Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
NOVEMBER 2019
XITSONGA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA: PAPILA I
XITSONGA FIRST ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER I
MARKING GUIDELINES
Time: 2½ hours 100 marks
These marking guidelines are prepared for use by examiners and sub-examiners,
all of whom are required to attend a standardisation meeting to ensure that the
guidelines are consistently interpreted and applied in the marking of candidates'
scripts.
The IEB will not enter into any discussions or correspondence about any marking
guidelines. It is acknowledged that there may be different views about some
matters of emphasis or detail in the guidelines. It is also recognised that,
without the benefit of attendance at a standardisation meeting, there may be
different interpretations of the application of the marking guidelines.
IEB Copyright © 2019 PHENDLA
You're offline
Skip to contentMemorandum View all
Xitsonga FAL P1 Memo 2019 hlayiso.com
Xitsonga · Grade 12 · 2019. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Xitsonga
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2019
- Paper
- 1
- Publisher
- IEB
- Pages
- 9
- File size
- 153.9 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 9
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: XITSONGA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA: PAPILA I – Page 2 of 9
MARKING GUIDELINES
XIYENGE XA A XIMBANGU
XIVUTISO XA 1 PROSI
XITSHURIWA XA A
TINHLAMULO: XITSHURIWA XA A
1.1 Ku fanele ku dyondzeriwa vugqweta.
1.2 n'wi vonile nandzu./B.
1.3 U tshikile xikolo eka Ntangha nhungu leyi ku nga Giredi ya khume sweswi
hikuva a a lava ku ya entirhweni leswaku a ta kota ku hola mali yo tixavela
leswi a swi lavaka.
1.4 Ku tsala mavito na tiadirese ta tikhasimende no va byela siku leri va
faneleke ku ta hi rona ku ta vonana na gqweta.
1.5 A a endlela leswaku ma nga tshuki ma endlile xihoxo ma hakela mali leyi
nga riki enawini eka gqweta leswi a swi ta n'wi nghenisa ekhombyeni.
1.6 U lava ku lemukisa vahlayi hi khombo leri nga vaka kona loko munhu a nga
tirhi hi ku tshembeka entirhweni.
1.7 1.7.1 Khangela a a ri mufana loyi a nga si va na vutihlamuleri byo tala./A a
nga si va na ndyangu lowu a a fanele ku wu hlayisa.
1.7.2 Khangela a a kota ku vulavula Xilungu xo hlantsweka hindlela ya
xiyimo xa le henhla.
1.8 Mukamberiwa u ta nyika dyondzo leyi a yi kumeke. Xikombiso: Hambi u
famba ankoveni lundza ri ta vonaka./Ku hanya hi vuxisi swa dlayisa./
Vugevenga bya dlayisa.
(Amukela na tin'wana tidyondzo leti twisisekaka.)
1.9 Nhlokomhaka ya xitshuriwa lexi yi ri 'Swa dyondzeriwa', leswi yelanaka na
hungu ra xona laha khoto yi kombiseke Khangela leswaku ku va gqweta swa
dyondzeriwa, swi lava mapapila yo kombisa leswaku u swi dyondzerile.
1.10 Ndzi vona onge hileswi Khangela a a nyika gqweta mali leyi nga fanela ku
hakeriwa hi makhasimende ya yena.
1.11 Swi kombisa leswaku i munhu wo rhandza mali ngopfu a tlhela a va
xigevenga/mukanganyisi.
1.12 Mukamberiwa u ta nyika matitwelo ya yena. Xikombiso: A ndzi ta va ndzi
n'wi tsundzuxile ku yisa tidyondzo ta yena emahlweni hi ku tlhelela
exikolweni leswaku a ta kota ku fikelela ku navela ka yena.
(Amukela na man'wana matitwelo lama twisisekaka.)
IEB Copyright © 2019 PHENDLA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: XITSONGA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA: PAPILA I – Page 3 of 9
MARKING GUIDELINES
SWIVUTISO: XITSHURIWA XA B
1.13 Wansati loyi a khomeke xitirhisiwa xo teka mahiselo ya miri i muongori kasi
wansati loyi a ganameke/etleleke i muvabyi.
1.14 Mukamberiwa u ta nyika vonelo ra yena. Xikombiso: A nga tikuma a
khomiwile hi mavabyi lawa loko a a lo kambela xiyimo xa rihanyu ra yena
eka dokodela kumbe muongori a ma ta ve ma tshunguriwile ma nga si n'wi
kulela.
1.15 Xi tikomba xi tsakile, hikuva xi tshemba leswaku xi ta hola eka mavabyi
lama xi nga na wona tanihileswi muongori a nga le ku xi tshunguleni.
IEB Copyright © 2019 PHENDLA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: XITSONGA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA: PAPILA I – Page 4 of 9
MARKING GUIDELINES
XIYENGE XA B
XIVUTISO XA 2
XITSHURIWA XA C
MAHANYELO LAMANENE YA VUTOMI
Mukamberiwa a nga ha longoloxa tipoyinti tin'wana na tin'wana ta ntlhanu
exikarhi ka leti landzelaka:
1. Munhu u fanele a tiolola miri siku rin'wana na rin'wana.
2. Ku dya swakudya swa ntumbuluko swo hambanahambana.
3. Ku dya swakudya leswi swa ha ku swekiwaka ku tlula ku xava leswi
swekiweke khale.
4. Ku hunguta ku dya swakudya na swo nwa leswi nga na mpimo wa le
henhla wa chukele.
5. Ku tshika ku dzaha fole.
IEB Copyright © 2019 PHENDLA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: XITSONGA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA: PAPILA I – Page 5 of 9
MARKING GUIDELINES
XIYENGE XA C NTIVORIRIMI NA MATIRHISELO YA RIRIMI
XIVUTISO XA 3
XITSHURIWA XA D: KHATHUNI
3.1 I varhandzani./I nsati na nuna.
3.2 Ntsengo lowu yi xavisiwaka hi wona. Vuxokoxoko bya muxavisi.
Vuxokoxoko bya vutihlanganisi bya muxavisi.
(Vuxokoxoko byimbirhi ntsena.)
3.3 Swi nga va swi tirha ntirho wa vusocha. Hikuva swi hakarile maqulu yo
balesela hi wona emirini ya swona.
3.4 Ya kombisa leswaku swi le ku chaveni leswaku swi nga endleka swi
hlaseriwa nkarhi wun'wana na wun'wana.
(Amukela na man'wana maveketelelo.)
3.5 Swi nga vuyeriwa hi vuhlayiseki lebyi swi nga ta byi kuma eka
swimunhuhatwa swa nomboro ya 2.
XIVUTISO XA 4
XITSHURIWA XA E: XINAVETISO
4.1 Oliver Reginald Tambo.
4.2 Haha kambirhi hi ku nyika riendzo rin'we ra mahala.
4.3 I marito lama tsariweke eka xihahampfhuka hi xilungu ya 'South African'
lama yimeleke Afrika-Dzonga na mfungho wa mujeko wa Afrika-Dzonga
lowu damarhetiweke eka xihahampfhuka lexi.
4.4 Xi kongomisiwile eka munhu un'wana na un'wana loyi a lavaka ku endzela
ndhawu yo karhi hi xihahampfhuka. Naswona va kota ku hakela mali leyi
lavekaka ya riendzo hi xihahampfhuka.
4.5 I ku fundzha kumbe ku khensa OR Tambo eka hinkwaswo leswi a swi
endleleke tiko ra Afrika-Dzonga.
4.6 Munavetisi u tirhisile marito lama nge: 'Rivala leri hi rona ro antswa
emisaveni hinkwayo,' leswi nga riki ntiyiso hikuva ti kona timbala tin'wana to
saseka emisaveni kutlula leri ra Afrika-Dzonga.
IEB Copyright © 2019 PHENDLA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: XITSONGA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA: PAPILA I – Page 6 of 9
MARKING GUIDELINES
XIVUTISO XA 5
XITSHURIWA XA F
TINHLAMULO
5.1 U ringetile ku n'wi dyisa mukapu lowu a nga wu ridza hi masi, kambe a swi
tsandza ku wu mita.
5.2 Mukapu a wu nga khuluki wu kampfunyeka enon'wini loko a n'wi dyisa hi
xilepulana.
5.3 U kumile rivala hinkwaro ri lo n'walala hi xiambalo xo basa xa vaongori
va ri karhi va yimbelela tinsimu ta ntshuxeko, van'wana va tshamile va
tidyela mabulu.
5.4 A ku ri na vo hlayanyana lava a va tlherisiwile va tsoniwa na tiphilisi to
miyeta ku vava handle ka lavambirhi.
5.5 U tshama u tirha u nga dyi le kaya ra wena?
5.6 Mukamberiwa u ta vumba xivulwahosi hi rito 'nsele' ku humelerisa
nhlamuselo yo hambana na leyi nga eka xivulwa leyi vulaka ku va munhu a
ri na mona. Xikombiso:
Nsele lowu khulukelaka emasin'wini ya kokwana wu tele hi mati.
(Amukela na man'wana maveketelelo lama twisisekaka.)
IEB Copyright © 2019 PHENDLA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: XITSONGA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA: PAPILA I – Page 7 of 9
MARKING GUIDELINES
XIYENGE XA D VUTLHOKOVETSERI
1A XITLHOKOVETSELO XO KA XI NGA RI XA NDZAWULELO
XIVUTISO XA 6 XIMBANGU
N'WANKUMI – S.J. MALUNGANA
TINHLAMULO
6.1 Xitlhokovetselo lexi xi vulavula hi munhu loyi a fumeke swinene. Munhu loyi
u na swilo hinkwaswo kambe u tekela vanhu ehansi. Mutlhokovetseri u
hlamusela leswaku hambileswi munhu loyi a fumeke kambe u chava ngopfu
rifu.
6.2 Vanhu a nga va voni./Ntila wa 6.
6.3 Mutlhokovetseri u hlamusela leswaku munhu loyi ku tlhokovetseriwaka hi
yena wa rivala leswaku rifumo leri a nga na rona ri nga hela nkarhi
wun'wana na wun'wana.
6.4 Mutlhokovetseri u vula leswaku munhu loyi ku tlhokovetseriwaka hi yena u
na tinguvu to tala swinene ta xiyimo xa le henhla.
6.5 Mutlhokovetseri u vula leswaku vanhu lava pfumalaka ku fana na Lazaro
wa le Bibeleni va tshamela ku kombela ku pfuniwa hi swo karhi eka munhu
loyi wo fuma swinene.
6.6 A ndzi ta n'wi tsundzuxa leswaku hambiloko a fumile u fanele a xixima
vanhu hinkwavo hikuva loko rifumo ra yena ro tshika ri hela u ta lava ku
pfuniwa hi vona vanhu lava a a nga va xiximi no va tekela enhlokweni.
(Amukela na tin'wana tinhlamulo leti twisisekaka.)
IEB Copyright © 2019 PHENDLA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: XITSONGA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA: PAPILA I – Page 8 of 9
MARKING GUIDELINES
1B SWITLHOKOVETSELO SWA NDZAWULELO
NHLENGELO WA VUTLHOKOVETSERI – K.G. BALOYI
XIVUTISO XA 7 XIMBANGU
NDZA SWI TIVA – K.G. Baloyi
TINHLAMULO
7.1 Xitlhokovetselo lexi xi vulavula hi rifu leri vanhu hinkwavo va swi tivaka
leswaku ri kona. Mutlhokovetsri u kombela leswaku rifu ri n'wi nyika
xinkadyana xo va a kota ku hetisa timhaka ta yena leti a ti sunguleke.
7.2 'U nga kali u ndzi hlundzukela u ndzi chovola.'/Ntila wa 2.
7.3 chaviwa./B.
7.4 Mutlhokovetseri u hlamusela leswaku u hava matimba yo kaneta eka
xin'wana na xin'wana lexi vuriwaka handle ko landzelela swileriso kumbe
leswi a byeriwaka ku endla swona.
7.5 Mukamberiwa u ta nyika matitwelo ya yena. Xikombiso: A wu kahle hikuva
wu endla leswaku vanhu va hanya va ri karhi va chava hi ku tiva leswaku
siku rin'wana va ta hundza emisaveni.
(Timaraka i to seketela. Amukela na tin'wana tinhlamulo leti twisisekaka.)
7.6 Rito Mumbi ri vula Xikwembu xa le tilweni. Ri tsariwile hi letere lerikulu ku
kombisa vukulukumba bya Xikwembu kumbe ku kombisa ku xixima
vukulukumba bya Xona.
IEB Copyright © 2019 PHENDLA
Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE: XITSONGA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA: PAPILA I – Page 9 of 9
MARKING GUIDELINES
XIVUTISO XA 8 XIMBANGU
XIFAKI – K.G. Baloyi
TINHLAMULO
8.1 Xitlhokovetselo lexi xi vulavula hi munhu loyi a tinyungubyisaka hi ku va a
dya swakudya leswi a nga lo swi tirhela hi mavoko ya yena. U hlamusela
leswaku u dya swakudya leswi a kalaka a nga yivelangi munhu laha swi
tlhelaka swi endla leswaku a dya a tshunxekile.
8.2 Hi xona ximiyeta nyoka xa mina./Ntila wa 2.
8.3 Mutlhokovetseri u hlamusela leswaku leswi a dyaka swona u swi tirhile hi
matimba ya yena.
8.4 Mukamberiwa u ta nyika dyondzo leyi a yi kumeke eka xitlhokovetselo lexi.
Xikombiso: Ndzi kumile dyondzo ya leswaku: 'Ku dya swakudya leswi
munhu a titirheleke swa nandziha./Ku tirha swa vuyerisa.
8.5 Mutlhokovetseri u vula leswaku vanhu lava lolohaka ku tirha a va fanelangi
va n'wi lwisa eka swilo leswi a nga lo swi tirhela ku kala a swi kuma.
8.6 I ku tiyisisa/tshikelela mhaka ya leswaku vanhu a va fanelangi va kombela
swakudya kambe va fanele va tirha leswaku va ta swi kuma.
Ntsengo hinkwawo: 100
IEB Copyright © 2019
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.
More from Grade 12 Xitsonga
Explore more published documents in this catalogue.












