Xitsonga HL Grade 12 Paper 3 NSC May June 2019 Memo

Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS XITSONGA: RIRIMI RA LE KAYA (HL) PAPILA RA VUNHARHU (P3) 2019 XILETELO XA MAKOREKETELO TIMARAKA: 100 Xiletelo xa makoreketelo lexi xi na tipheji ta 10. Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla

Downloaded from hlayiso.com Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 2 DBE/2019 SC/NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo MAAVELO YA TIMARAKA XIYENGE XA A: SWITSHURIWA SWA XITSALWANA: TIMARAKA TA 50 VUNDZENI NA MAKUNGUHATELO VM = 30 RIRIMI, XITAYILI NA VUHLERI RXV = 15 XIVUMBEKO X= 05 NTSENGO 50 XIYENGE XA B: SWITSHURIWA SWA XITSALWAMBIKO: TIMARAKA TA 2 x 25 = 50 VUNDZENI, MAKUNGUHATELO NA XIVUMBEKO VMX = 15 RIRIMI, XITAYILI NA VUHLERI RXV = 10 NTSENGO 25 MIMFUNGHO LEYI NGA TIRHISIWAKA EKA MAKOREKETELO MFUNGHO NHLAMUSELO _ Ehansi ka xihoxo xin'wana na xin'wana xa mapeletelo na mahikahatelo. II Etlhelo ra xinene eka swivulwa leswi nga twisisekiki. = Etlhelo ra xinene loko mukamberiwa a nga avangi xitshuriwa xa yena hi tindzimana. m Etlhelo ra xinene loko ku ri na mbuyelelo wa timhaka kumbe marito. / Loko a hlanganisile marito. Loko a hambanisile marito. ← A a fanele a sungurile ekusunguleni ka ntila eximatsini. → A nga fikangi emakumu ka xinene. ↑ A a fanele a sungurile eka mintila leyi a nga yi tlula. ↓ A nga fikangi emakumu ka pheji. Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla

Downloaded from hlayiso.com Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 3 DBE/2019 SC/NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo XIYENGE XA A: XITSALWANA XIVUTISO XA 1 1.1 A ndzi nga tshembi loko va ndzi byela. Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Leswi a nga byeriwa swona, xivangelo xo va a byeriwile na loyi a byeriweke hi yena. • Leswi a swi endla leswaku a nga tshembi. • Nkarhi lowu a nga wu teka ku kondza a sungula ku tshemba. • Leswi humeleleke ku kondza a tshemba. • Lava khumbekaka eka mhaka leyi. • Xiboho lexi a xi tekeke loko a kumile ntiyiso. • Dyondzo leyi a yi kumeke. • Switsundzuxo eka van'wana. [50] 1.2 Puresidente wa tiko ra Afrika-Dzonga. Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlamuselo ya nhlokomhaka. • Ku siviwa ka puresidente Zuma hi Ramaphosa. • Xivangelo xa ku pfumaleka ka vun'we hi nkarhi wa puresidente Zuma. • Vun'we lebyi veke kona loko puresidente Ramaphosa a nyika mbulavulo. • Kurhula loku veke kona epalamende. • Ndlela leyi vun'we byi tipaluxeke hayona. • Matitwelo ya vaakatiko hi vun'we lebyi. • Ku vuyeriwa ka tiko hi vun'we lebyi. • Dyondzo eka vaakatiko va Afrika-Dzonga. • Swubumabumelo na swisolo. [50] 1.3 Loko a ndzi tswariwile endyangwini wa swigwili. Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Ndyangu lowu a tswariweke eka wona. • Xivangelo xo navela ku tswariwa endyangwini wa swigwili. • Mimovha, tindlu na swakudya. • Swikolo leswi a a ta dyondza eka swona. • Ku xiximiwa loku a a ta ku kuma eka vanhu. • Vanghana lava a a ta tsakela ku hanya na vona. • Leswi a faneleke ku swi endla leswaku a fikelela xiyimo lexi. [50] Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla

Downloaded from hlayiso.com Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 4 DBE/2019 SC/NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo 1.4 Vunene na vubihi bya matirhiselo ya tibasari leti nyikiwaka vantshwa. Vunene Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlamuselo ya nhlokomhaka. • Ku va vantshwa lava pfumalaka va kota ku dyondza. • Ku hunguteka ka xiyimo xa vugevenga na vukhamba etikweni. • Ku hunguteka ka vusweti emindyangwini ya vantshwa lava pfunekeke. • Ku tumbuluxiwa ka mintirho. • Ku va vantshwa va fikelela mintirhovutomi leyi va yi tsakelaka. • Leswi nga endliwaka leswaku tibasari ti tshama ti ri kona. Vubihi Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlamuselo ya nhlokomhaka. • Ku hlawuriwa ka vanyiki va tibasari lava nga tshembekangiki. • Ku nyamalala ka tin'wana ta timali ta tibasari leti. • Ku va vantshwa va tirhisa mali ya tibasari eka leswi nga yelaniki na dyondzo. • Leswi nga endliwaka ku sivela ku tirhisiwa ka tibasari hi tindlela to homboloka. [50] 1.5 Vavasati va kota ku tiyisela evukatini ku tlula vavanuna. Pfumela kumbe u kaneta. Ku pfumela Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Tinxaka ta vukati. • Ku lehisa timbilu hambiloko vanuna va vona va va xanisa. • Ku tiyisela ku xanisiwa hi maxaka ya vanuna va vona. • Vavasati van'wana va swi kota ku kurisa vana hambi va nga ri va vona va ngati. • Mintirho yo engetela leyi vavasati van'wana va yi tirhaka. • Ku tshikeleriwa hi vanuna va vona hambiloko va endlile leswinene. • Nseketelo lowu vavasati lava nga evukatini va faneleke ku nyikiwa wona. Ku kaneta Mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Tinxaka ta vukati. • Ku va vavanuna va lehisa timbilu hambiloko vasati va vona va va xanisa. • Ku va va tiyisela ku xanisiwa hi maxaka ya vasati va vona. • Ku va vavanuna van'wana va swi kota ku kurisa vana va ri voxe. • Mintirho yo engetela leyi vavanuna van'wana va yi tirhaka. • Ku tshikeleriwa hi vasati va vona hambiloko va endlile leswinene. • Nseketelo lowu vavanuna lava tekeke va faneleke ku nyikiwa wona. [50] Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla

Downloaded from hlayiso.com Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 5 DBE/2019 SC/NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo 1.6 Eka swivutiso swa 1.6.1–1.6.3 mukamberiwa u ta xiyaxiya swifaniso leswi a nyikiweke swona kutani a tsala xitsalwana hi xin'we xa swona, a aneka mhaka leyi xi n'wi tiselaka yona emiehleketweni. U ta nyika xitsalwana xa yena nhlokomhaka leyi faneleke. LEMUKA LESWI: A KA HA NYIKIWI SWIKOMBISO SWA TINHLOKOMHAKA KU PAPALATA MAKOREKETELO YA MBOYAMELATLHELORIN'WE HIKUVA VAKORETI VAN'WANA VA NYIKA TIMARAKA KU YA HI SWIKOMBISO LESWI NYIKIWEKE NTSENA, VA NGA HA LANGUTI VUTITUMBULUXERI LEBYI VAKAMBERIWA VA BYI NYIKEKE. [50] NTSENGO WA XIYENGE XA A: 50 Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla

Downloaded from hlayiso.com Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 6 DBE/2019 SC/NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo XIYENGE XA B: XITSHURIWA XA XITSALWAMBIKO XIVUTISO XA 2 2.1 PAPILA RA XIKAYA Eka papila ra yena mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Adirese ya mutsari leyi sikuhatiweke evokweni ra xinene. • Ku tlula ntila laha swi faneleke. • Xiloso. • Vundzeni. (Manghenelo, miri na mahetelelo. Xikongomelo xi fanele ku boxiwa.) • Nsariso. (A ku tsariwi xivongo naswona a ku sayiniwi.) (Mukamberiwa a nga ha tsalela mutswari kumbe munhu un’wana na un’wana loyi a n’wi hlayiseke a tlhela a n’wi nghenisa xikolo.) [25] 2.2 MATIMU YA MUFI Eka matimu ya yena mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlokomhaka. (Loko yi tsariwile hi maletere lamatsongo ya khwatihatiwa, loko yi tsariwile hi maletere lamakulu a yi khwatihatiwi.) • Mavito na xivongo xa mufi. • Siku, n'hweti na lembe ro tswariwa. • Ndhawu laha a tswariweke kona. • Vatswari va mufi. • Vuxokoxoko bya swa tidyondzo. • Vuxokoxoko bya ntirho wa yena. • Ku teka. • Siku ro hundza emisaveni. • Xivangelo xa rifu. (Ku nga ri ku vika nkosi.) • Lava a va siyeke. • Ku n'wi navelela ku etlela hi kurhula. • Ku phata xivongo xa yena. (Mukamberiwa a nga fanelangi ku tsala tanihi munhu wo sungula.) [25] 2.3 ATIKILI YA PHEPHAHUNGU Eka atikili ya yena mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Vito ra phephahungu leri nyikiweke na siku leri atikili yi tsariweke hi rona. • Nhlokomhaka. (Loko yi tsariwile hi maletere lamatsongo ya khwatihatiwa, loko yi tsariwile hi maletere lamakulu a yi khwatihatiwi). • Xifaniso loko xi ri kona. • Vito ra mutsari ehenhla ka hungu. • Vundzeni. • Vuxokoxoko bya vutihlanganisi bya mutsari. • Ku sikuhata. [25] Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla

Downloaded from hlayiso.com Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 7 DBE/2019 SC/NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo 2.4 MBULAVULO Eka mbulavulo wa yena mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlokomhaka. (Loko yi tsariwile hi maletere lamatsongo ya khwatihatiwa, loko yi tsariwile hi maletere lamakulu a yi khwatihatiwi.) • Ku xeweta nhlengeletano hi ku ya hi swiyimo swa varhambiwa. • Ku khensa ku nyikiwa nkarhi wo vulavula. • Ku titivisa. • Vito ra muganga/buloko. • Ku khensa xiyenge lexi tumbuluxiweke xo lwa na vugevenga na vukhamba. • Ku hlohlotela vaakatiko leswaku va tirhisana no seketelana na xiyenge lexi. • Ku khensa ku yingiseriwa na ku gimeta mbulavulo. [25] 2.5 INTHAVHIYU Eka inthavhiyu ya yena mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlokomhaka. (Loko yi tsariwile hi maletere lamatsongo ya khwatihatiwa, loko yi tsariwile hi maletere lamakulu a yi khwatihatiwi). • Siku, nkarhi na ndhawu. • Ku thya swimunhuhatwa mavito lawa ya tsariweke hi maletere lamakulu evokweni ra ximatsi ya landzeriwa hi hikombirhi. • Ku xewetana. • Swiendlo swa swimunhuhatwa endzeni ka swiangi. • Swivutiso swi ta va swo hlamulana hi ndlela ya mafundza. • Yi fanele yi teka xivumbeko xa n'wangulano. • Muvutisi u va a lulamisile nongonoko wa swivutiso. • Mbhurisano lowu kongomisiweke eka nhlokomhaka. • Ku gimeta na ku lelana. [25] 2.6 XIVIKO Eka xiviko xa yena mukamberiwa a nga ha katsa leswi landzelaka: • Nhlokomhaka. (Loko yi tsariwile hi maletere lamatsongo ya khwatihatiwa, loko yi tsariwile hi maletere lamakulu a yi khwatihatiwi). • Loyi xiviko xi kongomisiweke eka yena. • Vito ra xikolo. • Lava a va endzeleke ku kuma vumbhoni bya ndzavisiso wa yena. • Swivangelo leswi a swi kumeke. • Swibumabumelo na swintshuxo. • Vito ra mutsari na xiyimo xa yena. • Nsayino. • Ku sikuhata. [25] NTSENGO WA XIYENGE XA B: 50 NTSENGO WA TIMARAKA: 100 Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla

Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 8 DBE/2019 SC/NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo XIYA: • Tirhisa rhubiriki minkarhi hinkwayo loko u koreketa xitsalwana xa vutumbuluxi (Papila ra vu3, XIYENGE XA A). • Timaraka to sukela eka 0 ku fikela eka 50 ti avanyisiwile hi tinhlamuselo ta 5 ta vuswikoti. • Eka swilaveko swa Vundzeni, Ririmi na Xitayili, nhlamuselo yin'wana na yin'wana ya vuswikoti eka leta ntlhanu yi avanyisiwile hi swiyimo swimbirhi: xa le henhla na xa le hansi xikan'we na maavelo ya lawa ya tirhisiwaka ya timaraka. • Xivumbeko a xi khumbeki hi ku aviwa ka xiyimo xa le henhla na xa le hansi. RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWANA EKA RIRIMI RA LE KAYA [TIMARAKA TA 50] Swilaveko Vuswikoti byo hlawuleka Vuswikoti bya le henhla Vuswikoti byo amukeleka Vuswikoti bya Vuswikoti byo ka byi madyondza nga fikelelangi VUNDZENI & 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 MAKUNGUHATELO -Mahlamulelo yo -Mahlamulelo lama -Mahlamulelo lama -Mahlamulelo ma na -Mahlamulelo yo huhula hlawuleka/lama tlhontlhaka vumbiweke kahle swinene. amukelekaka nkhulukelano kun'wana -Miehleketo yo (Mahlamulelo na Xiyimo xa le henhla miehleketo na ku hundzisa -Miehleketo leyi faneleke no -Miehleketo leyi nga na -Miehleketo a yi twisiseki hlanganahlangana yo ka miehleketo) eka leswi languteriweke tsakisa naswona yi kombisa nkhulukelano na ku naswona a yi kombisi yi nga kongomisi mhaka Maveketelelo ya -Miehleketo ya vutlhari, leyi vumbhoni byo va yi vupfile khorwisa vutitumbuluxeli -Mahungu yo huhula no miehleketo eka tlhontlhaka miehleketo -Mahungu ya veketeriwile -Mahungu ya veketeriwile -Ku na vumbhoni byitsongo vuyeleriwa makunguhatelo. naswona leyi vupfeke kahle swinene naswona ku kahle naswona ku na bya maveketelelo na -Mahungu a ya Ndzemuko wa -Mahungu ya veketeriwile hi na nkhulukelano (nhlangano) nkhulukelano (nhlangano) nkhulukelano wa mahungu veketeriwangi kahle xikongomelo, vaamukeri ndlela yo hlawuleka eka manghenelo, miri na eka manghenelo, miri na naswona ya hava va mahungu na mbangu. naswona ku na masongelo/mahetelelo masongelo/mahetelelo nkhulukelano nkhulukelano (nhlangano) TIMARAKA TA 30 ku katsa manghenelo, miri na masongelo/mahetelelo 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Mahlamulelo ya xiyimo xa -Mahlamulelo lama -Mahlamulelo lama -Mahlamulelo hakanyingi a -A nga kalangi a ringeta le henhla kambe lama nga vumbiweke kahle amukelekaka kambe hi lama ma kongomaka ku angula ku ya hi riki na swihlawulekisi swa -Miehleketo leyi faneleke no hungu a ri hlamuseriwangi -Miehleketo yi tala ku va nhlokomhaka Xiyimo xa le hansi xitsalwana xo hlawuleka no tsakisa ri twisiseka swinene leyi nga hlanganangiki na -Miehleketo hi leyi yi nga tlhontlha miehleketo -Mahungu ya veketeriwile -Miehleketo yi na ku hlanganahlangana fanelangiki naswona a yi -Miehleketo ya vutlhari no kahle swinene naswona ku nkhulukelano lowu eneleke -Ku hava vumbhoni lebyi fambelani nakatsongo na vupfa na nkhulukelano (nhlangano) na ku khorwisa kombisaka maveketelelo nhlokomhaka -Mahungu ya veketeriwile hi eka manghenelo, miri na -Mahungu ya veketeriwile lamanene na nkhulukelano -A yi na nkongomo ndlela ya vutshila naswona masongelo/mahetelelo kahlenyana naswona ku na wa mahungu naswona yi ku na nkhulukelano nkhulukelanonyana pfuvapfuvekile (nhlangano) eka (nhlanganonyana) eka manghenelo, miri na manghenelo, miri na masongelo/mahetelelo masongelo/mahetelelo Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla

Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/2019 SC/NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWANA EKA RIRIMI RA LE KAYA [TIMARAKA TA 50] (ku yisa emahlweni) Swilaveko Vuswikoti byo hlawuleka Vuswikoti bya le henhla Vuswikoti byo amukeleka Vuswikoti bya Vuswikoti byo ka byi madyondza nga fikelelangi RIRIMI, XITAYILI & 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 VUHLERI -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, xitayili -Thoni, rhejisitara, ntivomarito swa fambelana ntivomarito swi fambelana na ntivomarito swa na ntivomarito a swi xitayili na ntivomarito a Thoni, rhejisitara, swinene na xikongomelo, kahle na xikongomelo, fambelana na fambelani ngopfu na swi fambelani na Xiyimo xa le henhla xitayili na ntivomarito vaamukeri va mahungu na vaamukeri va mahungu na xikongomelo, vaamukeri va xikongomelo, vaamukeri va xikongomelo, swa fambelana na mbangu mbangu mahungu na mbangu mahungu na mbangu vaamukeri va mahungu xikongomelo/ -Vutitshembi eka ku tirhisa ririmi -Ririmi hi leri faneleke -Ririmi ri tirhisiwile hi ndlela -Matirhiselo ya ririmi i ya na mbangu nkucetelo, vundzeni; naswona hi ndlela yo hlawuleka naswona thoni leyi yo amukeleka ku xiyimo xa madyondza -Ririmi a ri twisiseki Mahlawulelo ya no tsakisa tirhisiweke hi leyi fanaka hlamusela mahungu swinene -Nkayivelo wa marito. -Xi koka rinoko naswona xi na minkarhi hinkwayo -Thoni hi leyi faneleke -Thoni na dikixini a hi leswi ntivomarito wu endla Matirhiselo ya ririmi thoni leyinene no tlhavula. -Swihoxo swa ntivoririmi na -Ku tirhisiwile ririmi leri faneleke leswaku mahungu ya na swiaki na milawu -Swihoxo swa ntivoririmi na mapeletelo a swi talangi amukelekaka ku tiyisisa -Ku na nkayivelo wa nga twisiseki ya rona; mapeletelo a swi kona -Xi vumbiwile hi ndlela ya vundzeni bya hungu ntivomarito mahikahatelo, -Xi vumbiwile hi ndlela ya vutshila ntivoririmi na vutshila swinene mapeletelo. 13 10 7 4 -Ririmi i ra xiyimo xa le henhla -Ririmi ro fanela naswona -Matirhiselo lamanene ya -Ku hava matirhiselo Xiyimoxa le TIMARAKA TA 15 naswona ri na thoni leyi faneleke hakanyingi ra vuyerisa ririmi eka minkarhi lamanene ya ririmi no tlhavula -Thoni hi leyi faneleke na ku yin'wana -Ku tirhisiwile swivulwa hansi -Swihoxo swa ntivoririmi na vuyerisa -Hakanyingi thoni hi leyi swo fana kumbe switsongo mapeletelo a swi kona -Swihoxo swa ntivoririmi na faneleke kambe ku na leswi hambaneke -Xi vumbiwile hi ndlela ya mapeletelo i switsongo nkayivelo wo tirhisiwa ka -Ku na nkayivelo lowukulu vutshila -Xi vumbiwile kahle swinene ririmi ro twisiseka wa ntivomarito XIVUMBEKO 5 4 3 2 0–1 -Mavumbelo ya nhlokomhaka i -Vuxokoxoko byi vumbiwile -Ku vumbiwile vuxokoxoko -Ku na timhakanyana to -Ku pfumaleka timhaka Swihlawulekisi swa ya xiyimo xo hlawuleka swinene hi ndlela yo twisiseka lebyi faneleke khomeka leti lavekaka xitshuriwa. -Vuxokoxoko lebyi hlawulekeke. -Ku na nkhulukelano -Swivulwa na tindzimana -Swivulwa na tindzimana -Swivulwa na Mavumbelo ya -Swivulwa na tindzimana swi -Swivulwa na tindzimana swi vumbiwile hi ndlela swi hoxekile tindzimana swi hoxekile tindzimana na vumbiwile hi ndlela yo hlawuleka swa twisiseka naswona i swo leyinene -Xitsalwana xa ha -Xitsalwana a xi swivulwa. swinene hambanahambana -Xitsalwana xa ha twisisekanyana twisiseki twisiseka TIMARAKA TA 5 Mfanelo yo kopa yi pimiwile Phendla

Xitsonga: Ririmi ra le Kaya (HL)/P3 Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/2019 SC/NSC – Xiletelo Xa Makoreketelo XIYA: • Tirhisa rhubiriki minkarhi hinkwayo loko u koreketa xitsalwana xa vutumbuluxi (Papila ra 3, XIYENGE XA B). • Timaraka to sukela eka 0 ku fikela eka 25 ti avanysiwile hi tinhlamuselo ta 5 ta vuswikoti. • Xivumbeko a xi khumbeki hi xiyimo xa le henhla na xa le hansi. RHUBIRIKI YA MAAVELO YA TIMARAKA EKA MAKOREKETELO YA XITSALWAMBIKO XO LEHA EKA RIRIMI RA LE KAYA [TIMARAKA TA 25] Swilaveko Vuswikoti byo hlawuleka Vuswikoti bya le henhla Vuswikoti byo amukeleka Vuswikoti bya madyondza Vuswikoti byo ka byi nga fikelelangi VUNDZENI, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 MAKUNGUHATELO & -Mahlamulelo yo hlawuleka -Mahlamulelo lamanene -Mahlamulelo yo ringanela -Mahlamulelo ya madyondza -Mahlamulelo a ya kombisi XIVUMBEKO na ku hundzisa leswi a swi lama kombisaka vutivi lama kombisaka vutivi bya lama kombisaka vutivinyana vutivi bya swihlawulekisi swa languteriwile lebyinene bya swihlawulekisi swihlawulekisi swa muxaka bya swihlawulekisi swa muxaka wa xitshuriwa Mahlamulelo na miehleketo. -Miehleketo ya vutlhari leyi swa muxaka wa xitshuriwa, wa xitshuriwa muxaka wa xitshuriwa -Nhlamuselo a yi le rivaleni Maveketelelo ya miehleketo vupfeke -Ku na ku kongoma mhaka a -Mhaka a yi kongomiwi hi ku -Ku na ku kongomanyana naswona yi humile swinene eka makunguhatelo -Vutivi byo enta bya ku na ku huma emhakeni hetiseka - ku na ku kambe matsalelo ya huhula emhakeni Xikongomelo, vaamukeri va swihlawulekisi swa muxaka -Vundzeni na miehleketo swi humanyana emhakeni -A hi minkarhi hinkwayo -Vundzeni na miehleketo a hungu, swihlawulekisi/swiaki wa xitshuriwa vumbanile, swi -Vundzeni na miehleketo swi vundzeni na miehleketo swi swi vumbanangi swa ririmi na mbangu -Matsalelo lawa ya nga hlamuseriwile kahle hi vumbanile hi ndlela leyi vumbanaka -Ku na vuxokoxoko humiki emhakeni vuxokoxoko byo seketela amukelekaka -Ku na vuxokoxoko byitsongo swinene lebyi -Vundzeni na miehleketo swi nhlokomhaka -Ku na vuxokoxoko byitsongo lebyi seketelaka seketelaka nhlokomhaka TIMARAKA TA 15 vumbananile -Xivumbeko lexi faneleke byin'wana lebyi seketelaka nhlokomhaka -A ku tirhisiwangi milawu ya -Nhlamuselo ya vuenti lexi nga na swihoxo nhlokomhaka -Milawu ya xivumbeko yi xivumbeko leyi faneleke swinene naswona switsongo swa nkhaqato -Hi ku angarhela xivumbeko tirhisiwe hi ndlela yo ka yi vuxokoxoko hinkwabyo byi hi lexi faneleke kambe xi ri nga twisiseki seketela nhlokomhaka na swihoxo swa nkhaqato -Ku na swihoxo swo tala -Xivumbeko lexi faneleke no va na nkhaqato RIRIMI, XITAYILI & 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 VUHLERI -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili na -Thoni, rhejisitara, xitayili na ntivomarito swi fambelana ntivomarito swi fambelana ntivomarito swi fambelana ntivomarito swo ntivomarito a swi fambelani Thoni, rhejisitara, xitayili, swinene na xikongomelo, kahle na xikongomelo, na xikongomelo, vaamukeri fambelananyana na na xikongomelo, vaamukeri xikongomelo/nkucetelo, vaamukeri va hungu na vaamukeri va hungu na va hungu na mbangu xikongomelo, vaamukeri va va hungu na mbangu vaamukeri va hungu na mbangu mbangu -Ku na swihoxonyana swa hungu na mbangu -Swihoxo swi tele naswona mbangu -Ku na nkhaqato wa -Hi ku angarhela ku na ririmi -Ntivoririmi wo pfumala ku na ku pfuvapfuvana ka Matirhiselo ya ririmi na ntivoririmi naswona wu nkhaqato wa ntivoririmi -Ku na ntivomarito wo nkhaqato wu tlhela wu va na timhaka swiaki na milawu ya rona; vumbiwile hi mfanelo naswona wu vumbiwile hi ringanela swihoxo swo tala -Ntivomarito a wu fambelani Mahlawulelo ya marito; -Swihoxo a swi kona mfanelo -Swihoxo a swi onhi -Ntivomarito wo kayivela na xikongomelo Mahikahatelo na mapeletelo -Ntivomarito wa kahle nhlamuselo -Nhlamuselo a yi le rivaleni -Nhlamuselo a yi twali swinene nakatsongo TIMARAKA TA 10 -Swihoxo a swi talangi Mfanelo yo kopa yi pimiwile