Downloaded from hlayiso.com
1
2
3
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IGREYIDI 12
ISINDEBELE ILIMI LESIBILI LOKWENGEZA (SAL)
IPHEPHA LOKUTHOMA (P1)
NOVEMBA 2023
UMHLAHLANDLELA WOKUTSHWAYA
IMITLOMELO: 80
Umhlahlandlela wokutshwaya lo unamakhasi ali-9.
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Skip to contentQuestion paper 










Isindebele Sal Grade 12 P1 NSC November 2023 QP (isiNdebele)
Grade 12 Isindebele Sal Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2023 (isiNdebele), 9 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isindebele Sal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · isindebele. Question paper, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isindebele Sal
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isindebele
- Document type
- Question paper
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 422.4 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 9
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 2 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA A: UKUFUNDA NOKUZWISISA
UMBUZO 1
1.1
Ukutshwaya ukufunda nokuzwisisa
Njengombana itjhejo liqaliswe ekuzwisiseni, ukupeleda okungasikho neemphoso
zelimi akukameli kujeziswe ngaphandle kobana iimphoso lezo zitjhugulula
okutjhiwoko/ukuzwisisa umqondo. (Iimphoswezo kumele zitjengiswe/zivezwe).
Nangabe abafundi basebenzise amagama abuya kwelinye ilimi ngaphandle kwalelo
elihlolwako, ungawatjheji amagama lawo, nangabe ipendulo ipha umqondo,
ungajezisi. Nanyana kunjalo, nangabe igama elivela kwelinye ilimi lisetjenziswe
etheksthini begodu lifuneka ependulweni, lokho kuzokwamukelwa.
Iimpendulo ezifuna imibono yabafundi, imitlomelo ayinganikelwa ipendulo yaka-
IYE/AWA nanyana NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Kumele kutjhejwe/kutlonyeliswe
ukusekelwa kwependulo kwaphela.
Akunamitlomelo ekumele yabelwe ULIQINISO/AKUSILO IQINISO nanyana
IQINISO/UMBONO.
Nangabe iimpendulo zifuna igama linye kodwana umfundi yena unikele umutjho
woke, tshwaya igama ekungilo ipendulo nangabe lithalelwe/litjengisiwe.
Nangabe kufuneka amaphuzu amabili/amathathu kodwana kutlolwe amanengi,
tshwaya kwaphela wokuthoma amabili/amathathu.
Vumela ukwahluka kwamalimi wesiphande.
Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela kokubili, iledere
elikhambisana nependulo ekungiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
1.1.1 Ama-Blesser madoda amakhulu anjingileko athandana
nabentazinyana abancani.√ √ (2)
1.1.2 -Abathengela iinhluthu ezidurako. √ (1)
-Abathengela izembatho ezidurako.
-Abavakatjhisa eenarheni zangaphetjheya.
-Abavakatjhisa eendaweni zokuphumula ezimnandi nezidurako. √ (1)
(Zimbili impendulo kezingehla.)
1.1.3 Baphila ipilo ehle, emnandi nenobukhazikhazi. √√ (2)
1.1.4 - Abentazanaba bangazithola banamalwele athathelana
ngezomseme. √ (1)
- Abentazanaba bangazithola batlhoriseka.
- Abentazana bangazifumana babongazimbi bokukhukhuthiswa. √ (1)
(Zimbili iimpendulo kezingehla.)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 3 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.1.5 Abentazana abathandana nama-Blesser bathanda imali nepilo
ephezulu/bafuna ukuba nezinto ezihle ebangakazisebenzeli.
Abentazana abathandana neentanga zabo bona bazifunela ithabo
nethando kwaphela/Izinto ezihle ebazifunako bayazisebenzela.
Baphila ipilo ejayelekileko begodu abahlali banemali enengi. √√ (2)
1.1.6 Ngicabanga bona isizathu sokobana ama-Blesser athandane
nabentwana abancani kukobana anemali enengi angaziko bona
angayisaphi/Akasathandi abafazi bawo ngombana sele
bakhulile/Bafuna abentazana abanganabentwana ngombana
imizimbabo isese sebujameni obuhle/Benziwa kunganeliseki.
Afuna abonakale ngathi amadoda asesematjha ngokuthandana
nabentazana abancani khulu. √√ (2)
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.)
1.1.7 Ababelethi bangaqinisekisa bona banikela abentababo
ababentazana loke isekelo ebalifunako lezeemali/Bangabafundisa
ukuzijamela epilweni/Bangabapha ithando ukuze bangayolifuna
emadodeni amadala. √√ (2)
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.)
1.1.8 - Ngicabanga bona umntazana wathandana namadoda amadala
angeze asakghona ukuthandana nabangani bakhe ngombana
umnganakhe angekhe akghona ukumnikela imali enengi nofana
ukumenzela izinto njenge-Blesser/Iinkulumo zabo angekhe
zisahlangana.
- Ngicabanga bona angakghona ukuthandana nomnganakhe
ngombana uzabe amthanda ngokweqiniso angakalethwa yimali
njengemntwini omdala. √√ (2)
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.)
1.1.9 Liqiniso ngombana vane bathi basusa umtlhago abakhulele kiwo.
Akusilo iqiniso ngombana nalabo ababuya emindenini enjingileko
bayathandana nama-Blesser ngombana bajayele ukuphila
kamnandi. √√ (2)
1.1.10 C/ A no B. √√ (2)
1.1.11 Abentazana abasakhulako bazokubona ngathi yinto ehle nemnandi
ukuthandana nabantu abadala/Bazokugcina bangasafuni
ukuthandana neentanga zabo/Abanye angekhe basafuna ukufunda
isikolo ngombana bazitjela bona imali itholakala lula lokha
nawuthandana ne-Blesser. √√ (2)
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.)
1.1.12 - Ngiyazwelana nabo ngombana akunamuntu ofanele atlhoriswe
ngokuya ngokomthethosisekelo wenarha yeSewula Afrika.
- Angizwelani nabo ngombana bathanda imali kungebangelo
bagcina sebatlhoriswa nje. √√ (2)
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 4 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
1.2 1.2.1 - Kunabomma ababonakala babuthene ndawonye babambe
ikulumiswano. √ (1)
- Kubonakala iimpoto eziko ezitjengisa bona bezipheke ngabomma
laba. √ (1)
1.2.2 Buvamise ukwenzeka nakuneminyanya./nakunemingcwabo. √ (1)
1.2.3 Kusemaplasini ngombana kunezindlu ezifulelwe ngotjani
ezimaqalanga/ezihlukeneko/kusaphekelwa phasi ngeempoto
ezinzima zeenyawana ezintathu. √√ (1)
(Yinye ipendulo kezingehla.)
1.2.4 -Babantu bengubo ngombana bambethe iingubo bebathwele
nehloko.
-Babantu bengubo ngombana kubonakala iimpoto ebegade
bapheke ngazo phasi. √√ (2)
(Ipendulo enembako izakwamukelwa.)
[30]
IMITLOMELO YESIGABA A: 30
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 5 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA B: UKURHUNYEZA
UMBUZO 2
Ukutshwaya kwesirhunyezo kusekufakeni amaphuzu anembako nokutjhiywa
kwamaphuzu anganembiko angafunwa mbuzo.
Ukurhunyeza okumayelana nezinto eziligugu esitjhabeni samaNdebele.
TJHEJA: Imidzubhulo esekholomini yokuthoma yenzelwe ukukhumbuza
abatshwayako ngemitjho edzujulwe bunqopha endatjaneni.
IMIDZUBHULO AMAPHUZU AQAKATHEKILEKO
A. 'Amatjhatjhatjha nofana amagwinya 1. Amagwinya aligugu
aligugu emnyanyeni wamaNdebele.' nakuneminyanya.
B. 'Kunengubo yawo ebizwa bona 2. Umbhalo yingubo eligugu
mbhalo eligugu khulu kiwo.' emaNdebeleni.
C. 'Okhunye abazikhakhazisa ngakho 3. AmaNdebele ayazikhakhazisa
lisiko lokwendisa'. ngesiko lokwendisa.
D. 'Umakoti akabi ligugu begodu 4. Umakoti owamukelekako
akamukeleki kuhle emzini ngophekelelwe ngedwendwe
nangazange eze ngedwendwe. nakazokwenda.
Kuqakathekile bona umakoti
aphekelelwe lidwendwe'. '.
E. 'Kukatelelekile-ke bona kukhutjhwe 5. Ukukhutjwa kwepahla kuligugu
ipahla efana neengubo nemiseme emindenini yomibili.
egwaliweko nokuligugu khulu
emindenini yomibili'.
F. 'Awukaqedi ukuthatha 6 EmaNdebeleni kulotjolwa
nawungakanikeli abantu bebukhweni ngeenkomo ezibizwa ngobukhazi.
bakho iinkomo ekuthiwa 'bukhazi'.
G. 'Emndenini wamaNdebele akusiyo 7. Emndenini wamaNdebele umuntu
into yawo ukubiza umuntu wengubo wengubo akabizwa ngebizo lakhe.
ngebizo lakhe'.
H. 'Ilimi lesiNdebele liyakhakhaziswa 8. AmaNdebele azibetha isifuba
esitjhabeni sawo'. ngelimi lawo.
[Amagama ama-37]
AMAPHUZU ALIKHOMBA KWAPHELA
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 6 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
IGRIDI YOKUTSHWAYA ISIRHUNYEZO.
Isirhunyezo kumele sitshwaywe ngalendlela:
Ukwabiwa kwemitlomelo:
o 7 imitlomelo emaphuzwini ali-7 (Umtlomelo owo-1 kilelo nalelophuzu
eliqakathekileko)
o 3 imitlomelo yelimi
o Inani loke: 10
Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakasebenzise
amagamakhe.
o 1–3 yamaphuzu alungileko: nikela umtlomelo owo-1 welimi.
o 4–5 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-2 yelimi.
o 6–7 yamaphuzu alungileko: nikela imitlomelo emi-3 yelimi.
Ukwabiwa kwemitlomelo yelimi lokha ohlolwako nakangakasebenzisi
amagamakhe.
o 6–7 imidzubhulo: akunamtlomelo welimi.
o 4–5 imidzubhulo: nikela umtlomelo welimi owo-1
o 2–3 imidzubhulo: nikela imitlomelo yelimi emi-2
TJHEJA:
Ukubala amagama:
o Abatshwayi kumele baqinisekise inani lamagama asetjenzisweko.
o Ungaphunguli imitlomelo nangabe ohlolwako khenge atjengise
inani lamagama alisebenzisileko namkha nangabe inani atlole bona
ulisebenzisile akusingilo.
o Nangabe ubude obulindelweko budluliwe, funda bewufike emagameni
ama-5 bese awusarageli phambili nesirhunyezweso.
IMITLOMELO YESIGABA B: 10
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 7 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
ISIGABA C: IZAKHI NEMITHETJHWANA YOKUSETJENZISWA KWELIMI
UMBUZO 3
Ukutshwaya isigaba C
• Ukupeleda:
o Iimpendulo ezifuna igama linye kumele zitlonyeliswe nanyana kungakapeledwa
kuhle, ngaphandle kobana iphoso eyenziweko itjhugulula okutjhiwo
ligamelo/yihlathululo yegamelo.
o Eempendulweni ezimumutjho opheleleko, ukungapeledi kuhle akujeziswe
nangabe iimphoso zisesakhiweni selimi elihlolwako.
o Nangabe kuhlolwa isirhunyezo, ipendulo kumele ibe netshwayo elifaneleko.
Ukwakheka kwemitjho kumele kukhambelane nehlelo begodu kunikelwe
ngemitjho ezeleko njengokutjho komleyo.
Emibuzweni la kukhethwa ipendulo enembako, yamukela KOKUBILI, iledere
elikhambisana nependulo engiyo NANYANA ipendulo nayitlolwe ngokuzeleko.
3.1 - Sithengisela abantu abasebenzako kwaphela. √
- Umma owembethe ibhrugu asimthengiseli. √ (1)
(Yinye ipendulo kezingehla.)
3.2 Iza ekhwitjhini kwaMabona uzozidlela simahla imihlobo yoke yenyama. √ (1)
3.3 Igama elithalelweko, ipleyidi libolekwe elimini lesiNgisi. √ (1)
3.4 Amagama asekuthomeni esikhangisweni atlolwe ngamaledere amakhulu
nangobunzima khulu ngombana ngiwo akhangisako asetjenziselwe ukudosa
abathengi bona bathenge ukudla okukhangiswako. √ (1)
3.5 Umuda ongenzasi umumethe umqondo wokubandlulula ngombana
abakamukeleki abomma abambethe amabhrugu kutjho bona kwamukelwa
abambethe amarogo kwaphela. √√ (2)
3.6 Akusilo iqiniso ngombana kudliwa iinyama ngokuhlukahlukana kwazo
nomratha kanti ukwehlisa umzimba nalokha nawufuna umzimba ophilileko
kufanele ungadli khulu inyama yekomo/kufanele ukhuthalele ukudla
okunemirorho/kufanele ungadli khulu umratha. (2)
3.7 Umtlami wesikhangiswesi uphumelele ukusebenzisa amaqhinga
wokukhangisa esikhangisweni esingehla ngombana isithombe salokho
okukhangiswako siveziwe/Imibandela itlolwe ngamaledere amancani/Intengo
yalokho okukhangiswako iveziwe./Amagama akhangisako atlolwe
ngamaledere amakhulu/nangobunzima khulu. √√ (2)
[10]
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 8 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
UMBUZO 4
4.1 - Bahlezi esitulweni sangendlini. √ (1)
- Kubonakala itafula ethwele umtjhiningqondo wangendlini. √ (1)
4.2 ‘Yeke ngirarwa kukobana angiliboni ikamuru lokuzilinganisa.’ √ (1)
4.3 Akamuzwa umma lo nakakhuluma naye/Urhudulele ikhompyutha le amehlo. √ (1)
4.4 Umrharibo uthengele ubaba ibhayi lokulala. √ (1)
(Neminye imitjho enembako izakwamukelwa.)
4.5 Ngonga imali nesikhathi, ngizithengela izambatho/iimpahla. √ (1)
4.6 - uluphele kangaka. √ (1)
- ungasasebenzi nje.
- umdala kangaka. √ (1)
(Yinye ipendulo kezingehla.)
4.7 Ikulumo kababa lo iliqiniso ngombana ubaba lo nakathenga nge-inthanethi
wonga imali yekhambo lokuya esitolo leso bese wonga nesikhathi sokuya
lapho. √√ (2)
[10]
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 Epilweni. √ (1)
5.1.2 Ipilo ifuna umuntu onebhudango. √√ (2)
5.1.3 Umntwana akalise ukudlala ngamathuba. √ (1)
5.1.4 Usesikhathini esizako. √ (1)
5.1.5 Amathuba. √ (1)
5.1.6 Asikhohlweni/Asilibaleni bona amanye amabhudango afezeka lula
nawumkhulu. √√ (2)
5.1.7 A/Kuphumelela umuntu ozitshwenyako ngalokho akufunako. √ (1)
5.1.8 Isithomo = Uku -√ (1)
Isenzo = - dlala √ (1)
5.1.9 Umuntu angabi yikukhu erhubhela emuva. √√ (2)
5.1.10 Ikomo ingazala umuntu. √ (1)
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe Phendla
Downloaded from hlayiso.com
IsiNdebele iLimi LesiBili LokweNgeza (SAL)/P1 9 DBE/Novemba 2023
NSC – Umhlahlandlela wokutshwaya
5.2
5.2.1 Isiphaphamtjhini sisatjwa babantu abadala. √ (1)
5.2.2 Amalunga - Ibizo√ (1)
Sebenza - Sisenzo√ (1)
5.2.3 Siphawulo. √ (1)
5.2.4 Unobuhlangothi ngombana akusiwo woke amakhuwa angasabiko
ukukhwela isiphaphamtjhini, akhona asabako ukusikhwela. √√ (2)
[20]
IMITLOMELO YESIGABA C: 40
INANI LOKE: 80
Ilungelo lokukhuphela lifunjethwe
Study this subject
Revise the topics in this paper, then practise them question by question.
Recommended for this subject
More papers and memos for this grade and subject.

Question paper
Isindebele Sal Grade 12 P1 November 2024 NSC QP (isiNdebele)

Question paper
Isindebele Sal Grade 12 P2 November 2024 NSC QP (isiNdebele)

Question paper
Isindebele Sal Grade 12 P3 November 2024 NSC QP (isiNdebele)

Question paper
Isindebele Sal Grade 12 P1 November 2024 NSC MG QP (isiNdebele)

Question paper
Isindebele Sal Grade 12 P2 November 2024 NSC MG QP (isiNdebele)

Question paper
Isindebele Sal Grade 12 P3 November 2024 NSC MG QP (isiNdebele)
Related documents

Question paper
Isindebele Sal Grade 12 P1 NSC November 2023 QP (isiNdebele)

Question paper
Isindebele Sal Grade 12 P2 NSC November 2023 QP (isiNdebele)

Question paper
Isindebele Sal Grade 12 P3 NSC November 2023 QP (isiNdebele)

Question paper
Isindebele Sal Grade 12 P3 NSC November 2023 QP (isiNdebele)

Annual teaching plan