tlhalosang kakanyo ya bogolo le bonnye. Ditshwantsho tse di bontshang bogolo le -- Dirisa kakanyo ya bogolo le bonnye ka nako ya botsweretshi jwa boitlhamedi. bonnye . 83 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng : Beke 5 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana ka beke (mosako) ya ± 30 metsotso (± 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 84 Nako e e Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng lekanyeditsweng 3.2 Bapisa gore ke didiriswa tse feng tsa tse pedi tse di : Kgolokwe e e kgolo le nnye mo mmung / Letsatsi 1 mo fatshe Didiswa tsa -- Bogolo le bonnye tekanotlhakore -- Tonna thata le nnye thata (3-D) -- Tonna thata thata le nnye thata thata Metshameko ya go dirisa mmele Morutabana o bapisa kgolokwe e nnye mo mmung, mo fatshe/fulurong. DIPALO TSA MOPHATO R -- Barutwana ba tsamaya mo thadisong ya sediko e nnye Morutabana o thala kgolokwe e e kgolo kwa ntle ga kgolokwe -- Barutwana ba tsamaya mo thadisong ya sediko se segolo -- Morutabana o botsa dipotso: o Ke sediko sefeng se sennye thata? o “Ke sediko sefeng se segolo thata? ” o “Tsamaya godimo ga sediko se sennye ” o Tsamaya mo sedikong se segolo . Morutabana o thala kgolokwe e e kgolo mo ntle ga kgolokwe -- Barutwana le bona ba tsamaya mo thadisong ya kgolokwe e e kgolo -- Morutabana o botsa dipotso di tshwana le: o Ke kgolokwe efeng e e kgolo?” PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO o “Ke dikgolokwe difeng tse di nnye?
Nako e e tshitshintsweng : Beke 5 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana ka beke (mosako) ya ± 30 metsotso (± 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Nako e e Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng lekanyeditsweng 3.2 Didiriswa tsa tlhakoretharo tse di kgonngwang. Diboloko tsa di agang le dibolo tsa bogolo jo bo sa lekaneng. Didiswa tsa Barutwana ba tlhaola le go Bapisa didiriswa tse di farologaneng go ya ka bogolo (kgolo, tekanotlhakore nnye) Ditalama, dibokoso tsa ditlhare, dibokoso (3-D) tsa maswi tse di di senang sepe. Dibotlolo -- Ditalama tse di kgolo go tswa go tse di nnye. tsa ditlhare jj. -- Dintsho a magolo go tswa go a mannye. -- Dibokoso tse di kgolo go tswa go tse dinnye Tirwana e e ka atolosetswa go motshameko wa kwa ntle(tshameko yam mu le ya metsi) ko barutwana ba ka Bapisang didiriswa le go Motlotlo tse di nnye, kgolwane, kgolo thata le nnye thata. E ka nna gape ya goagantswa le botsweretshi jwa pono – dirisa kolage o dirisa didiriswa tse dikgolo /nnyeI. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Letlelela barutwana go: -- tshameka motshameko wa dikarata tsekedimo le go tlhaola nnye, kgolo, kgolwane go tswa mo ditshwantshong. -- botsa dipotso di tshwana le: “Ke tlhapi e feng ya ntlha kgotsa ke efeng ya bofelo?” “Ke tlhapi efeng e e mo gare?” -- Kgatelopele ya ditlhaka gore barutwana ba lemoge gore ditshwantsho di emela mafoko. Barutwana ga e se gore ba tshwanetse go buisa ditlhaka. 85 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 6 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 86 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Fopholetsa le go bala didiriswa letsatsi le letsatsi ka botshepegi Dipina tsa dipalo le diraeme Letsatsi le letsatsi Bala didiriswa Go bala letsatsi le letsatsi -- Go Motlotlo: go bala o ipoeletsa / o bala letsatsi moribo go tloga ka 1-5 -- O opela dipina tsa dipalo le diraeme 1.2 Kopolola paterone Letsatsi 1 DIPALO TSA MOPHATO R Dipaterone tsa Metshameko ya go dirisa mmele: Barutwana Jeometeri -- Morutabana o supetsa paterone ka mmele le barutwana ba tshwanetse go kopolola dipaterone sekao opa diatla, gata ka maoto, thwatlosa menwana jalo jalo Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Kopolola paterone o dirisa dipopego sekao -- Dirisa mefuta e e farologaneng ya matlhare -- Dirisa dipopego sekao sediko, sediko, khutlotharo , sediko……… Dipopego tsa Logi -- Dirisa didiriswa sekao pekese e khibidu, e e botala jwa loapi, e e serolwana, e e Borotho ya Pekese khibidu………….. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Letlelela barutwana go -- Bopa dipaterone tsa bona ka go dirisa dikarata tsekedimo tsa ditshwanstho sekao Neela barutwana dikarata tsekedimo tsa tšhešhe, letlhare, letlhare, tšhešhe……. ditshwantsho -- Bopa dipaterone tsa bone ka go dirisa dikarata tsekedimo tsa mmala sekao khibidu, Dikarata tsekedimo tsa mmala bududu, khibidu, bududu, khibidu….. -- Ka nako ya botsweretshi jwa boitlhamedi barutwana ba gatise dipaterone ba dirise sepontšhe se se segolotsweng dipopego Morutabana o kgona go segolola dipopego mo sepontšheng
Beke 6 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Lemoga, tlhopha le go neela khutlonne-leina Letsatsi 1 Dipopego tsa Itsise barutwana ka khutlonne Tekanotlhakorepedi Fa o itsise barutwana lwa ntlha ka khutlonne,didiriswa tse di dirisiwang di tshwanetse (2-D) go tshwana gotlhe (bogolo jo bo tshwanang, mmala o o tshwanang, phopholetso e e tshwanang) Khutlonne e na le matlhakore a le mane. Se, se bidiwa khutlonne Metshameko ya go dirisa mmele -- Barutwana mo phaposing ba bopa popego ya khutlonne Barutwana -- Letlelela barutwana go tsamaya mo godimo ga khutlonne e e bopilweng ka thapo mo fatshe, ba ntse ba tlotla “ke tsamaya mo khutlonneng-letlhakore le lengwe, matlhkore a Thapo mabedi, matlhakore a mararo, matlhkore a mane-matlhakore otlhe a a tshwana” -- Letlelela ditlhopha tsa barutwana go bopa dikhutlonne tse dinne Sekhurumelo sa thini Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Thaele ya khutlonne -- Morutabana o supetsa pharolognyo magareng ga sediko le khutlonne ka go ba supetsa Dikhurumelo tse di farologaneng tse sekhurumelo sa /moteme/thini le thaele ya khutlonne di kgolokwe le didiriswa tsa popego ya -- Sekhurumelo se utlwala se le kgolokwe fa o se tshwara le thaele e na le dikhutlo mo khutlonne dikhutlwaneng Kuranta Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Kerayone (2-D) -- Morutabana o thala go potologa sekhurumelo le go potologa thaele -- Sekhurumelo se emela sediko le thaele e emela khutlonne -- Letlelela barutwana go gatisa go potologa sekhurumelo le thaele o dirisa kerayone 3.2 Tlhaola didiriswa tekanotlhakoretharo (3-D) le dipopego tekanotlhakorepedi(2-D) kgotsa ditshwantsho Didiriswa tsa tekatekanotlha- Kgaoganya barutwana ka ditlhopha Dikarata tsekedimo tsa dipopego koretharo (3-D) Letlelela barutwana Didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) 3.3 -- Tlhaola didiriswa tse di farologaneng tsa tekanotlhakoretharo (3-D) le dipopego jaaka diboloko, diboloko tsa Lego le dipopego tsa te- tekanotlhakorepedi (2-D) tse di neetsweng ke morutabana go ya ka bogolo le mmala Dipopego tekatekanytlhakorepedi (2-D) kanotlhakorepedi 87 -- Gatelela thuto ya dipopego ka go tshameka metshameko ya dikarata tsekedimo ka jaaka metshameko e e gatelelang thuto (2-D) nako ya motshameko o o lokologileng mo teng ga phaposi. ya dipopego jaaka”ke eng se se mo khutlonneng” DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 6 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 88 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.2 Itsise didiriswa tse di relelang Letsatsi 1 Lemoga, supa Neela barutwana didiriswa tse di farologaneng tsa tekanotlhakoretharo (3-D) le dipopego le naya leina la tekanotlhakorepedi (2-D) jaaka diboloko, mabokoso, dibolo jalo jalo -- Letlelela barutwana go itemogela ka go tshameka, ba bone gore ke didiriswa dife tse di Diboloko didiriswa tsa tekanotharo tse di relelang le tse di dikologanga Dibolo relelang -- Barutwana ba ka dirisa seridiswa sa go relela kwa lifelong la go tshameka kwa ntle, Mabokoso kgotsa morutabana a ka dirisa tafole a e robatse go le gonnye, a beile boloko mo godimo gore e relele Diboloko tse di relelang/tafole ka diboloko DIPALO TSA MOPHATO R -- A nngwe ya didiriswa e ka relela go ya kwa godimo? -- Ke didiriswa difeng tse di relelang go ya kwa tlase? -- Ke eng didiriswa tse, di kgona go relela? 3.1 Tlhalosa sediriswa se le sosi sa tekanotlhakoretharo (3-D) mo kamanong le nngwe. Letsatsi 1 Maemo, kitsiso le Godisa kgopolo mo godimo/kwa tlase, kwa tlase/mo godimo dipono Metshameko ya go dirisa mmele Morutwana mongwe le mongwe o dula mo setilong sa gagwe -- Barutwana ba reetsa ditaelo tsa morutabana le go di latela ba ntse ba dira tiragalo Setilo sa morutwana mongwe le mongwe sekao dula mosetilong,robala letsatsi fa tlase ga setilo -- Ema mo godimo ga setilo sa gago. Dula ka fa tlase ga tafole -- Baya diatla a gago mo godimo ga tlhogo ya gago Mo godimo ga tafole -- Baya diatla a gago ka fa tlase ga maoto a gago -- Baya kgetsana ya dinawa ka fa tlase ga magwafa a gago -- Dula mo godimo ga kgetsana ya dinawa PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Tshwara hula hupu ka fa tlase ga mangole a gago Ka fa tlase Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga tekanotlhakoretharo (3-D) -- Letlelela barutwana ba le babedi go tshwara thapo ya go tlola, barutwana ba bangwe ba gagabe ka fa tlase ga thapo -- Batla sediriswa ka fa tlase ga tapeiti/lebokoso jalo jalo Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) -- Morutabana o neela barutwana ka ditshwantsho tse di farologaneng, tse di kgonang go dirisiwa go ruta kgopolo ka ga mo godimo,kwa tlase, mo godimo e tshwantshitswe sekao motho o dutse mo godimo ga pitse, ngwana a robetse ka fa tlase ga kobo jalo jalo Letlelela barutwana -- Supa kgopolo ka ga mo godimo le kwa tlase mo ditshwantshong
Beke 6 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 4.1 Tlhalosa nako ya letsatsi go ya ka motshegare, le bosigo/lesedi, lefifi Ditilo le dikobo Letsatsi 1 Nako Itsise dikgopolo tse pedi “motshegare/bosigo le lesedi/lefifi” • Golaganya dikgopolo tse le ditlhogo tsa kitso ya tshimologo mo dikgonong tsa botshelo Metshameko ya go dirisa mmele -- Itemogele lefifi ka go dula ka fa tlase ga tafole le ditulo tse di khurumeditsweng ka kobo -- Tswala digareteini tsa phaposi go dira phaposi gore e nne lefifi le go tima mabone Totšhe -- Barutwana ba Motlotlo ka ga maitemogelo a bone fa phaposi e le lefifi le fa e le lesedi -- Neela totšhe go tshuba ka fa tlase ga kobo Phousetara ya letsatsi le ya bosigo -- Motlotlo ka ditirwana tse di diragalang bosigo le tse di diragalang motshegare Ditshwantsho tsa nako ya letsatsi le ditirwana tsa nako ya bosigo Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) -- Morutabana o baakanya positara e e tshwantshitsweng letsatsi le ngwedi le go neela ditshwantsho tse di supetsang se se diragetseng mo nakong ya bosigo le mo nakong ya motshegare. -- Barutwana ba baya ditshwantsho ka fa tlase ga letsatsi le/kgotsa ka fa tlase ga ngwedi 89 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 7 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta : Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ± 30 metsotso e le ±5 ditirwana tsa dipalo tsa beke 90 Bolelele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegisetsweng nako jo bo lekanyeditsweng. 3.3 Lemoga, tlhopha le go neela ka maina a dipopego tsa tekanotlhakorepedi (2-D) mo Mefuta e fapaaneng ya diphasele – Letsatsi 1 phaposing bonyenye dikarolwana tse 6. Dipopego tsa tekanotlhakorepedi Itsise diphasele le go ba kaela gore ba di age jang. (2-D) -- Buisana ka setshwantsho sa phasele ka kelotlhoko e e kgethegileng mo dintlheng di tshwana le mmala, batho/diphololgolo, didiriswa, maemo a batho/diphologolo le didiriswa DIPALO TSA MOPHATO R -- Supa, lemoga le go bapisa mefuta ya dikarolwana tsa phaseele sekao ,. o Dikarolwana tsa dikhutlo. o Dikarolwana ka letlhakore le le tlhamaletseng o Dikarolwana kwa ntl e le matlhakore a a sa tlhamalalang. o Bala dikarolwana tsa malea . PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 7 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta : Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ± 30 metsotso e le ±5 ditirwana tsa dipalo tsa beke CAPS Bolelele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegisetsweng nako jo bo lekanyeditsweng. 3.1 Maemo a didiriswa tse pedi kgotsa go feta le kamano le barutwana Maemo, kitsiso le -- Mo teng /kwa ntle Motshameko: Mo nokeng (gareng ga dipono mela e mebedi), kwa ntle ga noka (kwa Metshameko ya go dirisa mmele ntle ga mela e mebedi) -- Morutabana o dirisa teipe e kgomarelang kgotsa thapo ya go tlola go dira mela e mebedi mo fatshe Thapo tsa go tlolwa tse 2 -- Barutwana botlhe ba ema letlhakoreng le le mme morutabana a bitse, “mo nokeng(barutwana botlhe ba tshwanetse go tlola magareng ga mela e mebedi, mme morago a goe a re tswang”. Barutwana botlhe ba tshwanetse go tlolela kwa ntle mo gongwe tsa matlhakore a mela e mebedi lengwe -- Barutwana ba ba sa sa lateleng ditaelo morago sentle ba tswile mme ga ba tshwanela go tswelela ka go tshameka Didiriswa tsa tlhakoretharo tse di kgonngwang: Letlelela barutwana go: -- Ema dikgato tse di mmalwa go tswa mo kgamelong/serotong. Kgamelo kgotsa Seroto -- Latlhela dinawa mo serotong Dirisa didiriswa tse dikgonngwang tsa popegotekanotlhakorepedi kgotsa setshwantsho Pampiri le dikerayone Dirisa dikadikgonngwa tsa popego tekanetso tlhakore pedi le ditshwantsho. -- Barutwana ba thala ditshwantsho ba bapisa ka dilwana tsa diteng tsa kwa ntle. 91 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 7 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta : Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ± 30 metsotso e le ±5 ditirwana tsa dipalo tsa beke 92 Bolelele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegisetsweng nako jo bo lekanyeditsweng. 3.1 • Dirisa didiriswa tse dikgonngwang tsa popegotekatekano tlhakorepedi kgotsa Letsatsi 1 setshwantsho Maemo, kitsiso le Diboloko tsa kago dipono Maemo a didiriswa tse pedi kgotsa go feta mo kamanong le barutwana Godimo/mo tlase Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana go: sale ditaelo morago di tshwana le : DIPALO TSA MOPHATO R -- Baya boloko e e khibidu mo godimo ga tlhogo ya tsala ya gago -- Baya boloko e e serolwana mot lase ga tafole -- Baya boloko mo tlhogong ya gago mme o palame tafole Dipopego tsa Logi -- Gagaba mot lase ga tafole o tswetse matlho Dirisa didiriswa tse dikgonngwang tsa tlhakoretharo Concrete using 3-D objects: Letlelela barutwana go: Ditshwantsho tse di farologaneng -- Baya dikhutlotharo mo godimo gat se dingwe -- Baya dikhutlonne tse di bulu mo godimo ga tse dingwe -- Baya dikgolokwe tse khibidu mo tlase ga dithutlonne tse di serolwana -- Baya didiko tse di serolwana le dikhutlotharo tse dikhibidu mot lase ga khutlonne e e bulu PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Dikarata tsekedimo tsa dipopego Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) -- Morutabana o baakanya dikarata tsekedimo tsa setshwantsho ka bongwe ka ditshwantsho mo go tsona mmogo le dikarata tsekedimo tsa dipopego mo go tsona -- Barutwana ba tshwanetse go baya dipopego mo godimo/ mot lase ga setshwantsho fa morutabana a kopa sekao Baya khutlonne mo godimo ga seroto sa maungo
Beke 7 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta : Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ± 30 metsotso e le ±5 ditirwana tsa dipalo tsa beke CAPS Bolelele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegisetsweng nako jo bo lekanyeditsweng. 3.4 • Gatelela temogo ya molatekatekano mo go ena (mmele wag a gagwe) Letsatsi 1 Tekatekano Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana go: -- Neela dikarolo tsa mmele wa bone. -- Opela pina e e nang le ditiragatso ka ga mmele Morutabana o supetsa barutwana kakanyo ya molatekatekano ka go pega thapo mo pele Pina: “Tlhogo, magetla, sehuba le ga morutwana. letheka” -- Barutwana ba tshwanetse go gopola gore mmele wa bona o kgaogantswe ka matlhakore a le mabedi. Tiriso ya kgole go supetsa mebele ya barutwana . -- Morutabana o tlhalosa ka moo mmele o kgaoganeng ka dikarolo tse pedi tse di bidiwang molagare -- Sengwe le sengwe se motho a nang le sona mme se le gabedi se bonwa mo matlhakoreng a mabedi a mmele sekao. Matlho, ditsebe, molomo, diatla, maoto jj -- Sengwe le sengwe se motho a nang le sona se le mogare ga molagare sekao nko, molomo. Mo taolong ya molagare, Letlelela barutwana go: -- Tsamaya o tsholetsa mangole kwa godimo “gwanta”, -- Tsamaya jaaka lesole go gwanta a gagatšheletetse ekete moteme wa lesole’ -- A fapaanya diatla, a fapaanya maoto fa a ntse a ntse a tsamaya Gokaganya tiragatso le tiragatso ya botsweretshi mo Dikgono tsa Botshelo Dirisa didiriswa tse dikgonngwang tsa popegotekatekano tlhakorepedi kgotsa Setshwantsho se se sa felelang setshwantsho -- Thala ditshwantsho tse di sa felelang mo karolwaneng ya pampiri mme o kope 93 barutwana go feleletsa setshwantshong se se sa felelelang DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 7 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta : Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ± 30 metsotso e le ±5 ditirwana tsa dipalo tsa beke 94 Bolelele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegisetsweng nako jo bo lekanyeditsweng. 3.1 • Maemo a didiriswa tse pedi kgotsa go feta mo kamanong le barutwana Letsatsi 1 Maemo, kitsiso le Godimo le tlase dipono Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana go: -- Supetsa “godimo” le “tlase” ka go tsamaisa mmele ko godimo le tlase go ya ka ditaelo Opele pina , ”Oh the grand old duke of tsa morutabana York” DIPALO TSA MOPHATO R -- Palama dikgato tse pedi a ntse a bala palo ya dikgato. Dirisa dikgato kwa sekolong -- Palama dikgato tse pedi go ya tlase o ntse o bala Jungle gym (sediriswa sa go palama) -- Palamela godimo le tlase mo didirisweng tsa kwa ntle llere ya kgole ya go palama -- Palamela godimo le tlase ka thapo e e palamang fa sekolo se na le yona Setshwantsho se se supetsang godimo le tlase -- Lebelela godimo le tlase. Dirisa didiriswa tse dikgonngwang tsa popegotekatekano tlhakorepedi kgotsa setshwantsho -- Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) o Morutabana o neela barutwana mefuta e e farologaneng ya ditshwantsho mo kakanyong ya godimo le tlase ya bontshiwa sk motho o palama thaba kwa godimo, baluni ya m o moweng e e yang ko tlase, mongwe a tsamaela kwa tlase ga dikgato jj. Letlelela barutwana go: PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Tlhalosa kakanyo ya godimo le tlase go tswa mo setshwantshong.
Beke 8 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kiitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.4 • Kgabaganyo ya mola wa fa gare o akaretsa go bala Letsatsi 1 Tekano Metshameko ya go dirisa mmele Letletlela barutwana -- Go fapaanya le go tlola ka morethetho a ntse a bala Barutwana -- Ba eme ba lebagane le go opa diatla ba a fapaanya (letsogo la molema la morutwana Pina ya dipalo le diraeme yo o emeng go lebagana le morutwana yo mongwe, le fapaana le la moja) ba opela pina ya dipalo/raeme. Dirisa dikgonngwa go ruta tekanotlhakoretharo (3-D) Letlelela barutwana -- Latlhela bolo go tsala o ntse o bala -- Tsamaya mo thapong e e šokameng o ntse o opela pina sekao “One little elephant balancingTlou ka tekanyo e nnye” -- Ragela bolo kwa mothong yo mongwe Bolo, thapo Tirwana e e fa godimo e ka nna ya golaganngwa le serutwa sa dikgono tsa botshelo 2.1 • Bopa dipaterone tsa gago Dipopego tse di khibidu le tse di tsa Letsatsi 1 polasitiki Dipaterone tsa Metshameko ya go dirisa mmele Jeometeri. LetlelelLetlelela barutwana go : bope dipaterone ba dirisa -- Mebele ya bone sekao mosetsana o mongwe ka mosese, basimane ba babedi ka marukgwe Dirisa dikhurumelo tsa botlolo le tse di Dirisa dikgonngwa go ruta didiriswa tsa tekanotlhakoretharo khibidu -- O dirisa dipopego tse di khibidu le tse di botala jwa loapi sekao dikhutlonne tse 2 tse di bududu, dikhutlotharo tse pedi tse di khibidu,dikhutlonne tse 2 tse di botala jwa loapi….. -- Dirisa paterone ka nako ya ditirwana ka go dirisa pente e khibidu le dikhurumelo tsa bohibidu mmala bohibidu mmala bohibidu mmala wa loapi wa loapi wa loapi mabotlolo a pentilweng bududu Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) o dirisa mebala ya sekontari Pampiri ya A4 Letlelela barutwana go: Pente yam mala o motala le mmala wa 95 -- Ba dirisa monwana wa kgonope go gatisa molelwane ya mmala o dirisa pente sekao namune kgotsa mebala e mengwe e o mmala o motala, wa namune, mmala o motala……………. Mo godimo ga pampiri nang le yona (tirwana e, e kgona go dirwa ka nako ya botsweretshi jwa pono) DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 8 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta 96 Kiitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.2 Lemoga, tlhopha le go neela ka maina a didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Letsatsi 1 Dipopego tsa Gatelela ka ga didiriswa tse di kgokologang tekanotlhakoretharo Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga tekanotlhakoretharo (3-D) 3-D Letlelela barutwana Mabotlolo a dipolasitiki DIPALO TSA MOPHATO R -- Tshameka ka dibotlolo tsa polasitiki, meteme/dithini, namune jalo jalo le go batlisisa dikgonego tsa gore di ka kgokologa Morutabana o botsa gore Diboloko. Diboloko tsa Lego -- Ke diboloko dife tse di mo sekhutlwaneng sa boloko tse di kgokologang? Dithini,dikopi tsa polasitiki,dirolo tsa -- Diboloko ga di kgokologe ka gore di na le letlhakore le lengwe le le tlhamaletseng pampiri ya ntlwaneng boithomelo, dikerese, namune, dibolo jalo jalo -- Kgokolosa didiriswa tse di farologaneng le go bona gore ke tse feng di kgonang go kgokologa le gore ke tse feng tse di sa kgoneng go kgokologa. -- Barutwana ba tshwanetse go lemoga gore didiriswa tse di kgolokwe ke tsone fela tse di ka kgokologang. 3.1 Godisa bokao jwa dikaelo ka go itsise dikgopolo tse pedi e leng “Kwa pele/kwa Letsatsi 1 morago” Maemo, kitsiso le dipono Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana go PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Latela dikaelo tsa morutabana (a le nosi le/kgotsa jaaka leloko la setlhopha) le go tsamaya kgotsa ba ema mo phaposing sekao Barutwana -- Ema “kwa pele” ga phaposi (ela tlhoko gore kwa pele mp phaposing ke kwa go nang le kgoro teng) -- Ema “kwa morago” ga phaposi -- Tsamaela kwa le kwa morago. -- Gagabela kwa pele le kwa morago -- Tlolela kwa pele le kwa morago
Beke 8 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kiitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.1 Morutabana o thala paterone ka tshoko mo fatshe sekao; E thadilwe mo fatshe Letsatsi 1 Maemo, kitsiso le dipono Kgotsa Letlelela barutwana Pampiri e e khibidu. -- Tsamaya le/kgotsa go gagaba mo godimo ga paterone. -- Baya karolwana ya pampiri e e khibidu mo sekhutlwaneng go emela roboto : fitlha mo sekhutlwaneng ba tshwanetse go retologa mebele ya bone yotlhe gore ba kgone go bona bokao jwa dikaelo Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo Letlelela barutwana -- Dira tsela ka diboloko tsa go aga. -- Kgoromeletsa koloi ya go tshameka kwa pele le kwa morago mo tseleng ya diboloko Diboloko tsa go aga tsa go aga -- Kgorometsa koloi ya go tshameka ka go fapogela mo letlhakoreng le lengwe la tsela ya diboloko 97 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 8 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kiitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 98 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 5.1 • Itsise dokgoolo tsa tiriso ya tshedimosetso (ba dirisa mebele ya bona) go Letsatsi 1 kgobokanya dididriswa mo phaposing kgotsa tikologong go ya ka dipopego tse di Kgobokanya le go neetsweng sekao: tlhaola didiriswa Metshameko ya go dirisa mmele Kgaoganya barutwana ka ditlhopha Barutwana ba eme mo meleng e mebedi -- Mo setlhopheng sengwe le sengwe, letlelela basimane go ema mo moleng le DIPALO TSA MOPHATO R basetsana go ema mo moleng o o latelang go bapa le basimane. -- Letlelela barutwana go bala dipalo ya basimane le dipalo ya basetsana mo setlhopheng 5.2. sengwe le sengwe Basetsana Basimane Emela ,tlhaola -- Ka se, o ka feleletsa kerafo ya mmele ya basimane kgotsa basetsana mo setlhopheng le phutha ya □ Dirisa dikgonngwa go ruta dipopego tsa tekanotlhakoretharo (3-D) didiriswa, □ □ -- Barutwana ba ka dirisa tshedimosetso e e fa godimo go aga kerafo ya didiriswa tsa □ □ tekanotlhakoretharo(3-D), ba dirise diboloko/dpopego, sekao di emela morutwana 2 3 mongwe le mongwe 5.3 Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Tshedimosetso e neetsweng -- Barutwana ba dira kerafo ka go dirisa tege go dira bolo e e nnye e emelang bokao jwa bone jwa tiro e e fetileng -- Naya barutwana pampiri e e nang le setshwantsho sa mosetsana le mosimane mo godimo ga pampiri ya morutwana yo mongwe PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Tege -- Letlelela barutwana go kgokolosa dibolo tse di emelang dipalo ya basetsana le basimane mo setlhopheng sa bone Pampiri ya A4 -- Barutwana ba baya dipalo ya dibolo ka fa tlase ga setshwantsho se se neilweng.
Beke 9 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.2 • Batlisisa ka ga didiriswa tse di relelang le tse di kgokologang Letsatsi 1 Didiriswa tsa Morutabana o tshwara bolo le go e itaya mo fatshe. O e tlogela e kgokologa mo fatshe. tekatekanyo- Morutabana o tsaya lebokoso le go dira se se tshwanang. tlhakore 3-D Morutabana ba botsa dipotso: Bolo -- Ke sediriswa sefe se se kgokologang? Kgwele/bolo -- Ke eng lebokoso le sa kgokologe? -- Ke sediriswa se se ka relelang? Morutabana o supetsa barutwana gore lebokoso le na le matlhakore a le mane (dikhutlwana)ka ga moo ga e kgokologe, mme fela bolo ga e na dikhutlwana le go kgokologa -- Rotloetsa barutwana go batla diririswa mo phaposing tse di kgokologang le go relela Lebokose -- Botsa barutwana gore a ba bona didiriswa tse di kgokologang le tse di relelang. 99 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 9 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 100 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 • Lemoga le go tlhaola le go neela maina a dipopego tsa tekanotlhakorepedi (2-D) mo Letsatsi 1 phaposing le mo ditshwantshong Dipopego tsa tekanotlhakorepedi -- Sediko (2-D) Gatelela thuto ka ga sediko Metshameko ya go dirisa mmele Barutwana Letlelela barutwana DIPALO TSA MOPHATO R Thapo -- Dira sediko o dirisa menwana -- Dirisa sediko a dirisa diatla a mabedi -- Dula mo fatshe, o bopa sediko o tshwaragane diatla -- Tsamaya mo sedikong se segolo, e e drilweng ka thapo, mo fatshe. -- Tshameka motshameko o barutwana ba dulang mo sedikong ba opela pina. o Morutwana a le mongwe o ema ka fa ntle ga sediko le go dikologa sediko a taboga a tshwere bolo ka diatla. o Morutwana o tlhopha go baya bolo mo morago ga morutwana mongwe le mongwe yo o dutseng mo sedikong. o Morutwana yo tlhophilweng o tshwanetse go tsholetsa bolo le go leka go latlhelela morutwana yo mongwe ka bolo a ntse a taboga a potologa sediko go ya go dula mo lefelong le le se nang ope. o Fa bolo e ama morutwana yo o siang, morutwana yo o tshwanetse go ya go dula fa PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO gare ga sediko, motshameko o a tswelela. Dirisa dikgonngwa go ruta didiriswa tsa tekanotlhakoretharo Letlelela barutwana -- Batla didiriswa tse di kgolokwe mo phaposing kgwele ya maoto ,bolo ya tenesel,bolo ya -- Batla dipopego tse di emelang sediko. golofo,apole,namune,hula hupu jalo jalo Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Namune, apole, tafole, bolo, mabole, -- Morutabana o naya didiriswa maina le barutwana ba tshwanetse go supa gore ke buka, lebokoso didiriswa dife tse di kgolokwe sekao namune, apole, tafole, mabole, buka, bokoso jalo jalo
Beke 9 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.1 Maemo a sediriswa se le sosi/pedi le kamamo go e nngwe Letsatsi 1 Maemo, kitsiso le Dikgopolo di tshwana le go bapa le/fa gare-go akareditswe mmala dipono Metshameko ya go dirisa mmele Morutabana o bitsLetlelela barutwana go : le bararo O bontsha dikgopolo go bapa le le fa gare ka go rulaganya barutwana ka thulaganyo e e farologaneng, a re: -- Ntobi o eme go bapa le Tlotlo -- Tumelo o eme fa gare ga Xolile le Ntobi Tirwana o ka boelediwa le barutwana ba bangwe Morutabana o neela barutwana diboloko tsa go aga tsa mebala e e farologaneng le go ba naya ditaelo jaaka: Diboloko tsa mmala -- Baya boloko e e khibidu go bapa le boloko e serolwana -- Baya boloko e botala jwa loapi fa gare ga boloko e khibidu le boloko e e serolwana Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo O dirisa dikgetsana tsa dinawa tsa mebala e e farologaneng(khibidu, botala jwa loapi,serolwana, mmala o o motala), naya barutwana taelo ya go: -- Baya kgetsana ya dinawa e e botala jwa loapi go bapa le kgetsana ya dinawa e serolwana. Dikgetsana tsa dinawa tsa mmala -- Baya kgetsana ya dinawa e khibidu fa gare ga e botala jwa loapi le e serolwana Tirwana e, e golaganngwa le serutwa sa dikgono tsa botshelo 101 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 9 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 102 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.2 • O rulaganya didiriswa tse di fetang di le pedi go tswa mo go tse di Letsatsi 1 Didiriswa tsa kgobokantsweng go tswa go nnye thata go ya go e tonna thata tekanotlhakoretharo Tasmaiso ya mmele: (3-D) Seloko ya go tshameka Neela barutwana seloko ya go tshameka le go dira dibolo ka seloko -- Mo ditlhopheng ba tshwanetse go rulaganya dibolo tsa seloko go tswa ka tse dinnye thata go ya go tse ditonna thata le tonna thata go ya go nnye thata DIPALO TSA MOPHATO R Dirisa dikgonngwa go ruta didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Leloko la setlhopha sengwe le sengwe o tshwanetse go batla sediriswa mo phaposing Sediriswa se sengwe le se sengwe mo -- Letlelela barutwana gore ba rulaganye didiriswa tse di tlhaolwang go tloga go nnye phaposing thata go ya go tonna thata mo ditlhopheng tsa bone Morutabana o neela setlhopha sengwe le sengwe buka ya dipalo tsa mogala Letlelela barutwana -- Gagola pampiri go tswa mo bukeng ya dipalo tsa mogala le go phutha pampiri go dira bolo mo ditlhopheng tsa bone -- Barutwana ba tshwanetse go bapisa gore ke bolo efe e leng tonna le e nnye thata Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Buka ya dipalo tsa mogala ya kgale (2-D) -- Naya barutwana pampiri ya ditshwntsho tse di tonna le tse dinnye Pampiri ya A4 ka ditshwantsho -- Barutwana ba ka nna ba tshasa mmala wa dilo tse ditonna le tse dilo tse dinnye PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 9 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 4.2 Itsise kgopolo ka ga boleele jwa seemo (moleele le mokhutshwane, moleele thata le Letsatsi 1 mokhutshwane thata,telele le khutshwane) Boleele Metshameko ya go dirisa mmele -- Morutaban o bitsa barutwana go ba le bane le go botsa barutwana mo phaposing go thusa go di rulaganya go tloga go telele go ya go khutshwane. -- Letlelela barutwana go ithulaganya ka bone mo ditlhopheng go tloga ka boleele go ya go mokhutshwane -- Morutwana a le mongwe o ema ka mokotla wa gagwe go bapa le lobota fa maloko a mangwe a ditlhopha ba ntse ba lekanya boleele ba dirisa diatla Dirisa dikgonngwa go ruta didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Dirula, kerayone, dpensele, diphimodi jalo jalo .Morutabana o baya didiriswa tse di farologaneng mo tafoleng ya setlhopha sengwe le sengwe jaaka rula, pensile, dikerayone, diraba jalo jalo -- Tlhaola tsotlhe tse di telele le tsotlhe tse di khutsane Tšhata ya bogodimo -- Barutwana ba tshwanetse go rulaganya go tswa go telele go ya go khutsane Tšhata ya bogodimo Lindo o na le diatla a le marataro -- Morutabana o na le tšhata ya bogodimo e baakantsweng sentle mo leboteng go thala tshwanalanyo ya bogodimo jwa morutwana yo mongwe le yo mongwe -- Dirisa dikarata tsa matshwao tsa barutwana go supetsa bogodimo jwa morutwana yo Wandile o na le diatla mongwe le yo mongwe mo tšhateng ya bogodimo . a le 5 103 DIPALO TSA MOPHATO R
BEKE 10 Tiriso ya beke ya 10 go fitlhelela makoa a tlhtlhaloganyo le kgotsa o tlhaola dikgoreletsi mo thutong. Diteng tsa serutwa Setlhogo Dithusathuto tse di atlenegesitsweng 104 Dipalo diopereishene 1.1 Fopholetsa go bala o boeletsa go fitlha go 5 (Dipina tsa dipalo le go akaretsa diraeme go godisa le kamano kakanyo ya go bala) Go bala didiriswa Lemoga dipalo mo tirisong e e tlwaelegileng sk dingwaga, kwadisa Tlhaloganya diplokemotatelano (s.k ka nako ya go ya ntlwanaboithusitso) Tlhaloganya kgolagano ya bongwe ka bongwe (tshate ya go ka nako ya go ja) Supa ditshwantsho tsa dipalo le dikarata tsekedimo tsa lerontho tse di akaretsang dipalo ya ntha Itse letshwaopalo 1 Lemoga leinapalo nngwe 1.6 Dirisa didiriswa tse di kgonngwang DIPALO TSA MOPHATO R Maano a go rarabolola dipalo Tlhalosa kakanyo ya gagwe ka mafoko le ka tsela ya go Bapisa kgotsa didiriswa tse di kgonngwang Dipaterone tse di mo 2.1 Supa dipaterone mo tikologong tirisong Kopolola, atolosa le go tlhama dipaterone tsa gagwe Dipaterone tsa Jeometeri PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
BEKE 10 Tiriso ya beke ya 10 go fitlhelela makoa a tlhtlhaloganyo le kgotsa o tlhaola dikgoreletsi mo thutong. Diteng tsa serutwa Setlhogo Dithusathuto tse di atlenegesitsweng CAPS Boalo le Popego 3.1 Itse kwa pele ga /morago ga (Jeometeri) Maemo, kitsiso le dipono Itse mo godimo ga, tlase Itse mo teng le kwa ntle Itse godimo le kwa tlase Tlhaloganya dikakanyo: pele, morago, pele le morago 3.3 Lemoga le go neela maina dikgolokwe Dipopego tsa dithuto tekanyetso ya Lemoga le go neela maina a mabokose tekanyetsotlhakoretharo (3-D) le Go aga dikarolo tse 6 tsa malepa 3.2 Bontsha bokgoni jwa go farologanya gare ga didiriswa Dipopego tlhakorepedi (2-D) Ka lemoragopele, lemorago Supa le go lemoga khutlonne Tlhopha le go lemoga sediko Tlhopha le go lemoga khutlotharo Tlhopha le go lemoga Khutlonne Go lemoga gore mokgobokanyong ya didiriswa tse ke efe e kgolo, nnye, kgolo thata, nnye thata Didiriswa ka bogolo, tonna, nnye Mmala o tlwaelegileng, bohibidu, serolwana botala jwa loapi Dipopego: sediko, khutlotharo, khutlonne Didiriswa tse kgologang Didiriswa tse di relelang 3.4 Lemoga mola wa tekano Tekano Tekanyo 4.1 Dirisa mafoko a tshwana le motshegare, bosigo, lesedio le lefifi, phakeala, thapama, maitseboa go tlhalosa letsatsi Nako Tlhomaganya ditiragalo tse di tswelelang mo botshelong jwa gagwe tsa letsatsi le letsatsi(Lenaneo la letsatsi le letsatsi) Supetsa temogo ya malatsi a beke, ditlha le maemo a bosa Itse letsatsi la gagwe la matsalo 4.2 Farologanya magareng ga botelele, botelelenyana, botelele thata, khutshwane,khutshwanenyane, bokhutshwane thata (Tshate ya boleele) Boleele 105 Tshedimosetso ya 5.1, 5.2, 5.3 Kgona go kgobokanya, tlhaola, thala, buisa le go emela didiriswa go ya ka setlhaodi se le sengwe dipalo Kgobokanya, tlhaola, thala, buisa le go emela tshedimosetso DIPALO TSA MOPHATO R
KGWEDI-THARO 2 MOPHATO R Beke 11 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta 106 KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Itsise bokao jwa palo 2 Opela pina ya go bala o dirisa Letsatsi 1 ditshwantsho tse pedi tsa dinonyane-“ Bala didiriswa Go Motlotlo: bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha ka 2 Two little Dickey birds” Bala go ya kwa pele le go ya morago go fitlha ka 2. Balela kwa godimo o ipoeletsa go tloga ka 1-7 DIPALO TSA MOPHATO R Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le “bonnye”. Opa diatla gantsi……EMA. Opa diatla gantsinyana. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 12 Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana -- Bitsa barutwanaba le ba 2 kwa pele. Ba bale. -- Bala ditulo tse 2, ditafole jalo jalo. -- Supa dikarolo tsa mmele tsa bobedi (pairs) jaaka matlho,ditsebe,diatla,maoto,mangole ,magetla jalo jalo -- Dira diletswa tswa mmele sekao opa diatla gabedi, koka tlhogo gabedi, itaya leoto Mebele ya barutwana gabedi mo fatshe,tlola gabedi jalo jalo. -- Tsholetsa menwana e 2,diatla a 2,maoto a 2. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 11 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Dirisa dikgonngwa go ruta didiriswa tsa tekanotlhakoreharo (3-D) Letsatsi 1 Bala didiriswa Letlelela barutwana -- Supa didiriswa tse pedi tse di tshwanang mo phaposing sekao ditlhako tse pedi, dikerayone tse pedi jalo jalo -- Godisa temoso ka ga tshomarelo ya dipalo, o letlelele barutwana go paka dibadisi di le pedi kgotsa didiriswa tse dingwe tseo ka di dirisang ka ditsela tse di farologaneng sekao kgotsa kgotsa Dibadisi/didriswa tse 2 di newe morutwana yo mongwe le yo mongwe -- Fa go balwa palo ya dibadisi/didiriswa ga go kgoreletswe ke bogolo kgotsa kemo kgotsa le fa di tshwana sekao : -- Rulaganya ditalama di le 2, diphensele di le 2, dihula hupu di le 2, barutwana ba le 2 jalo jalo. -- Di bale ka thulaganyo e e farologaneng sekao: di bale di adilwe, di bapile, mo moleng kgotsa di tlhatlhagantswe 107 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 11 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 108 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.3 • Itse letshwaopalo le go lemoga leinapalo le le akaretsang 2 Letsatsi 1 Itse letshwaopalo Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi le go lemoga (2-D) leinapalo Letlelela barutwana go Dikarata tsekedimo tsa dipalo tse di -- Bapisa dikarata tsekedimo tsa ditshwantsho ka ditshwantsho mo go tsone ka dikarata supetsang didiriswa tse pedi. tsekedimo tse pedi ka marontho a mabedi mo go tsona. DIPALO TSA MOPHATO R -- Supetsa dikarata tsekedimo tse di kaediwang barutwana, tse di nang le ditshwantsho, tsa dipalo tse di tlhopilweng sekao ditlhako tse pedi, dikerayone tse pedi jalo . Didiriswa mo pahaposing le mo -- Letlelela barutwana go lebelela dipalo ya didiriswa e e tshwanang mo phaposing. tikologong. -- Supa dikarata tsekedimo tse di bontshiwang barutwana, ka dipalo tse di farologaneng tsa ditshwantsho mo go tsone. -- Supa dikarata tsekedimo tse di bontshiwang barutwana ka letshwaopalo 2. Setshwantsho -- Lemoga dikarata tsekedimo tse di bontshiwang barutwana ka leinapalo. sa didiriswa tse pedi -- Golaganya letshwaopalo 2 ka dipalo ya didiriswa le dipalo ya marontho. -- Golaganya leinapalo kaletshwaopalo, dipalo ya ditshwantsho le no ore ya marontho. -- Akaretsa palo 1 e e mo karateng e e bontshiwang le go letlelela barutwana go supa Dikarata tsekedimo tse di bontshiwang palo 1 le 2 ka ditshwantsho tse pedi, -- Dira malepa/diphasele tsa dipalo le go letlelela barutwana go di bapisa sekao. marontho,letshwaopalo le leinapalo PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Setshwantsho 2 pedi sa didiriswa tse pedi 2 pedi
Beke 11 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.2 • Tlhalosa, tlhaola le go bapisa didiriswa tsa dipopego tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Letsatsi 1 le dipopego tsa tekanotlhakorapedi (2-D) go ya ka go tshwana, le go farologana: Didiriswa tsa tekanotlhakoretharo -Tse di tshwanang le tse di farologaneng (3-D) le Metshameko ya go dirisa mmele -- Tlhopha basetsana ba babedi o dirisa raeme ya go bala. 3.3 -- Barutwana ba bangwe ba supa gore basetsana ba ba biditsweng ba tshwana jang? Dipopego tsa -- Tlhopa mosimane le mosetsana o dirisa raeme ya go bala. tekanotlhakorapedi (2-D) -- Barutwana ba bangwe ba supa gore mmele wa mosimane o farogana jang le wa mosimane. -- Ka bobedi, morutwana a le mongwe o a ema ka mokgwa o o riling, yo mongwe o Bapisa ka mokgwa o a emeng ka teng -- Morutwana o mongwe o ema ka diatla mo godimo ga tlhogo, o ema ka leoto le le lengwe. Yo mongwe o bapisa maemo. -- Tlhaola barutwana go ya bong, ba ba rweleng ditlhako, ba ba rweleng diramphetshane, le ba ba sa rwalang ditlhako. -- Biletsa barutwana ba latelang kwa pele. o Basetsana le basimane ba ba apereng marukgwe, mosetsana yo o apereng mosese o Bana botlhe ba ba rweleng ditlhako, le ba bas a rwalang ditlhako. -- Botsa dipotso tse di tshwanang le “ke morutwana ofe yo o sa tshwaneng? Ke morutwana ofe yo o farologaneng?” 109 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 11 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 110 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.2 • Tlhalosa, tlhopha le go bapisa didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) le Dira karata tsekedimo ya gagwe ya Letsatsi 1 tekanotlhakorepedi (2-D) go ya ka go tshwana le go farologana. papiso ya motshameko jaaka sekao se se Didiriswa tsa fa tlase tekanotlhakoretharo Dirisa didiriswa go ruta tekanotlhakoretharo (3-D) (3-D) le -- Barutwana babedi ba itaya bolo mo fatshe: bolo e tonna le bolo e nnye -- Barutwana ba bangwe ba supa gore dibolo di farologana ka tsela efe le gore di 3.3 tshwana jang.. DIPALO TSA MOPHATO R Dipopego tsa -- Morutwana o mongwe o kgokolosa namune, yo mongwe o kgokolosa bolo. tekanotlhakorapedi -- Barutwana ba bangwe ba supa pharologanyo magareng ga bolo le namune le gore di (2-D) tshwana jang. -- Barutwana ba lebelela ditlhako tsa basimane le diramphetshane tsa basetsana -- Barutwana ba bangwe ba supa gore ditlhako di farologana jang le gore di tshwana jang. -- Barutwana ba bala didiriswa tse di tshwanang mo phaposing Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Neela dikarata tsekedimo papiso go tsweletsa ditshwano le dipharologanyo sekao. Karata tsekedimo ya papiso ya motshameko -- Tswelela go ya go dikarata tsekedimo tse di sa bonweng fa ngwaga o tsweletse. Barutwana gab a tshwanela go buisa ditlhaka sekao:
Beke 11 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 • Bapisa gore ke didiriswa dife tse pedi mo go tse di kgobokantsweng di “lekanang Letsatsi 1 go” kgotsa tse di “tshwanang” Tlhalosa, go bapisa le go Metshameko ya go dirisa mmele rulaganya dipalo Letlelela bautwana -- Godisa kgopolo ka ga tshwanang le farologaneng. -- Bapisa menwana ya diatla le menwana ya maoto. Le fa e tshwana ka palo, e bonagala e sa tshwane. -- Bapisa menwana ya diatla, ya maoto le matlho. Di tlhagelela di sa tshwane.Re na le palo e e tshwanang ya menwana ya diatla le ya maoto, e 10 mme fela re na le matlho a le mabedi.. -- Bapisa ditsebe, diatla, maoto le dikgato. Di bonagala di sa tshwane, mme fela di tshwana ka palo. -- Morutabana o thala didiko tse pedi mo fatshe kgotsa o bopa didiko ka thapo mo fatshe. O laela barutwana go ikgaoganya ka dtlhopa tse di lekanang mo sedikong sengwe le sengwe. Bala palo ya barutwana mo sedikong se le sengwe. O tlhagisa fa palo ya barutwana e tshwana kgotsa e lekana. 111 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 11 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 112 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Drisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo Letsatsi 1 Dipopego tsa -- Godisa kgopolo ka ga tshwanang le farologane. Tekanotlhakorepedi -- Baya sete ya matshwao a barutwana mo gare ga mmetshe. 2-D -- Naya morutwana mongwe le mongwe karata tsekedimo ka letshwao. Barutwana ba bapisa matshwao a bone le a a mo mmetsheng. -- Baya setlhopha sa didiriswa mo tafoleng le go di kgaoganya ka ditlhopha tse di DIPALO TSA MOPHATO R lekanang (e nngwe ke ya gago, e nngwe ke ya me. Dikai: 1. Baya didiriswa tse pedi tsa mefuta e e tshwanang sekao dikerayone, mo moleng mo tafoleng. Kopa morutwana a le mongwe go bapisa nngwe ya dikerayone tsa gagwe le tsa morutabana.(morutwana o tlhoka go tsaya dikerayone tse pedi, a di bapise le palo ya dikerayone tsa morutabana. Jaanong re na le palo ya dikerayone tse di lekanang. 2. Boeletsa thutiso e e tshwanange, jaaka e fa godimo o dirisa didiriswa tse 4 le 6, gore barutwana ba kgone go tlhaloganya kgopolo ya “tshwana le lekana” 3. Morutabana o baya diboloko tse 2 mo moleng mo tafoloeng.O naya morutwana mongwe le mongwe boloko. Kopa barutwana go bapisa boloko ya mongwe le mongwe(Barutwana ba tlhoka go tsaya boloko e nngwe go e bapisa le diboloko tse pedi tsa morutabana) “Jaanong yo mongwe le yo mongwe wa rona o na le diboloko tse 2. Re na le palo ya diboloko e lekanang”. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Dibiloko tsa morutabana Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Diboloko -- Letlelela barutwana go bapisa setshwantsho le karata tsekedimo e e bontshiwang ya marontho. Supa dikarata tsekedimo tse di tshwanang. -- Neela dikarata tsekedimo tsa papiso ka nako ya metshameko le nako ya go tshameka o lokologile mo teng ga phaposi, barutwana ba ka neela pharologanyo le ditshwano.
Beke 11 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 • Rulaganya le go Bapisa didiriswa tse di kgobokantsweng o dirisa “ntsi go” Letsatsi 1 Tlhalosa, go Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha ka 2. bapisa le go Gatelela kgopolo ka ga “ntsi” le “nnye” rulaganya dipalo Opa diatla gantsi…………..EMA Opa diatla a gago gannye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 2. Metshameko ya go dirisa mmele Morutwana o Motlotlo gore ke tsefe tsa didiriswa tse di kgobokantsweng tse di :”dintsi go feta ga” Letlelela morutwana go -- Bala matlho a bone le menwana ya bone. O botsa potso “Ke sefe tse dintsi go feta go” -- Bontsha menwana e mebedi mo seatleng se sengwe le monwana o le mongwe mo seatleng se sengwe. “Ke seatla sefe se se nang le menwana e mentsi e bontshitsweng?” -- TlhopLetlelela barutwana go : le 3 o dirisa raeme ya go balela kwa godimo. Ba kgobokanye mo ditlhopheng tsa bo 2 le 1. -- Bala gore ke barutwana ba kae mo setlhopheng sengwe le sengwe. Bapisa ditlhopha o botse dipotso jaaka “Ke setlhopha sefe se se nang le barutwana ba le bantsi?” 113 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 11 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 114 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo Tlhalosa, go -- Baya dipara tse pedi tsa dikere, Dibadisi te 3 le dikerayone tse 4 mo tafoleng. Bala Didiriswa tse dingwe le tse dingwe mo bapisa le go didiriswa mo setlhopheng sengwe le sengwe phaposing rulaganya dipalo DIPALO TSA MOPHATO R -- Botsa potso e tshwana jaaka “ka setlhopha sefe se se nang le didiriswa tse dintsi” Ke setlhopha sefe se se nang le didiriswa tse dintsi thata. Ke setlhopha sefe se se nang le didiriswa tse di fetang tsa dikere?” -- Baya didiriswa tse di farologanene (dikgoropa,maje dikhurumelo jalo jalo) mo tafoleng. Di tlhaole ka ditlhopha (dikhurumelo tsotlhe mmogo) bala dipalo ya didiriswa mo setlhopheng sengwe le sengwe le go tlotla gore ke setlhopha sefe se didiriswa di leng dintsi, dinnye. Simolola ka didiriswa tsa dipalo tse dinnye. -- Tsenyeletso: Barutwana ba newe ditshelo ka nako ya go tshameka ka metsi le nako ya go tshameka ka mmu, ba neye barutwana ditšhono tsa go itemogela ka dikgopolo tse di tshwanang jaaka ntsi go,nnye go le go lekana le. Dirisa dikgonngwa tse di halofo go ruta ka ga dipopego tsa tekanotlhakorepedi (2-D) kgotsa ditshwantsho -- Letlelela barutwana go bapisa ditshwantsho le dikarata tsekedimo tsa marontho. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Ditshwantsho le dikarata tsekedimo tsa Supa dikarata tsekedimo tse di fetang nomoro ya didiriswa e morutabana a e neileng marontho barutwana.sekao. Dibadisi -- Morutabana a re: Batla karata tsekedimo e e nang le ditshwantsho tse di fetang tse 2? -- Bapisa dikarata tsekedimo le dipalo e e tshwanang ya ya diidriswa kgotsa dibadisi. (paka dibadisi mo godimo ga karata tsekedimo e e nang le dipalo ya ditshwantsho)
Beke 12 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Lemoga le go supa letshwaopalo le leinapalo e e akaretsang palo 2 Letsatsi 1 Bala dipalo Motlotlo:Bala didiriswa go fitlha go 2 letsatsi le letsatsi. Balela go ya kwa pele le go ya kwa morago go fitlha ka 2. Balela kwa godimo o ipoeletsa 1-7 Dipina tsa dipalo le diraeme Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi ” le “bonnye”. Opa diatla gantsi…………..EMA Opa diatla a gago gannye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 2. Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana -- Latlhela bolo mo fatshe ganwe, ka mantse a mangwe ga 1 Dibolo -- Latlhela bolo gabedi mo fatshe, ka mantswe a mangwe ga 2. Seloko ya go tshameka -- Thala pedi mo fatshe le go letlelela barutwana go tsamaya ka ba bopapedi. -- Thala letshwao pedi mo mmung, mo moyeng,mo mmetsheng jalo jalo. -- Bopa palo 2 ka seloko ya go tshameka. -- Batla ditsala tse 2 ba ba rweleng ditlhako. Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Letlelela barutwana Dibadisi -- Sela padisi e le nngwe. -- Sela dibadisi tse pedi 115 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 12 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 116 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Karata tsekedimo e e supetsang dtshwantsho,marontho, letshwaopalo le Bala dipalo Letlelela barutwana leinapalo pedi -- Supa karata tsekedimo ya setshwantsho le go di golaganya le palo e e tshwanang ya didiriswa. Setshwantsho -- Supa karata tsekedimo e e bontshiwang e tshwailwe ka marontho a le mabedi, o e sa didirswa tse golaganye le palo e e tshwanang ya didiriswa. pedi 2 pedi DIPALO TSA MOPHATO R -- Supa letshwaopalo le leinapalo mo dikarateng tse di bontshiwang le go di golaganya le palo e e tshwanang ya Dibadisi. -- Supa letshwaopalo 2 mo setshwantshong se se neilweng ke morutabana. Dibadisi -- O bona kae letshwao 2 mo phaposing. Ditshwantsho mo letshwaopalo le tlhagelelang teng -- Kgaoganya barutwana mo phaposing. Naya tshono ya go tshameka ditomino tsa dipalo mo ditlhopheng. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 12 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.7 • Rarabolola dipalo tsa mafoko ka go Motlotlo le go tlhalosa ditharabololo tsa dipalo Dipina tsa dipalo le diraeme tsa mafoko(kgangkhutswe ya dipalo) tse di akaretsang palo 2 Tlhakanyo le Metshameko ya go dirisa mmele Tloso Dikai: 1. Morutabana o biletsa morutwana a le 1 kwa pele. Barutwana ba a ba bala. Morutabana o bitsa yo mongwe a le 1, o botsa barutwana gore ba bakae botlhe?”1 le 1 → 2 (Morutabana a re 1 le 1 e dira 2) 2. Morutabana o tlosa setilo se le 1. O tlosa gape 1. Go na le ditulo di le kae? 1 le 1→2. 3. Morutabana o supetsa menwana e 2. O Motlotlo a re balang menwana ya me. Fa ke fitlha monwana o le mongwe, o bona menwana e le kae? Tlosa 1 mo go 2→1 4. Morutabana o supetsa menwana e 2. Le gore:bala menwana ya me. Fa ke sa ntshe menwana, o bona menwana e le kae? 2 tlosa 0→2 5. Go na le ngwana a le mongwe kwa gae. O mongwe o tla go tshameka. Go na le bana ba le ba kae jaanong? 6. Go na le bana ba le babedi mo tafoleng. Ngwana mongwe le mongwe o batla setilo sa gagwe. Re tlhoka ditulo di le kae? Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Dikai: (Dirisa Dibadisi) Dibadisi (Fa o sena dirisa dikuku) 1. Fa o na le kuku e le nngwe, mama o go nya kuku e nngwe. O tla nna le dikuku tse kae? Dibolo 2. Morutabana o na le dibadisi di le pedi mo seatleng se le sengwe, mo seatleng se Diboloko sengwe ga gona Dibadisi. O na le Dibadisi di le kae tsotlhe? 3. Tlotlo o na le dibolo tse pedi, bolo e le nngwe e wela fa fatshe.Tlotlo o setse ka dibolo tse kae? 4. Fa o na le diboloko tsa 2, o naya tsala ya gago boloko e le nnngwe, o na le diboloko di le kae? 117 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 12 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 118 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 • Rulaganya le go Bapisa didiriswa tse di kgobokantsweng o dirisa “nnye go” Tlhalosa, go Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 2 letsatsi le letsatsi. bapisa le go Gatelela digopolo ka ga “bontsi” le “bonnye” Dipina ka ga dipalo le diraeme rulaganya dipalo Opa diatla gantsi…………..EMA Opa diatla a gago gannye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 2. DIPALO TSA MOPHATO R Metshameko ya go dirisa mmele (Tsenyeletsa tiragatso ya botsweretshi ya serutwa sa dikgono tsa botshelo-motantsho) Pina : “tlhogo magetla, mangole le -- Opela pina “tlhogo le magetla, mangole le menwana” o opela lefoko lengwe le lengwe menwana” mo tikolong ya ntlha. -- Mo tikologong e e latelang o opela o tlogela ;lefoko le lengwe sekao “Tlhogo le magetla, mangole le …….., mangole le………..” -- Opela o tlogela lefoko le lengwe gape sekao “Tlhogo le magetla…….. le…….,…….. le ……….” -- Morutabana o kaela barutwana gore nako nngwe le nngwe fa o opela o tlogela lefoko le lengwe go fitlhela o sa tlhole o opela mafoko. Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo Morutabana o dira dibaga tsa dithapo tse nne. Tsenya dibaga tse 3 mo thapong e le nngwe, dibaga tse 2 mo thapong ya bobedi, sebaga se le sengwe mo thapong ya 3, dibaga tse 3 mo thapong ya bone PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Letlelela barutwana go supa: Dithapo tse nne ka palo ya dibaga tse di -- Ke thapo efe e e nang le dibaga tse dinnye? farologaneng. -- Ke thapo efe e e nang le sebaga se se fetang dibaga di le 2? -- Ke thapo efe ya dibaga e e nang le sebaga se le sengwe se sennye go feta dithapo tse dingwe?
Beke 12 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Letsatsi 1 Tlhalosa, go -- Letletlela barutwana go bapisa setshwantsho le karata tsekedimo ya lerontho. Supa Bapisa setshwantsho sa gago le karata bapisa le go dikarata tsekedimo tse dintsi go feta le tse dinnye go palo e e neilweng ke morutabana tsekedimo ya setse ya marontho. rulaganya dipalo sekao ke karata tsekedimo efe e e leng ntsi go feta 2? -- Ke karata tsekedimo efe e e nnye go 4? • Gatelela tshwantshiso ya didiriswa tse pedi tse di neetsweng tse di kgobokantsweng o dirise: -- Ntsi go, -- Nnye go Pina ya dipalo le diraeme Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 2 letsatsi le letsatsi Balela kwa godimo o ipoeletsa 1-7 Gatelela dikgopolo ka ga “ntsi” le “nnye” Opa diatla gantsi…………..EMA Opa diatla a gago gannye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 2. Morutabana o dira dithapo tse pedi tsa dibaga. Tsenya dibaga tse 3 mo thapong, dibaga tse Dithapo tse pedi ka dipalo e e 2 mo thapong ya bobedi. farologaneng ya dibaga. Letlelela barutwana go supa gore: -- Ke thapo efe e e nang le dibaga tse dinnye? -- Ke thapo efe e e nang le dibaga tse dintsi? -- Ke thapo efe e e nang le dibaga tse dintsi go na le tse 2? -- Ke thapo efe e e nang le dibaga tse dinnye ka tse 3 ? Tsenyeletsa botsweretshi jwa pono mo barutwana ba segololang dipopego tse di nang le mahuti mo gare, le matlhare jalo jalo. 119 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 12 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 120 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 Dirisa dikgonngwa tse di halofo go ruta ka ga dipopegpo tsa tekanotlhakorepedi (2-D)kgotsa ditshwantsho Tlhalosa, go bapisa le go Baya setlhopha sa didiriswa mo tafoleng, o di kgaoganye ka: rulaganya dipalo -- Ditlhopha tse di lekanang(e nngwe key a me, e nngwe key a gago) -- Ditlhopha tse di sa lekaneng(bapisa go bona gore ke setlhopha sefe se se nang le didiriswa tse dintsi/tse dinnye le tse di lekanang) DIPALO TSA MOPHATO R -- Fa go na le ditlhopha tse pedi tse di sa lekaneng, re tshwanetse go dira eng gore di lekane/di Tshwane? 3.2 • Tlhalosa, tlhaola le go Bapisa didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D)le dipopego Letsatsi 1 tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Didiriswa tsa tekanotlhakore- Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) tharo (3-D) Letlelela barutwana: le -- Tlhaola didiriswa tse di farologaneng go ya ka bogolo. Didiriswa tse di farologaneng tse ditonna 3.3 -- Tlhaola le go Bapisa diboloko tse di farologaneng go ya ka bogolo (tonna le nyenyane). le tse dinnye mo phaposing sekao bolo, Dipopego tsa koloi ya go tshameka, boloko ya Lego jalo -- Tlhaola diboloko go ya ka dipopego tse di tshwanang tekanotlhakore- jalo. pedi (2-D) Dirisa dikgonngwa tse di halofo go ruta ka ga dipopego tsa tekanotlhakorepedi (2-D) kgotsa ditshwantsho Diboloko tsa go aga ;le dibolo tsa bogolo Kgoganya barutwana ka ditlhopha di le tlhano. Naya setlhopha sengwe le sengwe dipopego jo bo farologaneng tse di farologaneng. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Letlelela barutwana go tlhaola dipopego go ya ka: o Mmala o Dipopego (le fLetlelela barutwana go : sa itse dipopego). Dipopego tsa Logi kgotsa mmala mongwe le mongwe o o leng teng o Bogolo -- Dirisa dikarata tsekedimo tsa motshameko tse di tsweletsang mmala, bogolo le dipopego
Nako e e tshitsintsweng ya go ruta : Beke 13 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) of ± Metsotso 30 ka letsatsi (±5 ditirwana tsa dipalo tse 5 ka beke) CAPS Bolelele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di tshitsintsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Itsise bokao jwa palo 3 Letsatsi 1 Bala dibadisi/ Molomo:Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha go 3. didiriswa Bala kwa pele le kwa morago go fitylha go 3. Dipina tsa dipalo le diraeme. Go balela kwa godimo o boeletsa go tswa 1-7 Kgatelelo ya kakanyo “bontsi” le “bonnye”. Opa diatla gantsi….EMA.. Opa diatla gannye fela. Morutabana o opa diatla go fitlha go 3. Metshameko ya go dirisa mmele Barutwana kabo bona. -- Morutabana o tshameka mmino kgotsa meropa. Fa mmino o ema barutwana ba Dibadisi tlhama ditlhopha tsa botharo. -- Botsa barutwana ba masika a bona ba leng ba bararo. -- Barutwana ba ema mo moleng, Morutabana o a botsa “ kemang wa boraro mo moleng?’ -- Aroganya barutwana ka ditlhopha tsa ±5 -- Letlelela barutwana go : : Buka ya megala ya bogologolo -- Gagola ditsebe tse tharo mo bukeng ya mogala ya bogololgolo. basekete -- Menaganya ditsebe tse tharo mo dibolong tse tharo mme di kitlane mo go ka kgonagalang. Go oketsa bokao jo bo tlhamaletseng dirisa letsogo le le feketsang. Barutwana ba ka dula letsogo le le sa feketseng. -- Bula dibolo mme o di menaganye gape -- Bala dibolo fa tse tharo di fetsa go menaganwa -- Fa o ntse o bala mo dibolong tse tharo mo baseketeng e e beilweng mo gare ga setlhopha. Tirwana e e ka golaganngwa ka Thuto ya ikatisdo ya mmele mo Dikgono tsa Botshelo 121 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitsintsweng ya go ruta : Beke 13 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) of ± Metsotso 30 ka letsatsi (±5 ditirwana tsa dipalo tse 5 ka beke) 122 Bolelele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di tshitsintsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Didiriswa tsa tlhakoretharo tsa tse di kgonngwang: Letsatsi 1 Bala dibadisi/ Letlelela barutwana go: didiriswa Supa didiriswa tse 3 mo phaposing -- Tsholetsa menwana e 3 -- Baya didiriswa tse 3 mo tafoleng.Barutwanaba tla ka bongwe mo tafoleng go tla go bala didiriswa. Barutwana ba kgoma didiriswa fa ba ntse ba di bala, Boeletsa ka DIPALO TSA MOPHATO R didiriswa tse dingwe. -- Tlhabolola temogo ya tshomarelo ya dipalo ka go Letlelela barutwana go paka dibadisi tse tharo kgotsa didiriswa tse dingwe ka ditsela tse di farologaneng sekao. Dibadisi kgotsa didiriswa -- Fa go balwa, palo ya dibadisi/didiriswa ga e anngwe ke bogolo, maemo kgotsa gongwe gore di a tshwana -- Sekao: -- Rulaganya ditalama tse3 , diphensele tse 3, holahupo tse 3, barutwana ba le 3 jj. -- Di bale ka tlhomagano e e farologaneng sekao: Di bale di phatlhaletse, di kitlanye, di le mo moleng kgotsa di le mmogo PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Dirisa didiriswa tse dikgonngwang tsa popegotekatekanotlhakorepedi kgotsa Dikarata tsekedimo tsa ditshwantsho setshwantsho Dikarata tsekedimo tsa marontho -- Supetsa setshwantsho sa pitsa ya maoto a mararo. Dibadisi -- Bala maoto . -- Letlelela barutwana ba nagane ka sengwe sa maoto a mararo. Didiriswa -- Supetsa karata tsekedimo ya setshwantsho sa didiriswa tsa 3. Barutwana ba bala tse 3 tsa dipalo tse di tsamaisanang le di badisi. stshwantsho -- Dira gape jalo ka dikarata tsekedimov tsa marontho. -- Barutwana ba bapisa dikarata tsekedimo tsa marontho dikarata tsekedimo tsa ditshwantsho.
Nako e e tshitsintsweng ya go ruta : Beke 13 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) of ± Metsotso 30 ka letsatsi (±5 ditirwana tsa dipalo tse 5 ka beke) CAPS Bolelele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di tshitsintsweng nako jo bo lekanyeditsweng Itse matshwaopalo • Itse matshwaopalo le go lemoga mainapalo a a akaretsang palo ya 3 Dikhubu Letsatsi 1 lego lemoga Molomol:Bala didiriswa tsa letsatsi le letsatsi go fitlha go 3 Karata tsekedimo ya dipalo e e mainapalo akaretsang 1-3 Balela kwa pele le kwa morago go fitlha go 3 Gatelela kakanyo ya “bontsi” le “bonnye”. Setshwantsho Opa diatla a gago gantsi….EMA. sa didiriswa 3 3 tharo Opa diatla gannyenyane. Morutabana o opa diatla ga 3. Dirisa didiriswa tse dikgonngwang tsa thlakoretharo -- Neela morutwana mongwe le mongwe dikhubu tse 3 -- Morutabana o supetsa lerontho, setshwantsho, letshwao kgotsa karata tsekedimo ya e e akaretsang dipalo leinapalo 1 - 3. -- Barutwana ba bala dipalo tse di totobaditsweng le go di baya dipalo tsona tseo tsa dikhubu mo menwaneng ya bona Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Dikarata tsekedimo tse di nang le le ditshwantsho tsa dipalo tse di Letlelela barutwana go: farologaneng mo go ngwe le ngwe. -- Supa dikarata tsekedimo tse di nang leditshwantsho tsa dipalo tse di farologaneng mo Dikarata tsekedimo ka matshwaopalo a 3 go tsona.. Dikarata tsekedimo tse di tshwailweng ka -- Supa dikarata tsekedimo tse di nang le matshwaopalo a 3. marontho a 3 -- Gokaganya letshwaopalo la 3 le palo ya didiriswa le palo ya marontho. -- Gokaganya leinapalo le matshwaopalo le dikarata tsekedimo ya dipalo tsa marontho Setshwantsho -- Neela morutwana mongwe le mongwe karata tsekedimo ya dipalo tse di akaretsang sa didiriswa 3 3 tharo dipalo tsa 1-3.Morutabana o tsholetsa karata tsekedimo ya marontho kgotsa ya setshwantsho.Barutwana ba tsholetsa karata tsekedimo ya dipalo e e tshwanang. 123 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitsintsweng ya go ruta : Beke 13 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) of ± Metsotso 30 ka letsatsi (±5 ditirwana tsa dipalo tse 5 ka beke) 124 Bolelele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di tshitsintsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.7 • Rarabolola ka molomo dipalo tse di kailweng tsa go tlhakanya le go tlosa ka Letsatsi 1 tharololo ya go fitlha go 3 Tlhakanyo le Tloso Motlotlo:Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha go 3. Bala kwa pele le kwa morago go fitlha go 3. Dipina tsa dipalo le diraeme. Metshameko ya go dirisa mmele Sekao: DIPALO TSA MOPHATO R 1. Morutabana o biletsa bana ba babedi kwa pele. Barutwana ba a ba bala. 2 le 1 → 3. (Morutabana a re: 2 le 1 e dira 3) 2. Morutabana o pakolola ditulo tse 3. Ga a oketse gape. Go na le ditulo di le kae jaanong? 3 le 0 → 3. Ditilo 3. Morutabana o pakolola ditulo tse 3.O tlosa setilo se le 1.Go setse tse kae jaanong? 3 tlosa1 → 2.(3 le 1di go naya 3) 4. Morutabana o biletsa barutwana ba le 3 kwa pele. O a ba bala. O busa barutwana ba le 2 kwa morago.Go setse barutwana ba le kae? 3 tlosa 2→1 Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Naya morutwana mongwe le mongwe dibadisi di le 3. Fa morutwana a ntse a Motlotlo kgang khutswe barutwana ba paka dibadisi.. Dikao PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO 1. Anne o na le dinamune tse 2 Peter o mo naya e nngwe e le 1.Anne o na le dinamune di kae jaanong? 2 le 1→3 (Morutabana a re: 2 le 1 di go naya 3). 2. Go na le letlhare le le 1 mo setlhareng le matlhare a mangwe a 2 a a golang.Go na le matlhare a le kae mo setlhareng jaanong? 1le 2→3. Dibadisi tse 3 mo morutwaneng mongwe Dikaio le mongwe 1. Tshwene e na le dipanana tse 3 e ja e le 1.E na le dipanana tse kae tse di setseng? 3 tlosa 2→1. 2. Go na le diapole tse pedi tse di matute mo setlhareng sa diapole. Apole e 1 e wa mo setlhareng. Go setse diapole tse kae mo setlhareng? 2 tlosa 1 ke →1.
Nako e e tshitsintsweng ya go ruta : Beke 13 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) of ± Metsotso 30 ka letsatsi (±5 ditirwana tsa dipalo tse 5 ka beke) CAPS Bolelele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di tshitsintsweng nako jo bo lekanyeditsweng 2.1 • Tlhama dipaterone tse di boelediwang tsa gagwe a dirisa didiriswa tsatlhakorepedi Letsatsi 1 own repeating patterns using 2 objects Dipaterone tsa Jeometeri Metshameko ya go dirisa mmele Barutwana ba dula mo sedikong. Ba opela dipaterone tsa mafoko Sekao : letsatsi, loapi, letsatsi , Loapi dipanana, apole , pere, dipanana, apole, pere. Susan, John, Abby, Susan, John, Abby khibidu, botala jwa loapi, botala jwa loapi, , botala jwa loapi. botala jwa loapi e Waka, waka, eh, eh, waka, waka, eh, eh Dirisa didiriswa tse dikgonngwang tsa tlhakoretharo (2-D) Letlelela barutwana go: -- Kgobokanya didiriswa tse di tshwanang mo phaposing sk dikerayone tse 3 -- Kgobokanya gape didiriswa tse 3 tse di tshwanang mo phaposing sekao diboloko tsa Kerayone lego Prete -- Barutwana ba itlhamela dipaterone tsa bona ba dirisa didiriswa tse pedi sekao : Didiriswa tse dingwe -- Kerayone e le nngwe, boloko e le nngwe ya lego, kerayone e le nngwe -- Dikerayone tse pedi, boloko e le nngwe ya lego, dikerayone tse pedi, boloko e le nngwe ya lego…. -- Letlelela barutwana go tlhama dipaterone ka ditsela tse di farologaneng -- Ba faapanya didiriswa tsa bona le ditsala mme ba boeletse tiro eo 125 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitsintsweng ya go ruta : Beke 13 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) of ± Metsotso 30 ka letsatsi (±5 ditirwana tsa dipalo tse 5 ka beke) 126 Bolelele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di tshitsintsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Lemoga, tlhopha le go neela dipopego tekanotlhakorepedi (2-D) le ditshwantsho mo Letsatsi 1 phaposing Dipopegotekano tlhakorepedi (2-D) -- Khutlotharo • Metshameko ya go dirisa mmele Thala, kgotsa dirisa thapo go tlhama thadiso ya popego e kgolo ya khutlotharo Letlelela barutwana go : : DIPALO TSA MOPHATO R -- Dikologa popego o lebeletse dipopego tsa khutlotharo.Fa ba ntse ba tsamaya Letlelela barutwana go : re: “ Ke tsamaya fa thoko ga khutlotharo”. Nngwe, pedi, matlhakore a mararo kgotsa nngwe, pedi, dikhutlo tse tharo(sekhutlo) Mmopa kgotsa seloko ya go tshameka -- Morutwabana o supa gore khutlotharo e na le matlhakore a mararo. -- Thala khutlotharo mo moweng kgotsa mo mmung -- Bopa khutlotharo ka mmopa Didiriswa tsa khutltharo mo phaposing le mo tikologong -- Dirisa didiriswa tse dikgonngwang tsa popegotekano tlhakorepedi kgotsa setshwantsho Letlelela barutwana go : : Itirela dikarata tsekedimo tse 5 ka didikwe -- Lemoga le go supa didiriswa mo phaposing tse di nang le popego ya khutlotharo tse 5 tse di farologaneng, dikhutlotharo le -- Lemoga le go supa didiriswa tsa tlholego tse di nang le dipopego tsa khutlotharo khutlonne mo go tsone -- Baya didiko tsa bogolo jo bo farologaneng le khutlotharo mo kgrtsaneng ya feely, Supa khutlotharo mo dipopegong tse dingwe. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Nako e e tshitsintsweng ya go ruta : Beke 13 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) of ± Metsotso 30 ka letsatsi (±5 ditirwana tsa dipalo tse 5 ka beke) CAPS Bolelele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di tshitsintsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Tlhaola didiriswa tsa tlhakoretharo le dipopegotekanotlhakorepedi Dipopegotekano -- Tlhaola didiriswa tse di farologaneng go ya ka popego le mmala tlhakorepedi (2-D) Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Letsatsi (2-D) Letlelela barutwana go: Ditshwantsho tse e leng gore -- Supa popego ya khutlotharo mo ditshwantshong. dikhutlotharo di ka supiwa -- Bapisa khutlotharo mo karolwaneng ya pampiri -- Kopolola khutlotharo go tswa mo karateng e e neetsweng. -- Bapisa mosako mo didikong tsotlhe mo papetlaneng Dikarata tsekedimo tsa motshameko tse di nonotshang temogo ya dipopego jaaka -- Dira ditshwantsho ka go dirisa dikhutlotharo ka nako ya botsweretshi jwa pono ‘Go na le eng mo khutlonneng” -- Tshameka motshameko wa dikarata tsekedimo o o oketsang kgatelelo ya dipopego Dipopego tsa Logi jj 127 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 14 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 128 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Gatelela kitso e e amogetsweng e e akaretsang palo 3 Letsatsi 1 Bala dipalo Motlotlo:Bala didiriswa go fitlha ka 3 letsatsi le letsatsi. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 3. Balela kwa godimo a ipoeletsa 1-7 Dipina tsa dipalo le diraeme. Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi” le “bonnye”. DIPALO TSA MOPHATO R Opa diatla gantsi…………..EMA Opa diatla a gago gannye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 3. Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Letlelela barutwana go: -- Batla didiriswa tse dikhibidu tse 3 mo phaposing. didiriswa tse dikhibidu. -- Bopa palo 3 ka seloko ya go tshameka. Seloko -- Kgokolosa dibolo tse 3 tse ditonna tsa seloko. -- Kgokolosa dibolo tse 3 tse dinnye tsa seloko ya go tshameka. -- Batla barutwana ba: le 3 mo phaposing ba ba apereng diaparo tsa mmala o o tshwanang. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 14 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.7 • Rarabolola dipalo tsa mafoko ka go Motlotlo (kgang khutse e e nang le dipalo) le go Letsatsi 1 tlhalosa ditharabololo tsa dipalo tse di akaretsang palo 3 Tlhakanyo le Tloso Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka ka palo 3 letsatsi le letsatsi. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 3. Metshameko ya go dirisa mmele Dikai: Barutwana 1. Morutabana o bitsa barutwana ba le babedi kwa mmetsheng, a bo a bitsa morutwana a le mongwe. Morutabana o biditse barutwana ba le bakae go ya kwa mmetsheng? Morutabana o Motlotlo a re:2 le 1 e go naya 3 2. Go na le barutwana ba le bararo.Ngwana mongwe le mongwe o batla kerayone ya gagwe. Re tlhoka dikerayone di le kae? 3. Bana ba le bararo ba ema mmogo.O mongwe o tswa mo phaposing. Go setse ba le kae? Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Dikai: 1. Morutabana o baya dibadisi tse 3 mo tafoleng. O tsaya dibadisi tse 2. Go setse dibadisi di le kae mo tafoleng? Morutabana a re, fa o tsaya 1 go tswa mo go 3 go sala 2 2. Pinky o na le dikatse tse 2, Jabu o mo naya katse e le 1. Pinky o na le dikatse di kae Dibadisi tsotlhe? 1 le 2→3. Morutabana a re 1 le 2 di go naya 3. 3. Fa katse e le nngwe e na le mogatla o le 1, dikatse tse tharo din ale megatla e le kae yotlhe? 1 le 1 le 1→3 129 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 14 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 130 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 2.1 • Feleletsa paterone e e neetsweng ka didiriswa di le 2 Letsatsi 1 Dipaterone tsa Metshameko ya go dirisa mmele Jeometeri -- Letlelela barutwana go kopisa paterone e e diragadiwang sekao tlola, tlola,tlola,tlola………….. -- Barutwana ba feleletsa paterone ba dirisa mebele ya bone sekao ba eme go bapa ba fapaanya diatla mo godimo ga tlhogo ,diatla mo lethekeng, diatla mo tlhogong….. DIPALO TSA MOPHATO R Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga dipopego tsa tekanotlhakoretharo (3-D) -- Letlelela barutwana go kopisa paterone e e dirilweng ka didiriswa sekao sebaga, sebaga, letlhokwa, sebaga, sebaga,letlhokwa………... Sediriswa sengwe le sengwe Dirisa dikgonngwa tse di halofo go ruta ka ga dipopego tsa tekanotlhakorepedi kgotsa ditshwantsho -- Morutabana o neela barutwana ditshwantsho tse di segolotsweng tsa didiriswa tse di Ditshwantsho go tswa mo phasalatsong tshwanang (segolola ditshwantsho ka nako ya tirwana botsweretshi jwa pono) -- Morutabana o simolola paterone, barutwana ba tshwanetse go kopolola paterone e e neetsweng sekao setshwantsho sa kofi,tee,sukiri……….. -- Letlelela barutwana go feleletsa paterone ka go thala sekao tšheše, letlhare, tšheše,……...... Pampiri ya A4 le kerayone -- Sediko se se botala jwa leoapi , sediko se se khibidu,sediko se se botala jwa loapi....... PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 14 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.2 • Tlhaola le go bapisa dipopego tsa tekanotlhakorepedi (2-D) o dirisa ponagalo e e Didiriswa jaaka: Letsatsi 1 rileng Didiriswa tsa Diaparo tse di farologaneng tekatekanotlha- Dikgonngwa tsa go ruta ka ga dipopego tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Maungo a a farologaneng koretharo (3-D) Kgaoganya barutwana mo ditlhopheng tse 5. Diphologolo tsa polase tse di -- Morutabana o kgobokanya didiriswa tse di lekaneng gore setlhopha sengwe le sengwe farologaneng tsa polasitiki se tlhaole go ya ka diponagalo tse pedi (di ka nna dintsi) Dipopego tse di farologaneg tsa -- Naya setlhopha sengwe le sengwe didiriswa tsa diponagalo go tlhaola . tekatekanyo Letlelela barutwna: Diboloko tse di aging tse di farologaneng -- Tlhaola didiriswa go ya ka dilo tse di tshwanang le tse di sa tshwaneng. Diboloko tsa Lego tse di farologaneng Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Diiriswa tsa tlholego jaaka matlhare, (2-D) dtoko,maje tse di farologaneng. Tlogela barutwana mo setlhopheng se le sengwe. Ditalamo tse di farologaneng -- Tshwantshisa le go tlhola ditshwantsho tse di kgobokantsweng ke morutabana sekao Mebala e e farologaneng ya dikhurumelo ditshwantsho tsa diaparo tse di farologaneng, dijo, dipalangwa jalo jalo tsa dibotlolo -- Letlelela barutwana go feleletsa letlhare la tiro mo ba Bapisang ditshwantsho tse pedi Dikerayone tse di farologaneng sekao molora wa go tlhapa meno le borašhe ya meno, molora le lapa ya go tlhapa Kgobokanya ditshwantsho go tswa mo dimakasining. Segolola le go kgomaretsa mo dikarateng. 131 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 14 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 132 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.1 • Maemo a didirswa tse pedi kgotsa tse dintsi tse di amanang le morutwana Barutwana Maemo, kitsiso, le -- Gatelela kgopolo “mo godimo/ka fa tlase” le “mo godimo ga” lebokoso dipono Metshameko ya go dirisa mmele Morutwana mongwe le mongwe o dula mo godimo ga setilo. -- Barutwana ba supetsa gore ba tlhaloganya kgopolo ka go dula mo godimo le ka fa tlase ba latela ditaelo tsa morutabana sekao dula mo godimo ga lebokoso, roBala DIPALO TSA MOPHATO R letsatsi fa tlase ga lebokoso kgotsa tafole -- Dula ka fa tlase ga tafole.Itire monnye ka fa go kgonagalang ka teng ka fa tlase ga Fa godimo fa tlase tafole. -- Ema mo setilong le go ikotlololela kwa godimo jaaka a batla. -- KPalama mo godimo ga tafole le go dikolosa diatla ka disekele tse ditonna/dinnye. Atolosa o dirisa tonnanyana/nnye thata -- Baya boloko mo tlhogong,o palame mo godimo ga tafole. -- Tlhopha barutwana ba le batlhano o dirisa raeme ya dipalo -- Laela morutwana mongwe le mongwe ka go mo sebeletsa. o Dula diatla a gago a le ka fa tlase ga maoto a gago o Ema diatla a gago a le mo dinokeng tsa gago o Ema diatla a gago ka fa morago ga mokotla wa gago o Dula diatla a gago a le mo magetleng PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO o Ema diatla a gago a fapaane fa pele ga gago Barutwana ba ema mo pele fa ba bangwe ba dutse mo mmetsheng. Botsa barutwana: -- Morutwana wa ntlha o dirang?(O dutse) -- Diatla a gagwe a kae? (Diatla a gagwe a ka fa tlase ga maoto a gagwe) -- Boeletsa se, le barutwana ba bangwe o dirsa ya bobedi,ya boraro,ya bone le ya bofelo. -- Tlhopha setlhopha se sengwe go diragagtsa ditaelo tse di tshwanang le tsa setlhopha se. -- Tsamaya le bana kwa ntle o bontshe kgopolo “mo godimo”, kwa tlase” ba bontshe boithaopi.
Beke 15 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Gatelela kitso e e amogetswang ka go akaretsa dipalo 1, 2 le 3 Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo:Bala didiriswa go fitlha ka 3 letsatsi le letsatsi. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 3. Balela kawa godimo o ipoeletsago tloga ka 1-7 Pina ya dipalo le diraeme Gatelela kgopolo ka ga “Bontsi” le Bonnye” Opa diatla gantsi…………..EMA Opa diatla a gago gannye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 3. Metshameko ya go dirisa mmele Mebele ya barutwana. Rotloetsa barutwana go itemogela: Go opela le go diragatsa pina”sekao. ‘there were three in the bed and .....’ -- Karolo ya mmele e le 1 e e kgonang go ya kwa godimo le kwa tlase,go ya kwa letlhakoreng kgotsa kwa letlhakoreng le lengwe ka bo lona sekao loleme. Raeme ya go bala sekao. “One two, buckle my shoe”. -- Dikarolo tsa pedi tse di dirisiwang go tlola sekao maoto Dirisa dikgonngwa go ruta didiriswa tsa tekanotlhakoreharo (3-D) Diboloko Letlelela barutwana go godisa kgopolopalo ka go: Didiriswa tse di khibidu -- Dirisa diboloko tse tharo go aga terio -- Batla didiriswa tse 3 tse di khibidu mo phaposing . Dirisa dikadikgonngwa tsa ga dipopego tsa tekanotlhakorepedi (2-D) kgotsa ditshwatsho Morutabana o thala setshwantsho se se botlhofo -- Morutabana o botsa potso e e amanang le dipalo ya didiriswa mo setshwantshong sekao o bona matlhbaphefo a le kae? 1.2 • Dirisa dipalo 1,2 le 3 mo tirisong e e tlwaelegileng Pina ya dipalo le diraeme Letsatsi 1 Balela dipalo Motlotlo:Bala ddiriswa go fitlha ka 3 letsatsi le letsatsi kwa pele le kwa Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 3. morago Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi” le “bonnye”. .Opa diatla gantsi…………..EMA 133 Opa diatla a gago gannye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 3. -- Rotloetsa barutwana go ithuta dipalo ya ntlo le aterese ka tlhogo DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 15 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 134 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Makasine,Phasalatso Letlelela barutwana : -- Go lebelela ditshwantsho tsa dipalo1,2 le 3 go tswa mo dimakasineng le difoleyara le go di kgomaretsa mo letlhare la pampiri (tsenyeletsa botsweretshi jwa pono) -- Tshwantshisa dipalo ya didiriswa le dipalo ya marontho a a mo karateng. Dikarata tsekedimo tse di bontshiwang tsa marontho -- Supetsa karata tsekedimo ya marontho.Barutwana ba latlhela dipalo e e tshwanang ya DIPALO TSA MOPHATO R dikgetsana tsa dinawa mo teng ga lebokoso. Kgetsana ya dinawa Motshameko wa “Snakes and Ladders” -- Tshameka morabaraba wa boto “Snakes and Ladders” le ditomino. Dotomino Dintlha: Dipalo di re potologile gotlhe mo re leng teng: -- Ntlo nngwe le nngwe e na le dipalo -- Rotlhe re na le dipalo tsa mogala tse di farloganeng -- Re bona dipalo mo matlhabaphefong a mabenkele. -- Re bona dipalo mo dikungong tse di farologaneng tsa kwa mabenkeleng -- Re bona dipalo mo dikoloing 1.4 • Rulaganya le go Bapisa didiriswa tse di kgobokantsweng o dirisa “ntsi go” nnye Letsatsi 1 go” le lekana le” go ftlha ka 3 Tlhalosa le Bapisa le go rulaganya Metshameko ya go dirisa mmele dipalo) PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO BiletsLetlelela barutwana go : le babedi kwa pele. Ba letlelele ba dule mo sedikong. -- Letlelela barutwana ba babedi go ema. Go dutse ba le ba kae? Ba bale. Go eme ba le ba kae? Ba bale. Ke dipalo efe e e ntsi/ntsi thata,e nnye/nnye thata? -- Letlelelela barutwana ba bararo go ema. Ba bale. Ke dipalo efe e e ntsi/nnye? A go eme yo mongwe gape.Ba bale.Letlelela barutwana go : ba emeng ba bantsi go feta ba ba dutseng? -- Boeletsa ka dipalo 1 go fitlha ka 3. -- Bala basetsana. Bala basimane. A go na le basimane ba le bantsi go feta basetsana? Dirisa dikgngwa go ruta ka ga tekanotlhakoretharo (3-D) Kgaoganya barutwana ka ditlhopha tse tlhano Neela setlhopha sengwe le sengwe karolo ya thapo/ulu le +- didiriswa tse 5.
Beke 15 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 Barutwana ba bopa sentlhaga ka ulu. Letsatsi 1 Tlhalosa le Bapisa -- Morutabana o sebeletsa setlhopha sengwe le sengwe, a ba kopa go dira setlhopha sa thapo le go rulaganya didiriswa sa bo 3 kgotsa 1 mo dintlhageng” Didiriswa tse 5 di newe setlhopha sengwe dipalo) -- Barutwana ba tshwanetse ba supe gore ke setlhopha sefe se se nang le sediriswa se le sengwe le sengwe go feta.. -- Ke setlhopha sefe se se nang le didiriswa tse dintsi go feta ka 3? -- Ke setlhopha sefe se se nang le dipalo ya didiriswa tse di tshwanang? 2.1 • Kopolola le go feleletsa paterone e e neetsweng go ya ka mmala o o Letsatsi 1 mohibidu,botala jwa legodimo le serolwana Dipaterone tsa jeometeri Metshameko ya go dirisa mmele -- Morutabana o diragatsa paterone.E boeletse le go tshwrelela morethetho sekao. o Opa, thwantsha (menwana) opa,thwatlosa o Thwantsha, opa,i taya maoto, thwatlosa, opa, iaya maoto, thwantsha, thwantsha Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Morutabana o neela morutwana mongwe le mongwe ka Dibadisi tse 3 tse khibidu, 3 botala jwa legodimo le tse di serolwana. Letlelela barutwana: Morutwana mongwe le mongwe o newa -- Kopolola paterone e e neetsweng ke morutabana sekao khibidu,botala jwa loapi, Dibadisi tse 3 tse di khibidu, botala jwa serolwana,serolwana (boeleltsa gantsi ka dipaterone tse di farologaneng) loapi, tse di 3 tse serolwana kgotsa dikhurumelo tsa dibotlolo. -- Feleletsa paterone e e neetsweng sekao botala jwa loapi, serolwana,khibidu………… (boeletsa paterone gantsi ka ditsela tse di farologaneng) -- Letlelela barutwana go tlhaola dibadisi go ya ka mebala e e farologaneng. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Morutwana yo mongwe le mongwe a -- Neela morutwana mongwe le mongwe karolwana ya pampiri. newa pampiri ya A4 . -- Letlelela barutwana go feleletsa popego ya tekanotlhakorepedi (2-D) mo molelwaneng. Dikerayone -- Feleleltsa setshwantsho ka nako ya botsweretshi jwa pono ka nako ya go tahwatlosa setshwantsho fa gare. Karabo Siya 135 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 15 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 136 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 4.2 Utolola ka ga boleele Letsatsi 1 Boleele Metshameko ya go dirisa mmele -- A morutwana yo mongewe a robale mo fatshe, ba bangwe ba beye diboloko mo Dibiloko tsa go aga moleng go bapa le mebele ya bone -- Morutabana o botsa barutwana botlhe go aga sengwe sa dilo tse dikhutsana go feta tsala ya bone le se se telele go feta tsala ya bone DIPALO TSA MOPHATO R LetlelelLetlelela barutwana go : tlhomamise: -- Ke kago efe e e telele? -- Ke kago efe e e telele thata? -- Ke kago efe e e khutshwane? -- Ke kago sefe se se khutshwane thata? Letlelela barutwana go rulaganya dilwana tse di farologaneng: Dithapo -- Go tloga ka botelele go ya go khutshwane Kgole -- Go tloga go khutshwane go ya go telelethata dithupa tsa lesela -- Letlelela barutwana go tshwantshisa botelele jwa didiriswa tse di farologaneng. Dikerayone tsa boleele jo bo farologaneng Morutabana o neela barutwana dikarolo tsa ulu kgotsa thapo. Rotloetsa barutwana go fopholetsa pele ga ba lekanya. Letlelela barutwana go lekanya: PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Tlhogo ya mongwe le mongwe. -- Maoto a mongwe le mongwe.. -- Magwejane tsa mongwe le mongwe. Ulu kgotsa thapo -- Lelokololo la seatla. Barutwana -- Letlelelela barutwanago Bapisa boleele jo bo farologaneng, ka go lebelela gore ke thapo efe e e telele kgotsa e e khutshwane sekao thapo e e lekanyang tlhogo ya me e telele go feta thapo e e e e lekantseng lelokololo la seatla. -- Letlelela barutwana go tlhomamisa gore fopholetso ya bone e nepagetse..
Beke 16 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Itsise bokao jwa palo 4 Letsatsi 1 Bala dipalo Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 4 letsatsi le letsatsi. Bala kwa pele le kwa morago go fitlha ka 4. Diraeme tsa go bala le dipina Balela kwa godimo o ipoeletsa 1-7 Mebele ya barutwana Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le “bonnye”. .Opa diatla gantsi…………..EMA Opa diatla a gago gannye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 4. Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana: -- Oba tlhogo tsa bone ga 4. -- Bopa 4 ba dirisa mebele ya bone. Barutwana ba tlhomamisa gore ba tlhoka bana ba le bakae. -- Barutwana ba tswala matlho. Morutabana o itaya mo tafole gane. Ba bula matlho a bone, ba motlotlo gore ba utlwile go itewa tafole ga kae.Boeletsa dipalo 1 go fitlha ka 4. 137 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 16 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 138 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo. Letsatsi 1 Bala dipalo Letlelela barutwana: Seloko ya go tshameka -- Bopa dipalo 4 ka seloko ya go tshameka. Didiriswa tse di kgolokwe -- Batla ditsala tse 4 ba barweleng ditlhako. Dira sete ya dikarata tsekedimo tsa dipalo tse di phopholediwang ka go di -- Batla didiriswa tse 4 tse di kgolokwe. segolola dipalo go tswa mo pampiri e DIPALO TSA MOPHATO R -- Bofa morutwana mo matlhong le go ba letlelela go supa dipalo 1 go fitlha ka 4 ka go e magwasipa le go di kgomaretsa mo phopholetsa/gatisa dikarata tsekedimo tsa dipalo. karateng e nngwe.. -- Godisa temoso ka ga tshomarelo ya dipalo ka go letlelela barutwana go paka dibadisi Morutwana mongwe le mongwe o newa tse nne kgotsa didiriswa dingwe le dingwe tse di farologaneng.sekao Dibadisi tse 4 kgotsa didiriswa tse 4 Makasini,difoleyara,phasalatso Pampiri ya A4 paper le gomo Setshwantsho Fa o bala,dipalo ya didiriswa ga e amiwa ke bogolo kgotsa maemo, kgotsa ke mofuta o o sa didiriswa tshwanang. Sekao: tse 4 -- Rulaganya ditalamo 4, dipensele tse 4,dihula hupu tse 4 hoops,barutwana ba le 4 jalo jalo. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Di bale ka ka thulaganyo e e farologaneng sekao di bale di adilwe, di bapile, mo moleng kgotsa di pakilwe Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Letlelela barutwana: -- Batla ditshwantsho tse 4 le go di kgomaretsa mo pampimosako. -- Tshwantshisa dipalo ya didiriswa go dipalo tsa marontho mo karateng -- Supa karata tsekedimo ka marontho a mane.
Beke 16 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 • Dirisa palo 4 mo tirisong e e tlwaelegileng Letsatsi 1 Tlhalosa, bapisa le -- Dipalo ya 4 e dira gore o gopole eng? thulagano dipalo Koloi - maotwana a koloi Aterese ya ntlo ya morutwana Setilo - matotwana a mane a setilo Ntša - Dikgato tse nne tsa ntša Tafole - maotwana a mane a tafole Barutwana -- Go godisa kgopolo, rotloetsa barutwana go gopola dipalo ya bone ya ntlo le aterese. Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3) 4 -- Naya barutwana tšhono ya go tshameka motshameko wa ka karata tsekedimo ya dipalo tse di leng teng mo phaosing. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Dipalo nngwe le nngwe e e leng teng mo (2-D) karateng ya metshameko -- Bontsha karata tsekedimo ya letšhwaopalo 4 O tshameka metshameko jaaka: Setshwantsho sa didiriswa -- Fa ntlo ya lona e na le 4,opa diatla ga nne. tse 4 -- Batla tsala mo phaposing yo nang le dipalo ya ntlo e e tshwanang le ya gago(Barutwana ba botsa ditsala dipalo tsa matlo a bone) -- Ke dipalo ya ntlo ya ga mang e e fetang 4? -- Supetsa barutwana karata tsekedimo ka marontho a mane. Dikarata tsekedimo ka ditshwantsho tse 4 -- Supa karata tsekedimo ka ditshwantsho tse nne mo go yona. le marontho a le 4 139 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 16 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 140 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.2 • Utolola dikgonagalo tsa go dirisa diboloko tsa go aga Letsatsi 1 Didiriswa tsa Letlelela barutwana: Diboloko tse di aging sekao. tekatekanotlha- -- Dirisa diboloko tse dingwe le tse dingwe go aga koretharo (3-D) -- Aga boago jwa diboloko di le 3 ya ga kwa godimo le diboloko tse 5 go ya kwa tlase. -- Dirisa biboloko tse di dintsi tse di tlhokagalang go aga terena. -- Supa gore ke mangy o o agileng terena e e telele thata DIPALO TSA MOPHATO R -- Aga terio e e kwa godimo (tsepamo). -- Aga boago jo bo polata sekao tsela kgotsa ntlo(rapaletseng) -- Supa gore ke mangy o o agileng terio e e kwa godimo thata. -- Neela diboloko tsa go aga ka nako ya go tshameka mo teng ga phaposi gore barutwana ba tswelele go utolola diboloko tsa go aga. 3.3 • Godisa bokgoni go tlosa dipharologantsho mo gare ga dipopego tse di mo Letsatsi 1 tikologong, go sa kgathalesege bogolo kgotsa bogolo jwa dikhutlwana tsa teng Dipopegotekano tlhakorepedi (2-D) Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana go dula ka ditlhopha tse 3: Tlhopa tirwana -- Robala mo fatshe le go dira khutlotharo ka mebele ya bone.Tlhagisa gore le fa e le nngwe ya dikutlotharo tsa ditlhopha di farologana,khutlotharo ya setlhopha sengwe le sengwe, e Metshameko ya santse e le khutlotharo go dirisa mmele , dikgonngwa, le -- Morutabana o supetsa dikhutlwana tse di farologaneng mo fatshe sekao: dikgonngwa tse di PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Barutwana halofo. -- Barutwana ba tsamaya mo letlhakoreng la dipopego le go itemogela dikhutlwana tse di faroganang ka mebele ya bone. Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo(3-D) Morutwana mongwe le mongwe o newa dithupana tse 7 -- Dirisa dithupana tse 7 le go di baya mo moleng o o tlhamaletseng
Beke 16 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 -- Dirisa dithupana go dira mola o o potapotang. Dipopegotekano   tlhakorepedi (2-D) -- Dirisa dithupana go dira mola o o šokameng.   -- Dirisa dithupana go dira khutlotharo.   -- Tlhagisa gore khutlotharo ya morutwana mongwe le mongwe ga di Tshwane mme fela dikhutlotharo di santse di le dikhutlotharo. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Dikarata tsekedimo tse di nang le didiko (2-D) tse 5 tse di farologaneng, dikhutlotharo le dikhutlonne mo go tsone. Morutabana o thala didiko tse 5 tse di farologaneng, dikhutlotharo le dikhutlonne mo karateng sekao.   Morutabana o kgaoganya barutwana ka ditlhopha. Letlelela barutwana go: -- Lemoga dikarata tsekedimo tsa khutlonne mo gare ga dipopego tse dingwe. 141 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 16 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 142 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 4.2 Gatelela kgopolo ka ga boleele Diphensele,dithapo, Letsatsi 1 Boleele Metshameko ya go dirisa mmele Thudi,dipekese Letlelela barutwana: Bogolo jwa seatla -- Utolola boleele ka go tshwantshisa didiriswa . Karata tsekedimo ya boleele -- Supa gore ke sediriswa sefe se se leng se telele thata le sediriswa se se khutshwane   Height Chart thata. DIPALO TSA MOPHATO R kgweditharo Term 1 1 kgweditharo Term 2 2 -- Tshwantshisa boleele jwa barutwana ba le babedi le go supa gore ke morutwana ofe yo o mokhutshwane le yo moleele. -- Tshwantshisa boleele jwa barutwana ba le babedi le go botsa dipotso jaaka “ke morutwana ofe yo mokhutshwane thata le gore ke ofe yo moleele thata. -- Morutabana o lekanya barutwana gape a dirisa karata tsekedimo ya boleele go tswa mo kgwedi-tharong ya ntlha. -- Morutabana o tlogela dikgatiso tsa kgwedi-tharo e fetileng (diatla , diatla ka ditshwantsho le matshwao a burtwana) gore ba kgone go bapisa ditekanyetso tse pedi . -- Barutwana ba itemogela gore a ba godile go tloga mo kgwedi-tharong e e fetileng. -- Ke mang o o sa golang gotlhelele? -- Ke mangy o o godileng thata go tloga ka kgwedi-tharo ya ntlha? sekao o Ntobi o godile ka bogolo jwa seatla se le sengwe. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO o Boleele jwa ga Lindo bo tshwana fela.
Beke 17 Nako e tshitshintsweng go ruta: KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutana(mosako) ka ± 30 metsotso ka letsatsi (± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegisitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Gatelela kitso e e amogetsweng ka ga bokao jwa palo 4 Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo:Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha ka 4. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 4. Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le mmalwa” Dipina tsa dipalo le diraeme Opa diatla gantsi…….EMA. Opa diatla mmalwanyana.Morutabana o opa diatla go fitlha ka 10. Botsa gore ke palo efe ya go opa diatla e e ntsi/nnye.. Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana: -- Gatisa palo 4 mo moyeng o dirisa monwana wa gagwe. -- Opela pina sekao dibotlolo tse nne tse di tala di akgega mo loboteng....’ -- Potologa ga 4 . Dirisa dikgonngwa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Pane e e polata/ bokoso ka mmu Letlelela barutwana go godisa kgopolo ka ga palo ka go: Didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) tse di kgokologang -- Thala palo 4 mo mmung. Phasele ya dikarolwana tse 4 -- Batla didiriswa tse 4 tsa tekanotlhakoretharo (3-D) tse di kgokologang -- Aga diphasele ka dikarolwana tse 4. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) -- Morutabana o tlhopa dikarata tsekedimo tse 4 tsa leinapalo. Morutabana o bonsha karata tsekedimo ya leinapalo 4 le go setshwantsho sa setshamekisi kgotsa sa Karata tsekedimo ya setshwantsho sa phologolo. setshamekisi -- Morutwana o leina la gagwe le bontshitsweng o dira modumo ka setshamekisi se se Karata tsekedimo ya setshwantsho sa dirilweng. phologolo -- Boeletsa go fitlhela maina a le a bontshitswe. -- Botsa gore ke maina le kae ba ke a bontshitseng? Lo bone ditshamekisi kgotsa 143 ditshwantsho tsa diphologolo tse kae? DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 17 Nako e tshitshintsweng go ruta: KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutana(mosako) ka ± 30 metsotso ka letsatsi (± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) 144 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegisitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.3 • Lemoga le go itse letshwaopalo le leinapalo ya palo ya 4 Letsatsi 1 Matshwaopalo le Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha ka 4. Dipina tsa dipalo le diraeme Mainapalo Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 4. Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le mmalwa” Opa diatla gantsi…….EMA. DIPALO TSA MOPHATO R Opa diatla mmalwanyana.Morutabana o opa diatla go fitlha ka 4. Botsa gore ke palo efe ya go opa diatla e e ntsi/nnye.. Metshameko ya go dirisa mmele -- Kwala nne mo setilong.Mo fatshe, mo mokotleng wa tsala. -- Tsholetsa menwana e 4. -- Morutabana o tshameka ka moropa. Fa moropa o khutla, barutwana ba bopa ditlhopha tse nne. Dirisa dikgonngwa tsa tekatekanyopopegopedi (2-D) kgotsa ditshwantsho Karata tsekedimo ya letshwaopalo -- Bontsha barutwana karata tsekedimo e e nang le letshwaopalo 4 Karata tsekedimo ya leinapalo nne -- Supa leinapalo mo karateng. sediriswa sa tekanotlhakoretharo (3-D) -- Golaganya leinapalo go palo e e tshwanang ya didiriswa. 4 nne PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 17 Nako e tshitshintsweng go ruta: KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutana(mosako) ka ± 30 metsotso ka letsatsi (± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegisitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.7 • Rarabolola ka go Motlotlo le go tlhalosa ditharabololo tsa dipalo tsa mafoko (dipalo Letsatsi 1 tsa dikgang khutswe) tse di akaretsang palo 4 Tlhakanyo le Tloso Dirisa didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Dikai: 1. Morutabana o go naya diboloko tse 2, o setse o na le diboloko tse 2.O na le tse kae tsotlhe? 2. Fa o na le didiko tse 2 tse di serolwane le tse dikhibidu tse 2 ,o na le didiko di le kae tsotlhe? 3. Sipho o na le dikerayone di le 4 le Joy o na le kerayone e 1 .Ke mang o nang le dikerayone tse dintsi? Diboloko 4. Fa Jody a na le dimpopisi tse 4, o latlhegelwa ke mpopisi e le 1,o setse ka dimpopisi di Dikerayone le kae? Didiko tsa mmala wa legodimo le tse Kgaoganya barutwana ka ditlhopha. dikhibidu -- Naya setlhopha sengwe le sengwe didiriswa tse di mmalwa sekao dipensele, Dimpopisi dikerayone,dikopi, dipopego. Letlelela barutwana go kgaoganya didiriswa tse ba di neilweng magareng ga maloko a ditlhopha (nyalano ka-bongwe-ka-bongwe) -- Botsa barutwana dipotso jaaka: “A go na le didiriswa tse di setseng?” Didiriswa tse di lekaneng (sediriswa se sengwe sa morutwana mongwe le -- (Morutabana a netefatse gore dilo tse dintsinyana go feta palo ya barutwana mo mongwe) jaaka phensele,kerayone,dikop setlhopheng. Sutisa dilo go supa kabelano e e lekanang) i,dipopego 145 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 17 Nako e tshitshintsweng go ruta: KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutana(mosako) ka ± 30 metsotso ka letsatsi (± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) 146 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegisitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 • Rulaganya le go bapisa setlhopha sa dilwana o dirsa kgolo go , nnye go go lekana Letsatsi 1 le go fitlhela go palo ya 4 Tlhalosa, bapisa le thulaganyo ya Kgaoganya barutwana ka ditlhopha dipalo -- Morutabana o neela setlhopha sengwe le sengwe dibadisi tse 4 le manathwana a mabedi a wulu. Wulu /thapo Letlelela ditlhopha: DIPALO TSA MOPHATO R Dibadisi 4 -- Bopa didiko tse pedi ka wulu (disete). -- Ba latela ditaelo tsa morutabana ba baya dibadisi mo seteng nngwe le nngwe. -- Kgobokanya maloko a ditlhopha go supa gore ke sete efe e e nang le dibadisi di le dintsi go feta e nngwe? (ntsi go) -- Ke sediko sefe se se nang le dibadisi tse di mmalwa go feta se sengwe? (nnye go) -- Ke sediko sefe se se nang le palo e e tshwanang ya dibadisi jaaka se sengwe? (lekana) Dirisa dikgonngwa tse di halofo tsa tekatekanyopopegopedi (2-D) kgotsa ditshwantsho Rulaganya sete ya ditshwantsho ka thulaganyo e e siameng sekao. Setshwantsho Setshwantsho Setshwantsho Setshwantsho sa sediriswa se sa didiriswa sa didiriswa sa didiriswa le 1 tse 2 tse 3 tse 4 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Rulaganya sete ya marontho ka thulaganyo e e siameng sekao. Botsa dipotso jaaka “ke karata tsekedimo efe e e nang le didiriswa/marontho tse dintsi? Ke dipalo tsefe tse dintsi go feta jj 2?
Beke 17 Nako e tshitshintsweng go ruta: KITSISO Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutana(mosako) ka ± 30 metsotso ka letsatsi (± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegisitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 5.1 • Godisa tirego ya dipalo tsa tshedimosetso Letsatsi 1 Kgobokanya le go Dirisa dikgonngwa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) tlhaola didiriswa . -- Letlelela barutwana go kgobokanya dithupana tse 9. -- Tlhaola dithupana go ya ka tse dinnye le tse ditonna ka bogolo. Barutwana ba dira kgobokanyo ya bone 5.2 ya dikotwana Thala kerafo go bontsha di newa tshedimosetso Dira kemedi ya Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi didiriswa tse di (2-D) kgobokantsweng le go tlhaola. -- Dira kerafo ya ditshwantsho tsa dithupana. -- Barutwana bap aka dikotwana mo kerafong ya ditshwantsho go ya ka bogolo, go raya gore nnye le tonna.   Dithupana Small tse twigs Dithupana Large tse twigs dinnye ditonna Letlhare la tirwana la kerafo ya asetshwantsho. Morutabana o thala letlhare la A4 ka dikolomo tse di siameng tsa morutwana mongwe le mongwe. 5.3 Tlhalosa o 5 3 dire pegelo ka kgobokanyo • Motlotlo ka ga dipholo ka go botsa dipotso sekao “ke dikotwana tse kae tse dinnye? Ke le tlhaolo ya dikotwana tse kae tse ditonna? Ke tsefe tse dintsi/mmalwa? didiriswa 147 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 18 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 148 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1. Gatelela kitso e e amogetsweng e akaretsa dipalo 1,2,3 le 4. Letsatsi 1 Bala dipalo Motlotlo: Bala didiriswago fitlha ka 4 letsatsi le letsatsi. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 4. Dipina tsa dipalo le diraeme Balela kwa godimo o ipoeletsa 1-7 Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi’ le “bonnye” DIPALO TSA MOPHATO R Opa diatla gantsi…………..EMA Opa diatla a gago gannye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 4. Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana: Terei/lebokoso ka mmu -- Dira palo 1 mo moweng o dirisa monwana. -- Barutwana ba tshwara tlhogo tsa bone gabedi. -- Dumedisa barutwana ba le 4 ba ba farologaneng ka letsogo. -- Tswala matlho a barutwana ka lesela, ba letlelele go supa palo 1 go fitlha ka 4 ka go Sete ya dikarata tsekedimo tse di phopholetsa Karata tsekedimo palo e e phopholediwang phopholediwang Dirisa dikgonngwa ka go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo Letlelela barutwana go: -- Thala palo 1 mo mmung. Didiriswa PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Batla didiriswa tse 3 tse di tshwanang. barutwana -- Tlolela mo lifelong le le nosi ga 2 Phasele ya dikarolo tse 4 -- Aga diphasele ka dikarolo tse 4 kgotsa tse dintsi. 1.1. • Lemoga le go supa papetlana ya Tšhelete Aforika Borwa Letsatsi 1 Tšhelete Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo -- Lemosa barutwana ka ga diphologolo le ditshwantsho tsa dimela mo leding lengwe le 5c,10c,20c,50c,R1,00,R2,00 le R5,00 lengwe. (tšhelete a go tshameka le tšhelete a nnete) -- Tiriso ya tšhelete e ka dirisiwa mo sekhutlwaneng sa Dikgono tsa botshelo, mo barutwana ba tshamekang lebenkele. Ka go tshameka barutwana ba tlhagisetswa tšhelete a a farologaneng.
Beke 18 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.7 Rarabolola dipalo tsa go tlhakanya tse di neetsweng ka go Motlotlo le dipalo tsa go tlosa go Letsatsi 1 fitlha ka 4 Tlhakanyo le Tloso Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 4 letsatsi le letsatsi. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 4. Dipina tsa dipalo le diraeme Balela kwa godimo o ipoeletsa go tloga 1-7 Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi” le bonnye”. Opa diatla gantsi…………..EMA Opa diatla a gago gannye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 4. Metshameko ya go dirisa mmele Dikai: Barutwana 1. Morutabana o biletsa morutwana a le 1 kwa pele mo phaposing. O bitsa gape Dibadisi barutwanan ba le 3. O biditse barutwana ba le kae botlhe? Diphensele 2. Morutabana o pakolola dibadisi tse 3. O oketsa ka e nngwe.gona le dibadisi di le kae mo tafoleng? 3. Barutwana ba ema mo pele ga phaposi. Morutabana o kopa morutwana o mongwe go Dirisa didiriswa tse di farologaneng go dula fa fatshe. Ke barutwana ba le kae ba ba fa pele ga phaposi jaanong? go naya tlhaloganyo gore o dirisa jang ditogamaano tse di farologaneng 4. Tumelo o na le dipensele tse 4. O naya Xolani dipensele tse pedi. Tumelo o setse ka diphensele tse kae? 149 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 18 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 150 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 • Rulaganya le go bapisa didiriswa tse di kgobokantsweng o dirisa “ntsi go” le nnye Letsatsi 1 go” le lekana le” go fitlha ka palo 4 Tlhalosa , bapisa le thulaganyo ya Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) dipalo -- Morutabana o neela leloko lengwe le lengwe la setlhopha dipalo e e riling ya dikerayone. -- Maloko a setlhopha a tshwanetse go supa gore ke morutwana ofe yo o nang le DIPALO TSA MOPHATO R dikerayone tse dintsi go fetisa bangwe? -- Ke morutwana ofe yo o nang le tse dinnye go na le barutwana ba bangwe? dikerayone -- Ke barutwana bafe ba ba nang le dipalo e e tshwanang ya dikerayone? Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) -- Rulaganya sete ya dikarata tsekedimo tsa dipalo tse di akaretsang palo 1-5 ka tatelano sekao Lerontho le karata tsekedimo ya letshwaopalo 1 2 3 4 5 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Botsa dipotso jaaka “Ke karata tsekedimo efe e e nang le marontho a mantsi/didiriswa? -- Ke dipalo efe e e nang le dipalo e e fetang jj 2?
Beke 18 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 2.1 • Kopolola go le feletsa paterone e e neetsweng Tšhelete ya motshameko kgotsa tšhelete Letsatsi 1 a nnete(5c,10c,20c) Dipaterone tsa Kopisa paterone e e neetsweng jeometeri -- Morutabana o dira paterone a dirisa Tšhelete e e tshamekang sekao” e.g. 5c, 5c, 5c, 10c, 10c,10c,20c, 20c, 20c Letlelela barutwana: -- Kopisa dipaterone tse di farologaneng tse di bopilweng ke morutabana. Feleletsa paterone e e neilweng Letlelela barutwana: -- Feleletsa dipaterone tse di farologaneng tse di bopilweng ke morutabana sekao. o 5c, 5c, 10c, 10 -------- o 5c, 10c,……… o 10c, ,20c……….jj. 151 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 19 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 152 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Gatelela kitso e e amogetsweng e e akaretsang dipalo 1, 2, 3 le 4. Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo:Bala didiriswa go fitlha ka 4 letsatsi le letsatsi. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 4. O balela kwa godimo a ipoeletsa go tloga ka 1-7 Dipina tsa dipalo le diraeme Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi” le “bonnye”. DIPALO TSA MOPHATO R Opa diatla gantsi……..EMA. Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 4. Letshwaopalo le le akaretsang dipalo 1-4 Metshameko ya go dirisa mmele Morutabana o tsholetsa karata tsekedimo ya dipalo ka letshwaopalo, a re go barutwana: sekao -- Ke tlhoka basimane ba le kana -- Morutabana o tsholetsa palo a re, ke tlhoka basetsana ba le kana. -- Bopa ditlhopha tsa (tsholetsa palo 2). 3 -- Boeletsa tiro e ka dikarata tsekedimo tse di kwadlweng 1-4 1.16 -- Dipalo tsa tlhogo Dipalo tsa tlhogo Morutabana o tsholetsa karata tsekedimo ya palo 3, a botsa barutwana? -- Ke palo efeng e e tlang mo pele ga 3? PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Ke palo efeng e e latelang morago ga 3? Seta ya dikarata tsekedimo tsa ditshwantsho le marontho a a akaretsang -- Boeletsa ka dipalo 1-4 dipalo 1-4 -- A lo ka bontsha ditsekedima e e nang le setshwantsho se se nang le palo e e tshwanang le marontho a a mo karateng?
Beke 19 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.16 Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Dipalo tsa tlhogo -- Morutabana o opa diatla ka morethetho le go bapisa dipalo ka bonya.Barutwana ba tlosa dibaga ba di supetsa sekao dibaga Morutwana mongwe le mongwe o newa -- Letlelela barutwana go baya 1,2,3 kgotsa 4 mo pele ga bone dibaga tse 4 -- Kopa barutwana go bontsha gore ba na le dibaga di le kae ka go bapisa dibaga tsa bone le dipalo e e tshwanang le e e mo karateng sekao dibaga tse 4 le letshwaopalo 4. -- A ba batle morutwana yo o nang le dipalo e e tshwanang ya dibaga. Karata tsekedimo ya dipalo 1,2,3 le 4 Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Karata tsekedimo ya marontho (2-D) Morutabana o tsholetsa karata tsekedimo ya lerontho ya palo 2 le go botsa barutwana 1 2 -- Go na le marontho a le kae mo karateng e? -- Dipalo tse, di emela marontho a le kae? -- Ke dipalo efe e e latelang morago ga dipalo e? 3 4 -- Go thala dipalo e e tshwanang ya marontho mo letlhare la pampiri. 153 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 19 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 154 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.7 • O rarabolola ka go motlotlo dipalo tse di neetsweng tsa go tlhakanya le go tlosa Letsatsi 1 dipalo tsa ditharabololo tse di fitlhang ka 4 Tlhakanyo le tloso Metshameko ya go dirisa mmele -- Biletsa barutwana go ba le 3 kwa pele. Ba bale -- Biletsa gape morutwana a le 1, ba bakae botlhe? 3 le 1®4 (tharo le nngwe e go naya 4) -- Romela ba le 3,mo mmetsheng.Go na le barutwana ba le kae jaanong? Tlosa 1 mo go DIPALO TSA MOPHATO R 4→3 Kgaoganya barutwana ka ditlhopha. Botsa dipotso tse di jaaka :: Dibadisi -- O bona dinko di le kae mo setlhopheng sa gago? -- Melomo e kae? Dirisa dithusathuto tse di farologanyeng -- Mebele e kae? go neela kakanyo go re o dirise jang -- Fa gare barutwana ba le babedi, go na le matlho a le kae? ditogamaano -- Fa gare go barutwana le babedi, go na le maoto a le kae? Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga dipopego tsa tekatekanyotlhakoretharo (3-D) Dikao: 1. Rraagwe Lindiwe o na le koloi.Koloi ya gagwe e na le maotwana a lekae? Dibadisi 2. Fa leotwana le tswile moya le ntshiwa, go sala maotwana a le makae? PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO 3. Koko e na le dikokwana di le 4.Dikokwana di le pedi di nyelela.Go na le dikokwana di le kae ka koko jaanong? 4. Koko ya mosadi e bona dikokwana tsa yona tse pedi.E na le dikokwana tse kae jaanong?
Beke 19 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 • Rulaganya le go bapisa didiriswa tse di kgobokantsweng go fitlha ka 4,o dirisa Letsatsi 1 “ntsi go”,nnye go le lekana le” Tlhalosa, bapisa le go rulaganya Metshameko ya go dirisa mmele dipalo -- Morutabana o baya didiriswa tse di farologaneng mo godimo ga tafole sekao dikerayone tse 2, diboloko tse 4 tse di tshwanang, dithini tse 3, dibuka tse 2 Dikerayone, diboloko, dithini, dibuka. Letlelela barutwana go: -- Bala dipalo ya dikerayone le meteme/dithini. A go na le dikerayone tse dintsi go feta meteme/dithini? -- Bala dipalo ya diboloko le dibuka. A go na le diboloko tse dinnye go na le dibuka? A go na le diboloko tse dintsi go feta dibuka? -- Bala dibuka le dikerayone. A go na le dipalo e e lekanang ya didiriswa kgotsa nnyaa? Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Dibadisi -- Letlelela barutwana go dula mo mmetsheng le go ba neela ka dibadisi Morutabana o naya morutwana mongwe le mongwe palo e e farologneng ya -- Morutwana mongwe le mongwe ba tshwanetse go nna le dipalo ya Dibadisi tse di Dibadisi tse di fitlhang ka 4 farologaneng. -- Letlelela barutwana go baya dibadisi fa pele ga bone. Morutabana o botsa barutwana: o Ke mang yo o nang le dibadisi tse dintsi thata? o Ke mang yo o nang le dibadisi tse di nnye? o K e barutwana bafe ba ba nang le dipalo ya Dibadisi tse di lekanang? 3.3 Dira le go feleletsa phasele ya gagwe ya dikarolwana tse 4 Ditshwantsho tsa barutwana Letsatsi 1 Dipopegotekano (Tsenyeletsa botsweretshi jwa pono) tlhakorepedi (2-D) Letlelela barutwana: -- Thala setswhantsho mo letlhare la pampiri ya A4. -- Morutabana o thala mela mo morago ga setshwantsho sa morutwana. -- Morutwana o segolola setshwantsho mo meleng e e theilweng -- Morutwana o feletsa/aga malea ya gagwe. 155 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 19 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 156 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 4.1 • Godisa temoso ya se se diragalang fa gare ga nako ya ja bosigo le nako ya go Ditshwantsho tse di supetsang se se Letsatsi 1 robala diragalang go tloga ka nako ya dijo tsa Nako bosigo go fitlha ka nako ya go robala (Tsenyeletsa setlhogo ka ga tshimologo ya kitso mo serutweng sa dikgono tsa botshelo) Letlelela barutwana go :   -- tlotla ka ga se ba se dirang fa ba sena go ja dijo tsa bosigo. DIPALO TSA MOPHATO R -- tlotla ka ga se se diragalang fa morago ga nako ya go ja dijo tsa bosigo. Morutabana o botsa: -- ‘”A o tla sekolong mo mesong kgotsa mo bosigong?” -- Fa o tsena kwa sekolong fa tshipi e sena go lela, a o tla bo o le thari kgotsa o fitlhile ka nako? -- Letsatsi le kae bosigo?” Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Pampiri le dikerayone (2-D) -- Barutwana ba thala setshwantsho go supetsa tiragalo ka fa morago ga go ja dijo tsa bosigo. -- O neela ka malea tse di bontshang tatelano ya ditiragalo kgotsa ditirwana. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
BEKE 20 Dirisa beke 20 go tsena mo bokoeng jwa dikgopolo kgotsa tlhaola dikgoreletsi mo go ithuteng. Diteng tsa serutwa Ditlhogo Mokgwa wa go Lekanyetsa Dipalo, Ditiriso/ 1.1 Lekanyetsa go balela kwa godimoo ipoeletsa go fitlha go 7 (dipalopina, moribo o o tsenyeletsang go CAPS diopereshene le aga dipalokakanyo) Go balela Kamano Balela kwa morago le kwa pele (1-4) Tlhaloganya dikakanyo bontsi le bongwe” (o betsaganya diatla) Lemoga dipalo mo tirisong e e tlwaelegileng sekao, palo ya ntlo, aterese le rejisetara Tlhaola dipalotshwantsho le dikarata tsekedimo tsa dinkgolokwe Itse matshwao a 1, 2, 3 ,4 Lemoga dipalofoko pedi,tharo,nne Tlhaloganya tsamaelano ya bongwe ka bongwe (Bathusi ba Motlotlo ka nako ya go ikhutsa) Tlhaola magareng ga bontsi, bonnye le lekana le ennye go 4 Lemoga pharologano mo tšhelete ya tshipi a Aferika Borwa 1.6 Dirisa dididriswa tse di ka kgonngwang Tharabololo ya dipalo tsa mararaane Tlhalosa gore go inaganela ka mafoko ka ditshwantsho le dilo tsee di ka kgonngwang 1.7 le 1.13 Ka molomo rarabolola dipalo tsa go tlhakanya le go tlosa go fitlha 4 Tlhakanyo le tloso Dipaterone le 2.1. Kopolola, godisa le go bopa dipaterone tsa gago (dilo, dipopego le tšhelete a tshipi) Tiragatso Dipaterone tsa jeometeri 157 DIPALO TSA MOPHATO R
BEKE 20 Dirisa beke 20 go tsena mo bokoeng jwa dikgopolo kgotsa tlhaola dikgoreletsi mo go ithuteng. Diteng tsa serutwa Ditlhogo Mokgwa wa go Lekanyetsa 158 Boalo le 3.1 Tlhaloganya kemo ya dididriswa tse pedi kgotsa go amana le morutwana ka: Popego(jeometeri) Maemo, kitsiso le dipono Godimo ga fa tlase 3.3 Aga bonnye dikarolwana tse 12 tsa malea Tekanotlhakorepedi (2-D) ya dipopego Supetsa bokgoni jwa go farologatlosa magareng gam o” (lekanyetsa gape) Lemoga, tlhaola o neele dikhutlotharo maina bopa tikologo Tlhaloganya go sa fetogeng ga dikhutlotharo (bopa tikologo) 3.2 Bapisa gore ke dilo dife tse di neetsweng tse padi tse di leng telele, teletelele, khutshwane, khutshwakhutshwane DIPALO TSA MOPHATO R Tekanotlhakoretharo (3-D) ya didiriswa Tlhaola dilo mo teng Bogolo, boleele le bokhutshwane Mebala, - (khibidu, serolwane, botala jwa legodimo,le botala jwa tlhago) Dipopego Aga ka diboloko tse agang 3.4 Lemoga mola wa bogare mo tikologong ya gago. Tekano O kgona go kgabaganya molagare Tekanyo 4.1 Tlhaloganya matsatsi a beke, dintlha tsa ngwaga, karata tsekedimo ya tsa bosa. (dipuo le moribo- Nako lekanyetsa gape) Itse matsatsi a a bona a botsalo (lekanyetsa gae) 4.2 Farologanya magareng ga telele, kkhutshwane, bokhutshwane (karata tsekedimo ya bogodimo) PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Boleele Tshedimosetso 5.1 O kgona go kgobokanya, tlhaola, thala, bala le go anela (lokolola) dilo go ya ka dilo Kgobokanya le tlhaola didiriswa. 5.2 Kemedi le didriswa tse di tlhaotsweng 5.3 Buisana le dira pego ka kgobokanyo yadidiriswa tse di tlhaotsweng.
KGWEDI-THARO 3 DIPALO MOPHATO WA R Beke 21 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta CAPS Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Itsise bokao jwa palo 5 Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 5 letsatsi le letsatsi. Dipina tsa dipalo le diraeme Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 5. Diraeme tsa go bala le dipina sekao.”Ditshwene tse tlhano di tlola mo Balela kwa godimo o ipoeletsa 1-10 beteng”. Gatelela go bala palokemotatelano: Morutabana o pakolola didiriswa tse 3 mo moleng. O supa sediriswa santlha, sabobedi, Didiriswa tse 3 saboraro. Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le “bonnye” Opa diatla gantsi……..EMA. Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 5 Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye. Metshameko ya go dirisa mmele Rotloetsa barutwana go utolola palo ya 5 ka go: -- Opa diatla ga 5. -- Batlisisa gore ke barutwana ba le kae mo phaposing ba ba dingwaga di le 5. 159 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 21 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 160 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.16 Dipalo tsa tlhogo Dipalo tsa tlhogo -- Morutabana o opa diatla ka moretheto le tshwantshisa dipalo palo 5 ka bonya sekao Dibadisi mo setshelong barutwana ba ntshe Dibadisi tse di lekanang le 5 le go di supetsa. -- Barutwana ba pakolola Dibadisi tse 5, ba di baya mo moleng le go di bala -- Morutabana o botsa: -- Ke dipalo efe e e tlang pele ga 5? DIPALO TSA MOPHATO R -- Ke dipalo efe e tlang morago ga 4? -- Fa o na le diapole di le 5, o naya yo mongwe diapole tse 2.O setse ka diapole di le kae? -- Supetsa menwana e le 5. -- O na le menwana e le kae mo leotong le le 1? Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo(3-D) -- Barutwana ba godisa bokaopalo ka go: -- Dira dipalo 5 ka seloko ya go tshameka. -- Sela matlhare a le 5. -- Bala didiriswa le go di golaganya le Dibadisi. -- Godisa temoso ya tshomarelo ya dipalo ka go Letlelela barutwana go pakolola Dibadisi di le tlhano kgotsa didiriswa ka tsela tse di farologaneng sekao PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Seloko ya go tshameka Matlhare Fa ba bala dipalo ya Dibadisi, dipalo ga e amiwe ke bogolo jwa didiriswa,kgotsa maemo kgotsa e le mofuta o le mongwe sekao -- Rulaganya ditalama di le 5, dipensele di le 5, dihula hupu di le 5,barutwana ba le 5 jalo jalo. -- Di bale ka thulaganyo e e farologaneng sekao di bale di adilwe, di bapile, mo moleng kgotsa di pakilwe.
Beke 21 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 • Godisa kgopolo le go rotloetsa barutwana go gopola dipalo ya ntlo, aterese le Letsatsi 1 dipalo ya mogala Tlhaolsa, bapisa le go rulaganya Tshameka motshameko o tshwana le: dipalo -- Morutabana o Motlotlo dipalo ya ntlo, aterese kgotsa dipalo ya mogala ya morutwana. Dipalo ya morutwana kgotsa aterese e e tsamaisanang o a araba. Dipalo ya mogala e tshwanetse go nna -- Fa o feleletsa lenaneotseno, morutabana a ka botsa dipotso tsa go tshwana le”a dipalo ya motsadi kgotsa motlhokomedi le morutwana wa dipalo ya mogala 435-6256 o teng gompieno?” “Amorutwana yo o dipalo ya mogala wa lotheka. dulang kwa Mandela Drive 123 o teng gompieno?” Lenaneo tseno -- Barutwana ba dirisa karata tsekedimo ya letshwaopalo go paka dipalo ya bone ya ntlo kgotsa dipalo ya mogala ka tatelano, le fa ba sa kgone. Karata tsekedimo ya lethwaopalo kgotsa khateboto e tonna ya matshwaopalo -- Diragatsa puisanpo mo mogaleng ka go tshameka motshameko.Barutwana ba leletsa mongwe yo o kgethegileng mogala. Tsenyeletsa botsweretshi jwa tiragatso ya serutwa sa dikgono tsa botshelo Tshameka motshameko wa mogala Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Dikarata tsekedimo tsa matsalo (2-D) Kuranta,dimakasine Morutabana o supetsa barutwana: Karata tsekedimo ya marontho a le 5 -- Phasalatso e e farologaneng mo ba ka bonang palo 5 sekao karata tsekedimo ya Karata tsekedimo ya ditshwantsho tse 5 matsalo, kuranta, folayara jalo jalo Didiriswa -- Karata tsekedimo ka marontho a le 5 le karata tsekedimo ka ditshwantsho di le 5 Dibadisi -- A ba golaganye karata tsekedimo ya setshwantsho le karata tsekedimo ya marontho le dipalo ya Dibadisi kgotsa didiriswa -- Dira diphasele tsa dipalo tse di akaretsang palo 5 sekao. Setshwantsho sa didiriswa tse 5 161 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 21 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 162 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.3 • Itse letshwaopalo le go lemoga leinapalo le le akaretsang 5 Letsatsi 1 Itse letshwaopalo Motlotlo:Bala didiriswa go fitlha ka 5 letsatsi le letsatsi le go lemoga Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 5 leinapalo Balela kwa godimo a ipoeletsa 1-10 Dipina tsa dipalo le diraeme Metshameko ya go dirisa mmele DIPALO TSA MOPHATO R -- Letlelela barutwana go dula mo sedikong. -- Naya barutwana dipalo go ya ka paterone 1, 2, 3, 4, 5. 1, 2, 3, 4, 5. 1, 2, 3, 4, 5. -- Botsa dipotso di tshwana le “ ke mang o tla be e le dipalo ya bo5?”Ke mang yo o tla be e le dipalo ya bo 4? -- O rarabolotse jang dipalo tse? -- (Barutwana ba rarabolola palo ka tsela ya go diragatsa ba bonelapele dipalo e e latelang ka go balela kwa pele) Dirisa dikgonngwa ka go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) -- Dirisa dikarata tsekedimo tsa phopholetso tsa dipalo tse di akaretsang 1 go fitlha ka 5. Dikarata tsekedimo tsa dipalo tsa phophopletso, dipalo 5 -- Barutwana ba tswala matlho a bone le go phopholetsa dipalo ya 5 ba dirisa menwana fa gare ga matshwaopalo. Naya morutwana mongwe le mongwe dibadisi di le 5 le dikopi tse pedi tsa dipolasitiki kgotsa ditshegetsi tse pedi tsa mae PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- botsa barutwana: O kgona go rulaganya dibadisi ga kae ka tsela tse di farologaneng mo teng ga ditshegetsi?   kgotsa jalo jalo
Beke 21 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Dikarata tsekedimo ka ditshwantsho, (2-D) marontho,letshwaopalo le leinapalo Letlelela barutwana go: Dibadisi tse 5 -- Supa karata tsekedimo e e nang le ditshwantsho di le 5 mo go yona. -- Supa karata tsekedimo ya marontho a 5 mo go yona. Setshwantsho sa didiriswa -- Supa letshwaopalo 5 gongwe le gongwe mo phaposing. tse 5 tlhano -- Supa letshwaopalo mo karateng. Lemoga leinapalo mo karateng. -- Golaganya dipalo ya dibadisi le leinapalo le letshwaopalo ka go paka dibadisi mo godimo ga setshwantsho le karata tsekedimo ya lerontho. 3.4 • Gatelela mola wa kgolagano mo go wena ka go diragatsa tiro e e rotloetsang go Letsatsi 1 kgaoganngwa ga mola wa bogare Tekano Metshameko ya go dirisa mmele Morago ga moo Letlelela barutwana go:: morutabana o -- Tshameka motshameko wa go latela moeteledipele, mo barutwana ba kopisang diragatsa ka maemo go tsa mo karateng. tsweletso ka nako -- Tshameka motshameko wa go latela moeteledipele mo morutabana o supetsang ya go tshameka o maemo mme barutwana ba kopisa (akaretsa tiragatso mo barutwana ba supetsang gololosegile le ka kgaogano ya mola sekao ama lengwele la moja ka letsogo la molema) nako ya ditirwana tsa ikatiso ya mmele -- Tshameka motshameko wa go latela moeteledipele mo morutwana a supetsang maemo, mme ba bangwe ba kopisa -- Morutabana o supetsa motlolo wa naledi ”star jumps” le barutwana ba rotloediwa go diragatsa tiro e e tshwanang. Dirisa dikgonwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Letlelela barutwana go: -- Baya kgetsana ya dinawa mo molemeng, mojeng, mo pele le kwa morago ga mmele wa gagwe. -- Dirisa letsogo la gagwe la molema le go baya kgetsana ya dinawa mo letlhakoreng la mmele wa gagwe wa moja. -- Otlolola letsogo go kgabaganya mola wa gare. 163 -- Boeletsa tiro ka letsogo la moja. Tsenyeletsa tirwana ya thuto ya katiso ya mmele ya serutwa sa Dikgono tsa botshelo. DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 21 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 164 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 4.2 • Fopholetsa le go lekanya boleele jwa didirswa tse di farologaneng o dirisa Letsatsi 1 maoto,diatla, karolo ya thudi,ditoko jalo jalo. Boleele Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana go: -- Bapisa boleele jwa maoto le diatla a bone. -- Barutwana ba fopholetsa gore ke sediriswa sefe se se telele le gore ke sefe se se DIPALO TSA MOPHATO R Didiriswa tsa boleele jo bo farologaneng, khutshwane ka go di lekanya ka maoto kgotsa diatla sekao tafole kgotsa karolo ya tse di ka lekantshiwang ka letsogo kgotsa peipe e e nosetsang go tswa kwa gae. ka leoto sekao rulara,tafole,kgoro,mola -- Fopholetsa gore ke sediriswa sefe se se telele sekao tsela ya maoto kgotsa mola wa wa ditena, phaposi, laeborari jalo jalo. ditena. -- Letlelela barutwana go fopholetsa gore ke efe e e leng telele sekao phaposi kgotsa phaposi ya barutabana ya go ikhutsa? -- Botsa potso e tshwana le : Ke efe e e telelenyana/telele thata pensile kgotsa karolo ya thudi jalo jalo PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 22 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Gatelela kitso e e amogetsweng e akaretsang palo 5 Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo : Bala didiriswa go fitlha ka 5 letsatsi le letsatsi Balele kwa pele le kwa morago go fitlha ka 5 Dipina tsa dipalo le diraeme Balela kwa godimo ba ipoeletsa 1-10 Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi” le “bonnye”. sekao. Diraeme tsa go bala le dipina sekao Opa diatla gantsi……..EMA. “1,2,3,4,5 once I caught a fish alive” Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 5 Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye. Metshameko ya go dirisa mmele Rotloetsa barutwana go utolola palo 5 ka go: Dibadisi -- Bontsha menwana e le 5 mo moyeng. -- Batla didirswa tse 5 tse di khibidu, botala jwa loapi, serolwana, mmala o tala. -- Batla didiriswa tse 5 tse di tshwanang le sediko,khutlonne, khutlotharo. dibuka Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Diboloko tsa go aga kgotsa tlhakore nitsi Letlelela barutwana go godisa bokaopalo ka go: e e nang le difatlhego di le thataro tse di -- Latela dibuka tse 5 mo sekhutlwaneng sa dibuka. tshwanang, difatlhego di khutlo-nne tsepa (cube) -- Aga terio ka tlhakorentsi e e nang le difatlhego di le thataro tse di tshwanang, difatlhego tsotlhe di khutlo-nne tsepa (cube)di le 5 kgotsa diboloko tsa go aga.. Diboloko tsa go aga 165 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 22 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 166 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.7 • Rarabolola dipalo tsa mafoko ka go Motlotlo (dipalo tsa kgangkhutswe) le go Letsatsi 1 tlhalosa ditharabololo tsa bone tse di akaretsang palo Tlhakanyo le Tloso Metshameko ya go dirisa mmele: -- BiletsLetlelela barutwana go : le 5 kwa pele. Kgaoganya ditulo tse 5 magareng ga bone. -- Tlosa setilo se sengwe.Jaanong kgaoganya ditulo fa gare gLetlelela barutwana go : le DIPALO TSA MOPHATO R tlhano.Morutwana a le mongwe o sala kwa ntla ga setilo. -- Simolola ka 5.Balela kwa morago. Simolola ka 3.Bala go fitlha ka 5.Simolola ka 1.Bala go fitlha ka 4 jal jalo. Dirisa dikgonngwa ka go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Dikai: 1. Supetsa monwana o le 1 mo seatleng se le sengwe le menwana e le 4 mo seatleng se sengwe. Go na le menwana e le kae yotlhe? Dibadisi 2. Sam o na le dibisikiti di le 4. Mpho o mo naya bisikiti e le 1 gape. Sam o na le dibisikiti di le kae tsotlhe? Dimabole 3. Tiny o na le maje a le 5 o naya Mia maje otlhe a le 5.Mia o na le maje a le kae? Pina 4. Jan o na le dimabole di le 5, o latlhegelwa ke tse 2. O na le dimabole di kae tse di setseng? 5. Katse e le nngwe e na le ditsebe di le pedi,dikatse tse pedi di na le ditsebe di le kae? PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO 6. Pina, “Mabotlole a matlhano a botala jwa loapi a akgeilwe mo leboteng a felela ka 0” (Supa gore dibotlolo di a fokotsega)
Beke 22 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 • Bapisa gore ke didiriswa dife tse pedi tse di kgobokantsweng tse di ntsi go, nnye Letsatsi 1 go,lekana le go fitlha ka palo 5 Tlhalosa , bapisa , le Thulaganyo ya Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 5 letsatsi le lestatsi dipalo Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 5 Balela kwa godimo o ipoeletsa 1-10 Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi” le “bonnye”. Dipina tsa dipalo le diraeme Opa diatla gantsi……..EMA. Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 5 Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye Metshameko ya go dirisa mmele -- Morutabana o baya didiriswa tse di farologaneng mo godimo ga tafole sekao dibikiri tse 2, diboloko tse 5 tse di tshwanang, dithini tse 4, dibuka tse 2. Letlelela nbarutwana go: Dibekere tse 2, diboloko tse di tshwanang -- Bala dipalo ya dibikiri le dithini.a go na le dibikiri dikle dintsi go feta dithini? tse 5,meteme/dithini tse 4 ,dibuka tse 2 -- Bala dipalo ya diboloko le dibuka. A go na le dibuka tse dinnye go na le diboloko?A go na le diboloko tse dintsi go feta dibuka? -- Bala dibuka le dibikiri.A ke didiriswa tse di lekanang kgotsa nnyaa? Dirisa dikgonngwa ka ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Morutwana mongwe le mongwe o newa -- Barutwana ba dula mo mmetsheng le go dira dintlhaga tse pedi ka ulu. dikarolo tse pedi tsa ulu le dibadisi tse 6 -- Morutabana o neela ka taelo sekao barutwana ba baya Dibadisi tse pedi mo teng ga   sentlhaga le tse 3 mo go se sengwe. Ke sentlhaga sefe se se nang le dibadisi tse dintsi? Ke sentlhaga sefe se se nang le tse dinnye? -- Morutabana o biletsLetlelela barutwana go : le 5 kwa pele.O baya dibaga tsa mmala o o farologaneng mo diatlang a mongwe le mongwe. -- Ke letsogo lefe le le nang le dibaga tse dintsi? -- Ke letsogo lefe le le nang le dibaga tse dinnye? Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Dibaga (2-D) Karata tsekedimo ya ditshwantsho le -- Morutabana o supetsa dikarata tsekedimo tse pedi ka dipalo e e farologaneng le ya marontho a a akaretsang dipalo 1 go marontho le ditshwantsho. fitlha ka 5 -- Letlelela barutwana go tshwantshisa dikarata tsekedimo le ditshwantsho le marontho le 167 go supa dikgopolo tse “dintsi go”,nnye go” le tse di lekana le” DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 22 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 168 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 2.1 • Gatelela go kopisiwa ga paterone e e neetsweng Letsatsi 1 Dipaterone tsa Metshameko ya go dirisa mmele jeometeri -- Dira ka ditlhopha o kopise paterone e e neetsweng sekao setilo,morutwana,setilo,moru twana. -- Barutwana ba babedi,setilo se le sengwe,barutwana ba le babedi, setilo se le sengwe. Barutwana -- Itaya leoto le le lengwe, itaya le lengwe, tlolela kwa pele,tlolela kwa morago. DIPALO TSA MOPHATO R ditilo -- Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) -- Morutabana o bopa paterone a dirisa Dibadisi le dikhurumelo tsa dibotlolo sekao Dibadisi, sekhurumelo sa botlolo. Barutwana ba kopisa paterone. Dibadisi -- Tsamya ka bonya,ka bonya, ka bonako,(Morutabana o Motlotlo a ntse a tsamaya). Barutwana ba kopisa paterone. Dikhurumelo tsa dibotlolo Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) -- Kgaoganya barutwana ka ditlhopha di le tlhano.Naya setlhopha sengwe le sengwe ditshwantsho go dira dipaterone. -- Barutwana ba bopa paterone ka ditshwantsho ba dirisa ditshwantsho tse di neetsweng sekao Setshwantsho sengwe le sengwe se se o Namune,apole,apole,namune. leng teng o Dirurubele,dirurubele,dinotshe,dinotshe. Gatisa ditshwantsho go netefatsa gore go na le ditshwantsho tse di lekaneng. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Tirwana e, e ka tsenyelediwa mo botsweretshing jwa pono mo serutweng sa dikgono tsa botshelo.
Beke 22 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Gatelela kitso e e amogetsweng mo bekeng ya bo6 e e akaretsang khutlonne Khutlonne fa fatshe Letsatsi 1 Dipopegotekano • Tsenyeletsa thuto ya ikatiso ya mmele mo serutweng sa dikgono tsa botshelo tlhakorepedi (2-D) Metshameko ya go dirisa mmele -- Thala khutlonne mo lifelong la go tshameka le go letlelela barutwana go tlola mo khutlonneg.letlhakoreng le lengwe, matlhakore a mabedi, matlhakore a mararo, matlhakore a mane-matlhakore otlhe a tshwana” -- Letlelela barutwana go robatsa ditlhogo go bapa le menwana ya morutwana ya barutwana, ba robala mo bojannyeng/fatshe/mmetsheng go bopa khutlonne e tonna -- Letlelela ditlhopha tsa barutwana go robala mo mmetsheng le go bopa dikhutlonne tse di nnye Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tekanotlhakoretharo (3-D) -- Motshameko: Morutabana o thala gerete mo lefelong la motshameko. -- Baya dipopego tsa tota sekao dipopego tsa Logi kgotsa setshwantsho popego mo bolokong nngwe le nngwe. -- Morutabana o bitsa popego.. -- Barutwana ba latlhela kgetsana ya dinawa mo bolokong e e tsamaisanang le boloko e e biditsweng Kgetsana ya dinawa Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Dikhateboto tse ditonna tse 2 tsa Barutwana ba farologanye magareng ga bogolo le mmala wa dikhutlonne tse morutabana a dikhutlonne,e le nngwe e botala jwa loapi di bakaantseng. le e le nngwe ya mmala o motala. Letlelela barutwana go: Dikhateboto tse dinnye tse 2 tsa khutlonne, e le nngwe e botala jwa -- Supa dikhutlonne go ya ka bogolo jo bo farologaneng, ba bue gore ke dikhutlonne dife loapi,le e le nngwe ya mmala o motala tse ditonna thata, ke tsefe tse dinnye thata, le gore ke tsefe tse di mo magareng ka bogolo.. Dikhateboto tse 2 tsa khutlonne tse dinnye thata, e le nngwe e le botala jwa -- Supa mebala ya dikhutlonne tse di farologaneng. loapi le e le nngwe ya mmala o motala Tlhaola didiriswa go ya ka popego,bogolo le mmala -- Tlhaola didiriswa tse di farologaneng go ya ka mmala le popego 169 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 23 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakatsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ± 30 Metsostso ka letsatsi ± 5 metsotso ditirwana tsa dipalo mo bekeng. 170 Sebaka se se Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng lekanyeditsweng 1.1 • Tlaleletsa kitso e e ba e amogetseng e e akaretsang dipalo 1 go fitlha go5 Letsatsi 1 Didiriswa Motlotlo: Bala dilo letsatsi le letsatsi go fitlha go 5. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha go 5. Tllhaola ditirwana tse di rileng Go balela kwa godimo o boeletsa 1-10 Didiriswa tse di atlenegisitsweng Tlaleletso ya dikakanyo tsa bontsi le bonnye. Opa diatla gantsi…EAMA . DIPALO TSA MOPHATO R Opa diatla go le gonnye. Morutabana o opa a gwge ga 5 Botsa dipotso gore ke palo e kae e e phaphathillweng gantsi \ nnye. Metshameko ya go dirisa mmele Tlaa re tshameke motshameko: -- Morutabana o tshameka sediriswa. -- Barutwana ba dikologa Moropa -- Fa moropa o ema, morutabana o bitsa palo magarng ga 1 le 15 -- Barutwana ba ithulaganya ka ditlhophana sekao, morutabana o bitsa palo 3, barutwana ba ithulaganya le ditlhotshwana tsa 3 Dirisa ditekatekanyetso tsa dipopego tse tharo (3) tse di kgonngwang -- Morutabana o baa diloka mmotwana mo godimo ga tafole.letlelela barutwana ba fopholetse gore ke dilo di le kae mo mmotwaneng ole. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Di balele morago ga moo.
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 23 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakatsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ± 30 Metsostso ka letsatsi ± 5 metsotso ditirwana tsa dipalo mo bekeng. CAPS Sebaka se se Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng lekanyeditsweng 1.6 A re tshameke motshameko: Bothekeniki jwa go Morutabana o thala llere ya dipalo fa fatshe mo lebaleng .Dipalo tse di mo llereng di emetse rarabolola mathata dipalo tsa dintlo tse barutwana ba nnang mo go tsona. 0 1 2 3 4 5 a dipalo Barutabana ba tlhopha barutabana b aba dirisang go balela ka moribo ba nnela taelo: -- Ka nako tsotlhe ema mo go lefala( 0) kgotsa simolola mo go lefela. Supetsa lefela (0) Supetsa gore lefela (0) le raya eng? (Ga go sepe) gore go boleele sentlentle go simolola gongwe 1. -- Ka metlha bala o tsamaya. -- Morutabana o bolelela barutwana gore: o mo ntlong ya bo 2, ke ntlo ya palo ya 2?” -- Ditaelo tse dingwe e ka nna “ tsamaela go ntlo ya 3, tsamaela morago go ntlo ya dipalo Moribo wa go bala: ya 2 : Tsamaela pele kwa ntlong ya dipalo ya 4.” 1, 2, 3, 4, 5, -- Morutabana a re: “ke mo ntlong ya 3, ke ntlo efe e e tlang morago ga ya me ?” Fa ke tshwara tlhapi -- Tsamaelo go ntlo ya 4. Tsamaya palo e le 1 kwa pele. Tsamaya dipalo tse 2 kwa 6, 7, 8, 9, 10 morago. Ke e tlogela go tsamaya (tshaba) -- Ema mo gare ga ntlo ya palo ya 3 le ya palo ya 5. 1.4 • Dirisa tlhano (5) mo tirisong e e tlwaelegileng Letsatsi 1 Tlhalosa, bapisa Gore ba godise tlhaloganyo ,rotloetsa barutwana go: le thulaganyo ya -- Go thuba ka tllhogo dipalo tsa mogala tsar re kgotsa mme . Mogala wa mme kgotsa rre le dipalo ya dipalo. mogala wa rre le aterese ya ntlo -- Go ithuta ka tlhogo, aterese ya kwa gae. -- Mogala/mogala wa letheka e tshwanetse go boeletswa ka nako ya go bitsa rejiseta ya letsatsi le letsatsi 3.2 • Aga o dirisa dilo tsa ditekanyetso tsa dipopego tse tharo tse di kgonngwang . Letsatsi go tswelela Didiriswa tsa Letlelela barutwana go: agelelel mgo tswa mo morutabaneng, sekao. O neela ditaelo tse di tekatekanotlha- latelang : Ditena tse di agang/ Lego ditena koretharo 3-D -- Aga terio e enang le boleele jwa ya me. Didiriswa dingwe tsa go aga. -- Aga terio e e nang le bokhutshwane go ya me -- Aga torio e e nang le bogodimo go ya me. 171 -- Letlelela barutwana go : age dikago tsa bona ka go kopolola mo setshwantshong se se neetsweng. DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 23 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakatsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ± 30 Metsostso ka letsatsi ± 5 metsotso ditirwana tsa dipalo mo bekeng. 172 Sebaka se se Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng lekanyeditsweng 3.1 “Latela ditaelo tsa go simolola dipono tsa go ya kwa morago le go ya kwa” Letsatsi 1 Maemo, kitsiso le Metshameko ya go dirisa mmele dipono -- Ka go simolola, gatelela,kitso e ba e boning mo bekeng ya 8. Go dirisa ditekanyetso tsa dipopego tse tharo tse di kgonngwang -- Thala tshekeletsaa e kgolo, khutlotharo, kgotsa khutlonne mo letlhare la pampiri o e bee fa fatshe\ fulurung. Thalo tsa dipopego tsa dikarolwana tsa DIPALO TSA MOPHATO R -- Letlelela barutwana go: ba tsamaise koloi ya go tshameka mo meleng, barutwana ba pampiri. go bolelele gore ba tsamaela ntheng efe. Koloi e tsamaela (kwa pele le kwa morago) Koloi ya go tshameka dirisa letsogo la moja le la molema o dirisa seatla sa molema le moja. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Ditshwantsho tse di supetsang ntlha. (2-D) Sekao. -- Letlelela barutwana go: itemogele dipono tsa go ya kwa pele \ kwa morago ka go Ntlha e koloi e tsamaelang kwa go yona. supetsa ntlha mo setshwantshong, seka: ntlha e koloi e tsamaelang kwa go yona, ntlha Ntlha e kmotho a tsamaelang tteng. e motho a tsamaelang kwa go yone. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 23 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakatsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ± 30 Metsostso ka letsatsi ± 5 metsotso ditirwana tsa dipalo mo bekeng. CAPS Sebaka se se Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng lekanyeditsweng 4.2 Bapisa dikgonngwa le thulaganyo ya didiriswa go dirisiwa tltlofoko e maleba go Matsatsi a mabedi tlhalosa boleele (2) Boleele • Fopholetsa boleele jwa didiriswa tse di fapaaneng. Metshameko ya go dirisa mmele kgotsa -- Barutwana ba ithulaganya go tswa go yo mongwe go fitlha go yo motelele.Bapisa boleele jwa bona ka boleele jwa ditsala tsa bona. Tlhopha fela -- Tshameka “Sala moeteledipele morago” metshmeko. Yo moleele o diragatsa fa ba ditirwana tse dinnye. bangwe fa morago ga me bam o kopisa. -- Fetolela mola gape yo mokhutshwane e nne moeteleipele. Barutwana ba bapisa diatla Didiriswa tse di farologaneng jaaka, le maoto a bona go bona gore ke a ga mang a matelele le a a makhutshwane. phensele, pensile tsa mebala, karolwana ya mogala, tafole,buka, matlhaka a go Fopholetsa o be o lekanyetse: nwa. Jalo jalo. -- Barutwana ba fopholetsa gore ke selo se se fe se se leele le gore ke se se fe se sekhutshwane sekao.boleele jwa tafole kgotsa dikarolwana tsa thapo. -- Fopholetsa gore ke selo se se feng se se leele le se sekhutshwane sekao ; pensile kgotsa dipensele tsa mafura.. -- Tlogela barutwana go iteka gore ke dilo tse dife tse di tla nnang tse di leele go di feta sekao. Matlhaka a senotsididi a 2 a adilwe fa fatshe ka go lekalekana kgotsa dipensele di adilwe ka go lekalekana.. -- Botsisa dipotso tse di jaaka :Ke efe e telele\ e telele go di feta, pensile kgotsma karolwana ya thapo ?”jalo, jalo. -- Ke tafole ef e e leng kgakala kgalkala go tswa motafoleng ya barutabana. -- Ke dipensele tse kae tse di ka lekanang mo letlhakoreng le le telele le le ka lekanang tafole ya morutabana? -- O tlhoka disetepe tse kae tse di ka go isang kwa mojakong -- Ke mabokiso a ma kae a mokgwaro , tladitswe ka mmu wa motlhaba? -- Ke dikopi di le tsa mae di tletse ka metsi tse di ka tlatsang galase e? -- Mo re na le barutwana le ditulo tse tharo. -- Ke ditulo tse kae tse re di tlhokang? 173 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 24 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 174 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Itsise bokao jwa palo 6 Letsatsi I Bala didiriswa Motlotlo:Bala didiriswa go fitlha ka 6 letsatsi le letsatsi Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 6 . Number songs and rhymes. Balela kwa godimo o ipoeletsa 1-10 Gatelela palokemotatelano: Morutabana o paka didiriswa tse 3 mo moleng. Supa sediriswa sengwe le sengwe o ntse o bala ya ntlha,ya bobedi,ya boraro DIPALO TSA MOPHATO R Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi” le bonnye” Opa diatla gantsi……..EMA. Dira sete ya gago e tonna ya Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 6 matshwaopalo, tse bana ba kgonang go di tshwara. Ba ka nna ba ithuta dingwaga Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye tsa bone, dipalo ya ntlo kgotsa dipalo Metshameko ya go dirisa mmele ya motsadi ya mogala wa lotheka le tse dingwe tse dintsi. Yona sete ya dipalo tse, Letlelela barutwana: e ka dirisiwa go lemoga dipalo le go dip -- Bala go fitlha ka 6 a ntse a palama matlhatlhogo. aka ka tatelano. -- Thala palo 6 mo mmung le go tsamaya/tlola ka leoto le lengwe. -- Opa diatla ga 6. -- Lemoga dipalo 1 go fitlha ka 6 tsa sete ya matshwaopalo a matonna. -- Pakolola dipalo ya gagwe ya ntlo kgotsa dipalo ya mogala a dirisa karata tsekedimo ya letshwaopalo e tonna. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 24 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Bala didiriswa tse di mo phaposing. Letlelela barutwana: -- Botsa dipotso tse di tshwanang le:: “ Didiriswa mo phaposing le mo tikologong. -- Ke dipalo efe e e latelang morago ga tharo, ke dipalo efe e e tlang ka fa morago ga 5 jalo jalo?’” -- Morutabana o baya didiriswa mo thotong e e mo tafoleng. Letlelela barutwana go: Dirisa dithusa-thuto tse di farologaneng fopholetse gore didiriswa tse di mo thotong e e mo tafoleng di kae. Morago o di bale. go go naya dikakanyo gore o dirisa jang -- Godisa temogo ya tshomarelo ya dipalo ka go letlelela barutwana go paka Dibadisi di le ditogamaano tse di farologaneng. thataro kgotsa didiriswa tse di farologaneng sekao . Fa o bala, dipalo ya didiriswa ga e amiwe ke bogolo kgotsa maemo kgotsa ke tsa mofuta o o tshwanang.sekao: -- Rulaganya ditalama tse 6, dipensele 6, dihula hupu tse 6,barutwana ba le 6 jalo jalo. -- Di bale ka thulaganya e e farologaneng sekao di bale di adilwe, di bapile, mo moleng kgotsa di pakilwe. Kgaoganya barutwana ka ditlhopha tse thataro. Naya setlhopha diboloko tsa go aga tse thataro. Letlelela ditlhopha: -- Bala diboloko tsa bone. -- Aga terio ka diboloko ya bone ka diboloko tse 6. Rotloetsa barutwana go bala ditene fa Morutwana a le mongwe o newa diboloko ba ntse ba aga tori. tse 6 tsa go aga -- Morutabana o tsamaya go tswa go setlhopha sengwe le sengwe le go tshwaya ditori ka karata tsekedimo ya dipalo. Barutwana ba bala dipalo ya ditori. Boeletsa seno makgetlho a mantsi. -- Tlhpa morutwana go latlhela taese. O netefatsa gore morutwana mongwe le mongwe o bona taese. Barutwana ba bala dipalo ya marontho le go supa tori e e tsamaisanang le 175 yona.. DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 24 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 176 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.3 • Itse letshwaopalo le go lemoga leinapalo le le akaretsang palo 6 Letsatsi 1 Matshwapalo le Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 6 letsatsi le letsatsi. dipaloina Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 6. Dipina tsa dipalo le diraeme Gatelela ddikgopolo ka ga “bontsi le bonnye”. Opa diatla gantsi……..EMA. DIPALO TSA MOPHATO R Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 6 Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye Metshameko ya go dirisa mmele -- Thala dipalo 6 mo mmung le go Letlelela barutwana go tsamaya go bapa le dipalo. -- Thala dipalo 6 mo mmung, mo moyeng. -- Bopa dipalo 6 ka seloko ya go tshameka. -- Letlelela barutwana go bonelapele gore go tlhokagala a le kae go bopa dipalo 6 ka mebele ya bone. Ba bopa 6 ka mebele ya bone. Didiriswa tse 6 Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) -- Baya thoto ya didiriswa mo godimo ga tafole. Tshameka ka dipalo 1 go fitlha ka 6 sekao. -- Letlelela barutwana go phopholetsa gore go na le didiriswa di le kae?. -- Bala didiriswa.. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Setshwantsho le karata tsekedimo ya (2-D) marontho a akaretsang dipalo 6 sekao. -- Supa go tswa mo tlhakatlhakanong ya dikarata tsekedimo, dikarata tsekedimo tse di Setshwan- nang le ditshwantsho di le 6 mo go tsona le go di golaganya le dipalo e e tshwanang tsho sa didiriswa ya Dibadisi. tse 6 -- Supetsa dikarata tsekedimo tsa ditshwantsho tse 6 le go di golaganya le dipalo e e tshwanang ya marontho le Dibadisi. Dibadisi kgotsa didiriswa tsa tekanotlhakoretharo(3-D) -- Supetsa dikarata tsekedimo tsa marontho a 6 le go di golaganya le letshwaopalo le dipalo e e tshwanang ya Dibadisi. Sethwan- tsho sa thataro -- Supa go tswa mo dikarateng tse di farologaneng tse di kwadilweng leinapalo thataro didiriswa tse 6 mo go tsone le go di golaganya le letshwaopalo le dipalo e e tshwanang ya Dibadisi.
Beke 24 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.13 • Rarabolola ka go Motlotlo dipalo tse di neetsweng tsa go tlhkanya le go tlosa dipalo tsa dikarabo tse di fitlhang ka 6. Tlhakanyo le Tloso Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 6 letsatsi le letsatsi. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 6. Dipina tsa dipalo le diraeme. Botsa potso gore ke dipalo efeng ya kopo ya diatla e e leng ntsi/nnye. Metshameko ya go dirisa mmele Dikao: 1. Morutabana o biletsLetlelela barutwana go: le 3 kwa pele. Barutwana ba ba a ba bala. Morutabana o bitsa gape ba le 2 le go botsa: barutwana botlhe ba ba kae?” 3 le 25 (morutabana a re 3 le 2 e go naya 5) 2. Morutabana o pakolola ditulo tse 2.O oketsa ka tse 2.Go na le ditulo tse kae jaanong? 2 le 2  4 Barutwana 3. Morutabana o tsholetsa seatla se le sengwe. A re”bala menwana ya me, fa ke shuba Ditulo monwana wa kgonope, o bona menwana e le kae? 5 o tlosa 14. 4. Letlelela barutwana go bala menwana ya seatla sa bone se le sengwe. Shuba monwana wa kgonope. O bona menwana e le kae? 5 o tlosa 14 the learners count the fingers on one of their hands. Hide your thumb; how many fingers do you see? 5 take away 1  4 Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo(3-D) LetlelelLetlelela barutwana go : pakolole diadisi le go dira se se latelang: Dibaga kgotsa Dibadisi. -- Morutabana o naya morutwana mongwe le mongwe Dibadisi di le 6. -- Morutabana o naya ditaelo mme barutwana ba araba sekao pakolola dibadisi di le 2, oketsa ka tse 3. -- Di kae tsotlhe? 2 le 3 5. -- Bala dibadisi tse 4, balela kwa pele ka tse 2 go tloga ka 4. O na le tse kae jaanong? 4 and 2  6. -- Bala dibaga tsotlhe tse o nang le tsone. Fa o fitlha dibaga tse pedi mo seatleng sa gago, o bona dibaga di le kae? 6 tlosa 2  4. 177 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 24 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 178 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.13. • Rarabolola ka motlotlo dipalo tsa mafoko tse di akaretsang palo 6 Letsatsi 1 Tlhakanyo le Tloso Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 6 letsatsi le letsatsi. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 6. Gatelela dikgopolo “bontsi le bonnye”. Dipina tsa dipalo le diraeme Opa diatla gantsi……..EMA. DIPALO TSA MOPHATO R Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 6 Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye Dirisa dikgonngwa tsa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Dikai: 1. Mpho o na le dikuku di le 4 .Peter o mo naya gape tse 2. Mpho na le dikuku di le kae Dibadisi tsotlhe? 2. Beauty o na le dipopisi di le 3 le Martha o na le tse 2 dipopisi. Ke mangy o o nang le Dirisa dithusa-thuto tse di farologaneng dipopisi tse dintsi? Tsa ga Beauty di feta tsa ga Martha ka tse kae? go go naya kakanyo ya gore o dirisa jang 3. Go na le dinonyane tse 5 mo terateng,tse 2 di afoka.Go setse dinonyane tse kae? ditogamaanao tse di farologaneng. 4. Patrick o na le dikoloi tse 6 tsa go tshameka. Tiny o na le tse 4. Tiny o na le dikoloi tsa go tshameka tse kae? Tiny o na le dikoloi tsa go tshameka tse dinnye tse kae go na le Patrick? 5. Ngwana yo mongwe o na le nko e le nngwe. Bana ba bararo ba na le------- PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO 6. Ngwana yo mongwe o na le maoto a mabedi.Bana ba bararo ba na le……. 7. Ngwana yo mongwe o na le diatla a le mabedi.Bana ba babedi ba na le….. 8. Ngwana yo mongwe o na le molomo o le mongwe.Bana ba bararo na le….. 3.2 • Aga kago ya tekanotlhakoretharo (3-D) go tswa mo moakanyetsong kgotsa mo “Dipopego tsa Logi”Diboloko tsa bokgoni karateng ya setshwantsho Didiriswa tsa Sediriswa sengwe le sengwe sa go aga tekanotlhakoretharo Letlelela barutwana: Dibaga,thudi ya setlhako 3-D -- Aga kago go tswa mo moakanyetsong kgotsa setshwantshong. Dikarata tsekedimo tse di farologaneng -- Barutwana ba dirisa thudi go šomela dibaga go ya ka tatelano ya setshwantsho se se tse di supetsang mothalo wa tatelano ya neetsweng. dibaga
Beke 25 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Gatelela kitso e eamogetsweng mo dibekeng tse 24 e e akaretsang palo 6 Letsatsi 1 Bala didiriswa. Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 6 letsatsi le letsatsi. Baela ka pele le kwa morago go fitlha ka 6. Balela kwa godimo o ipoeletsa 1-10 Dipina tsa dipalo le diraeme Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi le “bonnye”. Opa diatla gantsi……..EMA. Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 6 Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye Metshameko ya go dirisa mmele A re tshameke motshameko: Sete ya dikhateboto tse di tonna tsa matshwaopalo Morutabana o baya mo fatshe khateboto e tonna ya motshameko ya dipopego palo kgotsa dikarata tsekedimo tse di akaretsang palo 1 go fitlha ka 6 mo tatelanong . O ka nna wa di penta mo dikarolwaneng tsa dikhateboto kgotsa tsa polasitiki Morutabana o neela bana taelo e e tshwanang le: -- Dula mo godimo ga palo 6. -- Baya monwana wa leoto mo godimo ga palo 3. 1 6 -- Taboga o potologe palo ya 2 gararo. 3 2 -- Tlola kwa godimo ga 1. 4 5 -- Morutabana a ka phatlhalatsa matshwaopalo a bo a neela ka ka ditaelo tse di tshwanang le tse di fa godimo. Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekatekanotlhakoretharo (3-D) Letlelela barutwana: -- Bala didiriswa mo phaposing tse di akakretsang 1 go fitlha ka 6. -- Morutabana o baya thotho ya didiriswa mo tafoleng. Letlelela barutwana go fopholetsa gore thoto ya didiriswa di kae.Morago o di bale. 179 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 25 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 180 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.3 • Lemoga le go supa letshwaopalo le leinapalo le le akaretsang palo ya 6 Letsatsi 1 Matshwaopalo Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 6 letsatsi le letsatsi. le go lemoga Baela ka pele le kwa morago go fitlha ka 6. Dipaloina Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi le “bonnye”. Opa diatla gantsi……..EMA. Dipina tsa dipalo le diraeme Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 6 DIPALO TSA MOPHATO R Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Didirswa le Dibadisi (2-D) Karata tsekedimo ya letshwaopalo le -- Bontshasa barutwana karata tsekedimo ya marontho a marataro le go e golaganya go leinapalo sekao dipalo ya dibadisi. -- Tshameka metshameko o supa letshwaopalo le le totobetseng magareng ga dilo tse dingwe le go e golaganya le dipalo e e tshwanang ya dibadisi. Setshwantsho sa didiriswa thataro tse 6 -- Tshameka metshameko o supa letshwaopalo le le totobetseng magareng ga dilo tse dingwe le go e golaganya le dipalo e e tshwanang ya dibadisi. -- Tshameka motshameko ka go golaganya dipalo ya Dibadisi le leinapalo,letshwaopalo le dikarata tsekedimo tsa ditshwantsho. -- Gatisa palo 6 ka kerayone. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 25 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 • Rulaganya le Bapisa didiriswa tse di kgobokantsweng o dirisa “ntsi go” le nnye Letsatsi 1 go”le lekana le” go fitlha ka palo ya 6 Tlhaloso le go bapisa le Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 6 letsatsi le letsatsi. Tlhopa ditirwana tse thulaganyo ya Balela ka pele le kwa morago go fitlha ka 6. di mmalwa dipalo Dipina tsa dipalo le diraeme Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi le “bonnye”. Opa diatla gantsi……..EMA. Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 6 Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye Metshameko ya go dirisa mmele Dihula hupu tse 2 -- Morutabana o baya dihupu tse pedi mo fatshe.       -- O bitsLetlelela barutwana go : babedi go ema mo sentlhageng se le sengwe le barutwana ba le babedi go ema mo sentlhageng se sengwe. -- Ke sentlhaga sefe se se nang le barutwana ba bantsi? Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Morutwana mongwe le mongwe o newa dikarolo tse 2 tsa wulu -- Barutwana ba dula mo mmetsheng ba dire dintlhaga tse pedi ka ulu. Dibadisi -- Morutabana o neela ka taelo sekao barutwana ba baya Dibadisi tse pedi mo sentlhageng le tse nne mo sntlhageng se sengwe. Ke sentlhaga sefe se se nang le dibadisi tse dints”i/tse “dinnye”   -- Boeleltsa o dirisa palo ya 6. -- Morutabana o dirisa sekhurumelo sa setshelo sa bebetsididi. O dirisa pekese tse 3 go pekesa mo latlhakore le le fa godimo ga sekhurumelo le dipekese tse 3 tsa diaparo go pekesa mo letlhakoreng la moja la sekhurumelo. Ke dipalo efe ya dipekese e e leng   ntsi go feta tse dingwe kgotsa a di a lekana? Barutwana ba ka dira ditirwana tsa mo ditlhopheng, ka go dirisa dikhurumelo tsa bona le Clothes dipekese tsa diaparo Diphekese Sekhurumelo Lid of a pegs sa Khutlonne tsa diaparo container 181 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 25 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 182 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Tlhaloso le Setshwantsho le karata tsekedimo ka go bapisa le -- Morutabana o supetsa dikarata tsekedimo tsa marontho a dipalo tse di farologaneng le marontho thulaganyo ya ditshwantsho mo go tsone. dipalo                   DIPALO TSA MOPHATO R -- Letlelela barutwana go bapisa dikarata tsekedimo tsa ditshwantsho le marontho mo go tsona le go supa dikgopolo ka ga “go gontsi go””go gonnye go” go lekana le” Barutwana ba thala dintlhaga tse pedi mo bonthangweng jwa pampiri. Morutabana o ba laela go paka dibadisi le go gokaganya dibadisi mo sentlhageng se sengwe le se sengwe ka kerayone.Godisa kgopolo e tshwanang le go kgaoganyo tekanao sekao : Pampiri ya A4 le kerayone ya mafura Dibadisi         Ka dikarabo tse di akaretsang sesala dira ditlhopha tsa dipalomaleka sekao.     PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO 3.3 • Dira le go feleletsa phasele ya gagwe ya 5 Kerayone Letsatsi 1 Maina a dipopego Letlelela barutwana go: Pampiri ya A4 tsa tekatekany- Dikerayone -- Thala setshwantsho mo pampirng ya A4 . etsotlhakorepedi (2-D) -- Morutabana o thala mola mo morago ga pampiri e morutwana a thadileng Dikere setshwantsho mo go yona. Enfelopo kgotsa e e -- Morutwana o segolola setshwantsho sa gagwe mo methalong e e neetsweng. itiretsweng -- Morutwana o feleletsa phasele ya gagwe. go baya phasele mo teng(mena pampiri ya A4 le sekgomaretsi)
Beke 25 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 5.1 • Dipalo ya ditlhaka mo maineng a barutwana Kgobokanya, le go Tharabololo ya dipalo:Bolelela barutwana palo: tlhaola didiriswa. “A maina a a nang le ditlhaka tse thataro a itsege thata”? Re kgona go batlisisa jang? Re tshwanetse re kgobokanye tshedimosetso efe?” Kgobokanya tshedimosetso -- Barutwana ba bala dipalo ya ditlhaka mo maineng a bone go tswa mo karateng ya leina 5.2 le morutabana a mo diretseng yona. Thala kerafo -- Morutabana o tsholetsa karata tsekedimo ka dipalo e e tsamaisanang le dipalo ya go bontsha ditlhaka tsa maina a bone, o botse:ke mang yo o nang ditlhaka di le 4 mo leineng la tshedimosetso gagwe? o ntse o tsholeditse letshwaopalo. Boeletsa ka dipalo tsotlhe Thala kerafo -- Morutabana o thala lenane le le latelang fa a ntse a tshwere dipalo: Ditlhaka tse 3 Ditlhaka tse 4 Ditlhaka tse 5 Ditlhaka tse 6 5.3. Ann Kady David Sophie Puiso le pegelo, Sam Mark Aidon Jessie kgobokanyo ka didiriswa Maja Sarah Caleb Naila 2 3 5 2 Buisa le go ranola lenane: -- Ke dipalo efe e e tshwanang mo ditlhakeng tsa maina a lona? -- Ke maina a lekae a a nang le ditlhaka tse di fetang 5 kgotsa 6. -- Ke maina afe a a nang le ditlhaka tse dinnye go 5? Maina a mararo. 183 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 26 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana)(mosako)± metsotso e le 30 ± 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng 184 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Gatelela kitso e ba e boning o tsenyeletsa dipalo 1 go fitlha 6 Letsatsi Bala didiriswa Motlotlo: Bala dilo ka letsatsi go fitlha go 6. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha go 6. Dipalo moribo le dipina Gatelela dikakanyo tsa bontsi le bonnye”. Opa diatla gantsi …EMA DIPALO TSA MOPHATO R Opa diatla ga nnye .Morutabana o opa diatla go fitlhela go 6 Botsa potso gore ke diatla dife a a opilweng gantsi \ go le gonnye Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana go : : -- Ba age matshwao a palo ka mebele ya bona. Disete tse pedi tsa khaboto -- Tshwarelela dipalo tsa menwana ka ditaelo tsa morutabana. Dipalo tsa dipalo mo kgetseng ya go tshwarega. -- Bopa matshwao a palo ka dikarolwana tsa mogala kgotsa seloko\mmopa -- Tshwara dipalo popego tsa khaboto ka mo kgetseng le go tlhaola palo e nngwe le e nngwe. -- Kwala matshwao a palo 1 go fitlha 6 fa fatshe kgotsa mo moweng. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 26 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana)(mosako)± metsotso e le 30 ± 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Dirisa dilo tsa ditekanyetso tsa dipopego tse pedi tse di kgonngwang : Bala didiriswa Balele dilwana mo phaposing o tsenyeletsa go fitlha go 6 -- Bala dibadisi go fitlha go 6. Dilwana mo phaposing -- Baa dibadisi tsa khubiki kgotsa dibadisi tsa mebala mo moleng mo tafoleng -- Barutwana ba nyalanya dikhubiki ka didirswa tsa mebala le dikhubiki tse dingwe tsa Dibadisi tse di nang le mebala dikhubiki dibadisi. Sekao: (khubiki e le nngwe) bohibidu Botala jwa loapi Botala jwa tlhaga -- Dira ditlhopha tsa boleele jo bo farologaneng. Barutwana ba nyalanya dikhubiki go ya ka boleng 1.3 • Itse matshwapalo le go lemoga dipalofoko o tsenyeletsa dipalo go fitlha 6 Letsatsi 1 Matshwaopalo le Go Motlotlo: Bala letsatsi le letsatsi dilwana go fitlha go 6. dipaloina Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 6. Bopele Bomorago Gatelela dikakanyo tsa bontsi le bonnye”. jwa karata jwa karata Opa diatla gantsi …EMA tsekedimo tsekedimo Opa diatla ga nnye .Morutabana o opa diatla ga (6) ga rataro. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Thataro 6 (2-D) Tlaa re tshameke motshameko: -- Morutabana o kwala dipalofoko mo karateng le matshwao mo letljakoreng le lengwe ka yona karata tsekedimo go tsenyeleltsa dipalo go simolola ka 1 go fitlha go 6 (Dira sete Dikarata tsekedimo tse di akaretsang e nngwe)). dipalo 1-6 le dipalofoko mo letlhakoreng le lengwe le letshwao la dipalo mo -- Barutwana ba bala dipalofokole go phopholetsa matshwaopalo letlhakoreng le lenwe . (Dira disete tse 185 -- Ba fetolela karata tsekedimo le go siamisa (go itshiamisa). di mmalwa gore ngwana mongwe le mongwe a nne le karata tsekedimo ya gagwe.) DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 26 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana)(mosako)± metsotso e le 30 ± 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng 186 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.7 • Ka molomo rarabolola dipalofoko mo tirisong le go tlhalosa ditharabololo tsa bona Letsatsi mo dipalong tse di tsenyeletsang palo ya thataro (6). Tlhakanyo le Tloso Go Motlotlo: Bala letsatsi le letsatsi dilwana go fitlha go 6. Dipalopina le moribo Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 6. Gatelela dikakanyo tsa bontsi le bonnye”. Opa diatla gantsi …EMA DIPALO TSA MOPHATO R Opa diatla ga nnye. Morutabana o opa diatla ga (6) ga thataro. Dirisa dilo kgotsa ditshwantsho tsa ditekatekanyetso tsa dipopego tse tharo tse dikgonngwang 1. Neela morutwana yo mongwe le yo mongwe pampiri ya A4 e thadilwe mola o o tsepameng le go balela dibadisi di le 6 sekao.   2. Letlelela barutwana gore ba latlhele dibadisi ka tlhokomelo mo letlhare la pampiri le go Balela dibadisi tse 6 go morutwana tlhalosa gore di wele jang.. mongwe le mongwe Pampiri ya selekanyo sa A4 ka mola mo gare 4 le 2 6 (4 le 2 e go fa 6) 3 le 36 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO 3. Boeletsa ka dipalo 1 go fitlha go 5 gape le. 5 le16 4. Go rarabolola dipalo: Tlhalosa tharabololo ya gago ya dipalo. 5. Dira se gape ka dipalo tsa go tlosa
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 26 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana)(mosako)± metsotso e le 30 ± 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 4.4 • Simolola dikakanyo tsa go lekanyetsa boleng ka go bapisa gore ke ditsela tse kae Letsatsi 1 tse di tlhokegang. sekao Mothamo/bolumu -- “gagosepe\lolea\tletse” Tlhopha tiro e le -- “bontsi go\bonnye go” nngwe kgotsa tse pedi. -- Bontsi\bonnye Simolola mothamo go barutwana ka go botsa gore ke setshelo sefe se se tshotseng bontsi Metsi (Ka nako ya motshameko wa go feta. metsi) le motlhaba (Kwa kgaolong ya Barutwana ba dira dipapiso ka boleele le go na le mothamo . motlhaba ke mafoko a a siameng go aga boleng Sekao,Ke efe e e tshotseng go feta, setshelo sefe se se tshotseng bontsi go feta,a ke setshelo se se khutshawane kgotsa se se leele?. Bontsi jwa barutwana ba tla tlhopha setshelo se se telele le fa se se khutshwane tota se tshotse seedi se se ntsi. Motshameko wa go dirisa mmele “Bontsi\ bonnye” Ditshelo tsa mefuta ka dipopego tse di -- Dirisa setshelo se le sengwe jaaka, selekanyetso sa go lekanyetsa. Sekao. Kopi ya farologaneng le bogolo yokate. Neela barutwana ditshelo tsa di farologaneng. -- Barutwana: -- Ba batle gore ke setshelo se fe se se tshotseng bontsi kgotsa bonnye jaaka go kopi ya Kopi ya yokate yokate, Ke setshelo sefe se see rweleng thata? Ke setshelo sefe se se tshotseng go le go nnye?” Neela barutwana letshwao la go ja le kgamelo ya botlhaba go tshela mmu ka mo koping. Letlelela barutwana go : : -- Balele gore ke maswana a makae a mmu a a tladitseng kopi kelelo a aka dirwang go Kgamelo e na le motlhaba nna thata ka go neela ditshelo tse di fetang sekao. Kopi, galase ya polasitiki, jeke e Kopi nnye Leswana la go ja -- Boeletsa tirwana o dirisa dikopi. 187 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 26 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana)(mosako)± metsotso e le 30 ± 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng 188 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.1 Lefelo la dilwana tse pedi kgotsa go feta mo kamanong le tse dingwe. Papetlana ya dipekere ya morutwana Letsatsi 1 yo mongwe le yo mongwe kgotsa ka Maemo, kitsiso le • Didiriswa tse di kgonngwang tse di nang le dilo tsa ditekanyetso tsea dipopego tse ditlhopha. dipono tharo. Dikarata tsekedimo tsa di nang le Papetla ya go dira: dipatorone tse di tlhagisitsweng mo go A morutwana pele ba dirisa letsogo la moja morago letsogo la mollema, le le diatla otlhe tsona.. baya dipekere mo papetlaneng . DIPALO TSA MOPHATO R -- Morutabana o bolelela barutwana gore ba beye dipekere fa kae? Sekao: Mo moleng o o kwa godimo Mo moleng o o kwa tlase Mo letsogong la molema Mo letsogong la moja Mo magareng Letlelela barutwana : -- Ba dire dibopego mo papetleng ya dipekere ka dipekere tse di nang le mebala -- Morutabana o bopa paterone e e bonolo ka go dirisa dipekere, mo papetleng ya Boroto ya dipekere ya morutwana dipekere. Barutwana ba kopolola paterone ya gagwe. mongwe le mongwe kgotsa ka ditlhopha -- Barutwana ba kopolola paterone go tswa mo karateng e e nang le paterone e e Karata e go thadilweng dipaterone mo thadilweng mo go yona.. go tsona. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 27 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Itsise bokao jwa palo 7 Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 6 letsatsi le letsatsi. Baela ka pele le kwa morago go fitlha ka 6. Diraeme tsa dipalo le dipalo Balela kwa godimo o ipoeletsa Gatelela go bala palokemotatelano: Morutabana o paka didiriswa tse 3 mo moleng.Supa sidiriswa se sengwe le se sengwe o ntse o bala gantlha,gabobedi,gaboraro,gane. Gatelela dikgopolo “bontsi” le “bonnye”. Opa diatla gantsi……..EMA. Dibolo tsa kuranta Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 7 Seroto Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye Metshameko ya go dirisa mmele -- Morutabana o kgaoganya barutwana ka ditlhopha. Naya setlhopha se le sengwe dibolo rse 7 tse di dirilweng ka kuranta. -- Letlelela barutwana go latlhela dibolo mo teng ga seroto . Barutwana ba tshwanetse go balela kwa godimo ba ntse ba latlhela dibolo mo seroto . -- Bala gore morutabana o itaya tafole ga kae mme barutwana ba mo etsisa. -- Bala go ya ka moretheto o barutwana ba tlolang ka one mo teng le kwa ntle ga hupu. -- Itanya maoto mo fatshe go ya ka moretheto o o tlwaelegileng. 189 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 27 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 190 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Dirisa dikgonngwa ka go ruta ka ga didiriswa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) Bala didiriswa Morutabana o baya thoto ya diboloko tsa go aga mo fatshe. O naya barutwana taelo e e Diboloko tsa go aga le tsa lego tshwanang le: -- Tsaya diboloko tse 3 go tswa mo thotong. -- Tsaya diboloko tse 4 go tswa mo thotong, o busetse tse pedi jalo jalo. -- Morutabana o baya thoto ya didiriswa mo tafoleng. Letlelela barutwana go fopholetsa gore didiriswa di kae mo thotong. Morago di bale.. DIPALO TSA MOPHATO R -- Godisa temogo ka ga tshomarelo ya dipalo ka go ba letlelela go paka Dibadisi tse supa kgotsa didirswa ka ditisela tse di farologaneng.sekao Fa o bala, palo ya didiriswa ga e amiwe ke bogolo kgotsa maemo kgotsa ke tsa mofuta o le mongwe. Sekao: -- Rulaganya ditalama tse 7, diphensele tse 7.dihulahupu tse 7, barutwana ba 7 jalo jalo. -- Ba bale ka tsela e e farologaneng sekao ba bale di adilwe, di bapile,mo moleng, di pakilwe Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) A re tshameke motshameko: -- Morutabana o thala le go kgomaretsa setshwantsho mo letlhakoreng le le lengwe la PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO karata tsekedimo, a bo a thala dipalo e e tshwanang ya marontho mo letlhakoreng Sete tse di mmalwa tsa ditshwantsho, le lengwe la karata tsekedimo a akaretsang dipalo 1 go fitlha ka 7(dira disete tse di marontho le dikarata tsekedimo tsa mmalwa). letshwaopalo le le akaretsang 1- -- O naya morutwana mongwe le mongwe karata tsekedimo e le nngwe ya sete. -- Barutwana ba bala dipalo ya ditshwantsho mo karateng. -- Pitokolola karata tsekedimo le go bala dipalo ya marontho. -- Morutabana o tsholetsa nngwe ya dikarata tsekedimo tsa gagwe tsa marontho mo go Setshwantsho tsona. sa didiriswa 7 tse 7 -- Morutwana o bapisa karata tsekedimo ya gawe le ya morutabana ya marontho.. -- Morutabana o tsholetsa sete ya dikarata tsekedimo tsa matshwaopalo mo go tsone. -- Barutwana ba bapisa dikarata tsekedimo tsa bone le letshwaopalo la morutabana. -- Morutwana wa karata tsekedimo e e siameng, o ema a bala dipalo ya ditshwantsho kwa godimo.
Beke 27 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.13 • Rarabolola ka go Motlotlo dipalo tsa go tlhakanya le go tlosa tse di neetsweng di Letsatsi 1 akaretsa palo 7 Tlhakanya le Tloso Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 7 letsatsi le letsatsi. Baela ka pele le kwa morago go fitlha ka 7. Dipina tsa dipalo le diraeme Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi le “bonnye”. Opa diatla gantsi……..EMA. 1.6 Opa diatla go le gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 7 Botegeniki jwa go Botsa gore o opile diatla gantsi / gannye rarabolola mathata a dipalo Metshameko ya go dirisa mmele 0 1 2 3 4 5 6 7 -- Dirisa dipalo ya llere e rapaletse -- Simolola ka 0.Bala o ntse o tsamaya. Morutabana o botsa: -- Ke dipalo efe e fa gare ga 4 le 6? -- Barutwana ba itemogela ka go dirisa llere ya dipalo. -- Ke dipalo dife tse fa gare ga 2 le 5? -- Dirisa dikakanyo tsa gago go Letlelela barutwana go itemogela bokao jwa palo 7,ka moretheto wa dirisa mebele ya bone. Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Dibaga kgotsa Dibadisi Naya morutwana mongwe le mongwe dibaga di le 7 kgotsa dibadisi. Botsa barutwana dipotso di tshwana le: -- Tsamaisa padisi e le nngwe go ya kwa letlhakoreng le lengwe(la molema Fa re tlhakanya padisi e nngwe gape mo dibadising tse di mo molemeng, go na le dibadisi di le kae jaanong? -- 1 le 1→2 (Morutabana a re: 1 le 1 ke 2) -- Tsamaisa dibadisi tse 4 go ya kwa molemeng. Fa re tlhakanya tse 2 gape mo Dibadisi dibadising tse di mo letlhakoreng la molema, go na le tse kae jaanong? 191 -- 4 le 2→6 -- O na le tse 5, o tlosa tse 2, o setse ka tse kae? DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 27 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 192 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.11 Lemoga le go tlhaola Tšhelete ya dipampiri a Aforika Borwa Letsatsi 1 Tšhelete -- Dirisa tšhelete dipampiri sekao R10, R20, R50, R100, R200 Dikai tsa nnete tsa tšhelete a dipampiri R10, R20 le R50 (kgotsa dirisa tšhelete a -- Lemosa barutwana ka diphologolo tse di mo tšheleteng a dipampiri. go o tshameka) -- Dira tiragatso ka tšhelete mo sekhutlwaneng sa ntlo. 1.9 • Rarabolola ka go motlotlo le go tlhalosa ditharabololo tsa dipalo tsa mafoko mo Letsatsi 1 DIPALO TSA MOPHATO R tirisong (dipalo tsa kgang-khutswe) tse di akaretsang: Mo karolong dirisa ditlhopha -- Go kgaoganya ka go lekana, le go kgaoganya -- Go kokoanya ka ditlhophatsa palotlalo le boeteledi pele Tlhopha e le nngwe -- Ditharabololo tsa disala go fitlha ka 7 kgotsa di le pedi Metshameko ya go Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 6 letsatsi le letsatsi. dirisa mmele. Baela ka pele le kwa morago go fitlha ka 7. Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi le “bonnye”. Dipina tsa dipalo le raeme Opa diatla gantsi……..EMA. Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 7 Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 27 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.9 Metshameko ya go dirisa mmele Mo karolong Bopa disete o dirisa barutwana: dirisa ditlhopha Dikao: le go kgaoganya boeteledi pele 1. Letlelela barutwana go:bopa ditlhopha tsa 2, 3, 4, 5 le 6.Bala gore ba bakae mo setlhopheng. Dirisa dithusa-thuto tse di farologaneng 2. Thala dipopego tse di tonna mo samenteng kgotsa mo motlhabeng . Barutwana ba dira go go naya kakanyo gore o tla dirisa setlhopha sa sekao barutwana ba ba 4 mo gare ga popego. ditogamaano tse di farologaneng jang. 3. Ka nako ya tlwaelo ya dilapodisi morutabana a re:”Lo ka tsamaya ka ditlhopha tsa 4 go ya go tlhapa diatla go na le gore a re : “Barutwana ba le ba 4 ba tsamaye ba ye go Didiriswa tsa go palama kgotsa ditafole tlhapa diatla” le ditilo. 4. Tlhopha barutwana ba le 7 go dirisa raeme ya go bala. 5. Letla barutwana ba le 7 go itira e kare ke dinonyane le go dira o kare ke setlhare, ba   dirise didiriswa tsa go palame kwa ntle kgotsa ditulo le ditafole mo phaposing. 6. Morutabana o romela dinonyane tsa 2 kwa go ba ba itirileng o kare ditlhare (barutwana ba le 2 ba palama didiriswa) Nonyane e nngwe e ya kwa setlhareng nako e nngwe le e nngwe.”Go na le dinonyane di le kae mo setlhareng” le gore go na le dinonyane di le kae mo aftshe? 7. Boeletsa ka go kokoanya barutwana ka ditlhopha tsa palo 1-7 Dibadisi Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Dikao: Lenathwana la pampiri le kerayone la 1. Morutabana o naya barutwana dibadisi.Letlelela barutwana go dira sete tse 4 tse morutwana mongwe le mongwe dibadisi. Dira sete e nngwe ya ga 3.”Go na le Dibadisi di le kae mo seteng e e ntshwa. Dibadisi 2. Letlelela barutwana go thala didiko tse pedi mo letlhare la pampiri. Ka ditaelo tsa     morutabana, barutwana ba aka dibadisi mo diseteng tse pedi gore go nne le dibadisi tse dintsi mo seteng e nngwe go feta sete e nngwe. Botsa dipotso di tshwana le “ke sete efe e e nang le dibadisi tse dintsi/dinnye? 193 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 27 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 194 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 4.4 Bapisa dikgonngwa le go rulanya didiriswa o dirisa tlotlofoko e maleba go tlhaolsa: Metsi (ka nako ya go tshameka ka mesti) Malatsi 2 a) Mothamo le mmu (ka nako ya go tshameka ka Mothamo /bolumu mmu mo lefelong la mmu) ke mafelo a b) Lolea, tlatse , gonnye thata , gontsi thata, go le gonnye. a siametseng go godisa kgoplo ka ga Tlhopha ditirwana Gatelela kitso e o boneng mo bekeng o tsenyeletsa mothamo. motheo. tse pedi kgotsa tse Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 6 letsatsi le letsatsi. tharo. Balela ka pele le kwa morago go fitlha ka 7. Dipina tsa dipalo le diraeme DIPALO TSA MOPHATO R Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi le “bonnye”. Opa diatla gantsi……..EMA. Ditshelo tse di farologaneng ka dipopego Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 7 le bogolo jo bo farologaneng Botsa gore o opile diatla go le gontsi/gonnye Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana: Kopi -- Rulaganya ditshelo tse pedi kgotsa tse tharo tse di lolea ka tatelano ya mothamo. Ka mantswe a mangwe ke setshelo sefe se se kgonang go tshela seedi se se ntsi kgotsa se se nnye? Barutwana ba ka itemogela ka go tshela dikopi tsa metsi mo teng ga ditshelo tse di lolea le go bala gor e ke setshelo sefe se se tshelwang dikopi tse dintsi thata. Oketsa dipalo ya ditshelo tse di lolea go dira tirwana e boketenyana. -- Barutwana ba ka nna ba dirisa yone kopi e, go lekanya le go tlhomamisa gore ke dikopi Kopi tse kae tsa reisi kgotsa dinawa kgotsa mmu di tla tshelwang go tlatsa ditshelo tse di Reisi dirisitsweng fa godimo. Dinawa -- Rulaganya mofuta o o tshwanang wa ditshelo (sekao dikgamelo mo lefelong la mmu) Dikgamelo tse di farologaneng go tswa go tswa go tse dinnye go ya go tse ditonna. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO mo lifelong la mmu. -- Naya barutwana ditshelo tse di farologaneng (bogolo jo bo farologaneng le dipopego) le go botsa dipotso di tshwana le: o “Ke setshelo sefe se se o naganang gore se ka tshela metsi a,mantsi / mmu o montsi? o Fa o tshela metsi go tswa mo setshelong se sengwe go ya go se sengwe, fopholetsa gore a se tla se tlatsa?” Ditshelo tse di farologaneng ka popego le -- Letlelela barutwana go itemogela gore go diragala eng, mo setshelong se se sa tlalang bogolo ka metsi fa dilwana tse dinnye di tlhakanngwa sekao tshela maje a mannye, diboloko Metsi tsa lego,diboloko tsa polasitiki sekao barutwana ba itumelela motshameko wa go fopholetsa, mo ba fopholetsang gore ke setshelo sefe se se tsholang go le gontsi le go Mmu lekola dipholo gore ke mangy o o falolang (Morutabana o supa gore ke dilwana tse di Dilwana di tshwana le maje a phaphalalang ga di kitla tshwaetsa bogodimo jwa metsi) mannye,diboloko tsa Lego,diboloko tsa polasitiki
Beke 28 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Gatelela kitso e e amogetsweng e akaretsa palo 7 Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 7 letsatsi le letsatsi. Baela ka pele le kwa morago go fitlha ka 7. Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi le “bonnye”. Diraeme tsa dipalo le dipina Opa diatla gantsi……..EMA. Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 7 Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye Metshameko ya go dirisa mmele Karata tsekedimo ya letshwaopalo tse di akaretsang 1 go fitlha ka 7 -- Barutwana ba le babedi ba bilediwa kwa pele.Barutwana ba bangwe ba a ba bala. Barutwana ba babedi fa pele ba tshwara dipalo e e nyalanang le letshwaopalo. -- Biletsa morutwana a le mongwe gape kwa pele.Barutwana ba bangwe ba a ba bala. Morutwana yo mongwe kwa pele o tshwara letshwaopalo la 3 -- Tswelela go fitlhela go nna le barutwana ba le 7 kwa pele. • Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) -- Baya Meteme/dithini tse 7 mo moleng sekao Dithini tse 7 ka dipalo ya letshwaopalo e   kgomareswe ka fa ntle ga tsone. 1 2 3 4 5 6 7 o Dipeo kgotsa maje n -- Letlelela barutwana go c tsenya peo/leje mo teng ga tnini ya ntlha, dipeo tse pedi mo teng ga thini ya bobedi, dipeo tse tharo mo teng ga thini ya boraro, tswelela jalo go fitlhela dithini tsotlhertse 7 di tshetswe palo ya dipalo tsa dipeo tse kwadilweng kwa ntle ga thini. e -- Tsaya dikerayone tset di mmalwa (magareng ga 10 le 15) o di tsenye mo teng ga Dikerayone le bekere bekere. Botsa barutwana e   go fopholetsa gore di kae mo teng ga bekere. Buisana le barutwana ka karabo. u -- Supetsa gore o di bala jang, ka go tlosa e le nngwe ka nako o di baya ka tatelano mo moleng. s 195 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 28 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 196 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.3 • Lemoga letshwaopalo le Paloina le le akaretsang palo 7 Letsatsi 1 O itse Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi letshwaopalo le go (2-D) lemoga paloina -- Barutwana ba dula mo sedikong. Pitokolola dipalo ya karata tsekedimo mo pele ga morutwana yo mongwe le yo mongwe.(e ka nna letshwaopalo, leinapalo, karata tsekedimo ka lerontho kgotsa karata tsekedimo ka setshwantsho e e akaretsang 1 go Setshwantsho fitlha ka 7) sa didiriswa supa DIPALO TSA MOPHATO R tse supa -- Ruta barutwana go fetisetsa karata tsekedimo kwa morutwaneng yo mongwe o e pitokolotse mo mmetsheng. -- Barutwana ba opela: “Secret number” dipalo ya sephiri, e ka nna efe ? A ke okomele” -- Barutwana ba okomela dikarata tsekedimo tsa bone. -- Morutabana o tsholetsa karata tsekedimo ya palo ya gagwe.. -- Morutwana yo nang le dipalo e e tshwanang le ya morutabana, o a e tsholetsa a bo a re: ke tla tsholetsa karata tsekedimo ya me kwa godimo gore yo mongwe le yo mongwe a e bone.”. 3.2 Aga didiriswa tsa dikgonngwa tsa materiale. “Dipopego tsa Logi ” diboloko tsa bokgoni Letsatsi 1 Dipopego tsa • Kopolola kago go tswa mo moakanyetsong kgotsa karata tsekedimo ya “diboloko tsa tlhaloganyo” Ka tsweletso tekanotlhakoretharo setshwantsho 3-D Sediriswa sengwe le sengwe sa go aga. Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga tekanotlhakoretharo (3-D) boroto ya dipekese -- Morutwana o aga kago e e tshwanang le moakanyetso kgotsa setshwantsho. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Kopolola moakanyetso o o tshwanang le wa setshwantsho o dirisa boroto ya diphekese. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Atolosa tirwana e, go botsweretshi jwa pono. Didiko, dikhutotharo le dikhutlonne tse di -- Naya morutwana mongwe le mongwe letlhare le le nang le didiko tse di farologaneng,le tonna le tse dinnye tse di farologaneng dikhutlonne le dikhutlotharo. mo letlhareng la pampiri. Letlelela barutwana go: Dikere,sekgomaretsi -- Segolola dipopego le go aga dikago tsa dipopego tsa tekanotlhakorepedi (2-D) mo letlhare la pampiri le go e kgomaretsa. -- Kgabisa setshwantsho ka methalo..
Beke 28 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.4 • Lemoga bokgoni jwa go kgabaganya molagare Tekano Godisa bokgoni jwa go kgabaganya mola-gare Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana: Motshameko: “Bonolo Simon a re, ama .......” -- Lebelela gape kitso e e amogetsweng: ama dikarolo tse di farologaneng tsa mmele go ya ditaelo. Tshameka “simple Simon says” -- Tswelela go neela ka ditaelo, mo barutwana ba tshwanetseng go kgabaganya molagare jaak go :“ama lengwele la gago ka nko.ama legetla la gago ka tsebe.ama lengole la gago la molema ka leoto la moja, ama sekgono sa gago ka ka letsogo le lengwe. Jalo jalo Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) Barutwana o thala mo patikwalelong Letlelela barutwana go: -- Thala didiko tse di tonna mo patikwalelong. -- Thala mela e tlhamaletseng mo patikwalelong.Netefatsa gore morutwana o fapaanya mola wa gare. -- Mo patikwalelong o thala mola go tswa mo lerothong le lengwe go ya go le lengwe le le kgakala. -- Thala setshwano sa robedi se rapaletseng mo patikwalelong.Dirisa motsamao o motonna go netefatsa gore morutwana o kgabaganya mola gare. (morutwana o dirisa letsogo la molema le letsogo la moja) Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Morutwana mongwe le mongwe o newa Tsenyeletso botsweretshi la pono letlhare la kuranta gabedi Letlelela barutwana: Boratšhe jwa pente -- Penta mo letlhareng la kuranta go tswa mo molemeng go ya kwa mojeng. 197 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 28 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 198 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 4.3. Bapisa dikgonngwa le thulaganyo ya didiriswa o dirisa tlotltofoko e maleba go Letsatsi 1 tlhalosa: Boima /Mmese -- Mmese/boima Sekao: Bofefo , boima , bofefo thata , boima thata. • Itsise kgopolo ka ga boima o Bapisa boima jwa didiriswa tse di farologaneng sekao: 3-D Didiriswa tse di farolganeng ka boima Bofefo / boima le bogolo sekao. Lego diboloko, mpompo, Tlhophafela kago, (meteme)dithini, ditshelo jj.. Botlhofonyana / boima thata ditirwana tse pedi DIPALO TSA MOPHATO R Go lekanya boima go raya go batlisisa gore selo se boima go le go kae. kgotsa tse tharo. Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana go fopholetsa boima jwa didiriswa: -- Tshwara didiriswa tse di latelang, se sengwe le se sengwe mo letsogong le lengwe le lengwe, barutwana ba fopholetse gore ke sefe se se boima kgotsa bofefo sekao . o Lejwe le boloko jwa go aga.. o Koloi ya go tshameka ya polasitiki le ya tshipi. Sekale sa go lekanyetsa o Thini ya kofi le pampiri ya kwa ntlwaneng. O ka nna wa itirela sekale se se botlhofo: o Bolo e tonna ya rabara le bolo ya kerikete. Ka gale barutwana ba batlisisa gore didiriswa tse di tonna di boima fa ba kopiwa go -- O tlhoka hangere ya polasitiki, fopholetsa ka boima jwa didiriswa tse pedi. -- Didiriswa tsa majerini tsa polasitiki -- Itsise ka sekale sa go lekanya boima sekao lekanyetsa didiriswa go bona gore ke tse di kgolokwe kgotsa dibotlolo tsa barutwana bafe ba ba neng ba siame. senotsididi le thudi e e nnye. -- Botsa dipotso di tshwana leke sediriswa sefe se se boima thata/bofefo thata? Letlelela -- Phunya mahuti a mabedi go barutwana gore ba batle sediriswa se ba gopolang gore se boima go feta didiriswa tse lebagana le le lengwe, mo PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO o di lekanyeditseng mo sekaleng mo phaposing. sedirisweng sa majerini/botlolo ya -- Dira gore sekala sa go lekanyetsa se nne teng ka nako ya motshameko o o senotsididi. lokolosegileng, gore barutwana ba tswelele ka ditirwana tsa go lekanyetsa boima. -- Golega sediriswa sa majerini/botlolo -- Neela ka sekale mo sekhutlwaneng sa ntlo gore barutwana ba kgone go bona gore ke kwa bofelong jwa hangere o tla bo o diboloko tsa lego di le kae tse di nang le boima jo bo tshwanang sekao apole na le sekale. -- Pega hangere mo sepekereng kgotsa mo hukung, barutwana ba ka simolola go lekanya didiriswa. -- Supetsa barutwana gore hangere e tshwanetse go nna mo selekanong nako nngwe le nngwe o lekanyetsa didiriswa.
Nako e e tshitshintsweng ya go Ruta: Beke 29 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana±30 metsotso mo bekeng (Mosako) (± 5 metsotsoditirwana tsa dipalo ka beke) CAPS Sebaka se se Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng maleba 1.1 • Tlaleletsa kitso e ba boneng e akaretsang dipalo tsa 1-7 Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo: Bala dilo letsatsi le letsatsi go fitlha 7. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha 7. Go balela godimo o boeletsa 1-10 Tlaleletso ya dikakanyo tsa “bontsi” “le” bonnye”. Dipina tsa dipalo le moribo Opa diatla gantsi …EMA Opa diatla gangwe. Morutabana o opa a gagwe ga 7. Botsa potso gore ke palo efe e e phaphathilweng go le gontsi \nnye. O dirisa dilo tsa ditekanyetso tsa dipopego tse pedi tse di kgonngwang A bautwana ba : -- Ba kgobokanye dithupa.Di beye mo phaposing go di dirisa gape. -- Dirisa dithupa tsa gago sekao:. Go kwala letshwao la tlhano(5). Dithupana   kgotsa kgotsa jalo, jalo Letlelela barutwatwana go : : Ditshwantsho le dikarata tse dikgolwane tse di tsenyeletsang dipalo 1 go fitlha go -- Dirisa sete ya dikarata tsekedimo tsa folašhe tse di tsenyeletsang 1 go fitlha go 7. 7 -- Thala palo tsa dilo ka taelo ya morutabana.SekaoThala didiko tse pedi (2) . Letshwaopalo le dipuofoko, dikarata -- Bala go tloga mo palong e o neilweng:Sekao Morutabana o tla bala tharo. Barutwana tsekedimo tse di tsenyeletsang dipalo go ba tla bala nne, tlhano, thataro. tloga 1 go fitlha 7 sekao. -- Ka nako ya dijo morutabana o tla botsa: “Ke barutwana ba ba kae ba ba tshotseng sementšhise ya borotho jo borokwa? Ba ba kae ba tshotseng sementšhise ya borotho jo bosweu A bana ba bantsi ba tshotse sementšhese ya borotho jo bosweu? Ke tse dife Setshwantsho sa didiriswa supa tse dintsi le dife tse dinnye?” tse supa -- Morutabana o baya dilwana ka mokoa mo tafoleng.O letlelela barutwana go fopholetsa gore ke dilwana tse kae mo mokoeng? di bale morago. Pampiri le diphensele tsa mebala 199 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go Ruta: Beke 29 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana±30 metsotso mo bekeng (Mosako) (± 5 metsotsoditirwana tsa dipalo ka beke) 200 Sebaka se se Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng maleba 1.3 • Lemoga letshwao la dipalo le leina la dipalo le le akaretsang dipalo 1 go fitlha go 7 Letsatsi Lemoga Motlotlo: Bala dilwana letsatsi le letsatsi go fitlha go 7. Dipalo tsa dipuo le moribo matshwaopalo le Balela kwa pele le kwa morago go fitlha go 7. dipaloina Gatelela dikakanyo tsa “bontsi” “le” bonnye”. 3 5 2 Opa diatla gantsi …EMA Opa diatla gago go le gonnye . Morutabana o opadiatla tsa gagwe go fitlha go 7. Karata tsekedimo ya letshwao palo e Botsa potso gore ke palo efe ya kopo ya diatla e ntsi /e nnye . kgolo DIPALO TSA MOPHATO R Metshameko e e dirisang mmele Dikorone tsa dipalo tse dintsi tsa -- Baya karata tsekedimo ya letshwaopalo le legolo\tona mo phaposing kgotsa kwa ntle morutabana yo mongwe le yo mongwe mo go tshamekelwang teng. tse di dirileng ka khatebokoso, di na le -- Neela kgaolo eo ya lefatshe “palo” mme barutwana e le “Dipalo-tlhaka kgosi \ dipalo mo go tsona kgosigadi. ” Baya korone e dirilweng ka karata tsekedimo ya lebokoso mo tlhogong ya morutwana yo mongwe le yo mongwe ka dipalo tse di kwadilweng sentle. -- Neela barutwana ditaelo jaana: 1 6 o Bana botlhe ba ba apereng bokhibidu tlolela go 2. 4 o Bana botlhe ka moriri o moleele tlolelang ka menwana go 6. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Pampiri le korone Letlelela barutwana go : : -- Thala dipalo tsa marontho ka taelo ya morutabana. Sekao: thala marontho a 2 . Boeletsa ka dipalo go tloga go 1 go fitlha go 7 Sete ya dipalo ya karata tsekedimo e e PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Nna le disete tsa letshwaopalo lekarata tsekedimo tsa leinapalo tse di teng. . Neela fetang nngwe tse di akaretsang dipalo 1 morutwana yo mongwe le yo mongwe karata tsekedimo e le nngwe. Morutabana o go fitlha go 7 tsholetsa karata tsekedimo kwa godimo. Barutwana b aba nang le dikarata tsekedimo tse di tshwanang ba di emisa. -- Tshitshinyo: Akaretsa barutwana mo go direng dikarata tsekedimo tsa bona. Setshwantsho sa didiriswa supa -- Tshameka metshameko ya go nyalana, ka letshwao palo le dipalofoko ya dikarata tse supa tsekedimo.
Nako e e tshitshintsweng ya go Ruta: Beke 29 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana±30 metsotso mo bekeng (Mosako) (± 5 metsotsoditirwana tsa dipalo ka beke) CAPS Sebaka se se Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng maleba 1.7 • Rarabolola ka molomo go tlhakanya le go tlosa dipalo tse di neetsweng le Dipalo tsa dipuo le moribo Letsatsi 1 dikarabo go fitlha go 7 Tlhakanyo le Tloso Molomo: Balela dilo letsatsi le letsatsi go fitlha7. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha 7. Tlaleletso ya dikakanyo tsa “bontsi” “le” bonnye”. Opa diatla gantsi …EMA Opa diatla gangwe. Morutabana o opa a gagwe ga 7. Dibadisi Botsa potso gore ke palo efe e e phaphathilweng gantsi \ nnye. Metshameko e e dirisang mmele -- Lebelela dikakanyo tsa beke 24 le 27 go dikakanyo. -- Dirisa dikakanyo tsa gago gore barutwana ba itemogele bokao jwa didiriswa tse dikgonngwang o dirisa tekatekanyo ya dipopego tse tharo. 201 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go Ruta: Beke 29 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana±30 metsotso mo bekeng (Mosako) (± 5 metsotsoditirwana tsa dipalo ka beke) 202 Sebaka se se Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng maleba 3.1 Latela dintlha go sutela kgotsa go ipaya mo lefelong le le kgethegileng Letsatsi 1 Maemo, kitsiso le • Godisa maikutlo a tenosi ka dintlha tse ka go dirisa karata tsekedimo ya metsu le dipono karata tsekedimo tsa tshekedimo Motshameko wa go dirisa mmele Letlelela barutwana go :tsamaele kwa dintlheng tse di farologaneng : -- Kwa lebating, Patikwalelo DIPALO TSA MOPHATO R -- Kwa letlhabaphefong, -- Kwa lefelong la dibuka. O dirisa didiriswa tsa ditekanyetso tsa dipopego tlhakoretharo (3 D) A barutwana ba -- Ba thale mola setshwantsho sa robedi se se rapaletseng mo lebatikwalelo.Netefatsa gore barutwana ba kgabaganya molagare sekao:   Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Karata tsekedimo ya tsekedimo ka (2-D) motsu o le mongwe. Dikolosa karata tsekedimo ya tsediimo kwa ntlheng tse A barutwana ka bongwe \ditlhopha tse dinnye: farologaneng. -- Tlhoma matlho mo karateng ya tsekedimo le go tsamaisa letsogo la gagwe kwa ntlheng PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO e e supilweng ke motsu le go bua fa a dira jalo. sekao: Fa morutwana a baya letsogo kwa ntle a re” moja”. Karata tsekedimo ya metsu (phousetara ka metsu mo dintlheng tse farologaneng) -- Mo motsamaong o yang godimo le tlase morutwana a ka dirisa letsogo lengwe le lengwe.. -- Supetsa dintlha mo karateng ya metsu.     -- Kgomaretsa dikgato tsa maoto go ya ntlheng ya lebati. Tlotlofoko \ mareo: godimo/tlase ka gare kwa ntle; godimo/tlase/pele/morago mo pel fa pele/kwa morago; mo godimo kgotsa godimo / kwa tlase ; letlhakore le le lengwe/; gaufi le ; molema le moja
Nako e e tshitshintsweng ya go Ruta: Beke 29 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana±30 metsotso mo bekeng (Mosako) (± 5 metsotsoditirwana tsa dipalo ka beke) CAPS Sebaka se se Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Didiriswa tse di atlenegisitsweng maleba 4.3 • Gatelela kitso e o e amogetseng ng mo bekeng ya 28 o akaretsa boima – botlhofo\ Letsatsi 1 bokete Boima/Mmese Botlhofo thatathata/boima thatathata Metshameko e e dirisang mmele Letlelela barutwana go : : -- Bapise boima jwa ditshelo tse tharo go ya go tse tlhano tse ditshwanang (sekao Dithini tse dilolea tse di lekanang ka digerama tse 400 tsa meteme/dithini /e/tse e/di senang sepe) di tshetswe selekano se bogolo se farologaneng sa mmu wa motlhaba mmu gore boima jwa tsone bo farologane. -- Di beye ka thulaganyo go ya botlhofo go ya ka bokete ka go lekanyatsa boima.Morago ga foo sekala sa boima se ka dirisiwa go lekanyetsa go tlhomamisa fa barutwana ba ne ba nepile. Sekala sa go lekalekanya -- Tshitshinyo: Dira tekelelo go bona gore go ka lekanyetswa diwatšhere kgotsa dipekere tse kae Didiriswa jaaka diboloko tsa Lego go fitlhelela bokete jo bo tshwanang.Didiriswa tse di farologaneng di ka nna tsa diriswa. Morutabana o baya diathikele tsa boima jo bo farologaneng mo ditshelong tse di Didiriswa tsa bokete jo bo farologaneng tshwanang:Sekao: ditshelo tse pedi tsa tšhesi, e nngwe e tsentse boloko e nngwe thenese jaaka ditlhatswi tsa ditshipi kgotsa bolo. manala. Letlelela barutwana go: -- Lemoga pharologanyo ya boima gareng ga boima jwa dilo di le pedi, mme ba fopholetse gore ke efe e e botlhofo ke efe e bokete. -- Ba dirise sekale sa go bona karabo ya nnete. -- Gwetlha barutwana go tlhaola dilo mo diphaposing tse di nang le boima jo bo lekanang. Khuti ya motlhaba Kgaolo ya lefelo la khuti ya mmu wa motlhaba le motshameko ka metsi ke mafelo a tlhokafalang a tshwanetseng go dirisetswa go gatelela dikakanyo jaaka botlhofo\bokete\ Sejana sa motshameko wa metsi, segobe bokete thata thata o dirisa ditshelo tsa bogolo jo bo tshwanetseng. Sekala sa go lekanya sa metsi a diphologolo ,motlhaba o bongola le o o omileng. Ela tlhoko: Nna fa fatshe le barutwana fa o bua o tlotla le go tlhalosa. 203 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke ya 30 Dirisa beke ya 30 go tlhokomela makoa a thuto ka ga dikgopolo le /kgotsa dikgoreletsi tse di lemogilweng mo go ithuteng. Kgaolo ya diteng Setlhogo Mokgwa wa tekanyetso ya tlhatlhobo 204 Dipalo, 1.1 Fopholetsa le go bala o boeletsa go fitlha ka 7 (dipina tsa dipalo le diraeme tse di akaretsang kgodiso yak diopereishene le go[polopalo) Go bala dilwana kamano Balela kwa pele le kwa morago (1-7) O itse gore palo ya go opa diatla e bonnye kgotsa bontsi jo bokae Lemoga dipalo tse di tlwaelegileng mo tirisong sekao bogolo, rejisitara (tlhatlhoba gape) Lemoga dipalo tsa ditshwantsho le dikarata tsekedimo tsa marontho go fitlha ka dipalo tsa 7 O itse matshwao palo 5, 6, 7 Lemoga maina palo tlhano,thataro,supa Go farologanya magareng ga bontsi,bonnye le maleka go, bontsi le bonnye go fitlha ka 7 DIPALO TSA MOPHATO R Lemoga mebala ga mmogo le mefuta ya diphologolo tse di farologaneng mo Tšheleteng ya Aferika Borwa 1.6 Dirisa didirisiswa tsed di kgonngwang Ditomagano tsa go tharabololo ya dipalo Tlhalosa kakanyo ya gagwe ka go dirisa mafoko le ditshwantsho kgotsa didiriswa tse di kgonngwang 1.7 O rarabolola dipalo tse di fitlhang ka 7 tsa go tlhakanya le go tlosa ka go Motlotlo Tlhakanyo le tloso Dipaterone, Tiriso le 2.1 Kopolola,atolosa le go bopa dipaterone tsa bone a dirisa ditshwantsho Alejebera Dipaterone tsa Jeometeri/tekano Boalo le popego 3.1 Itse maemo a dilwana tse pedi kgotsa tse tharo di goleganya le nngwe le nngwe ya tse:kwa pele ga, kwa (Jeometeri) Maemo, kitsiso le dipono morago , godimo , fa , tlase,kwa tlase,tlase go bapa mogare,molema le moja 3.2 Lemoga le go neela ka maina a khutlonne Dilwana tsa tekano tlhakoretharo (3-D) O tlhaloganya tlhomamo ya dipopego e e ithutilweng (polokego ya dipopego) 3.3 O bopa go tloga mo sekaong se se neetsweng Dipopego tsa tekanyotlhakoretharo (2-D) PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Aga sekao sa kago go tswa go setshwano /karata tsekedimo ka setshwantsho Tekanyo 4.2 Go aga phasele ya dikarolo di ka nna 18 Boleele Go lemoga, tlhaola le maina a dikwere 4.3 Tlhaloganya kago ya dipopego tse di tlhomameng tse di ithutilweng Boima /Mmese 4.4 Fopholetsa le go lekanyetsa boleele jwa didiriswa tse di farologaneng. Mothamo/bolumu O tlhaloganya kgopolo ka ga “bofefo,boima,bofefonyana,boimanyana,bofefo thata, boima thata. O tlhaloganya kgopolo ka ga lolela,tletse, ntsi go, nnye go” Go dira ka Kgobokanya,tlhaola,tlhagisa dilwana tse O kgona go kgobokanya, tlhaola,Bapisa,bala le go Bapisa didiriswa go ya ka ponagalo e le nngwe. tshedimosetso di phuthilweng tse tlhaotsweng, puisano le pegelo ka dilwana tse di phuthilweng
KGWEDI-THARO 4 DIPALO MOPHATO WA R Beke 31 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta CAPS Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Itsise bokao jwa palo ya 8 Letstsi le 1 Bala didiriswa Motlotlo: Bala didiriswa le letsatsi le eltsatsi go fitlha ka 8. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 8. Balela kwa godimo o ipoeletsa 1-10 Itsise bobadi jwa palo pedi o dirisa go raema Dipina tsa dipalo le diraeme. Gatelela palokemotatelano: Morutabana o paka didiriswa tse 4 mo moleng. Supa sediriswa sengwe le sengwe o ntse o bala ya ntlha,ya bobedi,ya boraro,ya bone Pedi,nne,thataro,robedi, Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi le “bonnye”. Monna a le mongwe fa hekeng. Opa diatla gantsi……..EMA. A re o thari thata; Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 8 Pedi, nne,thtaro,robedi. Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana: -- Baya dikgato tse robedi o ntse o tsamaya o potologa mo phaposing 0 1 2 3 4 5 6 7 8 -- Supetsa menwana e robedi. -- Letlelela barutwana: Sete ya letshwaopalo mo karateng 1 go -- Dirisa mapalamo a dipalo, e bewe mo fatshe rapalala) fitlha ka 8. -- Netefatsa gore barutwana ba simolola ka 0 ka nako tsotlhe. -- Supa letshwaopalo fa ba ntse ba tsamaya mo molapalong. -- Tsamaya mo karolwaneng fa o ntse o Bala letsatsi morethetho 205 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 31 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 206 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.3 • Lemoga matshwaopalo le mainapalo Letsatsi 1 Lemoga Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) matshwaopalo le Letlelela barutwana: Sete ya didiriswa tse 8 mo phaposing dipaloina. -- Motlotlo: Bala didiriswa mo phaposing tse di akaretsang 1 go fitlha ka 8 Didiriswa kgotsa Dibadisi. -- Bala didiriswa go fitlha ka palo 8. DIPALO TSA MOPHATO R -- Godisa temoso ka ga tshomarelo ya dipalo ka go letlelela barutwana go paka Dibadisi Dibadisi tse 8 kgotsa didiriswa di le robedi kgotsa go paka didiriswa ka ditsela tse di farologaneng sekao. Karata tsekedimo ya letshwaopalo le leinapalo, marontho le ditshwantsho sekao. Fa o bala, dipalo ya didiriswa ga di amiwe ke bogolo jwa dipalo kgotsa maemo kgotsa ke tsa mofuta o o tshwanang sekao: -- Rulaganya ditalama tse 8 ,dipensele tse 8 ,dihulahupu tse 8 ,barutwana ba le 8 jalo Setshwantsho sa didiriswa robedi jalo. tse 8 -- Di bale ka thulaganyo e e farologaneng sekao di bale di adilwe,di bapile,mo moleng kgotsa di pakilwe. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Dikerayone (2-D) Dibadisi Letlelela barutwana: -- Tshameka metshameko ka go golaganya dipalo ya Dibadisi ka leinapalo, letshwaopalo,marontho le karata tsekedimo ya setshwantsho e e akaretsang dipalo go fitlha ka 8 -- Gatisa palo 8 ka kerayone.
Beke 31 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 • .Dirisa palo 8 mo tirisong e e tlwaelegileng Letsatsi 1 Tlhalosa , bapisa Motlotlo: Bala didiriswa go fitlha ka 8 letsatsi le letsatsi. le thulaganyo ya Balela ka pele le kwa morago go fitlha ka 8. Dipina tsa dipalo le diraeme dipalo. Gatelela go Bala letsatsi bo pedi o dirisa diraeme tsa dipalo Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi le “bonnye”. Opa diatla gantsi……..EMA. Opa diatla go le gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 8 Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye Metshameko ya go dirisa mmele Thudi/ulu kgotsa seloko ya motshameko. Letlelela barutwana go: Terei ya mmu -- Dira palo 8 ka menwana ya bone. -- Bopa dipalo ka dikarolwana tsa thudi kgotsa mmu wa seloko wa go tshameka. Sete ya dikarata tsekedimo tsa letshwaopalo -- Kwala matshwaopalo mo terei e e nang le mmu. -- Baya letshwaopalo le le tonna mo tatelanong fa fatshe go fitlha ka 8. Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Morutwana mongwe le mongwe o newa dinawa tse 8. Morutabana o naya morutwana yo mongwe le yo mongwe dinawa tse 8 le karata tsekedimo ya marontho a 8 Karata tsekedimo ya marontho,karata tsekedimo ya leinapalo le dibadisi Letlelela barutwana go: -- Paka nawa mo godimo ga lerontho le lengwe le lengwe mo karata tsekedimo . robedi -- Bala dinawa. -- Golaganya karata tsekedimo ya lerontho go leinapalo le Dibadisi. 207 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 31 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 208 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Lemoga le tlhaola le go neela leina la dipopego tsa tekanyotlhakore mo phaposing le Letsatsi 1 ka ditshwantsho Tekanotlhakore- pedi (2-D) -- Itsise khutlonnetsepa • Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana: Karata tsekedimo ya metshameko e e -- Khutlonne-tsepa e nle matlhakore a le mane. godisang temogo ya dipopego. DIPALO TSA MOPHATO R -- Bopa dipopego ka mebele ya bone sekao barutwana ba le 3 ba bopa khutlonnetsepa ka mebele ya bone (barutwana ba le 6). -- Bopa khutlonnetsepa ka menwana. Ulu kgotsa seloko ya motshameko. -- Bopa khutlonnetsepa ka dikarolwana tsa wulu kgotsa seloko ya go tshameka. -- Tsamaya mo thadisong ya popego ya khutlonnetsepa. Fa o ntse o tsamayLetlelela “Kgetsana e o kgonang go e phopholetsa” barutwana go : Motlotlo”ke tsamaya go bapa le khutlonnetsepa,letlhakore le lengwe le ka dipopego tsa thutatekano le telele,lelengwe le le khutshwane,le lengwe le le telele, le lengwe le le khutshwane. Sete ya dikarata tsekedimo tse di -- Phopholetsa popego, Dirisa popego e tonna thata kgotsa tsenya dipopego tse di bapisiwang tsa dipopego mo go tsona. farologaneng mo kgetsaneng e o kgonang go e phopholetsa. O nne le sete ya dikarata tsekedimo e o e bapisang ya dipopego. Morutwana o phopholetsa popego mo teng ga kgetsana le go e bapisa le dikarata tsekedimo. -- Thala popego ya khutlonnetsepa mo moyeng, mo fatshe ka tshoko, mme kwa bofelong Pampiri ya A4 le kerayone. mo letlhare la pampiri. Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Didiriswa tsa khutlonnetsepa mo PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO phaposing Letlelela barutwana go batla didiriswa tsa khutlonnetsepa mo phaposing. Di[popego tsotlhe tse di ithutilweng go Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi fitlha jaanong: (2-D) -- Supa dipopego tsa khutlonnetsepa mo ditshwantshong. Ditshwantsho tse di farologaneng ka -- Supa dipopego tsotlhe tse di rutilweng go fitlha ga jaana mo ditshwantshong. dipopego mo go tsone Tlhaola didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) le dipopego tsa tekanotlhakorepedi (2-D) go ya bogolo,mmala le popego -- Tlhaola didiriswa tse di kgobokantsweng go ya ka bogolo, mmala le dipopego.
Beke 31 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 5.1 • Gatelela kgopolo ka ga dipalo tsa tshedimosetso ka go kgobokanya didiriswa Karata tsekedimo ya malatsi a matsalo mo phaposing kgotsa mo tikologong go ya ka diponagalo tse di kailweng sekao Kgobokanya o :malatsi a barutwana a matsalo tlhaole didiriswa Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) mo tikologong go ya ka diponagalo Kgobokanya le go tlhaola tshedimosetso Ferikgong Tlhakole tse di kailweng -- O dirisa karata tsekedimo ya malatsi o a matsalo, tlhomamisa gore ke malatsi a matsalo ke kgwedi efe. -- Barutwana ba thusa go dira kerafo go bona gore ke kgwedi efe e malatsi a matsalo a le mantis ka yone. -- Morutabana o thala kerafo ya dikgwedi di le 12 mo ngwageng. -- Ka thuso ya morutabana letlelela barutwana go : thala kerafo go ya ka maemo a barutwana a matsalo mo kgweding. 5.2 Ferikgong Tlhakole Mopitlwe Moranang Motsheganong Seetebosigo Phukwi Sipho David Nelson Kabelo Selina Thabo Thala didiriswa tse di tlhaotseng Martha Bongi Jacob Pat Liz Jane Helen Claire Tim Thandi Titus Karata tsekedimo ka leina la morutwana mo go yona. Dolly 4 3 0 3 3 3 2 Thala dikolomo di le 12 mo pampimosako e tonna -- Barutwana ba bala maina ba bo ba a kwala dipalo ya malatsi a botsalo ka fa tlase ga .Supetsa ka karata tsekedimo ya leina gore malatsi a kgwedi e nngwe le e nngwe. botsalo a barutwana ke leng.Dirisa +- dipampiri tse 3 -- A barutwana ba bapisa dipalo ya malatsi a matsalo a dikgwedi tse di farologaneng. tsa A2 ka dikolomo tse 12 di thadilwe mo go yona. Morutanana o botsa dipotso di tshwana le: -- “Ke kgwedi efe e e nang le malatsi a matsalo a mantis? -- “Ke kgwedi efe e e nang malatsi a matsalo a mannye?” -- “Ke dikgwedi dife tse di nang le dipalo e e tshwanang ya malatsi a matsalo? Le e e lekanang” -- “Ke dikgwedi dife tse di nang le basimane ba le bantsi ba ba ketekang malatsi a matsalo?” -- “Ke dikgwedi dife tse di nang le basetsana ba le bantsi ba ba ketekang malatsi a matsalo”? 5.3 Barutwana ba buisana ka ditshwetso tse di latelang: Tlhalosa le go -- Ferikgong e na le malatsi a mantsi a matsalo.Barutwana ba le bane ba keteka malatsi a neela pegelo ka bone a matsalo ka Ferikgong. didiriswa tse di -- Ka Mopitlwe ga go na malatsi a matsalo. Go kgwedi e le nngwe mo barutwana ba 209 tlhaotsweng senang malatsi a matsalo. -- Dikgwedi tse dingwe di na le dikgwedi tse di lekanang tsa malatsi a matsalo jalo jalo.Ke dikgwedi dife tseo? DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 32 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 210 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Gatelela ka ga kitso e e amogetsweng mo bekeng ya 31 e e akaretsang palo 8 Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha ka 8. Balela ka pele le kwa morago go fitlha ka 8. Dipina tsa dipalo le diraeme Balela kwa godimo o ipoeletsa 1-10 Gatelela ka go bala letsatsi bopedi o dirisa diraeme tsa dipalo DIPALO TSA MOPHATO R Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi le “bonnye”. Opa diatla gantsi……..EMA. Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 8 Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye Metshameko ya go dirisa mmele A re tshameke motshameko: -- Morutabana o tshameka ka seletswa sekao: moropa. Moropa -- Barutwana ba huduga ba potologa mo phaposing. -- Fa moropa o didimmala,morutabana o bitsa dipalo fa gare ga 1 go fitlha ka 8, barutwana ba ithulaganya ka ditlhopha tse dinnye sekao morutabana o bitsa barutwana ba 8,mme barutwana ba ithulaganya ka ditlhopha tsa 8 -- Supetsa menwana e 8 mo diatleng tso pedi tsa gago. -- Bopa disete ka barutwana.Thala didiko tse di kgolo mo motlhabeng mo fatshe. Letlelela PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO barutwana go bopa ditlhopha tsa bo 8 mo teng ga sediko.Ditlhopha tsa bo 8 di ka dira ditiro tse di rileng mmogo mo tsamaong ya letsatsi sekao: tshameka mo sekhutlwaneng sa boloko, go ya kwa lefelong la thuto ya botsweretshi.
Beke 32 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Dirisa dipalo Letlelela barutwana: mo tirisong e e -- Dirisa dibadisi go lemoga gore ke dipalo efe tlang pele ga 8 le morago ga 5? Ke dipalo Dibadisi tlwaelegileng efe e e fa gare ga 6 le 8? -- Bala didiriswa ka bobedi: Para ya ditlhako,dikaushu,manyena o Para ya ditlhako, o Para ya dikaushu o Para ya matlho, o Para ya manyena o Para ya ditsebe, o Para ya maoto Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) -- Fa morutabana a tsaya rejisetara ya go tsena o botsa dipotso :” A morutwana ka dipalo kgotsa aterese ya ntlo ------------o teng fa ? ”Morutwana o tshwanetse go araba a Dikarata tsekedimo ka dipalo ya bontsha fa le teng. morutwana ya mogala le aterese -- Boeletsa tirwana e, ka letsatsi je le latelang ka go dirisa dipalo ya mogala kgotsa dipalo ya mogala wa lotheka. 211 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 32 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 212 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.7 • Rarabolola dipalo tsa mafoko ka go Motlotlo (dipalo tsa kgang) di akaretsa palo 8 Letsatsi 1 Tlhakanyo le Tloso Metshameko ya go dirisa mmele -- Morutabana o thusa barutwana go dira setlhopha sa bo 6 le setlhopha se sengwe sa bo 2: le -- Kopanya ditlhopha tse pedi go dira setlhopha se le sengwe. Ditlhopha tsa barutwana -- Botsa barutwana gore ke barutwana ba le kae mo setlhopheng se se kopantsweng? 6 DIPALO TSA MOPHATO R le 28.(Morutabana a re: 6 le 2 di go naya 8) -- Setlhopha sa 8 mmogo.Tlosa barutwana ba 3 mo setlhopheng se sennye.Go sala barutwana ba ba bakae mo setlhopheng se segolo sa 8 ? Dira setlhopha sa barutwana sa 8 tlosa 35. -- Tlhopha barutwana babedi o dirisa raeme ya go bala. Dithupa -- Baya dithupana tse 4 mo seatleng sa morutwana a le mongwe le dithupana tse 4 mo Raeme ya go bala: seatleng sa morutwana yo mongwe. Go dithupana tse kae tsotlhe jaanong? 4 le 48. Dithupana Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Raeme: 1, 2, 3, 4, 5 Naya morutwana mongwe le mongwe dithupana di le 8. Gangwe ka tshwara tlhapi e tshela -- Tshidi o na le dithupa di le 6, tsala ya gagwe e na le dithupana tse 2. Ba na le dithupana tse kae tsotlhe? 6 le 28. 6, 7, 8, 9, 10 -- Monica o na le dithupana tse 8. O latlhegelwa ke dithupana tse 2.Monica o na le Ka e tlogela e itsamaela gape dithupana di le kae tse di setseng? 8 o tlosa 2 6. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Dirisa dikadikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekatekanyopedi (2-D) kgotsa ditshwantsho -- Morutabana o baya ditshwantsho tse 2 mo borotong ya folanele.O oketsa ka ditshwantsho tse 5.Go na le ditshwantsho tse kae jaanong? 2 le 57. Dithupana -- Baya dipopego tse 8 mo borotong ya folanele .Tlosa tse 5.Go setse tse kae?. 8 o tlosa Boroho ya folanele. 5→3.
Beke 32 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 2.1 • Kopisa le go atolosa paterone ka go reetsa Letsatsi 1 Dipaterone tsa Metshameko ya go dirisa mmele tekano Barutwana ba tsamaya go ya ka morethetho wa mmino, ba dirisa mebele ya bone. sekao . -- Gata,gata,tlola,tlola....................... seletswa sa CD -- Tlola ka leoto le lengwe, tlola ka leoto le lengwe,tlola ka maoto a mabedi,tlola ka maoto Ka mmino a mabedi................ Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga tekanyotlhakoretharo (3-D) Tsenyeletsa botsweretshi jwa tiragatso (mmino) mo serutweng tsa dikgono tsa botshelo Barutwana ba tsamaya ka moretheto wa mmino ka diatla a bona le go ama dirope tsa bone sekao. -- Opa,opa,itaya leoto fa fatshe,itaya leoto fa fatshe(opa diatla le go itaya dirope ka diatla). Go tshameka mmino o dirisa dikarolo tsa mmele -- Morutabana o dira dikarata tsekedimo tsa morethetho le barutwana ba boeletsa ka go opa diatla ba latela moretheto (ba dirisa diatla go opa diatla le go itaya maoto sekao:     π π   π π -- --  -- Opa.opa,itaya leoto fa fatshe,itaya leoto fa fatshe......……… -- Opa,goeletsa,opa, goeletsa,opa,goeletsa......……. 213 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 32 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 214 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Lemoga , tlhaola le go tlhalosa dipopego tsa tekanyotlhakore Dikarata tsekedimo tsa motshameko tse Letsatsi 1 di godisang temoso ya dipopego. Dipopego tsa • Gatelela kitso ka ga khutlonnetsepa tekanotlhakorepedi Dithupana tsa mokgwaro Metshameko ya go dirisa mmele (2-D) Ulu kgotsa seloko ya go tshameka. Letlelela barutwana go: “Kgetsana e e phopholediwang” ka -- Dira/bopa dipopego ka mebele ya bone sekao barutwana ba le 4 ba bopa dipopego tse di farologaneng tsa khutlonnetsepa ka mebele ya bone. DIPALO TSA MOPHATO R thutatekano. -- Bopa khutlonnetsepa ba dirisa menwana ya bone. -- Bopa khutlonnetsepa ba dirisa dithupana tsa mokgwaro e 6. Akaretsa dipopego tse ditonna le tse dinnye le dikhutlotharo tsa dikhutlwana -- Dira/bopa khutlonnetsepa ka dikarolo tsa wulu kgotsa tege ya go tshameka. tse di farologaneng mo teng ga kgetsana -- Tsamaya mo mothalo-ntle wa popego ya khutlonnetsepa. e e phopholediwang sekao. -- Tshwara dipopego.baya dipopego tse di farologaneng mo kgetsaneng e phopholediwang. Nna le sete ya dikarata tsekedimo tse di tshwantshiwang tse di thadilweng mo dipopegong. Morutwana o tlosa popego mo kgetsaneng le go bapisa dikarata. Dikarata tsekedimo tse di bapisiwang le -- Thala dipopego tsa khutlonnetsepa mo moweng, motlhaba , mo folurung fa fatshe le dipopego tse di tshwantshitsweng mo go kwa bofelong mo letlhareng la pampiri. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO tsona Pampiri ya A4 le dikerayone
Beke 32 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Dirisa dikadikgonngwa go ruta ka ga dipopego tsa tekatekanotlhakoretharo (3-D) Didiriswa tsa khutlonnetsepa tse di mo phaposing. Dipopego tsa -- Letlelela barutwana go batla didiriswa tsa matlhakoremabapitekanyo ya khutlonnetsepa tekanotlhakorepedi mo phaposing. (2-D) Tshameka motshameko: “Ke efe e e nyeletseng?” -- Baya nomoro ya dipopego tsa tekanotlhakorepedi (2-D) (e seng dipopego tse di fetang Dipopego tse di farologaneng sekao tse 5) mo karolwaneng ya pampiri fa gare ga mmetshe sekao dipopego go tswa mo dipopego tsa Logi. motshamekong wa dipopego tsa Logi. -- Buisana le barutwana ka ga popego e nngwe le e nngwe. -- Naya barutwana tshono ya go ithuta ka tlhogo mefuta ya dipopego mo karolwaneng ya pampiri. -- Barutwana ba tswala matlho a bone. -- Morutabana o tlosa nngwe ya dipopego. -- Barutwana ba tshwanetse ba bule matlho le go supa popego e e nyeletseng. -- Boeletsa tirwana e. -- Tsweletsa kgodiso ka ga dipopego tsa tekatekanyetso thuto ka go neela dikarata tsekedimo tse di farologaneng tsa motshameko jaaka “ke eng se se mo khutlonneng” kgotsa motshameko mongwe le mongwe o o leng teng. 215 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 32 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+-5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 216 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.1 Maemo a didiriswa tse pedi kgotsa tse dintsi ka kamano go e nngwe Letsatsi 1 Maemo, kitsiso le Metshameko ya go dirisa mmele dipono Letlelela barutwana: -- Ema fa gare ga didiriswa tse pedi kgotsa barutwana le babedi. -- Ema go bapa le mosetsana ka mosese o o botala jwa loapi. -- Ema go bapa le mosimane ka diramphetšhane tse di khonou Ditulo tse 2 . DIPALO TSA MOPHATO R -- Tsamaya fa gare ga dibokoso. -- Gagaba o potologa tafole. -- Gagabela ka fa tlase ga setilo. -- Baya setilo fa pele ga gago. -- Baya setilo ka fa morago ga gago. -- Ema fa godimo ga setilo. -- Dula mo setilong. -- Baya setilo mo godimo ga gago. -- Baya setilo go bapa le wena. -- Baya setilo mo letlhakoreng la molema/le mo letlhakoreng ;la moja. Dirisa didiriswa go ruta ka ga tekanotlhakoretharo (3-D) -- Letlelela barutwana go feleletsa diphasele ka ditshwantsho tsa batho kgotsa Diphasele diphologolo. -- Tsenya thapo mo dibageng go ya ka ditaelo tsa morutabana sekao tsenya sebaga se PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO se khibidu, tsenya sebaga sa mmala yo o tala go bapa le mohibidu jalo jalo. Dibaga -- Tsenya dibaga go ya ka setshwantsho se se neilweng se latelelana. Dira ka ditlhopha tse dinnye.Morutabana o naya morutwana mongwe le mongwe Boroto ya dipekese le dipekese papetlana ya diphekese le diphekese tse di tletseng ka seatla.. Naya ditaelo tse di latelang: -- Baya diphekese tse pedi tse khibidu kwa sekhutlwaneng se se kwa molemeng. -- Baya phekekese e le nngwe e tala kwa mojeng wa phekese e khibidu. -- Baya phekese e le nngwe e botala jwa loapi mo tlase ga tala jj. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Thala batho kgotsa diphologolo kwa ntle ga matsogo/maoto le go kopa barutwana go di Letlhare la tiro le ditshwantsho. feleletsa.
Beke 33 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Gatelela kitso e e amogetsweng mo bekeng ya 31 le 32 e e akaretsang dipalo 1 go Letsatsi 1 fitlha go 8 Bala didiriswa Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha ka 8. Baela ka pele le kwa morago go fitlha ka 8. Balela kwa godimo o ipoeletsa 1-10 Dipina tsa dipalo le diraeme Gatelela go Bala letsatsi bo pedi o dirisa diraeme Gatelela palokemotatelano: Morutabana o paka didiriswa tse 8 mo moleng.O supa sediriswa a ntse a bala ya ntlha,ya bobedi,ya boraro,ya bone,ya botlhano. Gatelela dikgopolo ka ga “bontsi le “bonnye”. Opa diatla gantsi……..EMA. Opa diatla go gonnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 8 Botsa gore o opile diatla gantsi/gannye Metshameko ya go dirisa mmele -- Barutwana ba dirisa mebele ya bone go bopa matshwaopalo. Matshwaopalo a matonna a dirilwe ka pampiri e e magwasipa -- Morutabana o dira dipalo go tswa mo didirisweng tse di farologaneng, barutwana ba a di phopholetsa sekao pampiri ya motlhaba, seloko/thudi. -- O bua diraeme tsa dipalo/o opela dipina. Dirisa dikgonngwa go ruta ka ga didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3 -D) -- Dirisa didiriswa jaaka diboloko le diphologolo tsa polasitiki. Diboloko le diphologolo tsa polasitiki -- Di bale, di tlhaole,baya tse robedi mo moleng jalo jalo. Kgaoganya barutwana ka ditlhopha. Baya mokoa wa diphologolo tsa polasitiki mo gare ga setlhopha sengwe le sengwe: Diphologolo tsa polasitiki tsa dipolase tse Letla barutwana go : 9 -- Dira ka dipara mo ditlhopheng le go fopholetsa gore diphologolo di kae mo thotong. Disete tse di mmalwa tsa dikarata tsekedimo tsa matshwao. -- Para e nngwe le e nngwe e tsaya dikarata tsekedimo tsa dipalo a di bapisa dipalo -- Bala dipalo e e siameng ya diphologolo. -- Barutwana ka bobedi ba ka nna ba bewa letshwao la na ledi mo phatlheng tsa bone. Go akgola o dirisa matshwao a dina ledi -- Boeletsa ka go baya palo ya diphologolo tse di farologaneng fa gare ga mmetshe. 217 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 33 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 218 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.3 Lemoga matshwao a dipalo le mainapalo a a akaretsang dipalo tse di simololang ka 1 go fitlha ka 8 Matshwaopalo le dipaloina Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Dikarata tsekedimo tse di nang le (2-D) ditshwantsho le matshwaopalo -- Bapisa matshwaopalo le ditshwantsho tse di maleba. Dibadisi -- Morutwana a tlhaloganye gore setlhopha sa didiriswa se ka nna le palo e e tshwanang DIPALO TSA MOPHATO R ya didiriswa. tse di fopholeditsweng. Setshwantsho sa didiriswa robedi tse 8 Barutwana ba supe sediriswa sengwe le sengwe fa ba ntse ba bala. -- Barutwana ba tshwanetse ba kgone go bapisa sediriswa sengwe le sengwe go Sete ya dikarata tsekedimo tsa dipalo tse didiriswa tse dingwe sekao papiso ya pelo e le nngwe go letsatsi le le lengwe. di akaretsang palo e e simololang ka 1 go fitlha ka 8 -- Bapisa karata tsekedimo e e nang le setshwantsho, karata tsekedimo ya marontho, letshwaopalo le karata tsekedimo ya leinapalo e e nang le dibadisi tse di tshwanang. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 33 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 • Rulaganya le go bapisa didiriswa tse di kgobokantsweng o dirisa “go feta, / go Letsatsi 1 nnye go feta” le “go lekana le” go fitlha go 8 Tlhalosa, bapisa le Thulaganyo ya Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha go 8 dipalo Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 8. Dirisa dipalo go raema go gatelela o bala ka bobedi. Dipina tsa palo le diraeme Gatelela kgopolo ka “bontsi” le “mmalwa” Opa diatla gantsi …… EMA. Opa diatla mmalwanyana.Morutabana o opa diatla go fitlha ka 8. Metshameko ya go dirisa mmele -- Morutabana o baya diboloko di le 8 mo godimo ga tafole. Kwa ntle ga go di bala ba Diboloko fopholetsa palo ya diboloko -- Morutabana o a botsa: o “A go na le diboloko di le dintsi go feta tse 3?” o Barutwana ba tlhomamisa karabo ya bona ka go bala diboloko” o “Phopholetso ya gago e bogaufi jo bokae ?” o Dirisa didiriswa tsa di kgonngwang tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Dibadisi -- Bopa ditlhopha tsa barutwana ka bone. Naya setlhopha sengwe le sengwe dibadisi di le 8 le kaba tse ditonna tse pedi go tshwantshitswe didiko tse pedi mo go tsone. Bitsa Kaba ya A4 e e nang le dintlhaga tse pedi didiko o re dintlhaga. tse di tshwantshitsweng mo go yone. -- Mo ditaelong tsa morutabana, barutwana ba baya dibadisi mo sentlhageng sengwe le sengwe le go Motlotlo gore Dibadisi di kae.     -- Barutwana ba bapisa “dintlhaga” le go tlhomamisa gore ke sentlhaga sefe se se nang le palo ya dibadisi tse dintsi go feta” “nnye go” “e tshwana le” kgotsa “e lekana le” 219 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 33 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 220 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 Kgaoganya barutwana ka ditlhopha popego taese Tlhalosa, bapisa -- Naya setlhopha sengwe le sengwe popego taese tse dintsi le sete ya dikarata Dikarata tsekedimo tsa matshwaopalo le Thulaganyo ya tsekedimo tsa letshwaopalo tse di akaretsang palo e e simololang ka 1 go fitlha ka 8 1-8 dipalo -- Letlelela ditlhopha go aga diterio le go tshwaya torio nngwe le nngwe go ya ka palo ya popego taese tse dintsi sekao: DIPALO TSA MOPHATO R Lerontho le karata tsekedimo ya Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) setshwantsho -- Morutabana o bontsha dikarata tsekedimo tse pedi tse di farologaneng tse di nang le palo ya marontho a a farologaneng le ditshwantsho mo go tsone. robedi -- Letlelela barutwana go bapisa dikarata tsekedimo tsa ditshwantsho le marontho gore ba kgone go lemoga gore ke tsefe tse dintsi go feta”, tse dinnye go” le tse di lekanang le”. 1.13 • Rarabolola mathata a boletsweng a tlhakanyo le tloso go fitlha 8 Letsatsi 1 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Tlhakanyo le Tloso Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha ka 8. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 8. Gatelela go Bala letsatsi bopedi o dirisa diraeme tsa dipalo. Dipina tsa palo le diraeme Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le “mmalwa”. Opa diatla gantsi…….EMA. Opa diatla mmalwanyana.Morutabana o opa diatla go fitlha ka 8. Botsa gore ke palo efe ya go opa diatla e e ntsi/nnye.
Beke 33 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.13 Metshameko ya go dirisa mmele Tlhakanyo le Tloso Dikai: 1. Morutabana o biletsa barutwana ba le 3 kwa pele. Barutwana ba a ba bala.Morutabana o bitsa ba bangwe ba babedi le go ba botsa gore go barutwana ba le kae botlhe? 3 le 25(Morutabana a re: 3 le 2 di dira 5) 2. Morutabana o pakolola ditulo tse 2. O oketsa ka tse 2. Ditulo di kae jaanong? 2 le 24. 3. Morutabana o tsholetsa letsogo le lengwe. A re “Bala menwana ya me. Fa ke fitlha monwana o le mongwe, o bona menwana e le kae? 5 re tlosa 14. 4. Letlelela barutwana go bala menwana mo go lengwe la diatla tsa bone. Fitlha monwana o le mongwe, o bona menwana e le kae? 5 o tlosa 1 4. Tiriso ya dikgonngwa tsa didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Letlelela barutwana go pakolola dibadisi tse 6 le go dira se se latelang: -- Morutabana o naya morutwana mongwe le mongwe dibadisi di le 6. Morutabana o neela ka ditaelo mme barutwana ba a araba sekao: pakolola dibadisi tse 2, oketsa ka tse 3. tsotlhe di kae ?. 2 le 3  5. -- Bala dibadisi tse 4. Bala tse 2 go tloga ka nne.O na le tse kae jaanong? 4 le 2  6. -- Bala dibaga tsotlhe tse o nang le tsone. Fa o huparela dibaga tse pedi ka seatla sa gago,o bona dibaga tse kae? 6 o tlosa 2  4. didiriswa kgotsa dibadisi Dirisa dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikadikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Dira malepa /malea a dipalo le go letlelela barutwana go tlhotlhomisa ka go a dirisa malea/ diphasele.   6 3 9 7                                2                      9   Malepa/diphasele tsa dipalo 221 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 33 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) 222 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Lemoga , tlhaola le go tlhalosa dipopego tekanotlhakorepedi (2-D)mo Letsatsi 1 ditshwantshong . Dipopego tsa tekanotlhakorepedi Ponokakanyo (2-D) • Tlhopha dikarolo go tswa go palo e e feletseng Metshameko ya go dirisa mmele Morutabana o tlhalosa sediriswa le go botsa barutwana gore ke eng sekao: DIPALO TSA MOPHATO R -- “Ke gopotse sengwe se se khibidu, se na le maotwana a le mane, dikgoro tse nne le letlhabaphefo le le bulegang,e dira modumo “wroom” .Tiro e e ka dirwa ka ditlhopha mme ya fetolelwa go nna kgaisano - setlhopha se sengwe se tshwanetse go tlhalosa , se sengwe se tshwanetse go fopholetsa sediriswa seo.‘ -- Tlhalosa motho o laele barutwana go tlhopha motho yoo. Setshwantsho sengwe le sengwe Dirisa dikadikgonngwa tsa dipopego tsa tekanotlhakorepedi (2-D) -- Bontsha morutwana setshwantsho le go mo letlelela go se lebelela. Se tlose ,o kope Ditshwantsho ka dikarolwana tse di morutwana go tlhalosa ka botlalo se a se gopolang. segolotsweng -- Tsaya ditshwantsho ka bongwe ka bongwe. Segolola dikarolwana go tswa mo ditshwantshong. Tsenya dikarolwana le ditshwantsho mo teng ga lebokoso, kopa barutwana go lebelela dikarolwana tsa setshwantsho se se tlhaelang sa setshwantsho Setshwantsho se se sa felelang se ba se ntshitseng. -- Thala ditshwantsho tse di sa felelang mo letlhareng la pampitshana mme lo lope barutwana go feleletsa setshwantsho. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 33 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) +- metsotso e le 30 ka letsatsi (+- 5 ditirwana tsa dipalo mo bekeng) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlegenesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.4 • Godisa temoso gore mmele wa motho o na letlhakore la moja le la molema tse di Letsatsi 1 kgonang go tshikinyega di ikemetse . Tekano Metshameko ya go dirisa mmele -- Tsenya rekere mo letsogong la morutwana mongwe le mongwe la moja. Dipina tse di opelwang o itshikinya/raema -- Opela pina ya go itshikinya “ke tsenya leoto la me la moja mo teng” sekao :. “ ke baya kgato ya molema mo” Letlelela barutwana: -- Go baya seatla sa moja mo ditlhogong tsa bona. -- Ama lengole la molema ka sekgono sa moja. -- Ama legetla la moja ka letsogo la molema jalo jalo Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo 3-D Naya morutwana mongwe le mongwe boloko jwa go aga Boloko ya mongwe le mongwe Letlelela barutwana go dula mo mmetsheng le : -- Baya boloko mo letlhakoreng la moja/ mo letlhakoreng la molema. -- Mo legetleng la molema / le la moja. -- Mo lengoleng la molema / le la moja. -- Mo leotong la molema / le la moja jalo le jalo. Tiriso dikadikgonngwa tsa dipopego kgotsa ditshwantsho tsa tekatekanyo tlhakorepedi (2-D) -- Morutwana mongwe le mongwe o newa letlhare la pamphitshana le kerayone. Letlhare la pamphitshana -- Letlelela barutwana go thala mola mo gare ga letlhare la pamphitshana go tloga kwa godimo go ya kwa tlase le mola o mongwe fa gare go tloga kwa molemeng go ya kwa mojeng. -- Morutabana o neela ditaelo: o Baya monwana wa gago mo gare ga sefapano. o Thala sediko mo godimo kwa molemeng wa boloko. o Thala khutlotharo mo bolokong kwa tlase mo mojeng.     o Thala khutlo-nne mo bolokong mo mojeng kwa godimo. o Thala khutlonne-tsepa mo bokolong mo molemeng kwa tlase . 223 -- Tlotlang ka setshwantsho sa posetara. Barutwana ba araba dipotso tse di ba kgontshang go tlhalosa (kwa ntle ga go supa) maemo a dilo mo ditshwantshong. DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 34 Tirwana e le nngwe e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ya ± 30 metsotso ka letsatsi(± 5 Ditirwana tsa beke tsa dipalo) 224 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Tlhagiso ya bokao jwa palo ya ga 9 Malatsi 2 Bala didiriswa. Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha go 9. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha go 9. Dipina tsa palo le diraeme Gatelela ka go bala ka bobedi o dirisa dipalo tsa go raema. Gatelela lebaditatelano: DIPALO TSA MOPHATO R Morutabana o paka didiriswa tse 6 mo moleng.Supa sediriswa sengwe le sengwe o ntse o bala : sa ntlha, sa bobedi,sa boraro,sabone,sa botlhano,sa borataro . Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le “mmalwa” Opa diatla gantsi…….EMA. Opa diatla mmalwanyana.Morutabana o opa diatla go fitlha go 9. Botsa gore ke palo efe ya go opa diatla e e ntsi/tlase. Baakanya matshwaopalo a matonna Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana: -- Bala go fitlha go 9 o ntse o palama mepalamo. -- Thala palo ya ga 9 mo mmung / foluru / fa fatshe mme o tsamaye mo godimo ga yone. -- Opa diatla ga 9. -- Lemoga dipalo tsa 1 - 9 ka matshwao a dipalo tsa disete tse dikgolo. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Dirisa dikakanyo tsa gago go letlelela barutwana go itemogela bokao jwa palo ya 9 ba dirisa mebele ya bone.
Nako e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 34 Tirwana e le nngwe e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ya ± 30 metsotso ka letsatsi(± 5 Ditirwana tsa beke tsa dipalo) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.6 Tiriso ya dikgonngwa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Llere ya dipalo Malatsi 2 Dithegeniki tsa Morutabana o bopa molapalo kgotsa llere ya dipalo mo folurung kgotsa fa fatshe tsa tharabololo ya -- Morutabana o neela ditaelo di tshwana le: dipalo -- Simolola ka nako tsotlhe ka go ema fa godimo ga lefela kgotsa o simolole fa go lefela. -- Bala ka nako tsotlhe o ntse o tsamaya. -- Tswelela go ya kwa palong ya 5. Boela kwa morago go 2. Tsamaela kwa pele go 8. -- Tswelela go ya kwa go 8. Tsamaela kwa pele go 1. Tsamaela kwa morago go 2. -- Ke palo efe e e latelang mo morago ga 3? -- Ke palo efe e e tlang pele ga 7 -- Godisa temoso ka ga tshomarelo ya dipalo ka go letlelela barutwana go paka dibadisi tse robongwe kgotsa go paka didiriswa ka ditsela tse di farologaneng sekao: Fa o bala, palo ya didiriswa ga e amiwe ke bogolo jwa tsone, kgotsa maemo kgotsa ke mefuta e e tshwanang sekao: -- Rulaganya ditalama di le 9,dipensele tse 9, dihula hupu tse 9, barutwana ba le 9 jalo jalo. -- Bala go ya ka dithulaganyo tse di farologaneng,sekao di bale o di anamisitswe, di bapile,mo moleng kgotsa di tlhatlhagane. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Dirisa palo ya 9 mo tirisong e e tlwaelegileng Letlelela barutwana go: -- Bapisa karata tsekedimo ya setshwantsho le ya marontho a a tshwanang.Paka palo ya dibadisi tse di tshwanang. 225 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 34 Tirwana e le nngwe e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ya ± 30 metsotso ka letsatsi(± 5 Ditirwana tsa beke tsa dipalo) 226 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.3 • Lemoga matshwao a palo le la leinapalo Matshwaopalo le Metshameko ya go dirisa mmele didiriswa tse 5 (go gopola go ya ka pono) dipaloina -- Baya didiriswa di le 5 mo moleng. -- Letlelelwa barutwana go di lebelela ka leitlho le lentshotsho. Dibadisi -- Barutwana ba lebelela go sele mme morutabana o tlosa sediriswa se le sengwe. Setshwantsho sa DIPALO TSA MOPHATO R -- Barutwana ba tshwanetse go mmolelela gore ke sediriswa sefe se se tlositsweng. didiriswa tse 9 -- Busetsa didiriswa le go boeletsa kgapetsa kgapetsa le go tswelela ka go tlosa didiriswa tse 2 kgotsa go feta. Disete tsa dikarata tsekedimo tse di Letlelela barutwana : mmalwa tse di akaretsang palo ya 1 go -- Tlhopha letshwaopalo la 9 le leinapalo fa gare ga dikarata tsekedimo tse dingwe. fitlha ka 9 -- Baya karata tsekedimo ya letshwaopalo mo thulaganyong e e siameng fa fatshe. robonngwe -- Baya karata tsekedimo ya letshwaopalo mo thulaganyong e e phatlhaletseng. Kgaoganya barutwana ka ditlhopha tse dinnye. Morutabana o naya setlhopha sengwe le sengwe dikarata tsekedimo tsa letshwaopalo. Dikarata tsekedimo tsa letshwaopalo le leinapalo,marontho le ditshwantsho Neela barutwana ditaelo sk: sekao -- Ama palo 4, baya sekgono sa gago fa palong ya 8, dula fa godimo ga 3, dikologa palo ya bo 5 ga tlhano jalo jalo. Setshwantsho sa didiriswa robonngwe -- Tshameka metshameko ka go golaganya palo ya dibadisi ka leinapalo, tse 9 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO letshwaopalo,marontho le ditswhantsho. -- Netefatsa gore letshwaopalo le leinapalo ka gale le golaganngwa le palo ya didiriswa Dibadisi tse di tshwanang.
Nako e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 34 Tirwana e le nngwe e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ya ± 30 metsotso ka letsatsi(± 5 Ditirwana tsa beke tsa dipalo) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.1 Latela dikaelo ka go tsamaela kgotsa go ipaya fa gare ga boalo jo bo kgethegileng Letsatsi 1 Maemo, kitsiso, le • Godisa kgopolo ka ga dikaelo dipono Metshameko ya go dirisa mmele -- Thala khutlo-tharo e tonna, kgotsa khutlonne fa fatshe/mo folorung. Dipopego tse dikgolo tse di thadilweng mo letlhareng la pampiri -- Barutwana ba tsamaya go bapa le popego ba goeletsa godimo go supa gore ba retologela kwa molemeng kgotsa kwa mojeng. Tiriso ya dikgonngwa tsa didiriswa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) sejanaga sa go tshameka Thala khutlotharo e tonna, kgotsa khutlonne mo letlhareng la pampitshana, o e beye mo fatshe. Letlelelela morutwana a le mongwe go: Mpopisi -- kgorometsa sejanaga sa go tshameka fa thoko ga mela. Ntlo ya nnete -- barutwana botlhe ba otlolola diatla tsa bone tsa molema kgotsa tsa moja. sejanaga Letlelela barutwana go : -- tlhalosa didiriswa go tswa mo kakanyong tse di farologaneng sekao mpopisi (kwa pele/ kwa morago) ntlo (kwa pele/kwa morago), kwa pele/kwa morago ga sekolo, sejanaga (kwa pele/kwa morago),go tswa gore o eme fa kae. -- barutwana ba tlhalosa se ba se bonang sekao fa go na le setlhare fa pele ga ntlo, ba tlhalosa maemo a setlhare. Tiriso ya dikadikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) kgotsa ditshwantsho Ditshwantsho tse di supetsang ka botlalo -- Letlelela barutwana go itemogele kgopolo ka ga Kwa pele/kwa morago ka go supa kwa dintlha sekao kwa ntlheng e sejanaga e ntlheng ya setshwantsho. yang gone ,kwa ntlheng e motho e yang gone. 227 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 34 Tirwana e le nngwe e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ya ± 30 metsotso ka letsatsi(± 5 Ditirwana tsa beke tsa dipalo) 228 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Lemoga, supa le naya leina la tekanopopegotlhakorepedi(2-D) mo phaposing le mo Letsatsi 1 ditshwantshong le go di tlhaola Dipopego tsa tekanotlhakorepedi • Gatelelela kitso ka ga sediko,khutlotharo,khutlonne le khutlonne-tsepa (2-D) Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana go ema ka bobedi ka bobedi. Dipopego tse di farologaneng -- Thala popego mo mokotleng wa tsala ka monwana.Morutwana yo mongwe a bolele DIPALO TSA MOPHATO R gore ke popego ya mofuta mang. Tiriso ya diriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) Neela ka dipopego tsa thutatekano tsa bogolo le bokima jo bo farologaneng. Letlhare le le nang le didiko,dikhutlotharo Letlelela barutwana go: le dikhutlonne le dikhutlonne-tsepa mo go -- tlhaola dipopego tsa thutatekano go ya ka sekao didiko, dikhutlo-tharo, dikhutlo-nne le lone.sekao. dikhutlonne-tsepa. -- tlhaola dipopego tsa thutatekano go ya ka bogolo. -- tlhaola dipopego tsa thutatekano go ya ka mmala. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikadikgonngwa tsa tekatekanyogopedi (2-D) Akaretsa dipopego tse dikgolo le tse Letlelela barutwana go: dinnye tsa dikhutlo tse di farologaneng -- segolola dipopego tse di umakilweng fa godimo go tswa mo letlhareng la pampitshana. sekao Akaretsa dipopego tse dikgolo le tse dinnye, dikhutlotharo ka dikhutlo tse di PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO farologaneng. -- Tlhaola dipopego tsotlhe tse di farologaneng. -- Rulaganya setshwantsho se se nang le dipopego tse di segolotsweng, o di dirise ka nako ya thuto ya botsweretshi.
Nako e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 34 Tirwana e le nngwe e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) ya ± 30 metsotso ka letsatsi(± 5 Ditirwana tsa beke tsa dipalo) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.4 • Godisa temoso ya gore go na le tekatekano mo didirisweng Letsatsi 1   Tekano Tiriso ya didiriswa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) -- Batla didiriswa tsa nnete tse di bontshang tekatekano(Letlhakore le lengwe le tshwana le letlhakore le lengwe ka fa ntlheng e nngwe) sekao serurubele, letlhare la tšheše jalo jalo. -- Morutabana le barutwana ba kgobokanya ditshwantsho tse di nang le methalo e e nang le tekatekano sekao methalo e e thadilweng mo ntlong, methalo ya dithaele,methalo ya setshwara-malomo le pharatshuti jalo jalo. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikadikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D)   -- Barutwana ba segolola popego ya pelo kgotsa setshwara-malomo go tswa mo letlhareng le le minilweng ka halofo le go e kgabisa ka nako ya thuto ya botsweretshi jwa pono.   kgapetlana ya letlhare le le minilweng ka halofo 229 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 35 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) 230 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Gatelela kitso e eo e unguleng (boneng) mo bekeng ya 34 e e akaretsang palo ya letsatsi 1 bo 9. Bala didiriswa Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha go 9. Dipina le raeme ya dipalo Balela kwa pele le kwa morago go fitlha go 9. Bala o ipoeletsa go tloga go 1-10 Gatelela ka go bala ka bobedi o dirisa dipalo tsa diraeme DIPALO TSA MOPHATO R Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le “bonnye” Opa diatla gantsi…….EMA. Opa diatla ga nnye. Morutabana o opa diatla go fitlha go 9. Botsa gore ke palo efe ya go opa diatla e e ntsi/nnye. Metshameko ya go dirisa mmele Sete ya dikarata tsekedimo tsa khateboto tse dikgolo di nang le matshwaopalo. A re tshamekeng motshameko: O kgona go penta dikgapetla tsa polasitiki Morutabana o baya dipopego tsa dipalo tsa karata ya boroto e kgolo kgotsa dikarata tse di kgotsa khateboto akaretsang dipalo go tloga go 1 go ya go 9 mo fatshe. Morutabana o neela barutwana ditaelo jaaka:   7 1 8 -- Dula mo godimo ga 6. 6 3 -- Baya monwana wa gago wa maoto mo godimo ga 3. 4 5 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Taboga o dikologe palo ya 2 gararo. 9 2 -- Tlola tlola mo godimo ga 1. -- Morutabana a ka nna a phatlhalatsa dikarata tsa matshwaopalo. 1.4. • Dirisa dipalo mo tirisong e e tlwaelegileng Letsatsi 1 Tlhalosa,bapisa Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) le go rulaganya Letlelela barutwana: dipalo -- Bala didiriswa mo phaposing -- Bala dibadisi Dibadisi -- Morutabana o baya didiriswa ka tlhatlhagano mo godimo ga tafole.Letlelela barutwana Didiriswa mo phaposing go fopholetsa gore didiriswa di kae mo tafoleng. Morago o di bale.
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 35 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng Lemoga Tiriso ya dipopego tsa dikadikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Karata tsekedimo e e nang le matshwaopalo le letshwaopalo le leinapalo, marontho le Letlelela barutwana go: mainapalo ditshwantsho sekao. -- tshameka metshameko ka go golaganya palo ya dibadisi go leinapalo,letshwaopalo, marontho le karata ya setshwantsho. Setshwantsho sa didiriswa robonngwe -- Netefatsa ka gale gore letshwaopalo le leinapalo di golagantswe le palo e e tshwanang tse 9 ya didiriswa. -- Latela motlhala wa palo ya 9 ka kerayone. Dibadisi, kerayone 1.7 • Rarabolola ka motlotlo wa dipalo tsa mafoko (dipalo tsa dikgang khutswe) tse di Letsatsi 1 akaretsang palo 1 go fitlha go 9 mo tirisong. Tlhakanyo le tloso Metshameko ya go dirisa mmele -- Tlotla kgang ka ga setlhare se se nang le nonyane e le nngwe mo go sone. Nonyane e nngwe e kopana le e nngwe. Go na le dinonyane tse kae jaanong? Barutwana ba diragatsa kgang khutswe e, ba dirisa mmamatlhwane. 1 le 1 e go naya 2. Boeletsa Setshwantsho ss setlhare se segolo kgang e, go fitlhela go na le dinonyane tse 9 Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Dibadisi tse 9 -- Tsala e le nngwe e na le dibadisi di le 8 sekao diphologolo tsa polasitiki mme tsala ya gagwe e na le e nngwe go feta. Ba na le diphologolo tsa polasitiki tse tsotlhe di le kae? 8 le 1  9 Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Letlhare la tirwana le le nang le -- Naya morutwana mongwe le mongwe letlhare la pampitshana ya tirwana le le nang setshwantsho sa setlhare le dibadisi le setshwantsho sa setlhare mo go lona. Barutwana ba baya padisi e le nngwe mo godimo ga setlhare. Ba tswelela ba oketsa padisi e le nngwe ka nako e le nngwe mo setlhareng. 231 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 35 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) 232 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.1 • Tlhalosa kamano ya didiriswa tse pedi go ya ka maemo ya tsona Letsatsi 1 Maemo, kitsiso le Metshameko ya go dirisa mmele dipono -- Morutwana o kopa tsala go ema fa gare ga didiriswa di le pedi/kgotsa fa gare ga barutwana. -- Morutwana o kopa tsala go ema go bapa le mosetsana yo o apereng mosese o botala jwa loapi DIPALO TSA MOPHATO R -- Morutwana o kopa tsala go ema go bapa le mosimane yo o rweleng diramphetshane tse di khunou. Tiriso ya dikgonngwa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) • Pega thudi fa gare ga didiriswa tse pedi. • Barutwana ba pega diaparo tsa nnete go ya ka ditaelo tse di kgethegileng sekao: -- “pega hempe mo letlhakoreng la moleme la thudi ya diaparo.” -- “pega mosese mo letlhakoreng la moja la hempe“ -- pega sakatuku go bapa le .....jalo jalo.” Letlhare la pampitshana -- “pega borukgwe fa gare ga ….. jalo jalo.” dikerayone Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikadikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) • Thala setshwantsho sa ntlo go ya ka ditaelo sekao. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Thala marulelo kwa godimo mo letlhareng -- Thalamabota a ntlo fa gare ga letlhare jalo jalo -- Thala ntswa mo letlhakoreng la molema la ntlo. Letlhare le se ka la nna le tonna thata go netefatsa gore dipopego tse di farologaneng di a amana go dira setshwantsho sa ntlo.
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 35 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Lemoga,tlhopha le go neela maina a dipopego tsa tekanotlhakorepedi mo phaposing Letsatsi 1 le mo ditshwantshong: Dipopego tsa tekanotlhakorepedi -- Tshomarelo ya popego Tlhopha ditrwana (2-D) • Gatelela kitso e e ungulweng ka ga khutlonne-tsepa tse di rileng Tshomarelo ya popego ke bokgoni jwa go farologanya gare ga dipopego mo tikologong ya rona go sa kgathalesege bogolo jwa tsone kgotsa bogolo jwa dikhutlo tsa tsone. Setlhopha sengwe le sengwe se newa Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) diboloko tsa bogolo jo bo farologaneng kgaoganya barutwana ka ditlhopha. tsa popego ya dikhutlonne-tsepa tse 9 -- Naya setlhopha sengwe le sengwe diboloko tsa bogolo jo bo farologaneng tsa popego ya dikhutlonne-tsepa tse 9. Letlelela barutwana go : -- tlhaola diboloko tsa dipopego tsa dikhutlonne-tsepa ka ditlhopha tsa bogolo jo bo lekanang. -- bala palo ya diboloko tsa kago. Morutabana o neela ditaelo tse di latelang: -- Baya diboloko tsa dipopego tsa dikhutlonne-tsepa mo moleng o o rapaletseng. Lenathwana la wulu   -- Baya diboloko tsa dipopego tsa dikhutlonne-tsepa mo maemomg a a tlhamaletseng.   -- Baya diboloko tsa dipopego tsa dikhutlonne-tsepa mo moleng yo o matshweka   -- Morutabana o naya morutwana mongwe le mongwe lenathwana la wulu. Barutwana ba bopa popego ya khutlonne-tsepa ka wulu..   233 Morutabana o supa gore popego ya khutlonne-tsepa ya morutwana mongwe le mongwe e a farologana, mme fela e santse e le khutlonne-tsepa. DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta: Beke 35 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) 234 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.3 Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikadikgonngwa tsa tekatekanotlhakorepedi (2-D) Dipopego tsa Dikarata tsekedimo ka dikarata tsekedimo tekanotlhakorepedi -- Morutabana o thala dikarata tsekedimo tse 20 tse di farologaneng, nngwe le nngwe ka tse 20 tse di farologaneng, mongwe le (2-D) dikhutlo tse tlhano tse di farologaneng, didiko, dikhutlonne le dikhutlonne-tsepa mo go mongwe ka dikarata tsekedimo tse tlhano tsone sekao. tsa dikhutlotharo ,didiko,dikhutlonne le dikhutlonne-tsepa mo go tsone.   DIPALO TSA MOPHATO R Morutabana o kgaoganya barutwana ka ditlhopha. Letlelela barutwana go: -- tlhaola karata tsekedimo ya popego ya khutlonne-tsepa fa gare ga dipopego tse dingwe PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Letlelela barutwana go: -- tlhaola ditshwantsho tsotlhe tsa ditšheše fa gare ga ditshwantsho tsa ditlhare le matlhare jalo jalo.
Beke36 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke Boleele jwa CAPS Setlhogo Tlhaloso ya dintlha Dithusathuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Gatelela kitso e e ungulweng (boneng) e e akaretsang palo go tloga ka 1 go fitlha ka 9 Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha go 9. Dipina tsa dipalo le diraeme Balela kwa pele le kwa morago go fitlha go 9. Gatelela go bala ka bobedi o dirisa dipalo tsa diraeme Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le bonnye” Opa diatla gantsi…….EMA. Opa diatla ga nnye. Morutabana o opa diatla go fitlha go 9. Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) -- baya didiriswa ka ditlhopha tse di akaretsang palo go tloga go 1 go fitlha go 9, o balele Didiriswa mo phaposing. didiriswa kwa godimo. ditomino tsa dipalo -- tshameka ditomino tsa dipalo Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikadikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Naya morutwana mongwe le mongwe karata ya setshwantsho,lerontho,letshwaopalo Barutwana mo phaposing ba newa kgotsa leinapalo dikarata tsekedimo tsa palo e e Barutwana ba araba ka go latela ditaelo tsa morutabana akaretsang 1 go fitlha ka 9 tse di lekaneng. -- Barutwana ba dula mo sedikong. -- Morutabana o bitsa palo sekao 9. Barutwana ba tshwereng karata tsa setshwantsho, lerontho, letshwaopalo le leinapalo le le emelang 9, ba potologa sediko, ba re: “ke na le tse robonngwe” -- Boeletsa ka dipalo tse dingwe. -- Fa mongwe le mongwe a bone tshono ya go nna palo, bitsa dipalo ka thulaganyo. -- Barutwana ba a ema, ba tsholetsa dipalo tsa bone mo moyeng fa di ntse di bitswa. -- Lebelela gore a barutwana ba kgona go ithulaganya ka bobone ka dipalo go tloga ka 1 go fitlha go 9. -- Lebelela gore barutwana ba kgona go rulaganya dikarata tsotlhe tse di emelang palo 1, 2, le 3 go fitlha ka palo ya 9. 235 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke36 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke Boleele jwa 236 Setlhogo Tlhaloso ya dintlha Dithusathuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 • Bapisa gore ke didiriswa dife tse pedi tse di neetsweng di kgobokantswe tse: Letsatsi 1 Tlhalosa, bapisa -- dintsi go le go rulaganya -- dinnye go (mmalwa) dipalo -- di lekanang le (di tshwana) Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) -- Morutabana o neelana ka didiriswa tse di farologaneng jaaka matlhare, maje, dikhurumelo tsa dibotlolo. dikerayone, diboloko jalo jalo DIPALO TSA MOPHATO R Letlelela barutwana go: -- di tlhaola go ya ka ditlhopha sekao maje otlhe mmogo. -- bala palo ya didiriswa mo setlhopheng sengwe le sengwe. -- supa gore ke setlhopha sefe se “se ntsi go”, se se nnye go” le se se lekanang le”. Disete tse di akaretsang dipalo tse di fitlhang go 9: -- Barutwana ba dula mo mmetsheng le go dira dintlhaga tse pedi ka wulu. -- Morutabana o neela barutwana ka ditaelo gore ba beye dibadisi tse 2 mo sentlhageng Manathwana a mabedi a wulu a se le sengwe le tse 4 mo sentlhageng se sengwe. morutwana mongwe le mongwe -- Botsa dipotso jaaka: “Ke sentlhaga sefe se se nang le tse “dintsi go”,nnye go” le Dibadisi tse 9 tsa morutwana mongwe le didiriswa tse di tshwanang” ka palo sekao sentlhaga se se nang le dibadisi tse 2 se se mongwe nnye go se se nang le dibadisi tse 4.   PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Letlelela barutwana go bopa palo e e ntsi go” , e e nnye go” le e e lekanang le disete tse fitlhang go 9.
Beke36 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke Boleele jwa CAPS Setlhogo Tlhaloso ya dintlha Dithusathuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.13 • Rarabolola ka motlotlo dipalo tsa go tlhakanya le go tlosa tse di akaretsang dipalo Letsatsi 1 go tloga ka 1 go fitlha go 9 Tlhakanyo le Tloso Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha go 9. Pina ya dipalo le diraeme Balela kwa pele le kwa morago go fitlha go 9. Gatelela go bala ka bobedi o dirisa dipalo tsa diraeme. Gatelela palokemotatelano: Morutabana o paka didiriswa tse 6 mo moleng. A supa sediriswa sengwe le sengwe a ntse a bala sa ntlha,sa bobedi, sa boraro, sa bone, sabotlhano.sa borataro. Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le bonnye” Opa diatla gantsi…….EMA. Opa diatla ga nnye. Morutabana o opa diatla go fitlha go 9. Botsa gore ke palo efe ya go opa diatla e e ntsi/nnye. Metshameko ya go dirisa mmele -- Morutabana o biletsa morutwana a le mongwe kwa pele. -- Morutabana o baya palo e e farologaneng ya dibaga (go fitlha go 9) mo seatleng sa Dibaga kgotsa Dibadisi morutwana mongwe le mongwe sekao 4 mo seatleng se sengwe le 5 mo seatleng se sengwe. -- Morutabana o rulaganya barutwana mo ditlhopheng tsa boronngwe. -- Barutwana ba dula fa fatshe. -- Morutwana o kopa barutwana ba ba 2 go ema ka dinao. -- Morutabana o botsa gore “ke barutwana ba le kae ba ba dutseng fa fatshe?” 237 DIPALO TSA MOPHATO R
Beke36 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke Boleele jwa 238 Setlhogo Tlhaloso ya dintlha Dithusathuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.13 Tiriso ya didiriswa ya tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) Tlhakanyo le tloso -- Barutwana ba dula mo mmetsheng. Loga maano fa o sena dikopi le dipiring. -- Morutwana mongwe le mongwe o newa dibaga tse 9 di beiwe mo teng ga kopi ya polasitiki. -- Tsaya dibaga tse 6 go tswa mo koping, o di beye mo piring. Tsaya dibaga tse dingwe tse 3 mme o oketse tse di mo piring. Go na le dibaga di le kae mo koping? 6 le 2→8. -- Tsaya dibaga tse 4 go tswa mo piring , o di beye mo koping ya polasitiki. Tsaya tse DIPALO TSA MOPHATO R dingwe tse 5, o di tlhakanye le dibaga tse di mo koping ya polasitiki. Go na le dibaga tse kae mo koping? 9 o tlosa 4, gape tlosa 5→0. -- Tlosa dibaga tse 4 go tswa mo kopi o di tsenye mo piring. Go setse tse kae mo piring? 9 o tlosa 4 →5. -- Tlosa dibaga tse 5 go tswa mo koping o di tsenye mo piring. Go setse tse kae mo piring? 5 o tlosa 5 →0. Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikadikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Kgaoganya barutwana ka ditlhopha. Naya setlhopha sengwe le sengwe sete ya dikarata tsekedimo tsa ditshwantsho -- Bala ditshwantsho tse 6 mo dikarateng tsekedimo. Fa o oketsa ka karata tsekedimo ya Dikarata tsekedimo tse di mmalwa tsa ditshwantsho tse 2 mo go yone, o tla bo o na le di le kae? 6 le 2→8. ditshwantsho -- Bala didiriswa tse 8 mo karateng ya setshwantsho. Fa o khurumetsa ditshwantsho tse 3, o bona tse kae? 8 o tlosa 3→5. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Paka palo e e tshwanang ya dibadisi. 2.1 • Kopolola paterone ya modumo Letsatsi 1 Dipaterone tsa Metshameko ya go dirisa mmele tekano -- Morutabana o kgaoganya barutwana ka ditlhopha tse tharo. Sebeletsa le go bontsha Ditshwantsho tsa dijanaga tse di setlhopha sengwe le sengwe gore modumo wa sejanaga o a o emetsweng ke ofe. farologaneng kgotsa dimatshini -- Setlhopha sengwe le sengwe se dira modumo o se o neetsweng jaaka morutabana a ba laetsa, sekao: -- Woosh, brrrm, zonk / Woosh, brrrm, zonk.
Beke36 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke Boleele jwa CAPS Setlhogo Tlhaloso ya dintlha Dithusathuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 5.1 • Gatelela kgopolo ka ga dipalo tsa tshedimosetso Letsatsi 1 Kgobokanya le go Tiriso ya diriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) tlhaola didiriswa A re tshameke motshameko: Tlhopha le go kgobokanya mmala wa motshameko wa seloko wa beke e e latelang sekao. -- Palo e e tshwanetseng ya rarabololwa ke go tlhomamisa gore ke mmala wa seloko sa go tshameka o tla dirisiwang beke e e latelang. Kgobokanya tshedimosetso le go e tlhaola Botala jwa loapi,serolwana le mmala -- Dirisa didiriswa tota go dira kerafo jaaka diboloko, tlhaltlhaganyo ya dikhube, Lego le o o tala lego- le diboloko tse di diboloko tsa Duplo tse di emetsweng ke mmala wa tege o o ipaakanyeditseng go o tlhatlhagantsweng (go dirisiwa mofuta o dirisa sekao botala jwa loapi, serolwana le mmala o motala. le mongwe) -- Morutwana mongwe le mongwe o tlhopha boloko e le nngwe e e emelang mmala wa seloko o a o itlhophetseng wa beke. 5.2 Dira sethalo sa Thala kerafo didiriswa tse di -- Diboloko di tlhatlhagantswe go ya ka mmala mo posetareng. tlhaotsweng 5.3 Bala le go ranola tafole Buisana le go bega ka didiriswa tse di -- Go ya kgetho ya barutwana mmala wa seloko wa motshameko wa beke e tla nna o o kgobokantsweng serolwana di tlhaotswe. botala jwa Mmala o   Serolwana loapi Blue Yellow motala Green 2 4 2 239   DIPALO TSA MOPHATO R
Beke 37 Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Kitsiso Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke 240 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegisitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Itsise bokao jwa palo ya 0 (lefela) Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha go 10 o simolola ka lefela. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha go 10 o simolola ka lefela. Pina ya dipalo le diraeme Gatelela go bala ka bobedi o dirisa dipalo tsa diraeme Gatelela palokemo tatelano: DIPALO TSA MOPHATO R Morutabana o paka didiriswa tse 6 mo moleng. Supa sediriswa sengwe le sengwe fa o ntse o bala sa ntlha,sa bobedi, sa boraro, sa bone.sa botlhano,sa borataro. Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le mmalwa” Opa diatla gantsi…….EMA. Opa diatla mmalwanyana.Morutabana o opa diatla go fitlha go 10. Botsa gore ke palo efe ya go opa diatla e e ntsi/nnye. Morutabana o supa gore lefela le raya gore ga go na “sepe” le gore go bala go simolola go 1 Metshameko ya go dirisa mmele -- Morutabana o supetsa barutwana paloina ya lefela. -- Letlelela barutwana go supa gore ke karolo efe ya mmele e o kgonang go bopa lefela ka yone. o Melomo ya barutwana o Menwana ya barutwana  PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekatekanyotlhakoretharo (3-D) -- Morutabana o baya padisi e le nngwe mo seatleng se sengwe, le sepe mo seatleng se sengwe. -- O bula seatla se sengwe sa gagwe, a bontsha barutwana padisi e le nngwe, o bula seatla se sengwe sa gagwe a supetsa barutwana gore ga go na sepe. -- Tirwana e e kgona go dirwa o dirisa barutwana ka bobone. Tiriso ya didiriswa tsa dipopego kgotsa ditshwantsho tsa didikgonngwa tsa Dibadisi tekanotlhakorepedi (2-D) 0 -- Morutabana o bontsha barutwana dikarata tsekedimo tse di se nang ditshwantsho le letshwaopalo 0.
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Beke 37 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka Kitsiso CAPS beke Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegisitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Itsise bokao jwa palo 10 Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha go 10. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha go10. Pina ya dipalo le diraeme Tlhopha ditirwana tse di mmalwa Bala o ipoeletse 0-10 Gatelela go bala letsatsi le letsatsi ka bobedi o dirisa dipalo tsa diraeme Gatelela go bala palokemo tatelano: Morutabana o paka didiriswa tse 6 mo moleng.Supa sediriswa sengwe le sengwe o ntse o bala sa ntlha,sa bobedi, sa boraro, sa bone, sa botlhano,sa borataro Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le bonnye” Opa diatla gantsi…….EMA. Opa diatla ga nnye. Morutabana o opa diatla go fitlha go 10. Botsa gore ke palo efe ya go opa diatla e e ntsi/nnye. Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana go : -- Go aga palo ya 10 ka bobedi ba dirisa mebele ya bone (barutwana ba le 4) Segolola dipalo mo khatebotong -- Bala go fitlha ka 10 o ntse o tsamaya ka morethetho wa moropa. -- Tsholetsa menwana e le 10. -- Thala palo 10 mo mmung/mo fatshe le go tsamaya mo go yona. -- Tlola ga le 10. -- Tsenya dipalo tse di segolotsweng mo khatebotong mo teng ga kgetsana e e “phopholediwang”. Karata tsekedimo e e tonna ya -- Tshola sete ya dikarata tsekedimo ka ditshwantsho tse di emelang palo sekao letshwaopalo. dibolo tse pedi mo karateng e e kwadilweng 2. Morutwana o phopholetsa dipalo mo kgetsaneng le go e bapisa le dikarata. 241 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Beke 37 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka Kitsiso 242 beke Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegisitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoritharo (3-D) Bala didiriswa Letlelela barutwana go: -- Ntsha dipalo tsa bone tsa mogala ba dirisa dikarata tse ditonna tsa letshwaopalo. Ba Dikarata tsekedimo tse di kwadilweng lemose gore lefela le emetse eng mo palong ya le 10. dipalo tsa barutwana tsa mogala -- Godisa temogo ka ga tshomarelo ya palo ka go letlelela barutwana go paka dibadisi tse DIPALO TSA MOPHATO R tlhano kgotsa go paka didiriswa ka ditsela tse di farologaneng sekao. 1 7 8 0 4 3 5 6 9 2 -- Fa o bala, palo ya didiriswa ga e amiwe ke bogolo jwa tsone kgotsa maemo kampo fa e le ya mofuta o le mongwe. Sekao: -- Rulaganya ditalama tse di 10, dipensele tse di 10, dihula hupu tse di 10, barutwana ba le 10 jalo jalo. -- Di bale ka thulaganyo e e farologaneng sekao di bale di phatlhaladitswe, di bapile, mo moleng kgotsa di tlhatlhagantswe. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Beke 37 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka Kitsiso CAPS beke Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegisitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 2.1. Tiriso ya didiriswa tsa dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikadikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) Dipaterone tsa jeometeri Letlelela barutwana go latela ditaelo tsa morutwana: Didiriswa mo phaposing -- Baya didiriswa ka ditlhopha tse di akaretsang dipalo 1 go fitlha go 10 le go balela didiriswa kwa godimo. Morutabana o kgaoganya barutwana ka ditlhopha tse 5. Letlelela barutwana: -- Rulaganya le go golaganya dikarata tsa ditshwantsho, karata tsekedimo tsa lerontho, letshwaopalo le leinapalo mo tatelanong e e nepagetseng go fitlha go palo ya 10 Sete ya dikarata tsekedimo tsa sekao: ditshwantsho go fitlha ka palo 10 setshwantsho setshwantsho setshwantsho sa sediriswa sa didiriswa sa didiriswa se se 1 tse 2 tse 3 nngwe pedi tharo 0 jalo jalo. -- Paka palo ya didiriswa mo godimo ga lerontho lengwe le lengwe mo karateng Dibadisi 243 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Beke 37 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka Kitsiso 244 beke Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegisitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 2.1 • Tshameka motshameko wa paterone- “Hop scotch” Letsatsi 1 Dipaterone tsa Tsenyeletso ya ikatiso ya mmele ya serutwa sa dikgono tsa botshelo tekano Metshameko ya go dirisa mmele -- Tsamaya mo phaposing. O latela letshwao kgotsa fa mmino o didimala, morutabana o bitsa leina la popego. Barutwana ba bopa popego ka menwana ya bona. Ba ka nna ba Sekao sa paterone e e neetsweng fa DIPALO TSA MOPHATO R bopa ditlhopha,dipopego ka mebele ya bone. fatshe -- Thala paterone e e fa tlase mo fatshe kgotsa mo ferenteng gore barutwana ba tsamaye ka tsela e e rileng.   Buisanang ka ga paterone sekao : -- Botsa dipotso jaaka: -- ”Ke popego efe e e latelang ka fa morago ga khutlonne-tsepa ya ntlha?” -- “Ke popego e feng e tlang pele ga sediko sa ntlha? Barutwana ba latela paterone ka tsela e e latelang: -- Morutabana are: ”Tlotlo, tlola pele ga Tumelo” ,le Jabu ,o ka tlola morago ga ga PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Kabelo” -- Tlolela ka dikgato tse pedi mo khutlonne-tsepeng. -- Tlola ka kgato ya molema mo khutlotharong. -- Tlola ka kgato ya moja mo khutlonneng. -- Tlola ka dikgato tsoopedi mo sedikong le go sokolola mmele wa gago o ntse o le mo sedikong. -- Feleletsa paterone.
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Beke 37 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka Kitsiso CAPS beke Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegisitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 2.1 Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) Morutwana mongwe le mongwe o newa dipopego tse di latelang: Dipaterone tsa -- Morutwana mongwe le mongwe o newa dipopego tse di latelang: tekano Morutabana o bopa paterone ka dipopego tsa gagwe Letlelela barutwana go: -- Kopolola paterone ya morutabana ba dirisa dipopego tse di kwa godimo. -- Ba aga paterone tsa bona ka dipopego tse di neetsweng. 3.1 Latela dintlha go tsamaela kgotsa go ipaya boalong jo bo kgethegileng Ditaelo go tswa go morutabana. Letsatsi 1 Maemo, kitsiso le • Godisa kgopolo ka ga dikaelo ka go diragatsa ditaelo tse di akaretsang molema le Mareo: dipono moja Godimo / tlase Metshameko ya go dirisa mmele Mo teng / kwa ntle Letlelela barutwana go latela ditaelo tsa morutabana: kwa godimo / kwa tlase -- Lebelela godimo / tlase/kwa godimo. kwa pele / kwa morago -- Inama/inamela kwa tlase. Mo pele ga / mo morago ga -- Tsholetsa leoto la molema/tsholetsa leoto la moja Mo godimo / ka fa tlase -- Gagaba o potologe tafole. Mo letlhakoreng lengwe / mo letlhakoreng -- Tsamaela kwa pele / kwa morago. le lengwe -- Tsenya letsogo mo teng / kwa ntle. Go bapa le -- Ema mo letlhakoreng la moja la setilo / ema mo letlhakoreng la molema la setilo. Molema / moja -- Ema fa pele ga setilo sa gago / fa morago ga setilo sa gago. Fa gare -- Ema fa gare ga ditulo tse pedi. 245 -- Lebelela kwa mojeng / kwa molemeng. -- Sokologa ka leoto la gago la molema. Sokologa kwa leoto la gago la moja. DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Beke 37 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka Kitsiso 246 beke Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegisitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.1 Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) Patikwalelo Maemo, kitsiso le Letlelela barutwana go dira tse di latelang mo patikwalelong: dipono -- Thala didiko le go tswelela o tsamaya o potologa gangwe le gape   DIPALO TSA MOPHATO R -- Thala mela e e tlhamaletseng go tswa mo molemeng go ya kwa mojeng.   -- Thala mela go tswa kwa godimo go ya kwa tlase.   -- Morutabana o thala marontho a mabedi, barutwana ba thala mola go gokaganya marontho.   PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Beke 37 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka Kitsiso CAPS beke Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse di atlenegisitsweng nako jo bo lekanyeditsweng 5.1 • Kgobokanya le go tlhaola didiriswa go ya ka diponagalo tse di neetsweng Letsatsi 1 Kgobokanya le go Gatelela kgopolo ka ga dipalo tsa tshedimosetso tlhaola didiriswa Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) -- Morutabana o buisana le go batlisisa gore morutwana mongwe le mongwe o tla jang sekolong. -- O bopa kerafo ya ditshwantsho e e emelang barutwana ba ba tsamayang ka dinao, ba ba tlang ka thekesi, ba ba tlang ka sejanaga sa motsadi le ba ba tlang ka bese 5.2 sekao: Bapisa Tshwantshisa didiriswa tse di   tlhaotsweng di bo di kgobokanngwa Ditshwantsho tsa ditekesi tsa dimakasine, bese, sejanaga le morutwana yo o tsamayang ka dinao. Fa o sena ditshwantsho o ka loga leano le go thala tsa gago. 5.3 Buisana le go bega ka ga 4 2 3 1 didiriswa tse di tlhaotsweng di -- Sekaseka dipholo ka go dirisa dipotso kgobokantswe 247 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Beke 38 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke 248 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyetswang 1.1 • Gatelela kitso e o e ungulweng(boneng) ka beke ya 37 e e akaretsang dipalo 0 le 10 Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha go 10. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha go 10. Bala o ipoeletsa 0-10 kgotsa Gatelela go bala bobedi o dirisa dipalo tsa diraeme DIPALO TSA MOPHATO R Gatelela palokemo tatelano: tlhopa ditirwana tse di rileng Morutabana o paka didiriswa tse 6 mo moleng. O supa sediriswa fa o ntse o bala sa ntlha, sa bobedi, sa boraro, sa bone sa botlhano,sa borataro jalo jalo. Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le bonnye” Diraeme tsa dipalo le dipina Opa diatla gantsi…….EMA. Opa diatla ga ga nnye. Morutabana o opa diatla go fitlha go 9. Botsa gore ke palo efe ya go opa diatla e e ntsi/nnye. Metshameko ya go dirisa mmele -- Morutabana o thala didiko tse 11 (0 to 10) mo patlelong ya go tshameka kgotsa dirisa hula hupu. Kwala 0 le 10 mo teng ga sediko sengwe le sengwe. Morutabana o bitsa Dikgetsana tsa dinawa tse 10 palo, morutwana o latlhela kgetsana ya dinawa ya gagwe mo teng ga sediko e e biditsweng. Didiko tse di tshwantshitsweng mo fatshe kgotsa dirisa hula hupu -- Gopotsa barutwana gore lefela ga le emele sepe. Fa morutwana a latlhela kgetsana ya PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO dinawa mo teng ga sediko sa lefela, o tla tswa mo motshamekong. -- Morutwana o latlhela kgetsana ya gagwe ya dinawa mo sedikong se se tsamaelanang le lerontho le kgotsa karata ya setshwantsho e e bontshiwang ke morutabana. -- Morutabana o latlhela kgetsana ya gagwe ya dinawa mo sedikong se se bontshang karata ya letshwaopalo le le bontshiwang ke morutabana. -- Tswelela ka tsela e e tshwanang go dirisa karata ya leinapalo -- Lemoga le go supa letshwaopalo le leinapalo
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Beke 38 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyetswang 1.3 Tiriso ya dipopego kgotsa ditshwantsho tsa dikadikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi Sete ya dikarata tsa tsekedimo tsa dipalo (2-D) tse di akaretsang 0-10 Matshwaopalo le dipaloina A re tshameke motshameko: dikarata tsekedimo tse di akaretsang -- Morutabana o kwala leinapalo mo letlhakoreng le le lengwe la karata le go kwala dipalo letshwapalo mo letlhakoreng le lengwe la karata e e akaretsang dipalo. 1-10 ka leinapalo mo letlhakoreng le -- 0 go fitlha go 10 (dirisa disete tse mmalwa). lengwe le letshwaopalo mo letlhakoreng le lengwe.(dira disete tse di mmalwa gore -- Barutwana ba “buisa” leinapalo le go fopholetsa letshwaopalo. morutwana mongwe le mongwe a nne le -- Ba pitikolola karata go ipaakanya. karata tsekedimo ya gagwe). 1.4 • Itsise dipalokemotatelano ya ntlha,ya bobedi,ya boraro, go fitlha ka ya borataro---- Letsatsi 1 -ya bofelo Tlhalosa, bapisa le go rulaganya Kakanyo e siame fa e agwa mo sebakeng sa nako e telele ka go dirisa le go tshwaya dipalo maemo a tlholego jaaka a diragala mo phaposing sekao: go salana morago mo moleng go ya kwa ntle “Ntobi ke wa ntlha, Tlotlo ke wa bobedi……..” Metshameko ya go dirisa mmele -- Letlelela barutwana go taboga lobelo. Ke mang fitlhileng wa ntlha, ke mang yo o fitlhileng wa bobedi le yo o fitlhileng wa bofelo? Tshameka motshameko-“Ke ofe ?” -- Kopa barutwana ba le batlhano go dula mo moleng mo ditulong tse tlhano. -- Morutabana a re “ke gopotse mongwe wa barutwana ba. Morutwana o apere jeresi e e khibidu” -- O simolola ka morutwana yo o dutseng fa pele, o tsamaya go bapa le mola, o ama morutwana mongwe le mongwe, a botsa:”a ke morutwana wa ntlha, wa bobedi,wa boraro……. Letlelela barutwana ba le 5 go ema mo mapalamong a a kwantle.Morutabana o baya karata Ditilo tse 5 ya letshwaopalo le le siameng ka fa tlase ga mapalamo a morutwana mongwe le mongwe. Sete ya dikarata tsa matshwao a dipalo Mpontshe gore ke morutwana ofe yo o emeng mo: tsedi akaretsang dipalo 1 go fitlha 10. -- Mapalamong a ntlha. Leka leano fa go sena dikgato tsa -- Mapalamong a bobedi. mapalamo. -- Mapalamong a boraro jalo jalo. 249 Morutwana yo o dutseng mo mapalamong a ntlha o tsholetsa karata ya letshwaopalo fa tsala nngwe mo phaposing e sena go neela ka karabo.Tswelela go fitlha ka 6. DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Beke 38 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke 250 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyetswang 1.7. • Rarabolola ka motlotlo dipalofoko tsa(dipalokgang) tse di akaretsang dipalo ya 10 . Letsatsi 1 Tlhakanyo le tloso Motlotlo : Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha go10. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha go 10. Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le mmalwa” Opa diatla gantsi…….EMA. Opa diatla mmalwanyana.Morutabana o opa diatla go fitlha go 10. DIPALO TSA MOPHATO R Botsa gore ke palo efe ya go opa diatla e e ntsi/nnye. Dikai: 1. Go na le basetsana ba le 5 mo phaposing. Basetsana ba bangwe ba le 5 ba a tsena. Ke basetsana ba le kae jaanong? 5 le 5  10. 2. Bala dibadisi tse 7.Bala gabedi kwa pele.bala gangwe kwa pele.Ke bokae tsotlhe? 7 le 2 le 1  10. Dibadisi 3. Go ne go na le dibadisi di le 10 mo tafoleng. Go setse tse 4.Go šutisitswe tse kae? 10 o tlosa 6  4. 4. O na le dimabole tse 10. Tlosa tse 3.O setse ka tse kae? 10 o tlosa 3  7 5. O dirile dikuku tse 10. O rekisitse tse 2.O setse ka tse kae? 3.1 • O latela dikaelo go tsamaya kgotsa go ipaya fa gare ga phaposi Letsatsi 1 Maemo, kitsiso le Metshameko ya go dirisa mmele dipono -- Morutabana o kopa morutwana go ema kwa morago ga phaposi (mo kgoro e bulwang teng e bontsha bokwapele jwa phaposi) tshipi PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO -- Morutabana o kopa barutwana go ema ka fa letlhakoreng la phaposi/kgotsa mo Phala letlhakoreng le lengwe. seletswa sa mmino se sengwe le se -- Morutabana o kopa morutwana go ema fa pele ga phaposi. sengwe Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) diboloko tsa logong Modumo o na le bokao. Barutwana ba reetsa: -- Tshipi / tleloko. -- Phala. -- Seletswa sa mmino. -- Itanya diboloko tse pedi tsa logong.
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Beke 38 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyetswang 3.1 Barutwana ba tswala matlho le go supa modumo wa tshipi/tleloko kgotsa phala kgotsa seletswa sa mmino. Maemo, kitsiso le dipono -- Barutwana ba tswala matlho le go supa gore modumo o tswa kae.Ba ka simolola ka go latlhela kgetsana ya dinawa kwa ntlheng e modumo o tswang teng morago ba buisane gore modumo o kae sekao kwa pele ga phaposi, gaufi le sekhutlwana sa dibuka. -- Morutabana o letlelela barutwana ba le 4 go ikaega ka lobota mo phaposing. Barutwana ba le 4 ba eme mo matlhakoreng a le mane a phaposi. Yo mongwe le yo mongwe ka seletswa se se farologaneng (tshipi/tleloko phala, seletswa sa mmino le diboloko tse pedi). -- Morutabana o supa barutwana ka bongwe ka bongwe go dira modumo ka seletswa sa bone sekao tshipi fela -- Barutwana botlhe ba supa gore medumo e tswa kae ka go supa ntlha e modumo o tswang ko go one, sekao tshipi. -- Go gatelela kgopolo ka ga molema le moja, letlelela barutwana go: babedi ba ba emeng fa pele le kwa morago ga phaposi kwa ditlhopheng tse dingwe. -- Boeletsa tirwana e e tshwanang o tsepameseditse mo medumong e e tswang mo letlhakoreng la molema le la moja mo phaposing. -- Barutwana ka motlotlo ba re “molema” fa ba utlwa modumo go tswa mo letlhakoreng la molema le fa modumo o tswa mo letlhakoreng la moja. Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) -- Barutwana ba dirisa diboloko sekao ba sutisa boloko e e gaufi le setilo. o Ya kwa morago/le kwa pele. boloko le setilo o Ema mo letlhakoreng la moja la setilo/ema mo letlhakoreng la molema la setilo. -- Ema fa gare ga ditilo tse pedi. Para ya ditlhako -- Tlhaola ditlhako tsa molema le tsa moja Dirisa dikgonngwa tsa tekatekanyopopegopedi (2-D) kgotsa ditshwantsho Letlelela barutwana go feleletsa letlhare la tirwana o dirisa kerayone go thala mola fa gare Letlhare la tirwana le kerayone ga mela sekao. 251 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta Beke 38 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakanyeditsweng e kaelwa ke morutabana (mosako) tsa ± 30 metsostso ka letsatsi(± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke 252 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusa-thuto tse di atlenegesitsweng nako jo bo lekanyetswang 4.2 Bapiso didiriswa tsa dikgong le go di rulaganya o dirisa tlotlofok e e maleba go Karata tsekedimo ya boleele tlhalosa boleele. Boleele Theipi ya go lekanya • Lekanya boleele jwa barutwana ka theipi ya go lekanya. Metshameko ya go dirisa mmele -- Lebelela mo kgwedi-tharong ya ntlha le ya boraro ka nako e boleele jwa barutwana bo tsekedimo ya lekanyetswang go dirisiwa diatla mo karateng ya boleele. Height   karata Chart boleele DIPALO TSA MOPHATO R -- Lekanyetsa boleele jwa barutwana gape. -- Morutabana o baya theipi go bapa le ditshwantsho tsa diatla mo karateng ya boleele. -- Boleele jwa barutwana bo a lekanyediwa gape. -- Lemosa barutwana gore re dirisa sediriswa sa tekanyetso se se tlhomameng, se ke se mme a se dirisang fa a roka mosese. -- Jaanonong ga ba boleele jwa diatla tse 10 mme ba boleele jwa disentimetara tse 10. -- Barutwana ba ka bapisa boleele jwa bone gore ke mang yo mo leele/ yo mokhutshwane mo phaposing? Dirisa dikgonngwa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) -- Morutwana o robala fa fatshe, ba bangwe ba baya diboloko (bogolo jo bo tshwanang) mo moleng go bapa le mmele wa morutwana yo o robetseng fa fatshe. -- Morutabana o neela ka ditaelo: “Bopa sengwe se se telele/khutshwane go feta tsala ya gago” PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 39 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutwana (mosako) of ± 30metsotso ka letsatsi (± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse atlenegisetsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 • Gatelela bokao jwa palo 10 Letsatsi 1 Bala didiriswa Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha ka 10. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 10. Bala o ipoeletsa 0-10 Dipina tsa dipalo le diraeme Gatelela go bala palokemotatelano: Morutabana o paka didiriswa mo moleng. Sa ntlha,sa bobedi,sa boraro,sa bone,sa botlhano,sa borataro Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le mmalwa” Opa diatla gantsi…….EMA. Opa diatla mmalwanyana.Morutabana o opa diatla go fitlha ka 10. Botsa gore ke palo efe ya go opa diatla e e ntsi/nnye. Metshameko ya go dirisa mmele Letlelela barutwana : -- Motlotlo raeme ya dipalo o dirisa menwana. -- Bala gore morutabana o betsa tafole ga kae o kopise se a se dirang. -- Opa diatla tsa gago ga šome. -- Bala letsatsi morethetho nako e barutwana ba tsamayang ka yone mo mapalamong, ba tlola tlola mo teng le kwa ntle ga dihula hupu. -- Itaya maoto fa fatshe go ya ka morethetho o o tlwaelegileng. Kgetsana ya dinawa le sejana -- Barutwana ba le lešome ba ema ka sekotlole mongwe le mongwe ka kgetsana ya dinawa fa gare ga sediko.A morutwana mongwe le mongwe a latlhele kgetsana ya dinawa mo sekotleleng le go tswelela go fitlha ka 10. Barutwana ba bale fa ba ntse ba latlhela. Boeletsa tirwana go fitlhela morutwana mongwe le mongwe a bona tshono.. 253 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 39 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutwana (mosako) of ± 30metsotso ka letsatsi (± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) 254 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse atlenegisetsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.1 Dirisa dikgonngwa tsa tekatekanyopopegopedi (2-D) kgotsa ditshwantsho Matshwao le Kgaoganya barutwana ka ditlhopha tse dinnye. mainapalo a 10 Morutabana o neela ka phasele ya dipalo. Barutwana ba lemoga le go batlisisa mabaka otlhe a a kgonagalang. Barutwana ba latlhela taese go tlhotlhomisa gore ke phasele efe e o e agang. DIPALO TSA MOPHATO R didiriswa pedi tse 6 Dira phasele ya dipalo tse di akaretsang dipalo tse di simololang ka 1 go fitlha ka 10 didiriswa tlhano tse 5 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 39 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutwana (mosako) of ± 30metsotso ka letsatsi (± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse atlenegisetsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.13 • Gatelela go tlhakanya le go tlosa ka dikarabo tse di fitlhang ka 10 Letsatsi 1 Tlhakanyo le tloso Motlotlo: Bala didiriswa letsatsi le letsatsi go fitlha ka 10. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 10. Dipina tsa dipalo le diraeme Gatelela go bala letsatsi bopedi ba dirisa diraeme tsa dipalo Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le mmalwa” Opa diatla gantsi…….EMA. Opa diatla mmalwanyana.Morutabana o opa diatla go fitlha ka. Botsa gore ke palo efe ya go opa diatla e e ntsi/nnye. Metshameko ya go dirisa mmele -- Morutabana biletsa barutwana ba le ba 5 kwa pele le go tswelela a ntse a oketsa ka morutwana a le mongwe go fitlha ka 10. -- Barutwana ba balela kwa godimo. 5 le 16. (Motlotlo o re: tlhano le nngwe e go fa thataro) 6 le 17. 7 le 18. 8 le 1 9. 9 le 1→10. -- Morutabana o romela barutwana go balela kwa morago mme barutwana ba balela kwa morago 10 tlosa19 9 tlosa 18 10 tlosa 28 Dirisa dikgonngwa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Morutwana mongwe le mongwe o newa didiriswa tse 10 Barutwana ba dula mo mmetsheng. Morutwana mongwe le mongwe o newa Dibadisi tse 10 le sekhurumelo sa polasitiki. Letlelela barutwana go latela ditaelo: -- Paka dibadisi tse 4 mo godimo ga sekhurumelo.Oketsa ka tse 4. Go na le tse kae Sekhurumelo sa polasitiki sekao setshelo 255 tsotlhe? 6 le 410 sa bebetsididi -- Paka dibadisi tse 10.Tlosa tse 5.O setse ka tse kae? DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 39 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutwana (mosako) of ± 30metsotso ka letsatsi (± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) 256 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse atlenegisetsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.13 Dirisa dikgonngwa tsa tekatekanyopopegotlhakorepedi (2-D) kgotsa ditshwantsho karata tsekedimo ya setshwantsho e e akaretsang dipalo 1go fitlha ka 10 Tlhakanyo le Tloso Bala didiriswa tse 8 mo karateng ya setshwantsho. Fa o oketsa ka karata ya tsekedimo ya setshwantsho e e nang le didiriswa tse 2 mo go yone, o tla nna le tse kae jaanong? 8 le 2 →10. paka palo e e tshwanang ya dibadisi. Dibadisi Bala didiriswa tse 10 mo karateng ya setshwantsho. Fa o šuba didiriswa tse 3, o bona tse kae? 10 tlosa 3 7. Paka dipalo dipalo e e tshwanang ya dibadisi. DIPALO TSA MOPHATO R 1.4 • Bapisa gore ke didiriswa dife tse di kgobokantsweng tse di: Letsatsi 1 Tlhalosa , bapisa, -- Ntsi go le go rulaganya -- nnye go (mmalwa) dipalo -- e lekana le (di a tshwana) Motlotlo: Bala didiriswa tsa letsatsi le letsatsi go fitlha ka 10. Balela kwa pele le kwa morago go fitlha ka 10 o dirisa diraeme le dipina. Gatelela go bala letsatsi bopedi o dirisa diraeme Gatelela kgopolo ka ga “bontsi” le bonnye” Opa diatla gantsi…….EMA. Opa diatla ga nnye. Morutabana o opa diatla go fitlha ka 10. Botsa gore ke palo efe ya go opa diatla e e ntsi/nnye.. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Metshameko ya go dirisa mmele -- Morutabana o baya barutwana ba le 6 mmogo le barutwana ba le 4 mo hula hupung e Dihula-hupu tse 2 nngwe. -- Morutabana o a botsa:”A go na le barutwana ba le bantsi, ba bannye kgotsa ba ba lekanang le dipalo ya barutwana mo hula hupung e nngwe le nngwe. -- ” Barutwana ba tlhaola gore ke hula hupu efe e e nang le dipalo e e ntsi go feta” le nnye go” kgotsa e e lekanang le” ya barutwana.
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 39 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutwana (mosako) of ± 30metsotso ka letsatsi (± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse atlenegisetsweng nako jo bo lekanyeditsweng 1.4 Dirisa dikgonngwa tsa tekanotlhakoretharo (3-D) Tlhalosa , bapisa, -- Baya dibadisi tse 10, dibadisi tse 6 le dibadisi tse 4 mo tafoleng. Dibadisi le go rulaganya -- Kwa ntle ga go fopholetsa palo ya dibadisi/diboloko mo tafoleng. dipalo -- Morutabana o botsa gore: “A go na le dibadisi di le dintsi go feta tse 7?” “A di a tshwana,kgotsa di dintsi go feta, kgotsa di dinnye go, di lekane kgotsa ga di a lekana?” -- Morutabana a re: “Lekola karabo ya gago ka go bala dibadisi tsa gago” “Phopholetso ya gago e gaufi go le go kae?” Dirisa dikadikgonngwa tsa tekatekanyopopegotlhakorepedi (2-D) kgotsa ditshwantsho -- Morutabana o supetsa dikarata tsekedimo tse pedi tse di nang le marontho a a Dikarata tse pedi ka dipalo tsa marontho farologaneng le ditshwantsho mo go tsone. tse di farologaneng kgotsa ditshwantsho -- Letlelela barutwana go bapisa dikarata tsekedimo tsa ditshwantsho le marontho mo go mo go tsone . tsone le go supa kgopolo ya gore ke tsefe tse dintsi go feta, le tse “di nnye go” le tse di “lekanang le” 257 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 39 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutwana (mosako) of ± 30metsotso ka letsatsi (± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) 258 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse atlenegisetsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.1 Tlhalosa didiriswa tse pedi kgotsa go feta tsa tekanyotlhakore 3 D tse di nyalana Letsatsi 1 kgotsa di tshwana. Maemo, kitsiso le dipono • Gatelela ka ga molema le moja Metshameko ya go dirisa mmele metlhala ya dikgato tsa maoto e -- Morutabana o baya dikgato tsa maoto, tsa molema le tsa leoto la moja gotlhe mo tshwailwe gore a ke “molema” kgotsa ke phaposing. “moja” DIPALO TSA MOPHATO R -- Barutwana ba gagaba ka letsogo le lengwe le lengole le le lengwe ka nako e le nngwe. -- Tsamaya mo godimo ga tsone sekao fa ba le mo tseleng go ya kwa sejaneng sa go tlhapa. -- -- -- Morutabana o bofa lenathwana la wulu e e khibidu mo seatleng sa morutwana yo mongwe le mongwe. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO Morutabana o neela ditaelo. -- Tsholetsa leoto la gago la molema -- Baya lenao la gago la moja mo setilong. -- Ama lengole la gago ka sekgono sa letsogo la moja. -- Goga tsebe ya gago ya molema ka letsogo la gago la moja. -- Baya letsogo la gago la moja mo legetleng la molema le go baya letsogo la gago la molema mo legetleng la moja ka nako e le nngwe. -- Itlamparele (o kgabaganya molagare). lenathwana la wulu e e khibidu
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 39 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutwana (mosako) of ± 30metsotso ka letsatsi (± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) CAPS Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse atlenegisetsweng nako jo bo lekanyeditsweng 3.1 Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) Maemo, kitsiso le -- Morutabana o baya meteme/dithini tse 7 mo tafoleng. dipono -- Letlelela barutwana gore ke palo efe e e leng mo molemeng wa ga 3, ke palo efe e e leng mo mojeng wa ga 6, ke dipalo efe e e fa gare ga 3 le 6. -- Ke palo efe e e leng ya ntlha, ke efe e e leng ya bofelo   /meteme/dithini tse di tshwailweng ka 1 2 3 4 5 6 7 dipalo. o 1 n -- Morutabana o baya dimpopisi tse 3/dijanaga tse 3 ka diaparo tse di iponatshang kgotsa mebala mo tafoloeng.c r -- O botsa dipotso jaaka: e o Ke mpopisi ofe/sejanaga t sefe se se leng mo molemeng? o Ke mpopisi ofe/sejanaga sefe se se leng mo mojeng? e   Dimpopisi kgotsa kara tse tharo o Ke mpopisi ofe/sejanaga u sefe se se mo magareng? Ke mpopisi ofe/sejanaga sefe se se leng sa ntlha/sa bofelo? s Tiriso ya dipopego kgotsa i ditshwantsho tsa dikadikgonngwa tsa tekanotlhakorepedi (2-D) -- Ka nako ya botsweretshi jwa pono barutwana ba penta ba dirisa letsogo la molema le la moja . -- Segolola le go kgomaretsa mo letlhareng o supa leoto la molema le moja. 2.1 • Bopa paterone ya gagwe dipopego le dikarata tsa dipaterone. letsatsi 1 Dipaterone tsa Tiriso ya didiriswa tsa dikgonngwa tsa tekanyotlhakoretharo (3-D) Jeometeri -- Barutwana ba simolola go kopolola dipaterone tse di neetsweng. -- La bofelo barutwana ba bopa dipaterone tsa bone le go di tlhalosa . 259 DIPALO TSA MOPHATO R
Nako e e tshitshintsweng ya go ruta : Beke 39 Tirwana e le nngwe ya phaposi e e baakantsweng e kaelwa ke morutwana (mosako) of ± 30metsotso ka letsatsi (± 5 ditirwana tsa dipalo ka beke) 260 Boleele jwa Setlhogo Dintlha tsa tlhaloso Dithusathuto tse atlenegisetsweng nako jo bo lekanyeditsweng 2.1 Tiro ya boroto ya diphekese: Diboroto tsa diphekese le diphekese Dipaterone tsa Letlelela barutwana go dirisa letsogo la moja pele mme morago ba dirise letsogo la Dipaterone tsa barutwana ba Jeometeri molema, morago ba a dirise mmogo go baya diphekese mo borothong ya diphekese. tshwanetseng go di kopolola -- Morutabana o bolelela barutwana gore ba beye diphekese kae sekao : o Mo moleng yo o kwa godimo o Mo moleng yo o kwa tlase. DIPALO TSA MOPHATO R o Mo letlhakoreng la molema. o Mo letlhakoreng la moja. o Mo magareng. Letlelela barutwana: -- dira dipopego mo borotong ya diphekese ka diphekese tse di mebala. -- Morutabana o tlhama paterone e e botlhofo ka diphekese mo borotong ya diphekese ya gagwe, barutwana ba kopolola paterone ya gagwe mo borotong ya gagwe ya diphekese. PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
Beke 40 Dirisa beke ya bo 40 go lebelela makoa a tlhaloganyo le go tlhaola tlhaola dikgoreletsi tsa thuto. Kgaolo ya diteng Setlhogo Dintlha tsa kelo tsa go tlhatlhoba CAPS Tiriso ya dipalopalo 1.1 Fopholetsa le go bala o ipoeletsa go fitlha go 10 (dipina tsa dipalo le diraeme go godisa palo kgopolo) Bala didiriswa Balela kwa pele le kwa morago (0-10) Bala bobedi (dipina tsa dipalo le diraeme) Tlhaloganya dikgopolo ka ga “bontsi” le “bonnye”(opa diatla) O tlhaloganya gore ke palo e kae ya go opa diatla e e ntsi/e nnye, e ntsi thata/ le e nnye thata Tlhaola ditshwantshopalo le dikarata tsa marontho go tloga go 1-10 O itse matshwaopalo 8, 9, 10 le 0 Go lemoga mainapalo robedi,robonngwe le lešome le lefela Feleletsa palo tatelano go tloga go 1-10 1.4 Lemoga le go tlhaola dipalo tse di tsamaelanang le kgopolo e le nngwe sekao:dingwaga,rejisetara Tlhalosa ,bapisa le go rulaganya dipalo Farologanya fa gare ga bontsi,bonnye,lekana go fitlha ka palo 10 Tlhaloganya palokemo tatelano ya ntlha,ya bobedi,ya boraro,ya bone,ya botlhano,ya borataro 1.6 Dirisa didiriswa tse di kgonngwang Malepa a go rarabolola dipalo Tlhalosa kgopolo ya gago ka mafoko ka go dirisa botaki kgotsa didiriswa tse di kgonngwang 1.7 le 1.13 Rarabolola ka go Motlotlo dipalo tsa go tlhakanya le go tlosa tse di akaretsang dipalo tse di fitlhang go 10 Tlhakanyo le tloso Dipaterone le tiriso 2.1 Kopolola,atolosa le go bopa dipaterone ka go reetsa Tekanyetso ya dipaterone Tlhaloganya motshameko wa “go tlola ka leoto le le losi” Boalo le popego 3.1 Itse dikgopolo go bapa,mo gare le fa gare ,molemeng le mojeng. Maemo, kitsiso le dipono Tlhaloganya dikgopolo: kwa pele le kwa morago,godimo le tlase,kwa godimo le kwa tlase,molemeng le mojeng. 3.2 Kgono ya go aga dikarolo tsa di phasele di ka nna 24 Didiriswa tsa tekanyotlhakoretharo 3-D le 3.3 Lemoga le go tlhaola sediko,khutlotharo,khutlonne le khutlonnetsepa Dipopego tsa tekanotlhakorepedi 2-D 3.4. Lemoga mela ya tekanyetso mo didirisweng . Jeometeri Tekanyetso 4.2 Tlhaloganya gore didiriswa le tsone di a lekanyetswa ka go dirisa teipe ya go lekanyetsa Boleele Tshwaro ya 5.1 Kgono ya go kgobokanya,tlhaola ,thala,buisa le supa (sekaseka) didiriswa go ya ka dineelo tshedimosetso. Phutha le go tlhaola dilo. 5.2 Kemedi ya tlhaolo ya dilo. 261 5.3 Tlhalosa le pegelo mo dilong tse di tlhaotsweng DIPALO TSA MOPHATO R
DIPALO TSA MOPHATO R KAROLO 4: Tlhatlhobo 4.1 Matseno Tlhatlhobo ke dikgato tse di rulaganeng tse di tswelelang go supa, go kokoanya le go ranolola tshedimosetso ka ga bokgoni jwa barutwana o dirisa mekgwa e e fapaapaaneng tsa tlhatlhobo. E akaretsa dikgato tse nne: • go tlhamale go kgobokanya/kokoanya bopaki jwa phitlhelelo, • go tlhatlhoba bopaki jo; • go rekota diphitlhelelo le • ka go dirisa tshedimosetso go tlhaloganya mme o kgone go thusa kgolo yabarutwana gore ba kgone go tokafatsa dikgato tsa bona tsa go ithuta le go ruta Tlhatlhobo e tshwanetse go nna e e sa tlhomameng (tlhatlhobo ya go tlhomamisa se se tshwanetseng go rutwa) le e e tlhomameng(tlhatlhobo ya go ithuta). Moditlhatlhobong tsotlhe dipholodi tshwanetswe go fiwa/newa barutwana, go tsholetsa maitemogelo a go ithuta. Mo Kgatong ya Motheo , malepa a magolo a tlhatlhobo e e sa tlhomamang le e e tlhomameng ke go lebelela ga morutabana, dipuisano tsa molomo, ditiragatso le go rekota ka go kwala.Tlhatlhobo mo Mophatong wa R e tshwane- tse go nna ya molomo le ya tiragatso. 4.2 Tlhatlhobo e e sa tlhomamang kgotsa tlhatlhobo ya letsatsi le letsatsi Tlhatlhobo ya go tlhomamisa se se tshwanetseng go rutwa ke kgato ya go tswelela go kokoanya tshedimosetso ka phitlhelelo ya morutwana. Se se bidiwa tlhatlhobo e e sa tlhomamamang. Ke tekolo ya letsatsi le letsatsi ya ts- welelopele ya morutwana.Se se dirwa ka go lebelela, go buisana,go tiragatsa,tlhotlheletsano/go dirisana go go sa tlhomamang mo phaposing jalo lejalo. Tlhatlhobo e seka ya tsewa jaaka selo se se kgaoganeng le ditirwana tsa go ithuta tse di dirwang mo phaposing. Tlhatlhobo e e sa tlhomamang e thusa morutabana go lekola tswelelopele ya morutwana le go dira ditaelo tsa go tsaya ditshwetso letsatsi le letsatsi. Tlhatlhobo e e sa tlhomamang e dirisiwa go: • neela barutwana dipholo. • Itsese go rulaganya ga go ruta. Ka nako tse dingwe morutabana a ka boloka lenanenetefatso kgotsa lenaneo la tekolo jaaka tsela ya go rekota tswelelopele ya barutwana. Ka nako tse dingwe morutwana kgotsa morutabana a ka nna a tshwaya tiro ya morut- wana. Le gale, tlhatlhobo e e sa tlhomamang ga e nne karolo ya rekoto ya morutwana ya tlhatlhobo e e tlhomameng. Dipholo tsa ditiro tsa tlhatlhobo e e sa tlhomamang ga di direkotiwe go tsweletsa morutwana mo mophatong o o latelang le go mo abela ya setifikeiti. 4.3 Tlhatlhobo e e tlhomameng Ditiro tsotlhe tsa tlhatlhobo tse di akareditsweng mo lenaneong la tlhatlhobo e e tlhomameng ya ngwaga di tsewa jaaka Tlhatlhobo e e Tlhomameng.Ditiro tsa tlhatlhobo e e tlhomameng di ka tshwaiwa le go rekotiwa semmuso ke morutabana go dira gore morutwana a tswelele mo mophatong o o latelang le go mo abela/neela setifikeiti. Tlhatl- hobo e e tlhomameng e neela morutabana tsela e e rulaganeng ya go tlhatlhoba tswelelopele ya barutwana mo mophatong,le mo serutweng se se rileng. Morutabana a ka kgona bo lebelela barutwana ba le lesome ka nako e le nngwe, ka jalo tlhatlhobo e e tlhomameng e tla dirwa mo ditlhopeng tse dinnye ka dinako tse di tsepameng mme go tla tsaya malatsi a le mmalwa go tlhatlhoba barutwana botlhe mo phaposing. Didiriswa tsotlhe tse barutwana ba di dirisang ka gale di tshwanetse go nna teng ka nako tsotlhe (dibadisi,di tšhate tsa dipalo.) 262 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R Mefuta ya tlhatlhobo e e dirisitsweng e tshwanetse go lekanela dingwaga tsa barutwana le kgolo ya bona.Tlhatlhobo e e tlhomameng e tshwanetse go akaretsa dikgato tsotlhe tsa maemo a go tlhaloganya le bokgoni jwa barutwana. Tlhamo ya ditiro tse, e tshwanetse go akaretsa diteng tsa serutwa ka ditsela tse di farologaneng. Mefuta e e farologaneng ya tlhatlhobo(go lebelela, go bua, go diragatsa le go kwala) di tshwanetse go dirisiwa go naya morutwana mongwe le mongwe tšhono ya go bontsha se a kgonang go se dira.Se ke ka ntlha ya gore go bonolo mo barutwaneng ba bangwe go bontsha se ba se itseng mo mefuteng mengwe ya tlhatlhobo. Sekao • Barutwana ba ba nang le mathata a go bala ba dira sentle mo dipalong. • Barutabana ba bangwe ba ka bo ba se maemong a a solofelwang a bokgoni jwa puo ya go ithuta le go rutwa . Ditiro tsa tlhatlhobo tsa serutwa sa Dipalo di tlhoka go akaretsa ditiro tse di sa ikaegang ka puo ebile di sa ikaega mo go itseng go buisa go bontsha bokgoni jwa morutwana. Ka jalo,go tshwanetse ga tlhokomelwa se se tlhatlhobiwang. Kitso le dikgono tse di rileng di tlhatlhobiwa sentle ka mefuta e e rileng ya tlhatlhobo. Mefuta e e farologaneng ya ditlhatlhobo e maleba go dikgono le dikakanyo tse di leng botlhokwa mo ditlhogong tse di farologaneng mo ditlhopeng tsa barutwana ba dingwaga tse di farologaneng. Go mosola go dirisa lenanenetefatso la go lebelela go tlhatlhoba barutwana mo mephatong e e kwa tlase. Dirubiriki di ka dirisiwa go thusa go tlhatlhoba bokgoni jwa barutwana jwa go dirisa dikgono tsa go rarabololamathata a dipalo. 4.4 Lenaneo la tlhatlhobo e e tlhomameng Ditiro tsa tlhatlhobo tse di tlhomameng tsa serutwa sa Dipalo di akaretsa go feta setlhogo se le sengwe mo serutweng sa Dipalo.Ditirwana tsa tlhatlhobo mo ngwageng di tlhoka go akaretsa diteng tsa dirutwa le ditlhogo tsotlhe mme ga se sengwe le sengwe mo kharikhulamong se go tlhokagalang go ka tlhatlhobiwa ka tlhomamo kgotsa sa begiwa ka tlhomamo.Dipalo, Matshwao le Dikgolagano di dira diporesente di le 60 tsa serutwa sa Dipalo mo mephatong ya R. Se, se raya gore 60% ya tlhatlhobo e e tlhomameng mo kgwedi-tharong nngwe le nngwe mme le mo ngwageng e tshwanetse go tsepamesiwa mo dipalong, matshwao le dikgolagano. Tiro nngwe le nngwe ya tlhatlhobo e e tlhomameng ga e a tshwanela go lebelelwa jaaka tiragalo kgotsa teko e e ike- metseng e le nosi. Dintlha tsa kelo tse dingwe di ka nna tsa tlhatlhobiwa ka nako e le nngwe mme fela ba bangwe ba ka tlhatlhobiwa ka dinako tse di farologaneng le tsa ba bangwe.Sekao, fa barutwana ba tlhatlhobiwa bokgoni jwa go tlola go bala , bokgoni jwa bona jwa go dira tse di latelang bo ka tlhatlhobiwa mo tirwaneng kgotsa mo ditiragalong : -- Feleletsa tatelano ya go bala -- Buisa le go kwala matshwao a dipalo -- Go bala Le fa le go ntse jalo, fa tiro ya tlhatlhobo e akaretsa tharabololo ya mathata ka go kgobokanya kgotsa go aroganya, le go tlhatlhoba bokgoni jwa barutwana go lekanyetsa mothamo, go a kgonagala gore dintlha tse tsa Dipalo di tlhatlhobiwe ka dinako tse di farologaneng le ka mekgwa e e farologaneng. 4.5 Go rekota le go bega Go rekota ke kgato e morutabana a e dirisang go kwala maemo a bokgoni jwa morutwana mo tirong ya ditlhatlhobo tse dirileng. E supa tswelelopele ya morutwana go ya mo phitlhelelong ya kitso jaaka e kailwe mo Pegelong ya Pholisi ya ya Kharikhulamo le Tlhatlhobo.Direkoto tsa go dira/bokgoni jwa barutwana di tshwanetse go neelana ka bopaki jwa tsweletso ya tlhaloganyo ya morutwana mo mophatong le go ipaakanyetsa go tswelela kgotsa go fetisediwa kwa mophatong o o latelang. Direkoto tsa bokgoni jwa morutwana di tshwanetse go dirisiwa go netefatsa tswelelopele e e dirilweng ke morutabana le morutwana mo dikgatong tsa go ruta le go ithuta. Go bega ke tsela ya go tlhaeletsana le barutwana, batsadi, dikolo le batsayakarolo bangwe mo thutong ya barut- wana ka ga bokgoni/go dira ga barutwana. Bokgoni jwa morutwana bo ka begiwa ka tsela tse di farologaneng.Tse CAPS 263
DIPALO TSA MOPHATO R di akaretsa dikaratapego, dikopano tsa batsadi, malatsi a ketelo kwa sekolong,dipuisano magareng ga motsadi-le- morutabana, go letsa mogala, go kwala makwalo, go dirisa lekwalo dikgang la sekolo jalo jalo. Barutabana mo me- phatong yotlhe ba dirisa diporesente go bega bokgoni jwa go dira ga morutwana mo serutweng. Maemo a phitlhelelo a a farologaneng a barutwana le nyalano ya dikgamu tsa diporesente di bontshitswe mo lenaneong le le latelang. Dikhoutu le diperesente tsa go rekota le go bega Khoutu ya seemo Tlhalosoya bokgoni Peresente 7 Phitlhelelo ka dinaledi 80 – 100 6 Phitlhelelo ka matsetseleko 70 – 79 5 Phitlhelelo e e tletseng 60 – 69 4 Phitlhelelo e e itumedisang 50 – 59 3 Phitlhelelo ka tekano 40 – 49 2 Phitlhelelo e e potlana 30 – 39 1 Ga a fitlhelela 0 – 29 4.6 kakaretso Lokwalo lo, le tshwanetse go buisiwa mmogo le: 4.6.1 National policy pertaining to the progrmme and promotion requirements of national Curriculam statement Grades R-12; and 4.6.2 The policy document, National Protocol for Assessment Grades R-12 4.7 Sekao sa lenane netefatso tlhatlhobo e e tlhomameng ya mophato wa R Ka fa tlase go neetswe sekao sa manaane a a lekolang tlhatlhobo ya mophato wa R.Maikaelelo ke go thusa baruta- bana go rulaganya le go diragatsa tlhatlhobo e e tlhomameng e e diragadiwang ka tsela e e tswelelang. MOPHATO R Lenaanenetefatso la tlhatlhobo la kgweditharo 1 Diteng tsa Ditsh- Diteng Dintlha tsa kelo √ kgotsa × serutwa waelo Dipalo, Go bala Fopholetsa le go bala ka go boeletsa go fitlha ka 5 (Dipina tsa dipalo le merumo tse di akareditsweng go godisa kgopolo Matshwao ya palo) Le dikgolagano Temogo ya palo Lemoga dipalo mo tirisong e e tlwaelegileng-sekao dingwaga, rejisetara Tlhaloganya palokemotatelano (sekao ka nako ya go ya ntlwana boithusetso) Palokgopolo Tlhaloganya tirisano ya bongwe ka bongwe(tšhate ya mothusi ka nako ya dilapolosi/dijo) Supa le go tlhalosa Supa ditshwantsho tsa dipalo le karata ya khutlo e e akaretsang palo nngwe dipalotlalo Itse letshwaopalo 1 Lemoga leinapalo nngwe Rarabolola dipalo Dirisa dithusathuto tse di kgonngwang Tlhalosa kakanyo ya gago ka mafoko le ka ditshwantsho kgotsa didiriswa tse di kgonngwang 264 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R MOPHATO R Lenaanenetefatso la tlhatlhobo la kgweditharo 1 Diteng tsa Ditsh- Diteng Dintlha tsa kelo √ kgotsa × serutwa waelo Dipaterone, Kopolola,oketsa le Supa dipaterone mo tikologong tiriso le go aga dipaterone Kopolola, oketsa le go aga dipaterone tsa gago Alejebera tsa gago Boalo le popego Lemoga, supa le go Lemoga, supa o neele maina a dibolo (Jeometeri) neela didiriswa tsa Lemoga,supa o neele maina a mabokoso tlhakoretharo (3-D) maina Lemoga, supa le Lemoga, supa le go neela matshwao a gago,le a balekane go neela dipopego ba gago le maina a phaposi le ditshwantsho tsa Bonny aga malea/phasele ya dikarolwana di le 6 tlhakorepedi (2-D) Bontsha bokgoni ba go farologanya magareng ga didiriswa maina tse di kwa pele le kwa morago Dipopego tsa Go supa le go lemoga didiko/disekele jeometeri Go supa le go lemoga khutlotharo Go supa le go lemoga sekwera Tlhalosa, tlhaola Tshwantshanya bogolo, bonnye,bogolo thata le bonnye thata le go tshwantsha jwa di diriswa tse dikgobokantsweng,di neetswe di le pedi didiriswa tsa Tlhaola didiriswa ka bogolo: tlhakoretharo (3-D) go ya ka: Bogolo le bonnye Mmala –mebalatheo (bohibidu,serolwana,botala jwa legodimo) Popego-sediko/sekele,khutlotharo le sekwera Didiriswa tse di pitokologang Didiriswa tse di relelang Lemoga mola wa Lemoga mola wa tekatekano mo go wena tekatekano mo: Kgolagano ya Itse bopele kgotsa bomorago boalo: Itse bogodimo,bokwatlase Maemo a didiriswa Itse bogare le bokwantle di le pedi kgotsa Itse bogodimo le bokwatlase go feta a a nang le kgolagano le morutwana Dikaelo Tlhaloganya dikakanyo: bokwapele, bomorago Tekanyo Nako Dirisa mafoko jaaka motshegare, bosigo, lesedi le lefifi, moso le ka letlatlaana, bosigo go tlhalosa nako Thulaganyo ya ditiragalo tse di tlhagelelang gangwe le gape mo botshelong jwa gago jwa ka metlha(Thulaganyo/ porogerama ya letsatsi le letsatsi) Bontsha maitemogelo a maina a matsatsi a beke, a ditlha le a bosa Itse letsatsi la gago la botsalo Boleele Farologanya magareng ga boleele, boleele go feta,boleeele go fetisisa,bokhutshwane go feta le bokhutshwane go fetisisa(tšhate ya boleele Go dira ka Kgobokanya, Go kgona go kgobokanya, go tlhaola,go thala,go bala,go tshedimosetso tlhaola, thala bala tlhagisa /sekaseka didiriswa go ya ka go bala ga gago. le go tlhagisa tshedimosetso TEKANYO YA BOFELO CAPS 265
DIPALO TSA MOPHATO R MOPHATO R Lenaanenetefatso la tlhatlhobo la kgweditharo 2 Diteng tsa Ditsh- Diteng Dintlha tsa kelo √ kgotsa × serutwa waelo Dipalo, Go bala Fopholetsa le go bala ka go boeletsa go fitlha ka 7 (Dipina tsa dipalo le merumo tse di akareditsweng go godisa Matshwao kgopolo ya palo) le Dikgolagano Bala go tloga kwa morago go ya kwa pele (1-4) Tlhaloganya dikakanyo “bontsi,bonnye(go opa diatla) Temogo ya palo Lemoga dipalo mo tirisong e e tlwaelegileng-sekao Palo ya ntlo, aterese le rejisetara Tlhaloganya palokemotatelano (sekao ka nako ya go ya ntlwana boithusetso) Supa le go tlhalosa Supa ditshwantsho tsa dipalo le karata ya khutlo dipalotlalo Itse letshwaopalo 1,2,3,4 Lemoga leinapalo pedi,tharo le nne Palo kgopolo Tlhaloganya tirisano ya bongwe ka bongwe(tšhate ya mothusi ka nako ya dilapolosi/dijo) Farologanya magareng ga bontsi ,bonnye le go lekana go fitlhelela go 4 Lemoga tšhelete a tshipi a a farologaneng a Aforika Borwa Rarabolola dipalo Dirisa dithusathuto tse di kgonngwang Tlhalosa monagano wa gago ka mafoko le ka ditshwantsho kgotsa didiriswa tse di kgonngwang Ranolola dipalo tsa go tlhakanya le go ntsha ka go bua go fitlha go 4 Kopolola, oketsa le go aga dipaterone tsa gago(didiriswa, dipopego le tšhelete a tshipi) Dipaterone le Kopolola, atolosa Kopolola, atolosa le go tlhama dipaterone tsa bona ditiro le go tlhama (didiriswa, dipopego le papetlana tsa tšhelete) dipaterone tsa gago Boalo le Lemoga, supa le Bonnye aga malea/phasele ya dikarolwana di le 12 popego go neela dipopego Bontsha bokgoni ba go farologanya magareng ga didiriswa (jeometeri) le ditshwantsho tsa tse di kwa pele le kwa morago (tlhatlhoba gape) tlhakorepedi (2-D) maina Dipopego tsa Go supa le go lemoga dikhutlotharo jeometeri Tlhaloganya le go aga dikhutlotharo tse di sa fetogeng (boloka dipopego/se fetole dipopego) Tlhalosa, tlhaola Tshwantshanya boleele le bokhutshwane jwa di diriswa tse le go tshwantsha dikgobokantsweng,di neetswe di le pedi didiriswa tsa Tlhaola didiriswa ka bogolo,boleele le bokhutshwane tlhakoretharo(3-D) go ya ka Mmala –mebalatheo (bohibidu,serolwana, botala jwa legodimo,botala jwa tlhaga) Dipopego Aga di diriswa tsa Tlhotlhomisa ka go dirisa diboloko tsa go aga matlhokoretharo o dirisa dilo tse di kgonngwang Lemoga mola wa Lemoga mola wa tekatekano mo wena le mo tikologong. tekatekano mo: Bokgoni jwa go kgabaganya molagare Kgolagano ya Tlhaloganya maemo a didiriswa di le pedi kgotsa go feta a a boalo nang le kgolagano le morutwana - godimo, tlase ga 266 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R MOPHATO R Lenaanenetefatso la tlhatlhobo la kgweditharo 2 Diteng tsa Ditsh- Diteng Dintlha tsa kelo √ kgotsa × serutwa waelo Tekanyo Nako Tlhaloganya a maina a matsatsi,a ditlha le tšhate ya bosa (dipina le diraeme-Tlhatlhoba gape) Itse letsatsi la gago la botsalo Boleele Fopholetsa le go lekanyetsa boleele jwa didiriswa tse di farologaneng Go dira ka Kgobokanya, Go kgona go kgobokanya, go tlhaola,go thala,go bala,go tshedimosetso tlhaola , thala tlhagisa /sekaseka didiriswa go ya ka go bala ga gago. bala le go tlhagisa tshedimosetso TEKANYO YA BOFELO MOPHATO R Lenaanenetefatso la tlhatlhobo la kgweditharo 3 Diteng tsa Ditsh- Diteng Dintlha tsa kelo √ kgotsa × serutwa waelo Dipalo, Go bala Fopholetsa le go bala ka go boeletsa go fitlha ka 7 (Dipina tsa dipalo le merumo tse di akareditsweng go godisa Matshwao kgopolo ya palo) le dikgolagano Bala go tloga kwa morago go ya kwa pele (1-7) Itse gore bonnye/bontsi go opilwe diatla ga kae. Temogo ya palo Lemoga dipalo mo tirisong e e tlwaelegileng-sekao dingwaga, rejisetara(tlhatlhoba gape) Supa le go tlhalosa Supa ditshwantsho tsa dipalo le karata ya khutlo go fitlha ka 7 dipalotlalo Itse letshwaopalo 5,6,7 Lemoga leinapalo tlhano,thataro le supa Palo kgopolo Farologanya magareng ga bontsi, bonnye le go lekana go fitlhelela ka 7 Lemoga mmala mmogo le mefuta e e farologaneng ya diphologolo mo dintlheng tsa Aforika Borwa Rarabolola dipalo Dirisa dithusathuto tse di kgonngwang. Tlhalosa monagano wa gago ka mafoko le ka ditshwantsho kgotsa didiriswa tse di kgonngwang Ranolola dipalo tsa go tlhakanya le go ntsha ka go bua go fitlha go 7 Dipaterone le Kopolola,oketsa le Kopolola,oketsa le go aga dipaterone tsa gago o dirisa ditiriso go aga dipaterone ditshwantsho tsa gago CAPS 267
DIPALO TSA MOPHATO R MOPHATO R Lenaanenetefatso la tlhatlhobo la kgweditharo 3 Diteng tsa Ditsh- Diteng Dintlha tsa kelo √ kgotsa × serutwa waelo Boalo le Lemoga, supa le Bonnye aga malea/phasele ya dikarolwana di le 18 popego go neela dipopego (Jeometeri) le ditshwantsho tsa tlhakorepedi (2-D) maina Dipopego tsa Go supa le go lemoga le go neela dikhutlonne maina jeometeri Tlhaloganya le go aga dikhutlotharo tse di sa fetogeng tse o di ithutileng go fitlha ka mo nakong e (boloka dipopego/se fetole dipopego) Aga di diriswa tsa Aga go tswa go mo sekao sa kago e e setseng e neilwe matlhokoretharo (3-D) o dirisa dilo Kopolola moago go tswa mo o o tlhamilweng kgotsa karata tse di kgonngwang ya setshwantho. Kgolagano ya Itse maemo a didiriswa di le pedi kgotsa go feta a a nang le boalo: kgolagano le morutwana Kwa pele ga, morago ga, godimo ga, tlase ga, kwa tlase, kwa tlase ga, fa thoko ga, gare ga molemeng, mojeng. Diragatsa ditaelo mo borotong ya diphekese Dikaelo Itse dikaelo go tswa mo tšhateng ya metswi Tekanyo Boleele Phopholetsa le go lekanyetsa boleele jwa didiriswa tse di farologaneng Boima Tlhaloganya dikakanyo “botlhofo,boima,botlhofo go feta,boima go feta,botlhofo go fetisisa le boima go fetisisa. Mothamo/bolumu Tlhalogana tiriso ya “lolea, tletse, ntsi go feta, nnye go feta”. Go dira ka Kgobokanya, Go kgona go kgobokanya, go tlhaola,go thala,go bala,go tshedimosetso tlhaola, thala bala tlhagisa /sekaseka didiriswa go ya ka go bala ga gago. le go tlhagisa tshedimosetso TEKANYO YA BOFELO 268 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO
DIPALO TSA MOPHATO R MOPHATO R Lenaanenetefatso la tlhatlhobo la kgweditharo 4 Diteng tsa Ditsh- Diteng Dintlha tsa kelo √ kgotsa × serutwa waelo Dipalo, Go bala Fopholetsa le go bala ka go boeletsa go fitlha ka 10 (Dipina tsa dipalo le merumo tse di akareditsweng go godisa Matshwao kgopolo ya palo) le Dikgolagano Bala go tloga kwa morago go ya kwa pele (0-10) Bala ka bopedi (2s). Dipina tsa dipalo le merumo Tlhaloganya dikakanyo tsa bonnye/bontsi go opiwa diatla Tlhaloganya gore bonnye/bontsi go opilwe diatla ga kae. Temogo ya palo Lemoga le go supa dipalo mo tirisong e e tlwaelegileng- sekao dingwaga, rejisetara Supa le go tlhalosa Supa ditshwantsho tsa dipalo le karata ya khutlo go simolola ka 0-10 dipalotlalo Itse letshwaopalo 8,9,10 le 0 Lemoga leinapalo robedi,robonngwe, lesome le lefela Feleletsa tatelano ya dipalo tse di bonolo go tloga go palo 1-10 Palo kgopolo Farologanya magareng ga bontsi ,bonnye le go lekana go fitlhelela ka 10 Tlhaloganya tatelano ya dipalo-bonngwe,bobedi boraro bone, botlhano le borataro Rarabolola dipalo Dirisa dithusathuto tse di kgonngwang Tlhalosa monagano wa gago ka mafoko le ka ditshwantsho kgotsa didiriswa tse di kgonngwang Ranolola dipalo tsa go tlhakanya le go ntsha ka go bua go fitlha ka 10 Dipaterone le Kopolola,oketsa le Kopolola,oketsa le go aga dipaterone tsa gago tsa kutlo ditiriso go aga dipaterone tsa gago Tlhaloganya motshameko wa sekotšhe Boalo le Lemoga, supa le Bonnye aga malea/phasele ya dikarolwana di le 24 popego go neela dipopego (jeometeri) le ditshwantsho tsa tlhakorepedi (2-D) maina Dipopego Go supa le go lemoga sekele,khutlotharo,sekwera le tsajeometeri khutlonnetsepa Lemoga mola wa Lemoga mola wa tekatekano mo didirisweng tekatekano Kgolagano ya Itse kakanyo gaufi le, magareng, moja le molema boalo: Bokgoni ba go dira ditiro tse di tsa go tswelela tsa boto ya ditlhomelwa Dikaelo Tlhaloganya dikakanyo: bo kwa pele le bomorago, godimo le tlase moja le molema Tekanyo Boleele Tlhaloganya gore didiriswa le tsona di lekanyetswa ka go dirisa teipi ya go lekanyetsa Go dira ka Kgobokanya, Go kgona go kgobokanya, go tlhaola,go thala,go bala,go tshedimosetso tlhaola, thala bala tlhagisa /sekaseka didiriswa go ya ka go bala ga gago. le go tlhagisa tshedimosetso TEKANYO YA BOFELO CAPS 269
DIPALO TSA MOPHATO R 270 PEGELO YA PHOLISI YA KHARIKHULAMO LE TLHATLHOBO

Study this subject

Notes, quizzes and topic questions for this subject.

More papers and memos for this grade and subject.

More from Maths

View all