Economics Grade 8 NSC November 2018 Memo

EKURHULENI NOORD DISTRIK EKONOMIESE EN BESTUURSWETENSKAPPE GRAAD 8 2017 NOVEMBER GEMEENSKAPLIKE EKSAMEN MEMORANDUM VAK : Ekonomiese en Bestuurswetenskappe JAAR : 2017 TAAK : DISTRIK GEMEENSKAPLIKE EKSAMEN TYD : 02 Ure (120 minute) PUNTE : 150 ONDERWERPE : EKONOMIE; FINANSIëLE GELETTERDHEID & ENTREPRENEURSKAP Page 1 of 10

INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Hierdie eksamen vraestel bestaan uit VIER afdelings en VIER vrae. 2. Skryf netjies en leesbaar. 3. Alle vrae is VERPLIGTEND. 4. Lees deur die vrae noukeurig en maak seker dat jy genoeg tyd aan elke vraag spandeer. 5. Die gebruik van ‘n sakrekenaar is toelaatbaar. INHOUD EN TYDSBEREKENING AFDELING ONDERWERP PUNTE TYD In minute Afdeling A Alle onderwerpe Vraag 1.1: Mervoudige keuses 10 8 Vraag 1.2: Pasitems 10 8 Vraag 1.3: Woord bank 10 8 Vraag 1.4: Waar of Onwaar 10 8 AFDELING B (DIE EKONOMIE) Vraag 2.1 Lewensstandaard/ 15 12 Regering Vraag 2.2 Regering /Nasionale 15 12 begroting AFDELING C (FINANSIëLE GELETTERDHEID) Vraag 3.1 Brondokument 10 8 Vraag 3.2.1 Kontantjoernale 30 24 Vraag 3.2.2 Rekenkundige vergelyking 4 3 Vraag 3.3 Rekenkundige siklus 6 5 AFDELING D (ENTREPRENEURSKAP) Vraag 4.1 Produksiefaktore/ 23 18 Ondernemingsvorme, Leierskapstyle Vraag 4.2 Vlakke en funksies van 7 6 bestuur TOTAAL 150 120 Min Page 2 of 10

AFDELING A VRAAG 1: KORTVRAE VRAAG 1.1: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE 1.1.1 A 1.1.2 D  1.1.3 A 1.1.4 C 1.1.5 D (10) VRAAG 1.2: PASITEMS 1.2.1 G 1.2.2 E (10) 1.2.3 F 1.2.4 B 1.2.5 C VRAAG 1.3: WOORD BANK 1.3.1 Lewenstandaard  1.3.2 Private maatskappy  (10) 1.3.3 Kontantdeposito  1.3.4 Inkomste  1.3.5 laer  VRAAG 1.4: WAAR OF ONWAAR 1.4.1 Waar  1.4.2 Onwaar  1.4.3 Waar  (10) 1.4.4 Waar  1.4.5 Onwaar  [40] Page 3 of 10

AFDELING B: EKONOMIE VRAAG 2: VRAAG 2.1: LEWENSTANDAARD/ REGERING (15) 2.1.1 Tradisionele  (1) 2.1.2 Eienskappe van tradisionele samelewings. i. Slegte lewenstandaard ii. Onvoldoende infrastruktuur iii. Onvoldoende behuising iv. Lae vlakke van industrialisering (2) v. Lae vlakke van indiensneming en onderindiensneming Enige een 2.1.3 Eienskappe van moderne samelewings i. Hoë inkomste vlak.  ii. Hoë vlak van industrialisering iii. Goeie gesondheidssisteem (4) iv. Goeie onderwyssisteem v. Goeie vervoersisteem vi. Beskikbaarheid van lopende water en sanitasie Enige twee  2.1.4 Uitdagings in moderne samelewings i. Hoë misdaad vlakke ii. Verkeer opeenhoping iii. Lugbesoedeling (4) iv. Geraasbesoedeling v. Oor - besoedeling Enige ander relevante antwoord  2.1.5 Regering programme wat kan help om die lewens van plaaslke samelewings te bevorder. i. Voorsiening van gesondheidsdienste ii. Konstruksie van paaie iii. Voorsiening van huise (4) iv. Voorsiening van water v. Voorsiening van sosiale toelaes vi. Onwikkeling van plaas-vaardighede Enige ander relevante antwoord  Page 4 of 10

VRAAG 2.2: REGERING & LEWENSTANDAARD (15) 2.2.1 Nasionale begroting – is die regering se plan tot inkomste en uitgawes.  (2) 2.2.2 Februarie (2) 2.2.3 Minister van Finansies (1) 2.2.4 Indirekte belasting – gehef wanneer verbruikers goedere en dienste gekoop. bv. BTW. (2) 2.2.5 Die regering moet geld leen om sleutel uitgawes programme te finansier soos basiese dienste (onderwys en gesondheid) en ook infrastruktuur ontwikkeling programme vir die burgers. (2) Enige ander relevante antwoord  2.2.6 Top twee vlakke van regering i. Nasionale regering ii. Provinsiale regering (4) 2.2.7 Handelsmerk C stel voor - Parlement (2) 2.2.8 Eerste minister;  (1) David Makhura AFDELING C: FINANSIëLE GELETTERDHEID [40] VRAAG 3: VRAAG 3.1: BRONDOKUMENT (10) OOS BANK LTD Deposito strokie Reg no: (2009/009/3265) Krediet: Luke Kok Dienste  Datum: 15 Augustus 2017 Rekening Nr: 6339856843 R C Note R7 350 - Munte R 250 - Kasier se datum Geld bestellings stempel en handtekening Ontrekker Naam Van Bank Tak naam Lethabo Maryland Bank R2 900 - Rabothata - Gedeponeer deur: Judith Thomson  TOTAAL R10 500 Page 5 of 10

Deposito verw: Page 6 of 10

VRAAG 3.2.1 – KONTANTONTVANGSTEJOERNAAL (10) KONTANTONTVANGSTEJOERNAAL VAN SUPER SKOON DROOGSKOONMAKERS 31 JULIE 2017 KOJ 1 Dok Dag Besonderhede Fol Ontleding Bank Lopende Diverse rekening Nr van inkomste Bedrag Fol Besonderhede ontvangste 01 01 Christine Dlamini 80 000 80 000 Kapitaal  KRR 16 Dienste gelewer 3 800 3 800 3 800 KRR 22 Dienste gelewer 6 200 6 200 6 200 02 31 S. Smith 4 000 4 000 4 000 Huurinkomste Alle dok 94 000 10 000 84 000 Page 7 of 10

VRAAG 3.2.1 – KONTANTBETALINGSJOERNAAL (20) KONTANTBETALINGSJOERNAAL VAN SUPER SKOON DROOGSKOONMAKERS 31 JULIE 2017 KOJ 1 Dok Dag Besonderhede fol Bank Lone Verbruikers- Diverse rekeninge Nr goedere Bedrag Fol Besonderhede 001 05 Barlow Machines 35 000 35 000 Toerusting  002 10 Mnr Clean 4 000 4 000 003 17 Kontant 3 200 3 200 004 19 Gabriel Wrappers 4 800 4 800 005 25 Kontant 3 200 3 200 006 28 Kontant 700 700 Ontrekkings 007 31 Telkom 650 650 Telefoon All doc 51 550 6 400 8 800 35 350 Page 8 of 10

3.2.2 Rekenkundige vergelyking (4) BATES EKWITEIT LASTE Datu Effek Rede Effek Rede Effek Rede m 01 +80 000 Kontant +80 000 Kapitaalbydrae vermeerder   VRAAG 3.3 (6) Rekenkundige siklus Stap Beskrywing 3. Hulpjoernale 5. Proefbalans 6. Finansiële state (inkomste en balansstaat) AFDELING D: ENTREPRENEURSKAP [30] VRAAG 4: VRAAG 4.1: PRODUKSIEFAKTORE/ONDERNEMINGSVORME (23) 4.1.1 Produksiefaktore en voorbeelde (8) i. Kapitaal - Masjinerie / geld  ii. Arbeid  – werkers  iii. Entrepreneurskap – Donald en vriende  iv. Natuurlike hulpbronne (land)  – besigheid-stand  4.1.2 Drie tipes arbeid (3) i. Geskoolde arbeid  ii. Ongeskoolde arbeid iii. Semi-geskoolde arbeid  4.1.3 Nadele van ‘n vennootskap (6) i. Daar kan verskille tussen die vennote wees wat die besluitneming proses stadig maak  ii. Vennote kan ook bakei oor die verskille van hoe die besigheid bestuur moet word wat kan veroorsaak dat die besigheid misluk.  iii. Laste van die eienaars na die skuld van ‘n besigheid is onbeperk. iv. Wanneer een vennoot afsterf, word die venootskap ontbind.  Page 9 of 10

v. Kapitaalbydrae beperk tot 20 vennote partykeer. vi. Een vennoot kan ‘n besluit maak wat kan veroorsaak dat al die ander vennote hul besittings verloor. Enige drie  4.1.4 Donald se leierskapstyl – outokratiese leierskap; diktatorskap  (2) 4.1.5 Twee ander leierskapstyle (4) i. Demokraties / deelnemende ii. Permissiewe iii. Vrye regering iv. Burokratiese Enige twee  VRAAG 4.2 (7) 4.2.1 Vlakke van bestuur (2) . i. Topvlak bestuur ii. Middelvlak bestuur iii. Laervlak bestuur Enige twee 4.2.3 CEO – Top vlak bestuur.  (1) 4.2.4 Basiese bestuursvlakke (4) i. Beplanning ii. Organisering iii. Leierskap iv. Beheer GROOT TOTAAL [150] Page 10 of 10