Skip to content
Question paper

Isindebele Sal Grade 12 P1 NSC November 2023 QP (isiNdebele)

Grade 12 Isindebele Sal Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2023 (isiNdebele), 9 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Subject: Isindebele SalGrade 1220239 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com 1 2 3 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IGREYIDI 12 ISINDEBELE ILIMI LESIBILI LOKWENGEZA (SAL) IPHEPHA LOKUTHOMA (P1) NOVEMBA 2023 UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA IMITLOMELO: 80 Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-9. Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 2 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA UMBUZO 1 1.1 Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa  Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula okutjhiwoko/ukuzwisisa umqondo. (Iimphoswezo kumele zitjengiswe/zivezwe).  Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle kwalelo elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha umqondo, ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi lisetjenziswe etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokho kuzokwamukelwa.  Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka- IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe/kutlonyeliswe ukusekelwa kwependulo kwaphela.  Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana IQINISO/UMBONO.  Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho woke, tshwaya igama ekungilo ipendulo nangabe lithalelwe/litjengisiwe.  Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi, tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.  Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande.  Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. 1.1.1 Ama-Blesser madoda amakhulu anjingileko athandana nabentazinyana abancani.√ √ (2) 1.1.2 -Abathengela iinhluthu ezidurako. √ (1) -Abathengela izembatho ezidurako. -Abavakatjhisa eenarheni zangaphetjheya. -Abavakatjhisa eendaweni zokuphumula ezimnandi nezidurako. √ (1) (Zimbili impendulo kezingehla.) 1.1.3 Baphila ipilo ehle, emnandi nenobukhazikhazi. √√ (2) 1.1.4 - Abentazanaba bangazithola banamalwele athathelana ngezomseme. √ (1) - Abentazanaba bangazithola batlhoriseka. - Abentazana bangazifumana babongazimbi bokukhukhuthiswa. √ (1) (Zimbili iimpendulo kezingehla.) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 3 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.1.5 Abentazana abathandana nama-Blesser bathanda imali nepilo ephezulu/bafuna ukuba nezinto ezihle ebangakazisebenzeli. Abentazana abathandana neentanga zabo bona bazifunela ithabo nethando kwaphela/Izinto ezihle ebazifunako bayazisebenzela. Baphila ipilo ejayelekileko begodu abahlali banemali enengi. √√ (2) 1.1.6 Ngicabanga bona isizathu sokobana ama-Blesser athandane nabentwana abancani kukobana anemali enengi angaziko bona angayisaphi/Akasathandi abafazi bawo ngombana sele bakhulile/Bafuna abentazana abanganabentwana ngombana imizimbabo isese sebujameni obuhle/Benziwa kunganeliseki. Afuna abonakale ngathi amadoda asesematjha ngokuthandana nabentazana abancani khulu. √√ (2) (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) 1.1.7 Ababelethi bangaqinisekisa bona banikela abentababo ababentazana loke isekelo ebalifunako lezeemali/Bangabafundisa ukuzijamela epilweni/Bangabapha ithando ukuze bangayolifuna emadodeni amadala. √√ (2) (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) 1.1.8 - Ngicabanga bona umntazana wathandana namadoda amadala angeze asakghona ukuthandana nabangani bakhe ngombana umnganakhe angekhe akghona ukumnikela imali enengi nofana ukumenzela izinto njenge-Blesser/Iinkulumo zabo angekhe zisahlangana. - Ngicabanga bona angakghona ukuthandana nomnganakhe ngombana uzabe amthanda ngokweqiniso angakalethwa yimali njengemntwini omdala. √√ (2) (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) 1.1.9 Liqiniso ngombana vane bathi basusa umtlhago abakhulele kiwo. Akusilo iqiniso ngombana nalabo ababuya emindenini enjingileko bayathandana nama-Blesser ngombana bajayele ukuphila kamnandi. √√ (2) 1.1.10 C/ A no B. √√ (2) 1.1.11 Abentazana abasakhulako bazokubona ngathi yinto ehle nemnandi ukuthandana nabantu abadala/Bazokugcina bangasafuni ukuthandana neentanga zabo/Abanye angekhe basafuna ukufunda isikolo ngombana bazitjela bona imali itholakala lula lokha nawuthandana ne-Blesser. √√ (2) (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) 1.1.12 - Ngiyazwelana nabo ngombana akunamuntu ofanele atlhoriswe ngokuya ngokomthethosisekelo wenarha yeSewula Afrika. - Angizwelani nabo ngombana bathanda imali kungebangelo bagcina sebatlhoriswa nje. √√ (2) (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 4 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 1.2 1.2.1 - Kunabomma ababonakala babuthene ndawonye babambe ikulumiswano. √ (1) - Kubonakala iimpoto eziko ezitjengisa bona bezipheke ngabomma laba. √ (1) 1.2.2 Buvamise ukwenzeka nakuneminyanya./nakunemingcwabo. √ (1) 1.2.3 Kusemaplasini ngombana kunezindlu ezifulelwe ngotjani ezimaqalanga/ezihlukeneko/kusaphekelwa phasi ngeempoto ezinzima zeenyawana ezintathu. √√ (1) (Yinye ipendulo kezingehla.) 1.2.4 -Babantu bengubo ngombana bambethe iingubo bebathwele nehloko. -Babantu bengubo ngombana kubonakala iimpoto ebegade bapheke ngazo phasi. √√ (2) (Ipendulo enembako izakwamukelwa.) [30] IMITLOMELO YESIGABA A: 30 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 5 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA B: UKURHUNYEZA UMBUZO 2 Ukutshwaya kwesirhunyezo kusekufakeni amaphuzu anembako nokutjhiywa kwamaphuzu anganembiko angafunwa mbuzo. Ukurhunyeza okumayelana nezinto eziligugu esitjhabeni samaNdebele. TJHEJA: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha endatjaneni. IMIDZUBHULO AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO A. 'Amatjhatjhatjha nofana amagwinya 1. Amagwinya aligugu aligugu emnyanyeni wamaNdebele.' nakuneminyanya. B. 'Kunengubo yawo ebizwa bona 2. Umbhalo yingubo eligugu mbhalo eligugu khulu kiwo.' emaNdebeleni. C. 'Okhunye abazikhakhazisa ngakho 3. AmaNdebele ayazikhakhazisa lisiko lokwendisa'. ngesiko lokwendisa. D. 'Umakoti akabi ligugu begodu 4. Umakoti owamukelekako akamukeleki kuhle emzini ngophekelelwe ngedwendwe nangazange eze ngedwendwe. nakazokwenda. Kuqakathekile bona umakoti aphekelelwe lidwendwe'. '. E. 'Kukatelelekile-ke bona kukhutjhwe 5. Ukukhutjwa kwepahla kuligugu ipahla efana neengubo nemiseme emindenini yomibili. egwaliweko nokuligugu khulu emindenini yomibili'. F. 'Awukaqedi ukuthatha 6 EmaNdebeleni kulotjolwa nawungakanikeli abantu bebukhweni ngeenkomo ezibizwa ngobukhazi. bakho iinkomo ekuthiwa 'bukhazi'. G. 'Emndenini wamaNdebele akusiyo 7. Emndenini wamaNdebele umuntu into yawo ukubiza umuntu wengubo wengubo akabizwa ngebizo lakhe. ngebizo lakhe'. H. 'Ilimi lesiNdebele liyakhakhaziswa 8. AmaNdebele azibetha isifuba esitjhabeni sawo'. ngelimi lawo. [Amagama ama-37] AMAPHUZU ALIKHOMBA KWAPHELA Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 6 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya IGRIDI YOKUTSHWAYA ISIRHUNYEZO. Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:  Ukwabiwa kwemitlomelo: o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelophuzu eliqakathekileko) o 3 imitlomelo yelimi o Inani loke: 10  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise amagamakhe. o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi. o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi. o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi.  Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakangakasebenzisi amagamakhe. o 6–7 imidzubhulo: akunamtlomelo welimi. o 4–5 imidzubhulo: nikela umtlomelo welimi owo-1 o 2–3 imidzubhulo: nikela imitlomelo yelimi emi-2 TJHEJA:  Ukubala amagama: o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko. o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako khenge atjengise inani lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona ulisebenzisile akusingilo. o Nangabe ubude obulindelweko budluliwe, funda bewufike emagameni ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso. IMITLOMELO YESIGABA B: 10 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 7 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI UMBUZO 3 Ukutshwaya isigaba C • Ukupeleda: o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko itjhugulula okutjhiwo ligamelo/yihlathululo yegamelo. o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako. o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko.  Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe ngemitjho ezeleko njengokutjho komleyo.  Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI, iledere elikhambisana nependulo engiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko. 3.1 - Sithengisela abantu abasebenzako kwaphela. √ - Umma owembethe ibhrugu asimthengiseli. √ (1) (Yinye ipendulo kezingehla.) 3.2 Iza ekhwitjhini kwaMabona uzozidlela simahla imihlobo yoke yenyama. √ (1) 3.3 Igama elithalelweko, ipleyidi libolekwe elimini lesiNgisi. √ (1) 3.4 Amagama asekuthomeni esikhangisweni atlolwe ngamaledere amakhulu nangobunzima khulu ngombana ngiwo akhangisako asetjenziselwe ukudosa abathengi bona bathenge ukudla okukhangiswako. √ (1) 3.5 Umuda ongenzasi umumethe umqondo wokubandlulula ngombana abakamukeleki abomma abambethe amabhrugu kutjho bona kwamukelwa abambethe amarogo kwaphela. √√ (2) 3.6 Akusilo iqiniso ngombana kudliwa iinyama ngokuhlukahlukana kwazo nomratha kanti ukwehlisa umzimba nalokha nawufuna umzimba ophilileko kufanele ungadli khulu inyama yekomo/kufanele ukhuthalele ukudla okunemirorho/kufanele ungadli khulu umratha. (2) 3.7 Umtlami wesikhangiswesi uphumelele ukusebenzisa amaqhinga wokukhangisa esikhangisweni esingehla ngombana isithombe salokho okukhangiswako siveziwe/Imibandela itlolwe ngamaledere amancani/Intengo yalokho okukhangiswako iveziwe./Amagama akhangisako atlolwe ngamaledere amakhulu/nangobunzima khulu. √√ (2) [10] Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 8 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya UMBUZO 4 4.1 - Bahlezi esitulweni sangendlini. √ (1) - Kubonakala itafula ethwele umtjhiningqondo wangendlini. √ (1) 4.2 ‘Yeke ngirarwa kukobana angiliboni ikamuru lokuzilinganisa.’ √ (1) 4.3 Akamuzwa umma lo nakakhuluma naye/Urhudulele ikhompyutha le amehlo. √ (1) 4.4 Umrharibo uthengele ubaba ibhayi lokulala. √ (1) (Neminye imitjho enembako izakwamukelwa.) 4.5 Ngonga imali nesikhathi, ngizithengela izambatho/iimpahla. √ (1) 4.6 - uluphele kangaka. √ (1) - ungasasebenzi nje. - umdala kangaka. √ (1) (Yinye ipendulo kezingehla.) 4.7 Ikulumo kababa lo iliqiniso ngombana ubaba lo nakathenga nge-inthanethi wonga imali yekhambo lokuya esitolo leso bese wonga nesikhathi sokuya lapho. √√ (2) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.1 Epilweni. √ (1) 5.1.2 Ipilo ifuna umuntu onebhudango. √√ (2) 5.1.3 Umntwana akalise ukudlala ngamathuba. √ (1) 5.1.4 Usesikhathini esizako. √ (1) 5.1.5 Amathuba. √ (1) 5.1.6 Asikhohlweni/Asilibaleni bona amanye amabhudango afezeka lula nawumkhulu. √√ (2) 5.1.7 A/Kuphumelela umuntu ozitshwenyako ngalokho akufunako. √ (1) 5.1.8 Isithomo = Uku -√ (1) Isenzo = - dlala √ (1) 5.1.9 Umuntu angabi yikukhu erhubhela emuva. √√ (2) 5.1.10 Ikomo ingazala umuntu. √ (1) Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 9 DBE/Novemba 2023 NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya 5.2 5.2.1 Isiphaphamtjhini sisatjwa babantu abadala. √ (1) 5.2.2 Amalunga - Ibizo√ (1) Sebenza - Sisenzo√ (1) 5.2.3 Siphawulo. √ (1) 5.2.4 Unobuhlangothi ngombana akusiwo woke amakhuwa angasabiko ukukhwela isiphaphamtjhini, akhona asabako ukusikhwela. √√ (2) [20] IMITLOMELO YESIGABA C: 40 INANI LOKE: 80 Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe

Study this subject

Revise the topics in this paper, then practise them question by question.

More papers and memos for this grade and subject.