Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
XITSONGA: RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA (FAL)
PAPILA RA 2 (P2)
2017
MEMORANDAMU
TIMARAKA: 70
Memorandamu leyi yi na 9 wa tipheji.
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Skip to contentAll 2017 papers 





View all



/Xitsonga%20FAL%20P1%20Nov%202024--3b46635f-7f15-4117-a226-b8d28ae9f907/v1-78f1180691c6abbeac2e/card.webp)

Xitsonga FAL Grade 12 Paper 2 May June 2017 Memo
Grade 12 Xitsonga FAL Paper 2 memorandum from the May June 2017, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Xitsonga Fal · Grade 12 · May June · 2017 · xitsonga. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Xitsonga FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Xitsonga
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Exam period
- May June
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 309.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
May June 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2 2 DBE/2017
SCE – Memorandamu
XIYENGE XA A: NOVHELE
NDZI NGO TINCIKI – FA Thuketana
XIVUTISO XA 1: XIKAMBELANTWISISO
1.1 Ekerekeni/ejarateni ra kereke/eRixongile.√ (1)
1.2 Ntekele u miyerile, a siringekile, u tlhave Jamboti hi tihlo ra le tin'hwembeni.√√ (2)
1.3 Ku hleva na ku sola van'wana vanhu swi kanetana na vuKriste.√√ (2)
1.4 A a tele ku ta vonana na murhandziwa wa yena Manayila.√√ (2)
1.5 U te a va na xichavo, √ va yiva, √ va dakwa, √ u kuma ku tsempfiwa jaha ni
nhwanyana ku yiwa lomu ku tiviwaka hi vona. √
(Tinhlamulo timbirhi ntsena.) (2)
1.6 Ya leswaku u nga soli vana va van'wana u rivala leswaku na va wena va na
swihoxo.√√ (2)
1.7 U vule leswaku i vanhu va mahlevo na ku sandza/va rhandza ku tiendla lava
va tengeke, va vukhongeri lebyi hetisekeke ku ve a swi tano.√√ (2)
1.8 Nkondzo-wa-rifayi.√ (1)
1.9 A byi yelani, a a nga koti ku rivalela/a a ri na tihanyi/a a xanisa ndyangu wa
yena leswi vukriste byi nga pfumelelaniki na swona.√√
(Timaraka i ta nseketelo ntsena.) (2)
1.10 A a lava ku kombisa Lefty leswaku Mpfuleni wa n'wi rhandza naswona a ku
na un'wana wo fana na yena.√√ (2)
1.11 A a dume hi ku va nsulavoya/vugevenga bya xiyimo xa le henhla.√√ (2)
1.12 A chava leswaku Lefty a nga ya a ya dlaya tata wa yena Ntekele.√√ (2)
1.13 I mhaka ya kahle hikuva a swi tiva leswaku Ntekela a a nga ta pfumela
leswaku a tekana na Lefty wa xigevenga.√√
KUMBE
A hi mhaka ya kahle hikuva a a fanerile ku landzelela nawu na ku kuma
mikateko eka vatswari va yena. √√ (2)
1.14 I ku va Ntekele a hiseriwile mabazi kasi kokwa wa yena u tshama a hisa muti
wa Mafela- Nkatini kokwa wa Dodovha (kokwa wa Jamboti).√√ (2)
1.15 Lefty a ri ni xifafa ni magugu kasi Walk-tall a a tirhisa vutlhari ni vukheta.√√ (2)
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2 3 DBE/2017
SCE – Memorandamu
1.16 N'wa- Xitlhelana u sale a lova.√√ (2)
1.17 Vunwa, ku lukelela mano yo kanganyisa na ku tshama va chuhile./B √√ (2)
1.18 I ntiyiso Rice u dlayiwa hi movha endzhaku ka ku va a n'wi bile na ku n'wi
hlongola ekaya,√ N'wa-Xitlhelana wa lova hikwalaho ko dyisiwa mbitsi hi leswi
swi endliwaka hi Ntekele,√ Mpfuleni u sayinile na Lefty a nga n'wi tivisanga.√ (3)
NTSENGO WA XIYENGE XA A: 35
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2 4 DBE/2017
SCE – Memorandamu
XIYENGE XA B: NTLANGU
BYOKOTA MADLAYISANA – MM Marhanele
XIVUTISO XA 2
2.1 Emutini/Endlwini ya Mathebula/ENtlhaveni√; nimadyambu.√ (2)
2.2 Exilungwini.√ (1)
2.3 Wa vukati.√ (1)
2.4 Ku vuriwa leswaku Makhanana u rhandzana na Gezani Maluleke./Ku vuriwa
leswaku Makhanana u na vuxaka bya mbilu na Gezani Maluleke.√√ (2)
2.5 N'wa-Ridonga.√ (1)
2.6 Leswaku a hi munhu wo hlundzuka hi ku hatlisa./Leswaku wa swi kota ku
tikhoma eka swiyimo swo tika.√√ (2)
2.7 A hi swona. Makhanana a a rhandzana na vavanuna van'wana leswi
kombisaka leswaku a nga tshembekangi eka nuna wa yena.√√
(Timaraka i to seketela ntsena.) (2)
2.8 Swilo swa cinca./C.√ (1)
2.9 Byokota i xinyenyana lexi ku khorwiwaka leswaku xi kucetela swinyenyana
swin'wana leswaku swi nghena ekhombyeni xona xi sala. Hikwalaho ka
timhaka ta vugangu. Makhanana u dlayisile Mavundza, Gezani na
Mathebula√√ (2)
2.10 Mukamberiwa u ta nyika vonelo ra yena. Xikombiso: A endlela leswaku
Mathebula a kholwa leswaku yena wo hemberiwa a nga endli mhaka ya
vugangu./A endlela leswaku loko a ri exilungwini Mathebula a ta swi vona hi
yexe loko a nga tshembekangi hakunene.√√ (2)
2.11 Mukamberiwa u ta kombisa ku a swi fanerile kumbe a swi nga fanelanga.
Xikombiso: A swi fanerile hikuva Mathebula u tekile nkarhi wo leha a nga n'wi
byeli mhaka leyi a a lumbetiwa yona.√√√
KUMBE
A swi nga fanelanga hikuva a a swi tiva leswaku u na vugangu kutani a lava
leswaku Mathebula a tshika ku n'wi konanisa.√√√
(Nhlamulo yin'we ntsena. Amukela na mavonelo man'wana lama
twisisekaka.) (3)
2.12 Hileswi Mathebula a beke Gezani Maluleke hi swibakele endzhakunyana a
lova.√√ (2)
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2 5 DBE/2017
SCE – Memorandamu
2.13 N'wa-Rimbelule.√ (1)
2.14 A ri na ntlimbo wa ku chava leswaku swi nga tshuka swi kumekile leswaku hi
yena a nga dlaya Gezani.√√ (2)
2.15 Vubihi bya vugangu exikarhi ka vanhu lava nga na mindyangu.√√
(Amukela na yin'wana minkongomelo leyi twisisekaka.) (2)
2.16 Swi kombisa leswaku hosi yi tirhisile vutlhari eku ahluleni ka timhaka./Hosi a
yi nga swi lavi leswaku swi tiveka leswaku mudlayi i mani nandzu wu nga si
fika emakumu.√√ (2)
2.17 A a fanele ku nyika vumbhoni.√ (1)
2.18 Mukamberiwa u ta tsala dyondzo leyi a yi kumeke Xikombiso: Ku endla
vuganga u tekile/tekiwile swa dlayisa.√√
(Amukela na tin'wana tidyondzo leti twisisekaka.) (2)
2.19 Mukamberiwa u nyika vonelo ra yena. Xikombiso: Ina, ndzi yima na wona
hikuva Mavundza u vula leswaku swibakele swa Mathebula swi lo tirheleriwa
kambe a hi yena hambileswi a nga lumbetiwangiki.√√ (2)
2.20 Mukamberiwa u ta nyika vonelo ra yena. Xikombiso: A xi amukeleki hikuva
hambi ku ri vumbiwa bya tiko ra hina a byi amukeli xigwevo xa rifu.√√
KUMBE
Ina, xa amukeleka hikuva nawu loko wu vekiwile etikweni wu fanele ku
landzeleriwa handle ka swona vululami a byi nga fikeleleki.√√ (2)
NTSENGO WA XIYENGE XA B: 35
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2 6 DBE/2017
SCE – Memorandamu
XIYENGE XA C: SWIRUNGULWANA/SWIHUNGWANA
NDZI NA TIMFANELO – SJ Malungana na NJ Maluleke
3.1 'I NTIRHO MUNI'– NJ Maluleke
3.1.1 Eka Malamulele/Eka Mavambe.√ (1)
3.1.2 U vurile leswaku wa borheka.√ (1)
3.1.3 Xixevo.√ (1)
3.1.4 A a ri mudyondzisi.√ (1)
3.1.5 U hemberile N'wa-Jamela a ku u ya lava ntirho./U hemberile N'wa-
Gija a ku u ya xava tihuku to xavisa hi mali leyi a nga hundza a yi
teka.√
(Nhlamulo yin'we ntsena.) (1)
3.1.6 A a rhandza ngopfu mali. √ A a nga xiximi nuna wa yena Mahafu.√ (2)
3.1.7 Hikuva vanhu a va talangi epatwini/Hikuva vanhu a vo hlayiwa
kunene epatwini.√ (1)
3.1.8 Ina, vito ra Ntimawakwe ri kombisa leswaku a ku ri yena Muntima
exikarhi ka Valungu lava a tirha na vona.√√ (2)
3.1.9 U vulavurile hi ndlela ku delela loko a vulavula na Ntimawakwe ku
tsakisa Valungu,√/u lave ku vona leswaku i vangani Valungu lava
va nga tsariwa mathikithi,√/u vulavurile Xilungu na swipitikopo swa
Valungu ku va tsakisa.√
(Tinhlamulo timbirhi ntsena.) (2)
3.1.10 Ntimawakwe na vatirhikulobye a va nga endli ntirho wa vona hi ku
tshembeka, a va pfumela ku diziwa hi vachayeri va mimovha.√√√
(Amukela na mavonelo man'wana lama twisiseka.) (3)
3.2.11 Vanhu va fanele ku tirha hi ku tshembeka. Munhu u fanele ku
yimela ntiyiso evuton'wini./Vanhu va ku rhandza loko swi ri
swinene.√√
(Amukela na tin'wana tidyondzo leti twisisekaka.) (2)
NA
3.2 XIMANGA XI HUMA ESAKENI – SJ Malungana
3.2.1 Hi leswi Nukeri a veke na xiave eka timhaka ta vugevenga kasi
khale maphorisa a va tirha hi ku xixima nawu.√√ (2)
3.2.2 A a vona ku tshembeka swi nga n'wi vuyerisi nchumu loko swi ta
eka timhaka ta rifumo.√√ (2)
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2 7 DBE/2017
SCE – Memorandamu
3.2.3 Eka homu yin'wana na yin'wana a a kuma nenge./Eka gidi rin'wana
na rin'wana a a kuma madzana manharhu ya tirhandi.√
(Nhlamulo yin'we ntsena.) (1)
3.2.4 Mpfhapfhapfha.√ (1)
3.2.5 Ra fambelana hikuva rito 'Mpfhapfhapfha' ri kombisa ku hisiwa ka
mafurha ya nyama, leswi fambelanaka na ku va ku katingiwa/oxiwa
nyama nkarhi na nkarhi emutini wa Nukeri.√√
(Nhlamulo i yo seketela ntsena.) (2)
3.2.6 Vanhu lava hundzaka hi ndlela./D.√ (1)
3.2.7 A tirhisana na swigevenga hi ku swi byela makungu ya
maphorisa.√√ (2)
3.2.8 Va bohile ku ka va nga ha vikeli murhangeri wa vona hi makungu
ya matirhelo ya vona.√ (1)
3.2.9 Nukeri a a va tshembisile ku va sirhelela loko va khomiwa se
Vhoks a hleketa leswaku u fikile ku ta va humesa.√√ (2)
3.2.10 Mukamberiwa u ta nyika goza leri a ta va a ri tekile. Xikombiso: A
ndzi ta tinyiketa emaphoriseni./A ndzi ta baleka.√√
(Amukela na magoza man'wana lawa ya twisisekaka.) (2)
3.2.11 Ina. Timhaka ta Nukeri ti humele erivaleni hi ku va a khomiwa
endzhaku ka ku va Vhoks a byele maphorisa hi vugevenga bya
Nukeri. √√ (2)
NTSENGO WA XIYENGE XA C: 35
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2 8 DBE/2017
SCE – Memorandamu
XIYENGE D: VUTLHOKOVETSERI
XIVUTISO XA 4
4.1 XONA HI XIHI? – KJ Ngobeni et. al
4.1.1 Xi vulavula hi munhu loyi a lumbetiwaka hi vumbhoni lebyi nga riki
na ntiyiso. Hikokwalaho ka ku tikarhata ka yena ku tirha hi ku
tinyiketela, vanhu va yima na yena.√√√ (3)
4.1.2 Tiko ri lava mukutsuri./Ntiwa wa 20.√ (1)
4.1.3 Ku pfumaleka ku rhula etikweni/Ku na madzolonga/mikitsikitsi
etikweni.√ (1)
4.1.4 Va pfumelelana na yona/va yi amukela/va yi pasisa/va yi
seketela.√√ (2)
4.1.5 Ya komba ntshikelelo/ya tshikelela mhaka ya leswaku ku tirha swi
na hakelo leyinene.√√ (2)
4.1.6 Ndzilekanini hi laha ndhawu yo karhi yi helelaka kona kutani ku
sungula yin'wana.√√ (2)
4.1.7 Ku tirha hi matimba swi na hakelo leyinene./C.√√ (2)
4.1.8 U hlundzukile./A nga tsakanga./U nyangatsekile√√ (2)
4.1.9 Ya amukeleka. Hi ku landza matitwelo ya mutsari yo hlundzuka a
kala a tirhisa rito thyaka ku tshikelela mhaka ya vumbhoni byo
hemba. √√
KUMBE
A ya amukeleki. I marito lama ya nga kombiki ku xixima eka
muamukeri.√√
(Timaraka i ta ku seketela ntsena.) (2)
NA
4.2 HLAYISENI RIRIMI – JT Manganyi
4.2.1 Xi vulavula hi munhu loyi a tsundzuxaka na ku khutaza Vatsonga
ku tirhandza na ku rhandza ririmi ra vona hi ku ri tokota na ku ri
tirhisa etindhawini to hambanahambana.√√√ (3)
4.2.2 Hi nga koveli.√√ (2)
4.2.3 Vatsonga va ku hetiseka/lava va rhandzaka Vutsonga bya vona. √√ (2)
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso Phendla
Downloaded from hlayiso.com
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P2 9 DBE/2017
SCE – Memorandamu
4.2.4 Hi tikarhatela ku endla leswaku ririmi ra Xitsonga ri tiveka/fikelela
eka tindhawu to hambanahambana.√√ (2)
4.2.5 Wu tshikelela mhaka ya ku tirha kun'we/ku tirhisana/ntirhisano eka
ku hlayisa na ku hluvukisa ririmi ra Xitsonga./a hi ntirho wa munhu
un'we. √√ (2)
4.2.6 Xifaniso xa munhu/vanhu lava va nga na swikandza swo tsaka
kumbe ku n'wayitela lava va nga le ku ehleketeni/tiphineni hi
swin'wana swa ririmi ra Xitsonga.√√ (2)
4.2.7 Vanhu vo yiva.√√ (2)
4.2.8 Thoni yo vevuka leyi kombaka ku xavelela na ku khutaza. Hi vona
a tirhisile marito yo fana na 'A hi …' na 'Hi' lama nga kombiki ku
lerisa kambe ya kombisaka ku rhamba leswaku ku tirhiwa
kun'we.√√√ (3)
NTSENGO WA XIYENGE XA D: 35
NTSENGO WA TIMARAKA: 70
Vundzeni bya papila leri a byi tirhisiwi handle ka mpfumelelo wa ntsariso
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Xitsonga FAL Grade 12 Paper 1 May June 2017 Memo

Memorandum
Xitsonga FAL Grade 12 Paper 3 May June 2017 Memo

Memorandum
Xitsonga FAL Grade 12 Paper 2 Feb March 2017 Memo

Memorandum
Xitsonga FAL Grade 12 Paper 2 November 2017 Memo

Memorandum
Xitsonga FAL Grade 12 Paper 2 May June 2016 Memo

Question paper
Xitsonga FAL Grade 12 Paper 1 May June 2017 Question Paper
More from Grade 12 Xitsonga FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Xitsonga FAL ATP 2023 24

Question paper
Xitsonga FAL Grade 12 P1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Xitsonga FAL Grade 12 P2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
Xitsonga FAL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
/Xitsonga%20FAL%20P1%20Nov%202024--3b46635f-7f15-4117-a226-b8d28ae9f907/v1-78f1180691c6abbeac2e/card.webp)
Question paper
Xitsonga FAL Grade 12 P1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper