Skip to content

Xitsonga FAL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

MemorandumXitsonga FALGrade 12202412 pages

Grade 12 Xitsonga FAL Paper 3 memorandum from the November 2024 NSC, 12 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November NSC 2024

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREDI YA 12 XITSONGA: RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA (FAL) PAPILA RA VUNHARHU (P3) HUKURI 2024 XILETELO XA MAKOREKETELO TIMARAKA: 100 Xiletelo xa makoreketelo lexi xi na tipheji ta 12. Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 2 DBE/Hukuri 2024 NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo RHUBIRIKI: XITSALWANA [50 WA TIMARAKA] LEMUKA: • Tirhisa rhubiriki minkarhi hinkwayo loko u koreketa xitsalwana xa vutumbuluxi (Papila ra vu3, XIYENGE XA A). • Timaraka to sukela eka 0 kufikela eka 50 ti avanyisiwile hi tinhlamuselo ta 5 ta vuswikoti. • Eka swilaveko swa Vundzeni, Ririmi na Xitayili, nhlamuselo yin'wana na yin'wana ya vuswikoti eka leta ntlhanu yi avanyisiwile hi swiyimo swimbirhi: xa le henhla na xa le hansi xikan'we na maavelo lawa ya tirhisiwaka ya timaraka. • Xivumbeko a xi khumbeki hi xiyimo xa le henhla na xa le hansi. RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWANA EKA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA [TIMARAKA TA 50] Swiyenge Vuswikoti byo Vuswikoti bya le henhla Vuswikoti byo Vuswikoti bya Vuswikoti byo ka byi hlawuleka amukeleka madyondza nga fikelelangi VUNDZENI & 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 MAKUNGUHATELO -Mahlamulelo yo -Mahlamulelo lama -Mahlamulelo lama -Mahlamulelo ma na -Mahlamulelo yo hlawuleka/lama vumbiweke kahle swinene amukelekaka nkhulukelano kun'wana huhulula (Mahlamulelo na tlhontlhaka miehleketo na -Miehleketo leyi faneleke -Miehleketo leyi nga na -Miehleketo a yi -Miehleketo yo miehleketo) ku hundzisa eka leswi no tsakisa naswona yi nkhulukelano na ku twisiseki naswona a yi hlanganahlangana yo Xiyimo xa le henhla Maveketelelo ya languteriweke kombisa vumbhoni byo va khorwisa kombisi vutitumbuluxeri va yi nga kongomisi miehleketo eka -Miehleketo ya vutlhari, yi vupfile -Mahungu ya veketeriwe -Ku na vumbhoni mhaka makunguhatelo leyi tlhontlhaka -Mahungu ya veketeriwe kahle naswona ku na byitsongo bya -Mahungu yo huhulula Ndzemuko wa miehleketo naswona leyi kahle swinene naswona nkhulukelano maveketelelo na no vuyeleriwa xikongomelo, vupfeke ku na nkhulukelano (nhlangano) eka nkhulukelano wa -Mahungu a ya vaamukeri va -Mahungu ya veketeriwe (nhlangano) eka manghenelo, miri na mahungu veketeriwangi kahle mahungu na mbangu hindlela yo hlawuleka manghenelo, miri na masongelo/mahetelelo naswona ya hava naswona ku na masongelo/mahetelelo nkhulukelano TIMARAKA TA 30 nkhulukelano (nhlangano) ku katsa manghenelo, miri na masongelo/mahetelelo Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 3 DBE/Hukuri 2024 NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWANA EKA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA [TIMARAKA TA 50] (ku yisa emahlweni) Swiyenge Vuswikoti byo Vuswikoti bya le henhla Vuswikoti byo Vuswikoti bya Vuswikoti byo ka byi hlawuleka amukeleka madyondza nga fikelelangi 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Mahlamulelo ya xiyimo -Mahlamulelo lama -Mahlamulelo lama -Mahlamulelo -A nga kalangi a xa le henhla kambe lama vumbiweke kahle amukelekaka kambe hakanyingi a hi lama ringeta ku angula ku nga riki na -Miehleketo leyi faneleke hungu a ri faneleke ya hi nhlokomhaka swihlawulekiso swa no tsakisa hlamuseriwangi ri -Miehleketo yi tala ku va -Miehleketo hi leyi yi Xiyimo xa le hansi xitsalwana xo hlawuleka -Mahungu ya veketeriwe twisiseka swinene leyi nga hlanganangiki nga fanelangiki no tlhontlha miehleketo kahle naswona ku na -Miehleketo yi na na ku hlanganahlangana naswona a yi -Miehleketo ya vutlhari nkhulukelano (nhlangano) nkhulukelano lowu -Ku hava vumbhoni lebyi fambelani nakatsongo no vupfa eka manghenelo, miri na eneleke na ku khorwisa kombisaka maveketelelo na nhlokomhaka -Mahungu ya veketeriwe masongelo/mahetelelo -Mahungu ya veketeriwe lamanene na -A yi na nkongomo hindlela ya vutshila kahlenyana naswona ku nkhulukelano wa naswona yi naswona ku na na nkhulukelanonyana mahungu pfuvapfuvekile nkhulukelano (nhlanganonyana) eka (nhlangano) eka manghenelo, miri na manghenelo, miri na masongelo/mahetelelo masongelo/mahetelelo Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 4 DBE/Hukuri 2024 NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWANA EKA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA [TIMARAKA TA 50] (ku yisa emahlweni) Swiyenge Vuswikoti byo hlawuleka Vuswikoti bya le henhla Vuswikoti byo amukeleka Vuswikoti bya Vuswikoti byo ka byi madyondza nga fikelelangi RIRIMI, XITAYILI & 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 VUHLERI -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, ntivomarito swa fambelana ntivomarito swi fambelana na ntivomarito swa na ntivomarito swa xitayili na ntivomarito a Thoni, rhejisitara, swinene na xikongomelo, kahle na xikongomelo, fambelana na fambelananyana na swi fambelani na Xiyimo xa le henhla xitayili na ntivomarito vaamukeri va mahungu na vaamukeri va mahungu na xikongomelo, vaamukeri va xikongomelo, vaamukeri va xikongomelo, swa fambelana na mbangu mbangu mahungu na mbangu mahungu na mbangu vaamukeri va mahungu xikongomelo, -Vutitshembi eka ku tirhisa ririmi -Ririmi hi leri faneleke -Ririmi ri tirhisiwile hi -Matirhiselo ya ririmi i ya na mbangu nkucetelo, vundzeni naswona hindlela yo hlawuleka no naswona thoni leyi mfanelo ku hlamusela xiyimo xa madyondza -Ririmi a ri twisiseki na mahlawulelo ya tsakisa tirhisiweke hi leyi faneleke mahungu swinene -Ntivoririmi wa mpimo marito -Xi koka rinoko naswona xi na minkarhi hinkwayo -Thoni hi leyi faneleke -Thoni na dikixini hi leswi wa le hansi swinene wu Matirhiselo ya ririmi thoni leyinene no tlhavula -Swihoxo swa ntivoririmi na -Ku tirhisiwile ririmi ro swi nga faneriki endla leswaku na swiaki na milawu -Swihoxo swa ntivoririmi na mahikahetelo a swi talangi amukeleka ku tiyisisa -Ntivoririmi i wa mpimo wa mahungu ya nga ya rona, mapeletelo a swi tali ku va kona -Xi vumbiwile hindlela ya vundzeni bya hungu le hansi twisiseki mahikahatelo, -Xi vumbiwile hindlela ya vutshila vutshila ntivoririmi na swinene mapeletelo 13 10 7 4 -Ririmi i ra xiyimo xa le henhla -Ririmi ri koka miehleketo -Matirhiselo lama faneleke -A ku tirhisiwangi ririmi leri Xiyimoxa le hansi TIMARAKA TA 15 naswona ri na thoni leyi faneleke naswona hakanyingi ra ya ririmi eka minkarhi faneleke no tlhavula vuyerisa yin'wana -Ku tirhisiwile swivulwa -Swihoxo swa ntivoririmi na -Thoni hi leyi faneleke na ku -Hakanyingi thoni hi leyi swo fana kumbe switsongo mapeletelo a swi tali ku va kona vuyerisa faneleke kambe matirhiselo leswi hambaneke -Xi vumbiwile hindlela yo -Swihoxo swa ntivoririmi na ya ririmi ya kayivelanyana -Ntivoririmi i wa mpimo wa hlawuleka mapeletelo i switsongo le hansi swinene -Xi vumbiwile hindlela ya vutshila XIVUMBEKO 5 4 3 2 0–1 -Mavumbelo ya nhlokomhaka i ya -Vuxokoxoko byi vumbiwile -Ku vumbiwile vuxokoxoko -Ku na timhakankulunyana -Ku pfumaleka ka Swihlawulekiso swa xiyimo xa le henhla swinene hindlela yo twisiseka lebyi faneleke leti faneleke timhakankulu leti xitshuriwa. -Vuxokoxoko lebyi hlawulekeke -Ku na nkhulukelano -Swivulwa na tindzimana -Swivulwa na tindzimana lavekaka Mavumbelo ya -Swivulwa na tindzimana swi -Swivulwa na tindzimana swi vumbiwile hindlela swi na swihoxo -Swivulwa na tindzimana na vumbiwile hindlela ya xiyimo xa le swa twisiseka naswona i swo leyinene -Xitsalwana xa ha tindzimana swi na swivulwa. henhla swinene hambanahambana -Xitsalwana xa twisiseka twisiseka hambileswi xi swihoxo nga na swihoxo -Xitsalwana a xi TIMARAKA TA 5 twisiseki Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 5 DBE/Hukuri 2024 NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWAMBIKO XO LEHA EKA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA [TIMARAKA TA 30] Swiyenge Vuswikoti byo Vuswikoti bya le henhla Vuswikoti byo Vuswikoti bya Vuswikoti byo ka byi hlawuleka amukeleka madyondza nga fikelelangi VUNDZENI, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 MAKUNGUHATELO & -Mahlamulelo yo -Mahlamulelo lamanene -Mahlamulelo yo -Mahlamulelo ya -Mahlamulelo a ya XIVUMBEKO hlawuleka na ku hundzisa lama kombisaka vutivi ringanela lama madyondza lama kombisi vutivi bya leswi a swi languteriwile lebyinene bya kombisaka vutivi bya kombisaka vutivinyana swihlawulekiso swa Mahlamulelo na -Miehleketo ya vutlhari na swihlawulekiso swa swihlawulekiso swa bya swihlawulekiso swa muxaka wa xitshuriwa miehleketo ku vupfa muxaka wa xitshuriwa muxaka wa xitshuriwa muxaka wa xitshuriwa -Nhlamuselo a yi le Maveketelelo ya -Vutivi byo enta bya -Ku na ku kongoma -Mhaka a yi kongomiwi hi -Ku na ku kongomanyana rivaleni naswona yi miehleketo eka swihlawulekiso swa mhaka, a ku na ku huma ku hetiseka kambe ku na ku pfa ku humile swinene emhakeni makunguhatelo muxaka wa xitshuriwa emhakeni -Ku na ku humanyana humiwa emhakeni -Vundzeni na miehleketo Xikongomelo, vaamukeri -Matsalelo ya kongoma -Vundzeni na miehleketo emhakeni -A hi minkarhi hinkwayo swi hava nkhulukelano va hungu, mhaka swi na nkhulukelano, -Vundzeni na miehleketo vundzeni na miehleketo -Ku na vuxokoxoko swihlawulekiso/milawu ya -Vundzeni na miehleketo nhlamuselo ya vuenti swi na nkhulukelano lowu swi khulukelanaka byitsongo swinene lebyi matirhiselo ya ririmi na swi na nkhulukelano naswona vuxokoxoko byi amukelekaka -Ku na vuxokoxoko seketelaka nhlokomhaka mbangu -Nhlamuselo ya vuenti seketela nhlokomhaka -Ku na vuxokoxoko byitsongo lebyi -A ku tirhisiwangi milawu swinene naswona -Xivumbeko lexi faneleke byin'wana lebyi seketelaka nhlokomhaka ya xivumbeko leyi TIMARAKA TA 18 vuxokoxoko hinkwabyo kambe xi ri na swihoxo seketelaka nhlokomhaka -Milawu ya xivumbeko yi faneleke byi seketela nhlokomhaka switsongo swa nkhaqato -Xivumbeko lexi faneleke tirhisiwe hindlela yo ka yi -Xivumbeko lexi faneleke hi ku angarhela kambe xi nga twisiseki no va na nkhaqato ri na swihoxo switsongo -Ku na swihoxo swo tala Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 6 DBE/Hukuri 2024 NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWAMBIKO XO LEHA EKA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA [TIMARAKA TA 30] (ku yisa emahlweni) Swiyenge Vuswikoti byo Vuswikoti bya le henhla Vuswikoti byo Vuswikoti bya Vuswikoti byo ka byi hlawuleka amukeleka madyondza nga fikelelangi RIRIMI, XITAYILI & 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 VUHLERI -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili na ntivomarito swi na ntivomarito swi na ntivomarito swi na ntivomarito swo na ntivomarito a swi Thoni, rhejisitara, xitayili, fambelana swinene na fambelana swinene na fambelana na fambelananyana na fambelani na xikongomelo/nkucetelo, xikongomelo, vaamukeri xikongomelo, vaamukeri xikongomelo, vaamukeri xikongomelo, vaamukeri xikongomelo, vaamukeri vaamukeri va hungu na va hungu na mbangu va hungu na mbangu va hungu na mbangu va hungu na mbangu va hungu na mbangu mbangu -Ku na nkhaqato wa -Hi ku angarhela ku na -Ku na swihoxonyana -Ntivoririmi wo pfumala -Swihoxo swi tele Matirhiselo ya ririmi na ntivoririmi naswona wu nkhaqato wa ntivoririmi swa ririmi nkhaqato wu tlhela wu va naswona ku na ku milawu ya matirhiselo ya vumbiwile hi mfanelo naswona wu vumbiwile hi -Ku na ntivomarito wo na swihoxo swo hlanganahlangana ka ririmi -Swihoxo a swi tali ku mfanelo ringanela hlayanyana timhaka Mahlawulelo ya marito vonaka -Ntivomarito wa kahle -Swihoxo a swi onhi -Ntivomarito wa mpimo -Ntivomarito a wu Mahikahatelo na swinene nhlamuselo wa le hansi fambelani na mapeletelo -A ku tali ku va na -Nhlamuselo a yi le xikongomelo swihoxo rivaleni -Nhlamuselo a yi twali TIMARAKA TA 12 nakatsongo MAAVELO YA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 TIMARAKA Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 7 DBE/Hukuri 2024 NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWAMBIKO XO KOMA EKA RIRIMI RO ENGETELA RO SUNGULA [TIMARAKA TA 20] Swiyenge Vuswikoti byo hlawuleka Vuswikoti bya le henhla Vuswikoti byo amukeleka Vuswikoti bya madyondza Vuswikoti byo ka byi nga fikelelangi VUNDZENI, 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 MAKUNGUHATELO & -Mahlamulelo yo hlawuleka -Mahlamulelo lamanene -Mahlamulelo yo ringanela -Mahlamulelo ya madyondza -Mahlamulelo a ya kombisi XIVUMBEKO na ku hundzisa leswi a swi lama kombisaka vutivi lama kombisaka vutivi bya lama kombisaka vutivinyana vutivi bya swihlawulekiso languteriwile lebyinene bya swihlawulekiso swa muxaka bya swihlawulekiso swa swa muxaka wa xitshuriwa Mahlamulelo na miehleketo -Miehleketo ya vutlhari na ku swihlawulekiso swa wa xitshuriwa muxaka wa xitshuriwa -Nhlamuselo a yi le rivaleni Maveketelelo ya vupfa muxaka wa xitshuriwa -Mhaka a yi kongomiwi hi ku -Ku na ku kongomanyana naswona yi humile swinene miehleketo eka -Vutivi byo enta bya -Ku na ku kongoma hetiseka kambe ku pfa ku emhakeni makunguhatelo swihlawulekiso swa muxaka mhaka, a ku na ku huma -Ku na ku humanyana humiwanyana emhakeni -Vundzeni na miehleketo swi Swihlawulekiso/Milawu ya wa xitshuriwa emhakeni emhakeni -A hi minkarhi hinkwayo hava nkhulukelano matirhiselo ya ririmi na -Matsalelo ya kongoma -Vundzeni na miehleketo -Vundzeni na miehleketo swi vundzeni na miehleketo swi -Ku na vuxokoxoko mbangu mhaka swi na nkhulukelano, na nkhulukelano lowu khulukelanaka byitsongo swinene lebyi -Vundzeni na miehleketo swi nhlamuselo ya vuenti amukelekaka -Ku na vuxokoxoko seketelaka nhlokomhaka TIMARAKA TA 12 na nkhulukelano naswona vuxokoxoko byi -Ku na vuxokoxoko byitsongo lebyi seketelaka -A ku tirhisiwangi milawu ya -Nhlamuselo ya vuenti seketela nhlokomhaka byin'wana lebyi seketelaka nhlokomhaka xivumbeko leyi faneleke swinene naswona -Xivumbeko lexi faneleke nhlokomhaka -Milawu ya xivumbeko yi vuxokoxoko hinkwabyo byi kambe xi ri na swihoxo -Xivumbeko lexi faneleke hi tirhisiwe hindlela yo ka yi nga seketela nhlokomhaka switsongo swa nkhaqato ku angarhela kambe xi ri na twisiseki -Xivumbeko lexi faneleke no swihoxo switsongo -Ku na swihoxo swo tala va na nkhaqato RIRIMI, XITAYILI & 7–8 5–6 4 3 0–2 VUHLERI -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili na ntivomarito swi fambelana na ntivomarito swi ntivomarito swi fambelana na ntivomarito swo ntivomarito a swi fambelani Thoni, rhejisitara, xitayili, swinene na xikongomelo, fambelana swinene na xikongomelo, vaamukeri va fambelananyana na na xikongomelo, vaamukeri ntivomarito wu fanele vaamukeri va hungu na xikongomelo, vaamukeri va hungu na mbangu xikongomelo, vaamukeri va va hungu na mbangu xikongomelo na mbangu mbangu hungu na mbangu -Ku na swihoxonyana swa hungu na mbangu -Swihoxo swi tele naswona Matirhiselo ya ririmi na -Ku na nkhaqato wa -Hi ku angarhela ku na ririmi -Ntivoririmi wo pfumala ku na ku hlanganahlangana milawu ya matirhiselo ya ntivoririmi naswona wu nkhaqato wa ntivoririmi -Ku na ntivomarito wo nkhaqato wu tlhela wu va na ka timhaka ririmi vumbiwile hi mfanelo naswona wu vumbiwile hi ringanela swihoxo swo hlayanyana -Ntivomarito a wu fambelani Mahlawulelo ya marito -Swihoxo a swi tali ku mfanelo -Swihoxo a swi onhi -Ntivomarito wa mpimo wa le na xikongomelo Mahikahatelo na vonaka -Ntivomarito wa kahle nhlamuselo hansi -Nhlamuselo a yi twali mapeletelo swinene -Nhlamuselo a yi le rivaleni nakatsongo -A ku tali ku va na swihoxo TIMARAKA TA 8 MAAVELO YA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 TIMARAKA Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 8 DBE/Hukuri 2024 NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo MAAVELO YA TIMARAKA XIYENGE XA A: XITSALWANA: TIMARAKA TA 50 VUNDZENI NA MAKUNGUHATELO (VM): 30 RIRIMI, XITAYILI NA VUHLERI (RXV): 15 XIVUMBEKO (X): 05 NTSENGO 50 XIYENGE XA B: XITSALWAMBIKO XO LEHA: TIMARAKA TA 30 VUNDZENI, MAKUNGUHATELO NA XIVUMBEKO (VMX): 18 RIRIMI, XITAYILI NA VUHLERI (RXV): 12 NTSENGO 30 XIYENGE XA C: XITSALWAMBIKO XO KOMA: TIMARAKA TA 20 VUNDZENI, MAKUNGUHATELO NA XIVUMBEKO (VMX): 12 RIRIMI, XITAYILI NA VUHLERI (RXV): 08 NTSENGO 20 MIMFUNGHO YA MAKOREKETELO MFUNGHO NHLAMUSELO _ Nkhwati /ntila ehansi ka xihoxo xin'wana na xin'wana. II Etlhelo ra xinene eka swivulwa leswi nga twisisekiki. = Etlhelo ra xinene loko mukamberiwa a nga avangi xitshuriwa xa yena hi tindzimana. m Etlhelo ra xinene ku kombisa mbuyelelo wa timhaka kumbe marito. ↓ A nga fikangi emakumu ka pheji. ↑ A a fanele a sungurile ehenhla ka mintila leyi a nga yi tlula. ← A a fanele a sungurile eku sunguleni ka majini eximatsini. → A nga fikangi emakumu ka majini eka tlhelo ra xinene. / Loko a hlanganisile marito. Loko a hambanisile marito. Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 9 DBE/Hukuri 2024 NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo SWILETELO SWA MAKOREKETELO XIYENGE XA A: XITSALWANA XIVUTISO XA 1 1.1 Loko ndzi swi tsundzuka ndzi khomiwa hi tingana. Xitsalwana xa muxaka lowu i xa ndzungulo. Mukamberiwa u languteriwa ku rungula hi leswi loko a swi tsundzuka a khomiwaka hi tingana. Xitsalwana xi fanele ku fikelela leswi landzelaka: • Xivumbeko xa xitsalwana lexi nga na tindzimana leti nga na nkhulukelano. • Manghenelo lamanene lama kombisaka ku twisisisa nhlokomhaka. • Ku rungula leswi humeleleke hi ku tirhisa nkarhi lowu nga hundza. • Vundzeni lebyi khomeke vuxokoxoko lebyi hlamulaka xivutiso. • Masongelo lamanene. [50] 1.2 Leswi ndzi tsakisaka hi Mupuresidente wa Afrika-Dzonga. Xitsalwana xa muxaka lowu i xa nhlamuselo. Mukamberiwa u languteriwa ku hlamusela leswi n’wi tsakisaka hi Mupresidente wa Afrika-Dzonga. Xitsalwana xi fanele ku fikelela leswi landzelaka: • Xivumbeko xa xitsalwana lexi nga na tindzimana leti nga na nkhulukelano. • Manghenelo lamanene lama kombisaka ku twisisisa nhlokomhaka. • Vundzeni lebyi khomeke vuxokoxoko lebyi kombisaka ku va a tiva Mupuresidente wa Afrika-Dzonga na vutihlamuleri lebyi a nga na byona. • Masongelo lamanene. [50] Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 10 DBE/Hukuri 2024 NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo 1.3 Leswi nga endliwaka ku sivela ku xanisiwa ka vadyuhari. Xitsalwana xa muxaka lowu i xa mianakanyo. Xitsalwana xi fanele ku fikelela leswi landzelaka: • Xivumbeko xa xitsalwana lexi nga na tindzimana leti nga na nkhulukelano. • Manghenelo yo kombisa ku twisisa nhlokomhaka. • Vundzeni lebyi khomeke vuxokoxoko lebyi kombaka ku twisisa tindlela leti vadyuhari va xanisiwaka hi tona na leswi nga endliwaka ku sivela swiphiqo leswi. • Masongelo lamanene. [50] 1.4 Switirhisiwa swa thekinoloji swi na xiave eku antswiseni ka vutomi bya vanhu. Pfumela kumbe u kaneta mhaka leyi. Xitsalwana xa muxaka lowu i xa mavonelo. Xitsalwana xi fanele ku fikelela leswi landzelaka: • Xivumbeko xa xitsalwana lexi nga na tindzimana leti nga na nkhulukelano. • Manghenelo yo kombisa ku twisisa nhlokomhaka. • Tlhelo leri mukamberiwa a welaka eka rona. • Vundzeni lebyi khomeke vuxokoxoko lebyi kombaka ku va a tiva switirhisiwa swa thekinoloji na xiave lexi yi nga na xona eku antswiseni ka vutomi bya vanhu. • Masongelo lamanene. [50] 1.5 Vunene na vubihi bya ku va vadyondzi va phakeriwa swakudya eswikolweni. Xitsalwana xa muxaka lowu i xa nkanelo. Xitsalwana xi fanele ku fikelela leswi landzelaka. • Xivumbeko xa xitsalwana lexi nga na tindzimana leti nga na nkhulukelano. • Manghenelo yo kombisa ku twisisa nhlokomhaka. • Vundzeni lebyi khomeke vuxokoxoko lebyi kombaka vunene na vubihi bya ku va vadyondzi va phakeriwa swakudya eswikolweni. • Masongelo lamanene. [50] 1.6 – Eka swivutiso swa 1.6–1.8 mukamberiwa u ta xiyaxiya swifaniso leswi a 1.8 nyikiweke swona kutani a tsala xitsalwana hi xin'we xa swona, a aneka mhaka leyi xi n'wi tiselaka yona emiehleketweni na ku kombisa ku twisisa mongo wa xifaniso. U ta nyika xitsalwana xa yena nhlokomhaka leyi faneleke. [50] NTSENGO WA XIYENGE XA A: 50 Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 11 DBE/Hukuri 2024 NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo XIYENGE XA B: XITSHURIWA XA XITSALWAMBIKO XO LEHA XIVUTISO XA 2 2.1 PAPILA RA XINGHANA Mukamberiwa u languteriwa ku tsalela munghana wa yena papila a n’wi tsundzuxa leswi a nga swi endlaka ku pfuneka eka xiyimo xo va a pasile metiriki kambe a tsandzeka ku ya eyunivhesithi. Papila ra xinghana ri fanele ku fikelela leswi landzelaka: • Xivumbeko lexi faneleke. • Vutivi bya swihlawulekiso swa papila ra xinghana. • Vundzeni lebyi byi nga na voxokoxoko lebyi hlamulaka xivutiso. [30] 2.2 ATIKILI YA PHEPHAHUNGU Mukamberiwa u languteriwa ku tsala atikili ya phephahungu a kombisa ku tikeriwa loku a va ri na kona eka mavhiki manharhu loko gezi ri tsemiwile. Atikili ya phephahungu yi fanele ku fikelela leswi landzelaka: • Xivumbeko lexi faneleke. • Vutivi bya swihlawulekiso swa atikili ya phephahungu. • Vundzeni lebyi byi nga na voxokoxoko lebyi kombisaka ku tikeriwa loku va veke na kona eka mavhiki manharhu loko gezi ri tsemiwile. [30] 2.3 NHLUTO Mukamberiwa u ta tsala nhluto wa filimi leyi a yi voneke eka thelevhixini. Nhluto wu fanele ku fikelela leswi landzelaka: • Xivumbeko lexi faneleke. • Vutivi bya swihlawulekiso swa nhluto. • Vundzeni lebyi nga na vuxokoxoko bya swiyenge swo hambanahambana swa filimi leyi a yi voneke. [30] 2.4 MBULAVULO Mukamberiwa u ta tsala mbulavulo lowu a nga ta wu nyika loko va lelana na mukaputeni wa xipanu xa bolo. Mbulavulo wu fanele ku fikelela leswi landzelaka: • Xivumbeko lexi faneleke. • Vutivi bya swihlawulekiso swa mbulavulo. • Hungu leri nga eka munhu wo sungula. • Vundzeni lebyi nga na vuxokoxoko lebyi hlamulaka xivutiso. [30] NTSENGO WA XIYENGE XA B: 30 Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla
Xitsonga: Ririmi ro Engetela ro Sungula (FAL)/P3 12 DBE/Hukuri 2024 NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo XIYENGE XA C: XITSHURIWA XA XITSALWAMBIKO XO KOMA XIVUTISO XA 3 3.1 PHOSITARA Mukamberiwa u ta tsala phositara yo navetisa vuyimbeleri bya tikhwayere lebyi nga ta va kona ekerekeni ya vona. Phositara yi fanele ku fikelela leswi landzelaka: • Xivumbeko lexi faneleke. • Vutivi bya swihlawulekiso swa phositara yo navetisa. • Vundzeni lebyi nga na vuxokoxoko bya leswi nga ta va swi humelela, na ndlela leyi swi nga ta humelela hi yona. [20] 3.2 DAYARI Mukamberiwa u ta tsala dayari ya masiku manharhu a kombisa migingiriko leyi humeleleke eLimpopo hi nkarhi wa Khisimusi. Dayari yi fanele ku fikelela leswi landzelaka: • Xivumbeko lexi faneleke. • Vutivi bya swihlawulekiso swa dayari. • Vundzeni lebyi nga na vuxokoxoko bya migingiriko leyi humeleleke. [20] 3.3 SWILERISO Mukamberiwa u languteriwa ku tsala swileriso leswi nga ta landzeleriwa hi vamakwavo ku tisirhelela eka timhaka ta vugevenga loko va sale va ri voxe ekaya. Swileriso swi fanele ku fikelela leswi landzelaka: • Xivumbeko lexi faneleke. • Vutivi bya swihlawulekiso swa swileriso. • Vundzeni lebyi nga na vuxokoxoko lebyi kombisaka swiendlo leswi swi pfunetaka ku tisirhelela eka vugevenga loko va sale voxe. [20] NTSENGO WA XIYENGE XA C: 20 NTSENGO WA TIMARAKA: 100 Mfanelo yo kopa yi pimiwile

Study this subject

More from Grade 12 Xitsonga FAL

View all