Sepedi FAL P3 Feb March 2015 Memo_hlayiso.com_.pdf

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE KREITI YA 12 SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL) LEPHEPHE LA BORARO (P3) DIBOKWANE/HLAKOLA 2015 MEMORANTAMO MEPUTSO: 100 Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 11. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 2 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015 NSC –Memorantamo ELA HLOKO: o Diriša rubriki ye ge o swaya ditaodišo (Lephephe la 3, Karolo ya A). o Meputso ya 0–50 e arotšwe ka magato a mahlano a ditlhalošo. o Mo go diteng, polelo le setaele, le legato le lengwe le le lengwe la magato a ditlhalošo a mahlano le arotšwe ka dikarolwana tše pedi, e lego legato la godimo le la fase go lebeletšwe kabo ya meputso le ditlhalošo. o Sebopego ga se sa arolwa ka legato la godimo le la fase. KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DITAODIŠO TŠA SEPEDI LELEME LA GAE [MEPUTSO YE 50] Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja Bokgoni bja Ga go bokgoni magareng motheo DITENG LE 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 PEAKANYO -Bokgoni bja go araba -Potšišo e arabilwe -Karabo e a -Tlemagano ya -Molekwa o tšwele potšišo ke bja maemo a gabotsebotse. kgotsofatša. dikgopolo ga se ya tseleng kudukudu (Go araba dipotšišo) godimodimo go fetiša. -Dikgopolo di kgahliša -Dikgopolo di maleba. -Dikgopolo di Legato la godimo Tatelano ya dikgopolo -Dikgopolo tše bohlale, tša kudu ebile di sepelelana tlemagane ebile di a -Dikgopolo ga di hlakahlakane ebile ga ge go dirwa peakanyo go hlohla mabjoko tšeo di le hlogo/sererwa. kgodiša. tšwelele gabotse ebile di nepiše. tšwelego mahlalagading. -Peakanyo le tlemagano -Peakanyo le ga di bontšhe -Dikgopolo ga di nepiše Temogo ya morero, -Peakanyo le tlemagano ke ya dikgopolo ke tše tlemagano ya dikgopolo boitlhamelo. hlogo ebile di a baamogedi ba tšeo di ikgethilego go botsebotse go akaretšwa ke tše kaone go -Tatelano le ipoeletša. tshedimošo le dikamano akaretšwa matseno, mmele matseno, mmele le akaretšwa matseno, tlemagano ya -Ga go tatelano le le mafetšo. mafetšo. mmele le mafetšo. dikgopolo di tšwelela tlemagano ya MEPUTSO YE 30 gannyane. dikgopolo. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Bokgoni bja go araba -Potšišo e arabilwe -Potšišo e arabilwe ka -Molekwa o tšwele -Ga go bolelwe selo ka potšišo ke bja maemo a gabotse. mo go kgotsofatšago tseleng. hlogo yeo e filwego. godimodimo. -Dikgopolo di a kgahliša eupša ga se ya hlaka -Dikgopolo di -O tšwele tseleng -Dikgopolo tše bohlale tša ebile di sepelelana le gabotse. hlakahlakane. kudukudu. Legato la fase go tšwa mahlalagading. hlogo/sererwa. -Tlemagano ya -Ga go peakanyo -Diteng ga di nepiše -Bokgoni bja maemo a -Peakanyo le tlemagano dikgopolo e a goba tlemagano ya ebile di hlakahlakane. godimo bja go beakanya le ya dikgopolo ke tše kgotsofatša ebile e a dikgopolo yeo e go tlemaganya dikgopolo botse go akaretšwa kgodiša. tšwelelago. go akaretšwa matseno, matseno, mmele le -Peakanyo le mmele le mafetšo. mafetšo. tlemagano ya dikgopolo di a kgotsofatša go akaretšwa matseno, mmele le mafetšo. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 3 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015 NSC –Memorantamo POLELO, MONGWALELO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 LE PALOBOHLATSE -Segalo, retšistara, setaele -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Polelo ga e le tlotlontšu di sepelelana setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu di setaele le tlotlontšu di kwešišagale. Segalo, retšistara, kudukudu le morero, sepelelana gabotsebotse sepelelana gabotse le sepelelana gannyane -Segalo, retšistara, mongwalelo, tlotlontšu ya baamogedi le dikamano. le morero, baamogedi le morero, baamogedi le le morero, baamogedi setaele le tlotlontšu ga -Polelo ke ya boitshepo, ya dikamano. dikamano. le dikamano. di sepelelane le Legato la godimo maleba ya morero le go nona, ya maatlakgogedi -Polelo e na le maatla, ya -Tirišo ya maleba ya -Tirišo ya polelo ke ya morero, baamogedi le dikamano -Polelo e na le segalo sa go segalo sa maleba. polelo e dira gore motheo. dikamano. Kgetho ya mantšu ba le maatlakgogedi ebile e -Diphošo tša popopolelo molaetša o kwagale. -Segalo le mošito ga -Tlotlontšu ke ye Tirišo ya polelo le nonne ka mebolelwana ya le mopeleto ga se tše -Segalo ke sa maleba. se tša maleba. nnyane kudukudu moo melawana, maswao, go kgahliša. kae. -Mebolelwana e -Tlotlontšu ke ye e lego gore e dira gore popopolelo le mopeleto. -Ga go na le ge e ka ba -Polelo e beakantšwe dirišitšwe go godiša nnyane kudu. ditaba di se phošwana e tee ya gabotsebotse. boleng bja diteng. kwešišagale. MEPUTSO YE 15 popopolelo le mopeleto. -Polelo e beakantšwe ka bokgwari bja maemo a godimodimo. 13 10 7 4 -Polelo ya maemo a -Polelo ke ya maemo a -Tirišo ya polelo e a -Polelo ga e godimodimo ya go ba le godimo ya go ba le kgotsofatša eupša e na kgotsofatše Legato la fase segalo se maatla. maatlakgogedi. le diphošo. -Ga go phapantšho ya -Ga go na le ge e ka ba -Segalo ke sa maleba sa -Segalo se a mafoko. phošwana e tee ya go ba le maatlakgogedi. kgotsofatša eupša -Tlotlontšu ga se ye popopolelo goba mopeleto. -Diphošwana tše nnyane mebolelwana ga se ya kaalo. -Polelo e beakantšwe ka tša popopolelo le dirišwa o kaalo. bokgwari. mopeleto. -Polelo e beakantšwe gabotse. SEBOPEGO 5 4 3 2 0–1 -Tšwetšopele ya sererwa ke -Tatelano ye botse ya -Dintlha tša maleba di -Dintlha tša maleba ga -Dintlha tša maleba ga Dinyakwa/Dipharologantšho ya maemo a godimodimo. tšwetšopele ya dintlha. tšweleditšwe. se tše kae. di gona. tša setšweletšwa. -Tlhalošo ya dikgopolo ke -Tlemagano ye botse ya -Mafoko le ditemana di -Mafoko le ditemana -Mafoko le ditemana di Tšwetšopele ya ditemana le ya maemo a godimodimo. dintlha le dikgopolo. hlamegile gabotse. di na le diphošo. fošagetše. -Tlhamo ya mafoko le -Mafoko le ditemana di -Taodišo e a kwagala. -Taodišo e a kwagala -Taodišo ga e kwagale. tlhamo ya mafoko ditemana ke ya go ikgetha, beakantšwe ka eupša e na le ya maemo a godimodimo. makgethe. mafokodi. MEPUTSO YE 5 KABO YA MEPUTSO 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3 4 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015 NSC –Memorantamo RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE TELELE TŠA TIRIŠANO TŠA SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA MATHOMO [MEPUTSO YE 30] Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni magareng DITENG, PEAKANYO LE 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 SEBOPEGO -Bokgoni bja go araba potšišo -Bokgoni bjo bobotsebotse -Bokgoni bja go -Bokgoni bja motheo bja Karabo ga e laetše tsebo ke bja maemo a godimodimo bja go araba potšišo bjoo kgotsofatša bja go araba go araba potšišo bja go le ye nnyane ya mohuta (Go araba dipotšišo le go fetiša. bo laetšago tsebo ye potšišo bja go laetša tsebo laetša tsebo ye nnyane wa setšweletšwa. dikgopolo) -Dikgopolo ke tše bohlale tša botse ya mohuta wa ya mohuta wa ya dinyakwa tša mohuta -Molaetša ga o tšwelele go tšwa mahlalagading. setšweletšwa. setšweletšwa. wa setšweletšwa. gabotse ka ge molekwa a -Tatelanyo le peakanyo ya -Tsebo ye e tseneletšego ya -Ditaba di nepiša -Go na le nepišo eupša go -Go na le nepišo ye tšwele tseleng kudukudu. dikgopolo dinyakwa tša mohuta wa setšweletšwa na le go tšwa tseleng nnyane ya setšweletšwa -Ga go tlemagano ya -Morero, baamogedi, setšweletšwa. -Molekwa ga se a tšwa gannyane. eupša go na le go tšwa diteng le dikgopolo. dinyakwa/dipharologantšho le -Ditaba di nepiša tseleng. -Tlemagano ya dikgopolo tseleng. -Ditaba di hlalošwa dikamano setšweletšwa thwi. -Tlemagano ya diteng le le dikamano e a -Tlemagano ya diteng le gannyane. -Tlemagano ya diteng le dikgopolo ke ye botse. kgotsofatša. dikgopolo ga se ye -Sebopego sa dikgopolo ke ya maemo a -Tlhalošo ya ditaba ke ye -Tlhalošo ya ditaba e a kaalo. setšweletšwa ga se sona. MEPUTSO YE 18 godimo. botse ebile e thekga kgotsofatša ebile e thekga -Tlhalošo ya ditaba ke -Tlhalošo ya ditaba ke ya sererwa. sererwa. ya motheo ebile e maemo a godimo ebile e -Sebopego ke sa maleba -Sebopego ke sa maleba thekga sererwa thekga sererwa. eupša se na le eupša se na le diphošo gannyane. -Sebopego ke sa maleba sa diphošwana di se kae. tše dintšinyana. -Ga se a šomiša melao go sepelelana le ya sebopego ka setšweletšwa. tshwanelo. -Go tlogetšwe dintlha tše bohlokwa. POLELO, MONGWALELO LE 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 PALOBOHLATSE -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, mongwalelo le tlotlontšu di mongwalelo le tlotlontšu di mongwalelo le tlotlontšu di mongwalelo le tlotlontšu mongwalelo le tlotlontšu mongwalelo, morero, sepelelana gabotsebotse le sepelelana gabotse le sepelelana le morero, ga di sepelelane ga di sepelelane le baamogedi le dikamano morero, baamogedi le morero, baamogedi le baamogedi le dikamano. gabotse le morero, morero, baamogedi le -Tirišo ya polelo le melawana dikamano. dikamano. -Diphošo tša popopolelo baamogedi le dikamano. dikamano. -Polelo e nepagetše ebile e -Polelo ga e na diphošo ga se tše ntši. -Popopolelo ga se yeo e -Sengwalo se tletše ka kgetho ya mantšu hlamegile gabotse. tša popopolelo ebile e -Tlotlontšu ke yeo e nepagetšego ebile e diphošo ebile se -Maswao le mopeleto -Ga go na le ge e ka ba phošo hlamegile gabotse. lekanetšego. tletše ka diphošo. hlakahlakane. e tee. -Tlotlontšu ke ye ntši. -Diphošwana tšeo di lego -Tlotlontšu ga se ye ntši. -Tlotlontšu yeo e lego MEPUTSO YE 12 -Gantši ga go diphošo. gona ga di fetoše -Molaetša o a tšwelela gona ga e sepelelane le molaetša. eupša o arošitšwe. morero le ga nnyane. -Molaetša ga o tšwelele le ga nnyane. KABO YA MEPUTSO 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3 5 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015 NSC –Memorantamo RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE KOPANA TŠA TIRIŠANO TŠA SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA MATHOMO [MEPUTSO YE 20] Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja magareng Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni DITENG, PEAKANYO LE 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 SEBOPEGO -Bokgoni bja go araba potšišo Bokgoni bjo bobotsebotse -Bokgoni bja go -Bokgoni bja motheo bja go -Karabo ga e laetše tsebo ke bja maemo a godimodimo bja go araba potšišo bjoo kgotsofatša bja go araba araba potšišo bja go laetša le ye nnyane ya mohuta (Go araba dipotšišo le go fetiša. bo laetšago tsebo ye potšišo bja go laetša tsebo tsebo ye nnyane ya wa setšweletšwa. dikgopolo) -Dikgopolo ke tše bohlale tša botse ya mohuta wa ya mohuta wa dinyakwa tša mohuta wa -Molaetša ga o tšwelele go tšwa mahlalagading. setšweletšwa. setšweletšwa. setšweletšwa. gabotse ka ge molekwa a -Tatelanyo le peakanyo ya -Tsebo ye e tseneletšego ya -Ditaba di nepiša -Go na le nepišo eupša go -Go na le nepišo ye tšwele tseleng kudukudu. dikgopolo dinyakwa tša mohuta wa setšweletšwa na le go tšwa tseleng nnyane ya setšweletšwa -Morero, baamogedi, setšweletšwa. -Molekwa ga se a tšwa gannyane. eupša go na le go tšwa -Ga go tlemagano ya dinyakwa/dipharologantšho le -Ditaba di nepiša tseleng. -Tlemagano ya dikgopolo tseleng. diteng le dikgopolo. dikamano setšweletšwa thwi. -Tlemagano ya diteng le le dikamano e a -Tlemagano ya diteng le Ditaba di hlalošwa -Tlemagano ya diteng le dikgopolo ke ye botse. kgotsofatša. dikgopolo ga se ye kaalo. gannyane. MEPUTSO YE 12 dikgopolo ke ya maemo a -Tlhalošo ya ditaba ke ye -Tlhalošo ya ditaba e a -Tlhalošo ya ditaba ke ya -Sebopego sa godimo. botse ebile e thekga kgotsofatša ebile e thekga motheo ebile e thekga setšweletšwa ga se sona. -Tlhalošo ya ditaba ke ya sererwa. sererwa. sererwa gannyane. maemo a godimo ebile e -Sebopego ke sa maleba -Sebopego ke sa maleba -Ga se a šomiša melao ya thekga sererwa. eupša se na le eupša se na le diphošo tše sebopego ka tshwanelo. -Sebopego ke sa maleba sa diphošwana di se kae. dintšinyana. -Go tlogetšwe dintlha tše go sepelelana le bohlokwa. setšweletšwa. POLELO, MONGWALELO 7–8 5–6 4 3 0–2 LE PALOBOHLATSE Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, -Segalo, retšistara, mongwalelo le tlotlontšu di mongwalelo le tlotlontšu mongwalelo le tlotlontšu di mongwalelo le tlotlontšu ga mongwalelo le tlotlontšu mongwalelo, morero, sepelelana gabotsebotse le di sepelelana gabotse le sepelelana le morero, di sepelelane gabotse le ga di sepelelane le baamogedi le dikamano morero, baamogedi le morero, baamogedi le baamogedi le dikamano. morero, baamogedi le morero, baamogedi le -Tirišo ya polelo le melawana dikamano. dikamano. -Diphošo tša popopolelo dikamano. dikamano. kgetho ya mantšu -Polelo e nepagetše ebile e -Polelo ga e na diphošo ga se tše ntši. -Popopolelo ga se yeo e -Sengwalo se tletše ka -Maswao le mopeleto hlamegile gabotse. tša popopolelo ebile e -Tlotlontšu ke yeo e nepagetšego ebile e tletše diphošo ebile se -Ga go na le ge e ka ba hlamegile gabotse. lekanetšego. ka diphošo. hlakahlakane. phošo e tee. -Tlotlontšu ke ye ntši. -Diphošwana tšeo di lego -Tlotlontšu ga se ye ntši. -Tlotlontšu yeo e lego MEPUTSO YE 8 -Gantši ga go diphošo. gona ga di fetoše -Molaetša o a tšwelela gona ga e sepelelane le molaetša. eupša o arošitšwe. morero le ga nnyane. -Molaetša ga o tšwelele le ga nnyane. KABO YA MEPUTSO 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3 6 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015 NSC – Memorantamo KAROLO YA A: DITAODIŠO Ditaodišo tšeo di botšišitšwego. 1.1 Ke taodišokahlaahlo. 1.2 Ke taodišokgadimo. 1.3 Ke taodišongangišano 1.4 Ke taodišongangišano 1.5 Ke taodišotlhaloši. 1.6 Ke taodišokanego. 1.7 1.7.1 Taodišokahlaahlo/Taodišokanego/Taodišokgadimo/ Taodišokeleletšo/Taodišokgopodišišo 1.7.2 Taodišokahlaahlo/Taodišokanego/Taodišokgadimo/ Taodišokeleletšo/Taodišokgopodišišo Taodišokanego. Tlhalošo. Taodišokanego e laodiša tiragalo ye e fetilego. E ka ngwalwa go tšwa lehlakoreng le lengwe le le lengwe. Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišo ya go anega: • Tiragalo e swanetše go kgodiša le ge e theilwe godimo ga nonwane. • Gantši taodišo ye e ngwalwa ka lebaka le le fetilego. • Ditemana tša matseno di swanetše go tanya šedi ya mmadi. • Tiragalo ge e le ye botse e swanetše go ba le ntlha yeo e e laetšago. • Thumo ya moswananoši ya go kgahliša e a kgotsofatša. • Kgahlego ya mmadi e swanetše go lotwa go fihla mafelelong. • Taodišo ya go anega gantši e na le mokgwa wa go hlaloša. Taodišotlhaloši. Tlhalošo. Ka taodišotlhaloši, mongwadi o hlaloša selo se sengwe gore mmadi a kgone go itemogela sona. Motho goba selo se sengwe a ka hlalošwa. Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišo ye: • Mongwadi o swanetše go hlagiša seswantšho ka mantšu. • Kgetha mantšu le dikgopolo ka tlhokomelo gore o fihlelele seo se nyakegago. • Dikakanyo mabapi le go bona, go kwa, go kgwatha, modumo le tatso di ka šomišwa go dira gore tlhalošo e kwešišege. • Diriša dikapolelo ka tsela ya maleba. • O swanetše go ba le boitemogelo bja hlogo yeo o ngwalago ka yona. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3 7 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015 NSC – Memorantamo Taodišokahlaahlo. Tlhalošo. Taodišo ye e leka go tšweletša mahlakore a mabedi a poledišano ka go lekana. Mongwadi o hlokomela dintlha tša go fapana tša hlogo ye gomme a hlagiša dikgopolo tša go fapana ntle le go tšea lehlakore. Mongwadi a ka ba le thumo ye e itšeng mafelelong a taodišo, eupša dintlha tša go thekga goba go ganetša di swanetše go lekalekana le go kwagala. Tšeo di swanetšego go hlokomelwa taodišong ye: • Mongwadi o swanetše go kwešiša le go lebeledišiša mahlakore a mabedi a taodišo ntle le go tšea lehlakore. • Taodišo e swanetše go kwagala le go ikema ka dintlha. Seo se ra gore e se huetšwe ke maikutlo a mongwadi. • Dikahlaahlo e be tša moya wo o fodilego, tša go naganwa gabotse le go thekgwa ka tshwanelo. • Segalo e be sa go hloka khuduego eupša e be seo se kgodišago sa go hloka lenyatšo. • Mongwadi a ka fa maikutlo a gagwe mafelelong a taodišo eupša seo e se be thumo ya taodišo. Taodišokgadimo/Taodišokgopodišišo/Taodišokeleletšo Tlhalošo Ka taodišokgadimo mongwadi o hlagiša dikgopolo ka ga sererwa a sa leke go ngangiša, go thekga goba go ba kgahlanong le sona. Gantši e na le tebelelo go na le gore e tšee lehlakore. Taodišo ye e dumelela mongwadi go ngwala ka boitemogelo bja gagwe le seo a ithutilego sona. Mohlala: mongwadi a ka ngwala taodišo ya mohuta wo morago ga gore a tsenele thuto ye e itšego, morago ga go fetša protšeke yeo a bego a e dira goba morago ga go kgatha tema tiragalong ye nngwe ye e mo filego maitemogelo a go ikgetha. Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišo ye: • E ngwalwa ka lefetile. • E ntšha maikutlo a a tebilego a mongwadi. • E tšweletša dikgopolo tša mongwadi, e sego tša motho yo mongwe. • Dintlha tše di hlagišwago di kgodiše mmadi. • Laetša magato ka moka a tiragalo (ge e ngwalwa ka morago ga tiragalo). • Mafelelong laetša ka moo tiragalo yeo e kgathilego tema bophelong bja gago le ka moo e ka kgathago tema maphelong a batho ba bangwe. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3 8 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015 NSC – Memorantamo Taodišongangišano. Tlhalošo Ka taodišongangišano mongwadi o na le kgopolo ye e itšeng goba ntlhakemo gomme o fa dintlha tša go fahlela goba go thekga maemo a gagwe. Kgopolo ya mongwadi e swanetše go kwešišega taodišong ka moka. Ka taodišo ye mongwadi o leka go kgodiša goba go fekeetša mmadi gore a kwane le kgopolo ya gagwe. Tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa taodišongangišano: • Thoma ka go laetša kgopolo ya gago ka tsela ya maatlakgogedi mabapi le hlogo. • Efa dintlha tša go fahlela kgopolo ya gago le go thekga seo. • Mongwadi o tla tsepelela dintlha tša go ganetšana le kgopolo ye e filwego. • Bjalo ka mongwadi wa taodišo ye, tšweletša dikgopolo tše maatla ka ge taodišo ye e ama kudu maikutlo a gago. • Ditlabelo tša makgethe le tsebo ya go kgodiša di swanetše go šomišwa. • Polelo e swanetše go ba ye maatla gore e hlahle maikutlo a mmadi. Hlokomela gore polelo e se be ye mpe. • Thumo le yona e swanetše go ba ye maatla, ya go kwala le go kgodiša. PALOMOKA YA KAROLO YA A: 50 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3 9 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015 NSC – Memorantamo KAROLO YA B: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO TŠE TELELE 2.1 Lengwalo la segwera • Lengwalo le swanetše go tloga le laetša gore mongwadi o tsebana le go tlwaelana le moamogedi. • Maikemišetšo a lengwalo a swanetše go tšweletša polelo ya go kwela bohloko. • Retšistara le segalo e be tša maleba. • Lengwalo le laetše tše di latelago: - Sebopego le botelele tša maleba. - Atrese ya mongwadi/moromedi. - Madume/Matseno. • Laetša dintlha tše di latelago: - Mafetšo a maleba – Mogwera wa gago … 2.2 Poledišano E tšea sebopego sa tiragatšo, papadi goba terama ka gore go amega batho ba go feta o tee ka palo bao ba šielanago ka polelo. Go hlokomelwe dintlha tše di latelago: • Poledišano yeo e kgone go bapalega. • Mmadi a kgone go hwetša morero ge a dutše a e bala • Bakgathatema ba swarelele morero. • Ba laetše tsebo ye e tseneletšego ya polelo, go swana le: polelo ya go hlalefetša, dikamano tša maatla, mekgwa ya lephelo, phedišano le setšo mabapi le ditokelo tša botho. • Ba ka šomiša mabokgoni a go rerišana gore go fihlelelwe tumelelano. • Go be le matseno le mafelelo a go goga šedi ya mmadi. • Ditšhupasefala di laetšwe ka tshwanelo. • Poledišano e tšweletše semelo sa moanegwa. 2.3 Tshwayatshwayo E laetše tše di latelago: • Maitemogelo a mong. • Ngwala ka motho wa pele. • Lebaka la bjale-(gantši) • Mahlaodi le mantšu ao a tsošago maikutlo go tšweletša dikgopolo. • Mmegi a tšweletše maemo a gagwe le tšhišinyo mabapi le tshwayatshwayo. • Mmegi a tšweletše mahlakore a mabedi (kgahlego/go se kgahlege) • Tšweletša dintlhakgolo ka boripana. • O se ke wa anega ditaba ka moka, šiela mmegelwa go ikgopolela le go ikagela seswantšhokgopolo seo se tlogo mo šušumetša go tšea kgato. • Anega ka tsela yeo e ka dirago gore moanegelwa a dume ge nkabe a be a le gona moletlong woo. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3 10 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015 NSC – Memorantamo 2.4 Tša bophelo bja mohu. Di laetša tše di latelago: • E be tše kopana. • Mohu o belegwe neng, kae le gore o hlokofetše neng. • Dithuto tša mohu le mešomo yeo mohu a bego a e dira setšhabeng. • Maemo a lenyalo le bana ba gagwe. • Bao a ba tlogetšego morago. PALOMOKA YA KAROLO YA B: 30 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Downloaded from hlayiso.com Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3 11 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015 NSC – Memorantamo KAROLO YA C: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO TŠE KOPANA 3.1 Karata ya taletšo E laetše tše di latelago: • Leina. • Tšatšikgwedi la moletlo. • Nako. • Lefelo. • Morero. • Retšistara le polelo e be tša maleba. • E be ka gare ga lepokisana. • Fonte ya maleba. 3.2 Poskarata Ela hloko tše di latelago: • Tšatšikgwedi. • Nako. • Lefelo. • Morero. • Retšistara le polelo e be tša maleba. • E be ka gare ga lepokisana. • Fonte e be ya maleba. 3.3 Ditšhupetšo Di laetše tše di latelago: • Go be le seka sa kakanyo ya monabo le diswantšhwana tša dikai tša mafelwana ao go bolelwago ka ona. • Kelo ya monabo e be ya maleba. • Go ka dirišwa dikhutlonne (mohl. bodikela, leboa, bj.bj. • Maswao a tsela, meago, maporogo le tše dingwe. • Go lebelelwe bokgoni bja go laetša ditšhupetšo. • Go šomišwe retšistara ya maleba. Mohlala: Go tloga boemataxi bja Prinsloo, sokologela letsogong la go ja ka Mmila wa Boom o lebile Bohlabela. Sokologela letsogong la nngele ka Mmila wa Lilian Ngoyi o lebile Leboa. Sokologela gape letsogong la go ja ka Mmila wa Struben o lebile Bohlabela. Tšwela pele go fihla o fihla moagong wa 222 Mmileng wa Struben. PALOMOKA YA KAROLO YA C: 20 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 100 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe