Afrikaans HL Grade 8 Paper 1 November Mock 2026 Memo (Afrikaans)

Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief hlayiso mock exams Oefenreeks: Graad 8 eksamenvoorbereiding WWW.HLAYISO.COM SENIOR FASE EINDEJAARSEKSAMEN GRAAD 8 AFRIKAANS HUISTAAL V1 NOVEMBER 2026 (PROEF) NASIENRIGLYNE PUNTE: 70 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 8 bladsye.

Afrikaans Huistaal/V1 2 Senior Fase – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING A: LEESBEGRIP Nasien van die leesbegrip: • Die fokus is op die begrip van die leesteks. Spel- en taalfoute word nie gepenaliseer nie, tensy dit die begrip van die antwoord beïnvloed. (Taal- en spelfoute moet wel aangetoon word.) • Indien die kandidaat woorde uit ’n ander taal gebruik, word die vreemde woorde geïgnoreer. Indien die antwoord sonder die vreemde woorde sinvol is, word die kandidaat nie gepenaliseer nie. • Vir oop vrae word geen punte vir JA/NEE/EK STEM SAAM/EK STEM NIE SAAM NIE toegeken nie. Die rede/motivering moet oorweeg word. • Vrae wat aanhalings uit die leesstuk verg, word nie gepenaliseer indien die aanhalingstekens ontbreek nie. • Wanneer twee feite vereis word en die kandidaat ’n hele reeks gee, word slegs die eerste twee nagesien. • By meerkeusevrae word slegs die letter nagesien. Indien die kandidaat die antwoord voluit skryf en dit is korrek, word die punt toegeken. • Aanvaar enige ander antwoord wat sinvol is en deur die teks gesteun word. VRAAG 1 VRAAG ANTWOORD PUNT 1.1 B (deurmekaar) 1 1.2 Vergelyking 1 1.3 Stukkende/“siek” rekenaars word na sy kamer gebring (soos siek mense na ’n hospitaal), (1) en daar word hulle herstel/reggemaak sodat hulle weer werk (“gesond” uitgaan), net soos ’n dokter pasiënte gesond maak. (1) 2 1.4 Hy was baie trots/opgewonde/tevrede (op sy prestasie). (1) Hy het iets reggekry wat baie moeilik was/wat hy nooit tevore gedoen het nie: hy het die stukkende skootrekenaar self herstel. (1) Die gevoel (1) en die rede (1) moet albei genoem word. 2 1.5 lood (1) kwik (1) 2 1.6 insyfer 1 1.7 ONWAAR (1) “… hulle gevra om hul ou toestelle aan hom te skenk …” OF “Hy het briewe aan plaaslike besighede geskryf en hulle gevra om hul ou toestelle aan hom te skenk.” (1) Aanvaar ook: “… binne ses maande het hy meer as veertig rekenaars ontvang.” ONWAAR word slegs gekrediteer as ’n korrekte aanhaling gegee word. Geen punt vir ONWAAR alleen nie. 2 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 3 Senior Fase – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 1.8 E-afval bevat gevaarlike stowwe (lood en kwik) wat die grond en die water kan besoedel as dit op ’n ashoop beland. OF Die waardevolle metale (koper, goud) daarin kan herwin/weer gebruik word. Die kandidaat bied ENIGE EEN aan. 1 1.9 Die leerders kan weer rekenaarlesse kry/die rekenaarlokaal is weer oop, (1) en dit gee hulle weer ’n kans op ’n beter toekoms/die skool en leerders glo weer dat dinge kan verbeter. (1) 2 1.10 Iets wat een persoon as nutteloos/waardeloos beskou en weggooi, (1) kan vir iemand anders baie waardevol/nuttig wees (soos die ou rekenaars vir die skool). (1) Die antwoord moet in die kandidaat se eie woorde wees. 2 1.11 Die woord word figuurlik gebruik: dit verwys na stukkende rekenaars wat herstel moet word, nie na regte (siek) mense nie. Aanvaar ook: die rekenaars word verpersoonlik/met siek mense vergelyk (sluit aan by die hospitaal-beeld in par. 1); dit word nie letterlik bedoel nie/dit is humoristies. 1 1.12 Eie antwoord met ’n sinvolle motivering, bv. JA: Rekenaars is vandag noodsaaklik vir leer en werk; dit sal die gaping tussen ryk en arm leerders verklein; leerders kan aanlyn navorsing doen. NEE: Dit is te duur; die geld kan eerder aan klaskamers/handboeke/kos bestee word; baie skole het nie elektrisiteit of internet nie; toestelle kan gesteel of beskadig word. Standpunt met een sinvolle rede (1) + verdere ontwikkeling/tweede rede (1). Geen punt vir JA/NEE alleen nie. 2 1.13 B 1 1.14 ENIGE TWEE: • die boks vol ou selfone (OU FONE) • die blink nuwe selfoon in sy hand • die inkopiesak van FOONWÊRELD • die plakkaat NUUTSTE MODEL! teen sy muur 2 1.15 Sy lig een wenkbrou op/sy wys (beskuldigend) na die boks/haar mond is reguit (sy glimlag nie). Die kandidaat bied ENIGE EEN aan. 1 1.16 Hy beweer hy is ’n “groen kryger” wat vir die aarde omgee omdat hy papierstrooitjies gebruik, (1) maar hy koop gereeld nuwe selfone en veroorsaak self baie (gevaarlike) e-afval – ’n veel groter probleem vir die aarde. (1) 2 1.17 C 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 4 Senior Fase – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 1.18 e-afval (1) Ou of stukkende elektroniese toestelle (soos selfone en rekenaars) wat weggegooi word. (1) Die verduideliking moet in die kandidaat se eie woorde wees. 2 1.19 Thabo herstel/hergebruik ou toestelle en neem wat hy nie kan gebruik nie na ’n herwinningsaanleg, (1) terwyl die seun sy ou selfone net eenkant gooi/opgaar en gedurig nuwe toestelle koop. (1) Albei kante van die vergelyking moet genoem word vir twee punte. 2 [30] TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 5 Senior Fase – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING B: OPSOMMING VRAAG 2 Nasien van die opsomming • Die nasien word gebaseer op die insluiting van die SEWE relevante feite wat met die vraag ooreenstem. • Kandidate moet die feite in hul eie woorde in SEWE genommerde volsinne puntsgewys onder mekaar skryf. Slegs feite wat in volsinne aangebied word, verdien punte. • Rofwerk moet duidelik aangedui word. Indien nie, word die eerste opsomming nagesien. • Punte word soos volg toegeken: 7 punte vir 7 feite (1 punt per feit) en 3 punte vir taal. Totaal: 10. • Verspreiding van taalpunte wanneer die kandidaat NIE woordeliks aangehaal het nie: 1–3 feite korrek: 1 punt; 4–5 feite korrek: 2 punte; 6–7 feite korrek: 3 punte. • Verspreiding van taalpunte wanneer die kandidaat woordeliks aangehaal het: 6–7 aanhalings: geen taalpunte; 4–5 aanhalings: maksimum 1 punt; 2–3 aanhalings: maksimum 2 punte. • Woordgetal: Indien die opsomming langer as 80 woorde is, lees tot by die einde van die sin waarin die 80ste woord voorkom en ignoreer die res. Geen punte word afgetrek indien die woordgetal nie (of verkeerd) aangedui is nie. Korter opsommings wat die vereiste feite bevat, word nie gepenaliseer nie. NASIENSIMBOLE V Onvolledige sin H Herhaling ^ Onvolledige feit S Stelling A Aanhaling F Feitefout SEWE FEITE 1. Stel jou profiel privaat (sodat net goedgekeurde mense jou plasings kan sien). 2. Moenie persoonlike inligting (huisadres, skool se naam, selfoonnommer) aanlyn deel nie. 3. Gebruik ’n sterk wagwoord (letters, syfers en simbole) en hou dit geheim. 4. Aanvaar slegs vriendversoeke van mense wat jy in die regte lewe ken. 5. Dink twee keer voordat jy iets plaas (want dit verdwyn byna nooit van die internet af nie). 6. Vertel ’n ouer of onderwyser wat jy vertrou as iemand jou aanlyn boelie/ongemaklik laat voel. 7. Moet nooit alleen iemand ontmoet wat jy net aanlyn leer ken het nie. LET WEL: Die inleiding oor die voordele van sosiale media, die anekdote oor die niggie met vyfhonderd “vriende” en die slotsin is nie wenke nie en verdien nie punte nie. Die redes tussen hakies is nie verpligtend vir die punt nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 6 Senior Fase – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 Voorbeeld van ’n opsomming (78 woorde) 1. Stel jou profiel privaat sodat net goedgekeurde mense jou plasings sien. 2. Moet nooit jou huisadres, skool of selfoonnommer aanlyn deel nie. 3. Kies ’n sterk wagwoord en hou dit geheim. 4. Aanvaar net vriendversoeke van mense wat jy in die werklikheid ken. 5. Dink mooi voordat jy iets plaas, want dit bly byna altyd aanlyn. 6. Vertel ’n ouer of onderwyser wat jy vertrou as iemand jou aanlyn boelie. 7. Moet nooit alleen iemand ontmoet wat jy net aanlyn leer ken het nie. TOTAAL AFDELING B: 10 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 7 Senior Fase – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 AFDELING C: TAALSTRUKTURE EN -KONVENSIES Nasien van taalstrukture en -konvensies: • Spelling: Eenwoordantwoorde moet korrek gespel wees. Waar volsinne vereis word, moet die fokuspunt van die vraag korrek wees; ander spelfoute word nie gepenaliseer nie. • Waar die vraag ’n herskryfde sin vra, moet die woordorde en die gevraagde verandering korrek wees. VRAAG 3: ADVERTENSIE VRAAG ANTWOORD PUNT 3.1 Retoriese vraag Aanvaar ook: direkte aanspreek van die leser (jy). 1 3.2 Die woord kampioen begin met die woord kamp/die twee woorde klink amper dieselfde (klankspel). (1) Die boodskap is dat jy deur na die kamp te gaan, ’n wenner/beter mens (sterker, dapperder) sal word. (1) 2 3.3 Om die items in ’n lys/opsomming (die aktiwiteite) van mekaar te skei. 1 3.4 Selfstandige naamwoord Aanvaar ook: abstrakte selfstandige naamwoord. 1 3.5 per persoon 1 3.6 goed 1 3.7 weekie 1 3.8 Die mense wat eerste bespreek/aansoek doen, kry die (beperkte) plekke; wie te laat is, kry niks. 1 3.9 Getuienis/aanbeveling van ’n tiener (uit die teikenmark) oortuig ander tieners dat die kamp die moeite werd is/maak die advertensie geloofwaardig. 1 [10] VRAAG 4: STROKIESPRENT VRAAG ANTWOORD PUNT 4.1 voice note →stemboodskap/stemnota/klankboodskap 1 4.2 Lwazi het vir Ouma gesê dat hy haar dan/dadelik (sal) wys. Korrekte woordorde: dat + werkwoord aan die einde, OF sonder dat met hoofsinwoordorde (1); voornaamwoordverandering Ek →hy EN Ouma →haar (1). Aanvaar ook nou →dan/daardie oomblik; moenie penaliseer as nou behou word nie. Aanvaar ook die weglating van dat: Lwazi het vir Ouma gesê hy wys haar dan. 2 4.3 Bevelsin (gebiedende sin) 1 4.4 Dit dui aan dat Ouma al lank praat/dat ons in die middel van haar (lang) storie inkom (woorde is weggelaat). 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Afrikaans Huistaal/V1 8 Senior Fase – Nasienriglyne Hlayiso/Proef 2026 4.5 ’n Lang stemboodskap word deur Ouma gestuur. word + gestuur en deur Ouma moet korrek wees. 1 4.6 Hy slaap/sy oë is toe/die woorde “Zzz”/hy sit uitgestrek op die stoel. Die kandidaat bied ENIGE EEN aan. 1 4.7 A 1 4.8 Ouma het twintig minute lank ’n stemboodskap ingespreek/baie moeite gedoen, (1) maar tannie Rosie weier om so lank te luister en vra haar om eerder te bel – iets wat Ouma van die begin af kon gedoen het./Die moderne tegnologie wat tyd moes spaar, het tyd gemors. (1) Aanvaar ook verwysings na Ouma se verontwaardigde gesig en Lwazi wat lag. 2 [10] VRAAG 5: KOERANTBERIG VRAAG ANTWOORD PUNT 5.1 ’n stuk braakgrond (agter hul skool) 1 5.2 oud/ou/verlep/ingemaak/bevrore/gedroog 1 5.3 Die leerders sal spinasie, wortels, tamaties en uie plant. sal + plant aan die einde moet korrek wees. 1 5.4 Hulle werk elke middag in die tuin sodat die groente goed groei. Die werkwoord groei moet aan die einde van die bysin staan. 1 5.5 kurkdroog/horingdroog/beendroog/stokdroog 1 5.6 ’n Plaaslike boer het die stelsel geskenk. het + geskenk en ’n plaaslike boer as onderwerp moet korrek wees. 1 5.7 uitdaging 1 5.8 suksesvolste 1 5.9 Volgende jaar wil die leerders ook nie hoenders aanhou nie. Aanvaar ook: Volgende jaar wil die leerders geen hoenders aanhou nie. OF Volgende jaar wil die leerders nie hoenders aanhou nie. Die dubbele ontkenning (nie … nie/geen … nie) moet korrek wees. 1 5.10 Dit dui sterk gevoel/trots/opgewondenheid/klem aan. 1 [10] TOTAAL AFDELING C: 30 GROOTTOTAAL: 70 Kopiereg voorbehou