Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL ASSESSMENT
GENERAL EDUCATION CERTIFICATE (GEC)
2022 GRADE 9 PILOT STUDY
Isifundo: IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya
Amanqaku: 70
Ixesha: 120 Imizuzu
Olu viwo lunamaphepha ali- 26, lingabalelwanga iphepha eligqumayo.
You're offline
Skip to contentQuestion paper 







View all

Grade 9 IsiXhosa HL Test_hlayiso.com_.pdf
Isixhosa Hl · Grade 9 · GEC Test · 2022 · isixhosa. Question paper, 28 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isixhosa Hl
- Grade
- Grade 9
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Question paper
- Year
- 2022
- Exam period
- GEC Test
- Pages
- 28
- File size
- 1.2 MB
Loading document…
Loading document…
1 of 28
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Grade 9 isiXhosa HL 1
Downloaded from hlayiso.com
Imiyalelo eya kubafundi
1. Funda imiyalelo nemibuzo ngocoselelo.
2. Phendula yonke imibuzo.
3. Sebenzisa incwadana oyinikiweyo ukuphendula imibuzo.
Uviwo luqala kwiphepha elilandelayo.
Musa ukutyhila iphepha de uyalelwe ukulityhila.
Grade 9 isiXhosa HL 2
Downloaded from hlayiso.com
ICANDELO A
Umbuzo 1: Inqaku lephephandaba
Funda esi sicatshulwa ze uphendule imibuzo esekwe kuso.
“The boy Who Harnessed the Wind”
1 Inkwenkwe eyasebenzisa amandla omoya, le yincwadi equlethe ibali
eliyinyani, elinomdla nenkuthazo kumntwana waseAfrika owakha iphiko
lomoya windmill ngemvuthuluka yeentsimbi ukuze enze amandla ombane
kuluntu lwengingqi yakhe.
2 UWilliam Kamkwamba wazalelwa eMalawi, kwilizwe apho ubugqi bebulawula
nesayensi iyimfihlakalo.Yayikwa lilizwe elitshatyalaliswe yimbalela nendlala,
indawo ekwakunzima ukufumana ithemba namathuba. UWilliam wayefunde
ngephiko lomoya kwincwadi ethi “Using Energy”, wayenephupha lokwakha
iphiko lomoya eliza kuzisa umbane namanzi kwilali yakhe itshintshe ubomi
bakhe nabo abamngqongileyo. Abamelwane bakhe ababethandabuza
bamenza intlekisa baza bambiza ‘misala’ (umntu ophambaneyo) kodwa
uWilliam wayezimisele ukubabonisa ukuba nesibindi nokuzithemba
kunganeziphumo ezinjani.
3 Wazingisa echukunyiswa kukusebenza ngombane eseyinkwenkwana,
uWilliam wayefuna ukufunda izifundo zenzululwazi kwezinye zezikolo
eziphakamileyo zaseMalawi. Ngonyaka wama-2002, ilizwe lakhe lathwaxa
yimbalela eyashiya ifama yosapho lwakhe luxhelekile abazali bakhe
baphelelwa lithemba. Wayengakwazi ukuhlawula amashumi asibhozo eedola
ngonyaka kwimfundo yakhe. UWilliam wanyanzeleka ukuba ashiye isikolo aze
ancede usapho lwakhe lufune ukutya njengoko amawakawaka abantu
babesifa yindlala kwilizwe liphela.
4 Wayesele esamejukujukwini ngokombono wakhe, uWilliam wala ukuvumela
ukuba amaphupho akhe atshabalale. Engenanto ingaphezu koko kuncinana
anako esiswini sakhe, imfumba yeencwadi zenzululwazi ezazilityelwe, kunye
nomthwalo wokufuna ukwazi nokuzimisela, waqalisa icebo lokuzisela usapho
lwakhe ubuncwane bobuntofontofo bombane namanzi abalekayo bugqalwa
Grade 9 isiXhosa HL 3
Downloaded from hlayiso.com
njengento eyimfuneko kumazwe aseNtshona anethamsanqa ngakumbi kodwa
yinto enokufikelelwa yi-2 phesenti ekhulwini yabantu, kubantu baseMalawi.
Usebenzise iintsimbi ezilahliweyo, neentsimbi zetrektara, kunye nezijungqu
zebhayisekile. UWilliam wenza iphiko lomoya elilula kodwa elisebenzayo.
Yayiyinto engalindelekanga kunye nenommangaliso omncinci owathi
ekugqibeleni wakhanyise izibane ezine, ezizaliswe zizitshixo zasekhaya kunye
nomgaqo wokuhamba kombane circuit breaker eyenziwe ngezikhonkwane
kunye nocingo. Umatshini wesibini uguqule impompo yamanzi eyayinokulwa
nembalela kunye nendlala.
5 Kungekudala, zasasazeka iindaba zikaWilliam ‘magetsi a mphepho’ (Amandla
omoya) zanwenwela ngaphaya kwemida yekhaya lakhe. Umfana owayekhe
wabizwa ngokuba uyaphambana waba yinkuthazo ebantwini kwihlabathi
jikelele.
6 Eli libali elimangalisayo malunga nokwenziwa kombane ngobuchule obuze
nomntu kunye namandla okoyisa ubunzima obubi obabukulo ngingqi.
Inkwenkwe eyasebenzisa amandla omoya iyakhuthaza nabani na
onentandabuzo ngamandla esakhono somnye umntu ukuba atshintshe,
aphucule indawo ahlala kuyo kunye nobomi babo bamngqongileyo.
Sithatyathwe kwi: http//www.bookbrowse.com/reviews/index.cfm/book number/2351/the boy-
who-harnessed-the-wind saze sahlelwa
1.1 UWilliam walufumana njani ulwazi lokwakha iwindmill?
A Wafunda ngayo esikolweni.
B Wafunda ngayo kwi-intanethi.
C Wafunda ngayo encwadini.
D Waphupha ngayo ngobunye ubusuku. (1)
Grade 9 isiXhosa HL 4
Downloaded from hlayiso.com
1.2 Yeyiphi kwezi zinto zilandelayo uWilliam angazange ayisebenzise ukwenza
iwindmill?
A Iintsimbi ezilahliweyo
B Iintsimbi zetrektara
C izibane ezine
D izijungqu zebhayisekile (1)
UWilliam kwanyanzeleka ukuba afunele intsapho yakhe ukutya. (Umhlathi-3)
1.3 Ukufuna ukutya ku…
A thenga.
B kuba.
C khangela.
D kwenza. (1)
1.4 Kukangaphi iMalawi ifumana imbalela?
A ngamaxesha onyaka
B yonke imihla
C kunqabile
D zange (1)
1.5 Bobuphi ubungqina obukhoyo bokuba uWilliam wayezimisele?
A Wasiyeka isikolo.
B Wala ukuwayeka amaphupho akhe.
C Wayefuna ukufunda iSayensi.
D Wayehlala efama. (1)
Grade 9 isiXhosa HL 5
Downloaded from hlayiso.com
1.6 Kwakutheni ukuze uWilliam akhe iwindmill?
A Wayefuna ukwenza usapho lwakhe lube nebhongo ngaye.
B Wayefuna ukuphucula ubomi boluntu kwingigqi yakhe.
C Wayefuna ukuphucula ubomi boluntu.
D Wayefuna ukwenza imali yesikolo. (1)
Bhekisa ‘kubamelwane abathandabuzayo’ (Umhlathi-2).
1.7 Bacinga ntoni abamelwane malunga noWilliam oceba ukwakha iwindmill?
A Babexolile
B Babethandabuza
C Babenemincili
D Babexhalabile (1)
1.8 Ucinga ukuba uWilliam waziva njani malunga nokuyeka isikolo?
A nethemba
B ngethemba
C uloyiko
D ukuphoxeka (1)
1.9 Sesiphi isafobe esisetyenziswe kweli binzana lilandelayo ‘wayesele
esemajukujukwini ngokombono wakhe’? (Umhlathi-4)
A imfanozandi
B ubaxo
C isifaniso
D isifanodumo (1)
Grade 9 isiXhosa HL 6
Downloaded from hlayiso.com
‘Apho ubugqi bebulawula kunye nenzululwazi yayiyimfihlakalo’ (Umhlathi-2)
1.10 Mvakalelo ni enikwa libinzana elingentla malunga nabantu baseMalawi?
A Abantu banamhla
B Baneenkolelo
C Baphambene
D Iyamangalisa (1)
1.11 ‘Ingaba ummangaliso omncinci’ uthetha ntoni malunga newindwill? (Umhlathi-4)
A Yayingakholeleki
B Yayiluyilo olulula
C Wawungenziwanga ukuba uhlale
D Ibingenkulu kakhulu (1)
1.12 Khetha isivakalisi esiyinyani ngokwe sicatshulwa.
A Wonke umntu ebesazi ukuba amaphupho kaWilliam akayi kuba
yimpumelelo.
B Bonke abantu baseMalawi bonwabela ubuncwane bombane kunye
namanzi abalekayo.
C UWilliam wathenga intsimbi zetrektara ukwakha iiwindmills.
D Izimvo zabantu ngoWilliam zatshintsha emva kokuqamba iwindmill. (1)
1.13 Wohluke njani uWilliam kolunye ulutsha lwaseAfrika?
A Uyathandabuza kwaye uyahleka.
B Uzimisele kwaye unqabile.
C Uphambene kwaye uzicingele.
D Unobuchule kwaye uyakhuthaza. (1)
Grade 9 isiXhosa HL 7
Downloaded from hlayiso.com
1.14 Kusityhilela ntoni ngaye xa kusithiwa uWilliam ‘wayesele esemajukujukwini
ngokombono wakhe’? (Umhlathi-4)
A Wayemde kakhulu
B Ebekwi nqwelomoya
C Wayenguntu onamaphupha
D Wayekude (1)
1.15 Leliphi iqela lamagama achaza iziphumo zembalela?
A uloyiko, ukuxheleka, ibunile
B ukuxheleka, ukukhuthaza, ukuphawuleka
C uzimisele, unzima, uloyiko
D kunqabile, kubunile, kuxhelekile (1)
1.16 Sesiphi isivakalisi esishwankathela kakuhle umyalezo wesicatshulwa?
A UWilliam wenza iwindmill ukunceda usapho lwakhe ukuba lonwabele
ubuncwane bombane.
B Iphupha likaWiliam lokuphucula ubomi bosapho noluntu kwingingqi
yakhe.
C Kwakufuneka indlela yokuduma emva kokuba egqibile esikolweni
uWilliam.
D UWilliam wagqiba ekubeni abonise ukuba abantu bayaphosisa xa (1)
bembiza ngokuba uyaphambana.
1.17 Isihloko ‘The Boy Who Harnessed the Wind’ ibhalwe ngamagama akekeleyo
ukubonisa … ( Umhlathi-1)
A isihloko sencwadi.
B ucaphulo oluthe ngqo.
C isivakalisi esibalulekileyo.
D inkcazo kaWilliam. (1)
Grade 9 isiXhosa HL 8
Downloaded from hlayiso.com
1.18 Sibonisa ntoni ‘isibindi nokuzimisela’ kwakhe uWilliam? (Umhlathi-2)
A Wayesoloko emdaka, ekrwada.
B Wayesebenza efama.
C Wayesebenza nzima, ezingisa.
D Wayesoloko esonqena, engakhathali. (1)
1.19 Umbhali uluchaphazela njani uluvo lomfundi ngoWilliam?
Uchaza uWilliam njengo …
A thandabuzayo.
B khuthazayo.
C phelelwe lithemba.
D mntu oqhelekileyo. (1)
1.20 Loluphi udidi lwabantu le ncwadi ekujoliswe kubo?
A Abafundi abonwabela amabali ngeefama.
B Abafundi abathanda ukufunda ngabantu abaphambeneyo.
C Abafundi abaphupha ngembalela.
D Abafundi abathanda amabali akhuthazayo. (1)
1.21 ‘Ithemba namathuba kwakunzima ukuwafumana’ Ingaba oku kwayilukuhla njani
indlela umfundi avakalelwa ngayo? (Umhlathi-2)
A Abafundi babanovelwano ngabantu baseMalawi.
B Abafundi baziva benomsindo ngakubemi baseMalawi.
C Abafundi baziva bekhuthazwa ngabantu baseMalawi.
D Abafundi baziva benethemba kubantu baseMalawi. (1)
Grade 9 isiXhosa HL 9
Downloaded from hlayiso.com
1.22 Leliphi kula mabinzana alandelayo elidlulisa imvakalelo yovelwano?
A ‘iincwadi zenzululwazi zalibaleka’
B ‘amandla okoyisa ubunzima’
C ‘ubuncwane bombane kunye namanzi abalekayo’
D ‘ishiye ifama yosapho lwakhe isebugxwayibeni’ (1)
1.23 Imveliso kaWilliam yayiza kuyenza ibe njani iMalawi kwixesha elizayo?
A Bekuyakuba neembalela ezimbalwa.
B Amanzi ayeza kufumaneka ngexesha lembalela.
C Abantu babengasayi kuphinda bakholelwe kubugqi.
D Abantu babeza kukholelwa kumaphupha kaWilliam. (1)
1.24 Yintoni injongo yomhlathi wokuqala-1?
A ukudala umdla kwiiwindmills
B ukwenza umbane kuluntu lwengingqi yakhe
C ukwakha iwindmill eveliswa ngengqokelela yezinto ezilahliweyo
D ukudala umdla kwisicatshulwa (1)
1.25 Kungathathwa sigqibo sini ngale tekisi?
A Ukuyeka isikolo kunokukunceda ube nobuchule.
B Ukuzimisela nokusebenza nzima kunokutshintsha ubomi.
C Ukuhlaziya kunokuphucula okusingqongileyo.
D Ukubonisa abantu ukuba baphosakele kubaluleke kakhulu. (1)
[25]
Grade 9 isiXhosa HL 10
Downloaded from hlayiso.com
Umbuzo 2: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi.
Funda esi sicatshulwa esilandelayo uze uphendule imibuzo esekwe kuso.
UGreta Thunberg uthi, “Indlu yethu iyatsha”
11 UGreta Thunberg wazalelwa eStockholm, kwilizwe laseSweden, ngonyaka
ka-2003. UGreta wayeyintwazana enomdla, engathethi kakhulu esikolweni,
ezo ntloni zakhokelela ekubeni axhatshazwe ngabanye abantwana
esikolweni. Yabambi, kangangokuba uGreta wadandatheka kakhulu de
wayeka nokutya ngendlela efanelekileyo. Wehla kakhulu emzimbeni wade
waphantse ukufa. Ukuba abazali bakhe babengazange bafumana oogqirha
abazingcali abanesicwangciso sokunyanga, sokunceda ngekwakuthethwa
okunye. Umama notata wakhe bamfumanela isikolo esitsha, wazenzela
abahlobo abatsha abamnceda ukuchacha kakuhle kwakhokelela ukuba abe
nomdla wokwazi ngehlabathi jikelele.
2 UGreta waqala wafunda ngotshintsho lwemozulu xa wayeneminyaka esi-8
ubudala. Wafunda wafumanisa ukuba ikharbon diokside (CO2) yenye
yeegesi zegreenhouse ezibangela ukufudumala komhlaba. Njengokuba
esiya efunda kumaxa esiya ekhathazeka.
3 Wonke umntu wayethetha izinto ezilungileyo kodwa akukho namnye umntu
wayesenza okulungileyo. Noxa wayeselula, iziphumo eziyingozi malunga
nokufudumala kwehlabathi zazimkhathaza wagqiba kwelokuba enze okuthile
ngoko.
4 Weva ngabasebenzi abathi bagwayimbe kuba befuna intlawulo ephucukileyo,
wayecinga ukuba kunganjani xa abafundi benokugwayimba befuna
kuthathwe amanyathelo angqongqo okulwa nokutshintsha kwemozulu.
Waxelela abahlobo bakhe ngombono wakhe kodwa akukho namnye kubo
owabonakala enomdla wokuma naye. Endaweni yokuba anikezele, uGreta
wenza umqondiso omkhulu waza wawupeyinta ngamagama athi
Grade 9 isiXhosa HL 11
Downloaded from hlayiso.com
“Uqhankqalazo lweSikolo ngeMozulu”, ngesiSwedish. Washicilela iiflaya
ezibhalwe uluhlu lweenyani malunga neengxaki zeMozulu. Ngomhla wama-
20 kweyeThupa 2018, wakhwela ibhayisekile yakhe waya kwipalamente
yaseSweden apho urhulumente wayenendibano khona. UGreta wafumana
indawo efanelekileyo yokubeka isikhokelo sophawu lwakhe, waze wahlala
phantsi kumqamelo wakhe kunye neeflaya zakhe ecaleni kwakhe.
5 Wacela umntu odlula ngendlela ukuba amthathe ifoto yakhe, waza
wayithumela kwiakhawunti yakhe yeTwitter. Nangona wayenabalandeli
abamalunga namashumi amabini kuphela, yaphinda yabhalwa kwakhona
izihlandlo ezininzi. Kwiintsuku nje ezimbalwa wabanodliwanondlebe
neentatheli waxhaswa ngabanye abantwana, waxhaswa nangabaphembeleli
amatshantliyo eGreenpeace. Ubomi bukaGreta abusayi kuphinda bufane
njengakuqala.
6 NgoDisemba ka-2018, kwiinyanga nje ezimbalwa emva kokuqalisa
ugwayimbo lwakhe, uGreta wamenywa ukuba athethe kwiNkomfa yeZizwe
eziManyeneyo yeCOP24 yoTshintsho lweMozulu ePoland. Intliziyo yakhe
yayibetha ngokukhawuleza njengoko wayesoyika elindele ukucelwa ukuba
athethe.
7 Ukusukela kuloo ntetho yakhe, uGreta waba yindumasi kutshintsho
lwemozulu kwihlabathi jikelele. Uye waba nguSaziwayo woNyaka weTime
magazine ngonyaka ka-2019. Izenzo zakhe ziye zakhuthaza abanye abantu
abatsha kwihlabathi liphela ukuba babe ngamatshantliziyo okutshintsha
kwemozulu.
Sithatyathwe ku www.natgeokids.com
Inkcazelo yamagama:
Twitter: amaqonga ezonxibelelwano abucala
Grade 9 isiXhosa HL 12
Downloaded from hlayiso.com
2.1 Loluphi uhlobo lwesibizo igama elithi ‘iintloni’ (Umhlathi-1)?
A isibizo esiqhelekileyo
B isibizo esibambekayo
C isibizo esakhiwe kwesinye isibizo
D isibizo esifanelekileyo (1)
‘Umama notata wakhe bamfumanele isikolo esitsha, kwaye ukwenza abahlobo
abatsha kwamnceda ukuba achache kuhle kwaye abenomdla kwizinto
zehlabathi.’ (Umhlathi-1)
2.2 Chonga uhlobo lwesivakalisi esisetyenziswe apha kule migca ingasentla.
A isivakalisi esidibanisayo
B isivakalisi somyalelo
C isivakalisi esintsokothileyo
D isivakalisi esilula (1)
2.3 Yintoni isithethantonye segama ‘ihlabathi’? (Umhlathi-2)
A iplanethi
B izakhiwo
C isangqa/isetyhula
D ngokukodwa (1)
2.4 Leliphi igama kumhlathi wokuqala elisisichasi segama elithi ithemba?
A ‘umdla’
B ‘akaloncoko’
C ‘ukuxhatshazwa’
D ‘ukudana’ (1)
Grade 9 isiXhosa HL 13
Downloaded from hlayiso.com
2.5 ‘Nangona wayeselula ngeminyaka’ li … (Umhlathi-3)
A binzana lesichazi.
B binzana lesihlomelo.
C binzana lesibizo.
D binzana lesenzi. (1)
Izilumko zizama ukukhusela okusingqongileyo … izidenge zicinga ukuba akukho
ngxaki yendalo.
2.6 Vala isithuba esingenanto kwisivakalisi esingentla ngesihlanganisi
esifanelekileyo.
A ngoko ke
B nangona
C nokuba
D ngaphandle kokuba (1)
‘Wakhwela ibhayisekile yakhe esiya kwipalamelente yaseSweden apho
urhulumente wayedibana khona.’ (Umhlathi-4)
2.7 Yeyiphi inxalenye yentetho igama ‘Swedish’ njengoko lisetyenziswe
kwisivakalisi?
A isichazimazwi
B isihlomelo
C isichazi
D isenzi (1)
Grade 9 isiXhosa HL 14
Downloaded from hlayiso.com
… tshantliziyo okutshintsha kwemozulu abambe …qhankqalazo ngaphandle
kweofisi zeZizwe eziManyeneyo.
2.8 Khetha izimaphambili ezichanekileyo zamagama ukugcwalisa izithuba kwesi
sivakalisi singentla.
A Ama/a
B Ama/ama
C Ama/u
D ii/azo (1)
Sichitha ixesha elininzi sithetha ngotshintsho lwemozulu.
2.9 Khetha inguqulelo echanekileyo yesi sivakalisi singentla esibhalwe kwixesha
elizayo.
A Ixesha elininzi liyakuchithwa ngokuthetha ngokutshintsho lwemozulu.
B Ixesha elininzi lichithwe kuthethwa ngotshintsho lwemozulu.
C Ixesha elininzi lichithwa sithi ngokuthetha ngotshintsho lwemozulu.
D Ixesha elininzi lachithwa sithetha ngotshintsho lwemozulu. (1)
‘Waba nombono wabafundi begwayimba benyanzelisa ukuba kuthathwe
amanyathelo angawo ngokuchasene nokutshintsha kwemozulu.’ (Umhlathi-4)
2.10 Ithini intsingiselo yegama elithi‘ugwayimbo’njengoko lisetyenziswe kwesi
sivakalisi?
A yintoni eyenziwa ngumbane xa kukho iindudumo
B ukubetha umntu ngesandla
C ukwala ukuya esikolweni
D uhlaselo lwequbuliso emfazweni (1)
Grade 9 isiXhosa HL 15
Downloaded from hlayiso.com
Amatshantliziyo okutshintsha kwemozulu afuna ukwenza umahl...
2.11 Khetha isimamva esichanekileyo ukugqibezela igama eli krwelelwe umgca
ngaphantsi.
A kwa
B uko
C uka
D eyo (1)
UGreta … ngumthombo wenkuthazo kubantu abancinci ukususela kwiminyaka
esi-8 ubudala.
2.12 Loluphi uhlobo lwesenzi oluchanekileyo oluya kungena kwesi sivakalisi?
A waba
B ube
C ungu
D uya kuba (1)
‘Wenza umqondiso omkhulu waza wapeyinta amagama athi "Uqhankqalazo
lweSikolo ngeMoyezulu" ngesiSwedish’ (Umhlathi-4)
2.13 Kutheni le nto amagama athi “Uqhankqalazo lweSikolo seMoyezulu” ebhalwe
ngaphakathi kwimpawu zocaphulo magama?
A ukubonisa intetho ngqo
B ukubonisa inqaku
C Ukubonisa ukucatshulwa kwetekisi
D ukubonisa isihloko (1)
Grade 9 isiXhosa HL 16
Downloaded from hlayiso.com
UGreta wayexhatshazwa esikolweni nto leyo yenza wanengxaki yokutya.
2.14 Loluphi uhlobo lwesimelabizo esiligama elikrwelelwe umgca ngaphantsi?
A sokukhomba
B esibuzayo
C esingenasiphelo
D sobuqu (1)
Ukuba nguSaziwayo woNyaka weTime magazine yaba yinto emangalisayo …
kuGreta.
2.15 Khetha igama elipelwe ngokuchakileyo ukugqibezela esi sivakalisi esingentla.
A impumelelo
B ipumelelo
C imipumela
D iphumelelo (1)
2.16 Khetha isivakalisi esichanekileyo esibhalwe kwixesha langoku.
A UGreta ekunye noyise bazakuya kwintlanganiso yoTshintsho
lweMozulu ngokuhlwanje.
B UGreta kunye noyise baya kwintlanganiso yoTshintsho lweMozulu
ngokuhlwanje.
C UGreta kunye noyise bebesiya kwintlanganiso yoTshintsho
lweMozulu ngokuhlwanje.
D UGreta kunye noyise wayeza kuya kwintlanganiso yoTshintsho (1)
lweMozulu ngokuhlwanje.
Grade 9 isiXhosa HL 17
Downloaded from hlayiso.com
Wabuza, “Greta, kutheni uvakala udakumbile namhlanje?”
2.17 Khetha isivakalisi esichanekileyo esibhalwe kwingxelo ntetho.
A Ubuze uGreta ukuba kutheni evakala edakumbile namhlanje.
B Wabuza uGreta ukuba kutheni evakala edandathekile ngolu suku.
C Ubuze uGreta ukuba bekutheni evakala edakumbe kangaka ngezolo.
D Wabuza uGreta ukuba kutheni evakala edakumbe kakhulu ngaloo (1)
mini.
2.18 Yeyiphi inkolelo egwenxa ngakulutsha uGreta athe wacel’ umngeni ngayo?
A Ulutsha alukhathali ngemicimbi yehlabathi.
B Ulutsha lusebenzisa imidiya yoluntu ukukhuthaza.
C Ulutsha lunekratshi kunye noxanduva.
D Ulutsha ngamaxhoba okungcungcuthekiswa. (1)
UGreta wabelana ngolwazi lwakhe … kumatshantliziyo akunye nawo kuTwitter.
2.19 Khetha isihlanganisi esichanekileyo ukugqibezela isivakalisi esingentla.
A ngaphesheya
B phakathi
C ngaphakathi
D kunye (1)
Grade 9 isiXhosa HL 18
Downloaded from hlayiso.com
2.20 Yintoni intsingiselo efihlakeleyo yomxholo webinzana othi, “Indlu yethu Iyatsha”?
A Amahlathi ayatsha.
B Umhlaba usenkathazweni yobushushu obugqithisileyo.
C Izakhiwo zikarhulumente ziyavutha.
D Indlu kaGreta iyavutha. (1)
[20]
Grade 9 isiXhosa HL 19
Downloaded from hlayiso.com
Umbuzo 3: Okubonwayo
3.1: Isibhengezo-ntengiso
Funda le tekisi ingezantsi wandule ukuphendula imibuzo ebuziweyo.
UBUBELE BUYASEBENZA!
Uxinzelelo
Ixhala
Uhlaselo
Ukudakumba
+
Ukuba lilolo
IPHUCULA INCIPHISA
Ubudlelwane
Ulonwabo
Amandla
Impilo yengqondo
-
Impilo yentliziyo
Ulwaneliseko lobomi
Impilo-ntle jikelele
Iindlela zokuBonisa uBubele eSikolweni
Xhasa:
Ukuzithemba
Umdla
Ulonwabo
Intsebenziswano
Uqhagamshelwano
Uvelwano
Sicatshulwe: www.StopBullying.gov
Grade 9 isiXhosa HL 20
Downloaded from hlayiso.com
3.1.1 Uthini umyalezo wale tekisi?
A Yeka ukuxhaphaza.
B Bonakalisa ububele.
C Ukuxhasa ubume bempilo yengqondo.
D Khuthaza ukhuseleko ezikolweni. (1)
3.1.2 Sijoliswe koluphi udidi lwabantu esi sibhengezo-ntengiso?
A kubongikazi
B kootitshala
C abasebenzi
D abafundi (1)
3.1.3 Kutheni kubekwe umfanekiso kwisihloko?
A Ukugcwalisa isithuba kwisihloko
B Ukubethelela umyalezo wesihloko
C Ukuveza islogani somthengisi
D Ukubhengeza imisebenzi yesikolo (1)
3.1.4 Safobe sini esisetyenziswe kwisihloko esithi ‘Ububele Buyasebenza’?
A isimntwiso
B ubaxo
C isikweko
D isigqebelo (1)
Grade 9 isiXhosa HL 21
Downloaded from hlayiso.com
3.1.5 Lo mfanekiso ongezantsi kule tekisi ubonisa indlela ububele buphucula ngayo …
A ungquzulwano.
B ukuzonwabisa.
C intsebenziswano.
D uhlaselo. (1)
[5]
Grade 9 isiXhosa HL 22
Downloaded from hlayiso.com
ICANDELO B
3.2: Ikhathuni
Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuso.
Ingaba wenza loo Ndifumana iingcebiso Kufana nokuba Ndi…O0PS!
ngokhuseleko ezindleleni akukhuselekanga xa
nto? Andithethi
oluvela kwiArrive Alive. uqhuba uthetha?
Isakhelo 1 Isakhelo 2 Isakhelo 3 Isakhelo 4
Icatshulwe: Mail & Guardian
3.2.1 Ungathi yenzeka kweyiphi indawo le khathuni? (1)
3.2.2 Ngubani umlinganiswa othetha kwisakhelo soku-1? (1)
“Ingaba wenza loo nto?” (Isakhelo 1)
3.2.3 Ingaba igama elithi “loo nto” libhekisa kwintoni? (1)
3.2.4 Sithini isigqebelo soku kwenziwa ngumqhubi? (1)
3.2.5 Chaza okwenzekileyo kwisakhelo sesi-4? (1)
3.2.6 Uziva njani umkhweli okwisakhelo-3? (2)
Nika isikhokelo esibonakalayo ukuxhasa impendulo yakho.
Grade 9 isiXhosa HL 23
Downloaded from hlayiso.com
3.2.7 Uthini umyalezo wale khathuni? (1)
3.2.8 Ucinga ukuba umqhubi ngewayephulaphule lo akhwele naye emotweni? (2)
Xhasa impendulo yakho.
[10]
Grade 9 isiXhosa HL 24
Downloaded from hlayiso.com
Umbuzo 4: Isishwankathelo
Funda isicatshulwa ze ushwankathele indlela yukukhetha izifundo ezifanelekileyo
zebanga le-10 ukuya kwele-12 ngokwale miyalelo ilandelayo.
1. Dwelisa iingongoma ezisiXHENXE kwizivakalisi.
2. Nombola izivakalisi ukusuka kwingongoma yoku-1 ukuya kweyesi-7.
3. Bhala ingongoma ibe NYE kwisivakalisi ngasinye.
4. Sebenzisa awakho amagama kangangoko unako.
5. Isishwankahelo kufuneka sibe ngamagama angama-70-80.
6. Bhala inani lamagama owasebenzisileyo kwizibiyeli ekupheleni kwesishwankathelo.
7. Musa ukubhala sihloko kwisishwankathelo.
UKHETHO LWEZIFUNDO KWIBANGA LE-9
Kwezi nyanga zimbalwa zizayo, abafundi bebanga le-9 baya kufuneka bekhethe
izifundo abaya kufuna ukuzilandela ukusuka kwibanga le-10 ukuya kwiimviwo
zabo zokugqibela zematriki. Oku kunokuba ngumsebenzi olula kwabanye kodwa
kwabo bangaqinisekanga ngekhondo abafuna ukulilandela emva kokugqiba
imatriki, ukuzinikela kwizifundo ezithile kunokuba nzima. Nangona imfundo yabo
ekwinqanaba eliphezulu iseneminyaka emininzi abaya kuyihamba, ukucinga
ngezifundo ezifanelekileyo abanokuzikhetha ngoku, kunokutshintsha ikamva labo
kwingqikelelo yomlinganiselo omkhulu, kunokugqiba ngekhondo lwemisebenzi
yabo. UClaudia Swartberg, iCEO yeTop Dog, wabelana ngezikhokelo zokunceda
ekukhetheni izifundo kwibanga le-9.
Abafundi kufuneka badibane nesayikholojisti yezemfundo enokuthi ibacacisele
ngokulindelweyo kwilizwe lomsebenzi, nendlela yokwenza izigqibo benolwazi
olusekelwe koko kuya kulindeleka kubo ngenye imini. Ukuthetha nomcebisi
kumaziko emfundo aphakamileyo okanye ukwenza uphando ngeewebhusayithi
zeyunivesithi okanye zasekholejini kunokuba luncedo kakhulu. Ngale ndlela
umntu unokufumana ingqiqo yezifundo ezikhoyo kunye neemfuno zayo.
Nangona ukukhetha izifundo ezisekelwe kwikhondo lomsebenzi wexesha
elizayo kubalulekile, ukufunda izifundo ezibonwabisayo kubalungele
Grade 9 isiXhosa HL 25
Downloaded from hlayiso.com
ngokunjalo nokufunda into eyenza abafundi bonwabe, nto leyo enokuthi
ekugqibeleni ikhokele kwikhondo lomsebenzi elizinzileyo nelizisa ulonwabo.
Abafundi mabangakhethi izifundo ngokususela ekubeni bafundiswa ngubani na
njengoko ootitshala bafika badlule yaye naloo titshala mnye usenokungafundisi
kwibanga le-11 okanye ele-12
Njengoko umdla wabafundi usenokutshintsha ekuhambeni kwexesha,
kubalulekile ukuqinisekisa ukuba ukhetho lwabo lwangoku aluthinteli ukhetho
lwabo kwixesha elizayo. IMathematika yimfuneko ngokukodwa kwizifundo
ezininzi ezidumileyo, ezifana nezidanga kwezoRhwebo, ezobuNjineli
nezeNzululwazi kwaye iya kuba lukhetho olulungileyo lokuqinisekisa ukuba
banawo la mathuba afumanekayo kubo kwixesha elizayo.
Abafundi kufuneka besoloko bezolile ekwenzweni izigqibo kangangoko banako.
Kucetyiswa abafundi ukuba baqale ukuthatha ingqalelo kukhetho lwezifundo
zabo kwakwibanga le-9 bangenza nangaphezulu xa beqala, kwibanga lesi-8.
Sithatyathwe ku: https://www.IOL.co.za/education
[10]
Isiphelo soviwo
Grade 9 isiXhosa HL 26
Downloaded from hlayiso.com
Grade 9 isiXhosa HL 27
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.

Question paper
IsiXhosa HL Test_hlayiso.com_.pdf

Question paper
ISIXHOSA HL P2 GR9 QP NOV2019 D_hlayiso.com_.pdf
Question paper
XHOSA HL P2 GR9 QP NOV2017_hlayiso.com_.pdf

Question paper
XHOSA HL P3 GR9 QP NOV2017_hlayiso.com_.pdf
Question paper
XHOSA HL GR9 QP P2 NOV2016_hlayiso.com_.pdf

Question paper
XHOSA HL GR9 P3 QP NOV2016_hlayiso.com_.pdf
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

Memorandum
Grade 9 IsiXhosa HL Memo_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
IsiXhosa HL Marking Guideline_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
ISIXHOSA P3 GRADE 9 MEMO 2018 printready 03_hlayiso.com_.10_hlayiso.com_.2018_hlayiso.com_.pdf
Question paper
Xhosa HL P2 QP_hlayiso.com_.pdf
Question paper
Xhosa HL P3 QP_hlayiso.com_.pdf

Question paper
XHOHL-GR9 QP-NOV2013_hlayiso.com_.pdf
More from Grade 9 Isixhosa Hl
Explore more published documents in this catalogue.
Memorandum
XHOSA HL P2 GR9 MEMO NOV2019 D_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
XHOSA HL P3 GR9 MEMO NOV2019 D_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
XHOSA HL P2 GR9 MEMO NOV2018 D_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
XHOSA HL P2 GR9 MEMO NOV2017_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
XHOSA HL P3 GR9 MEMO NOV2017_hlayiso.com_.pdf

Memorandum