Agricultural Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2014 QP

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2014 LANDBOUWETENSKAPPE V2 PUNTE: 150 TYD: 2½ uur *AGRSA2* Hierdie vraestel bestaan uit 14 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (SEPTEMBER 2014) INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Beantwoord AL die vrae in die ANTWOORDEBOEK. 2. Begin ELKE vraag op ʼn NUWE bladsy. 3. Lees AL die vrae aandagtig deur en beantwoord slegs dit wat gevra word. 4. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. 5. Nieprogrammeerbare sakrekenaars mag gebruik word. 6. Toon AL jou berekeninge, insluitend formules waar van toepassing. 7. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) LANDBOUWETENSKAPPE V2 3 AFDELING A VRAAG 1 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde vir die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (1.1.1–1.1.10) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.1.11 D. 1.1.1 Een van die volgende is nie ʼn risikobestuur-strategie op ʼn vee- onderneming nie: A Spesialisasie B Diversifikasie C Versekering teen risiko D Massa-slagting van vee (2) 1.1.2 ʼn Voorbeeld van inteling in plantstudies is ... A lynteling. B terugkruising. C selfbestuiwing. D kruisbestuiwing. (2) 1.1.3 ... is die proses van die verdeling van die mark in kleiner groepe kopers met soortgelyke eienskappe en behoeftes. A ʼn Bemarkingsmengsel B Marksegmentering C Massa-bemarking D Bemarkingsketting (2) 1.1.4 ʼn Instrument of apparaat wat gewenste gene in ʼn stukkie van die plantweefsel in die proses van genetiese modifikasie inskiet, is ʼn ... A geengeweer. B balgeweer. C pistolette D spuitgeweer. (2) 1.1.5 Agri-produksiefaktore sluit nie die volgende in nie: A Bestuursbeginsels B Arbeid C Kapitaal D Grond (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (SEPTEMBER 2014) 1.1.6 Hierdie wet beheer die uitvoer van bederfbare produkte uit Suid- Afrika: A Bederfbare Verbruikersbeskermingwet (Wet Nr. 68 van 2008) B Uitvoer van Bederfbare Produkte Kontrolewet (Wet Nr. 9 van 1983) C Bederfbare Wet op Veiligheid van Vleis (Wet Nr. 40 van 2000) D Wet op Landbouprodukte Agente (Wet Nr. 12 van 1992) (2) 1.1.7 Die figuur hieronder is ʼn voorbeeld van ... A vaste kapitaal. B roerende kapitaal. C bedryfskapitaal. D Geeneen van die bogenoemde (2) 1.1.8 Die arbeidswetgewing wat die boer verantwoordelik maak om te verseker dat die werksomgewing veilig is, is die ... A Vaardigheidsontwikkelingwet van 1998. B Arbeidsverhoudingswet van 1995. C Beroepsgesondheid en -veiligheidswet van 1993. D Basiese Diensvoorwaardeswet van 1997. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) LANDBOUWETENSKAPPE V2 5 1.1.9 Die fenotipiese-verhouding in die kruising hieronder: A 9:4:3:1 B 9:4:4:2 C 9:3:3:1 D 9:3:3:3 (2) 1.1.10 ʼn Meganisme van die oorerwing waar die uitdrukking van een geen beheer word deur ʼn ander geen is ... A epistastis. B ko-dominansie. C atavisme. D sekskoppeling. (2) (10 x 2) (20) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (SEPTEMBER 2014) 1.2 In die tabel hieronder word ʼn stelling gegee. Pas die stelling in KOLOM B by die term in KOLOM A. Kies die antwoord en skryf slegs die letter langs die vraagnommer in die ANTWOORDEBOEK byvoorbeeld 1.2.6 G. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 oorkapitalisasie A die manier waarop die prys veranderinge in vraag of aanbod maak 1.2.2 bonusse te betaal B verbastering 1.2.3 elastisiteit C mutasie 1.2.4 uitvoerende D belê meer as wat nodig is in ʼn opsomming besigheid 1.2.5 oorkruising E moedig produktiwiteit van arbeid aan F sakeplan (5 x 2) (10) 1.3 Gee EEN woord/term vir elk van die volgende beskrywings. Skryf slegs die woord/term langs die vraagnommer (1.3.1–1.3.5) in die ANTWOORDEBOEK. 1.3.1 Die sorteringsproses van landbouprodukte volgens vasgestelde standaarde 1.3.2 Die effektiewe kombinasie en koördinering van alle hulpbronne om ʼn spesifieke doel te bereik, gewoonlik maksimum wins 1.3.3 ʼn Persoon, wat ʼn geleentheid identifiseer, hulpbronne versamel en ʼn besigheid begin, die risiko wat betrokke is aanvaar in die hoop om ʼn wins te maak 1.3.4 ʼn Skielike herverskyning van ʼn kenmerk van ʼn voorouer wat vir ʼn lang tyd nie teenwoordig was nie 1.3.5 Die bates en kontant-op hande, wat die eiendom van ʼn besigheid is en kan gebruik word as die basis vir die produksiedoeleindes van wins (5 x 2) (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) LANDBOUWETENSKAPPE V2 7 1.4 Verander die ONDERSTREEPTE WOORD/E in die volgende stellings om hulle WAAR te maak. Skryf slegs die toepaslike woord(e) langs die vraagnommer (1.4.1–1.4.5) in die ANTWOORDEBOEK. 1.4.1 Berging is ʼn proses wat ʼn rou-materiaal na ʼn vorm wat aan verbruikers se behoeftes voldoen verander. 1.4.2 Enige proses wat ʼn identiese kopie van biologiese materiaal, vanaf individuele gene of selle, na ʼn hele dier produseer, word verwys na as sinchronisasie. 1.4.3 Een produksiefaktor wat beperk of onderbenut kan word as gevolg van verstedeliking is kapitaal. 1.4.4 Een genetiese effek van inteling is dat meer van die gene-pare in die bevolking heterosigoties word. 1.4.5 Veelvoudige allele is ʼn meganisme van oorerwing waar een paar allele verantwoordelik is vir die produksie van twee verskillende eienskappe. (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (SEPTEMBER 2014) AFDELING B VRAAG 2: LANDBOUBESTUUR EN BEMARKING Begin hierdie vraag op ʼn NUWE bladsy. 2.1 Die illustrasie hieronder toon ʼn bemarkingstelsel waar die lede ʼn bemarkings- assosiasie gevorm het wat gesamentlik besit, beheer, organiseer en bedryf word op beginsels. [Bron: www.Google.co.za/ bemarkingsfoto’s] FIGUUR 2.1 2.1.1 Identifiseer die toepaslike bemarkingstelsel geïllustreer in FIGUUR 2.1 hierbo. (1) 2.1.2 Stel DRIE beginsels voor vir die vorming van die bemarkingstelsel in VRAAG 2.1.1 hierbo. (3) 2.1.3 Noem DRIE redes waarom jy die bemarkingstelsel in VRAAG 2.1.1 aan opkomende boere sou aanbeveel. (3) 2.2 Die volgorde of stappe wat betrokke is in die oordrag van enige plaasprodukte van die plaas na die finale verbruiker behels koste. 2.2.1 Dui DRIE kostes verbonde aan die vervoer binne die stadiums van die bemarkingsketting. (3) 2.2.2 Noem DRIE maatreëls wat die landboubesigheidketting meer vaartbelyn kan maak en verbeter. (3) 2.3 Twee belangrike elemente van die bemarking van ʼn produk is: die opstel van ʼn goeie prys en die bevordering van die produk. Die bemarking van ʼn produk beteken om die mense te vertel daarvan en om hulle te oortuig om dit te koop. 2.3.1 Noem TWEE metodes en gee ʼn voorbeeld van elke metode wat mense gebruik om produkte te bemark. (4) 2.3.2 Stel DRIE faktore voor wat ʼn opkomende boer in ag moet neem in die bepaling van die prys van produkte. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) LANDBOUWETENSKAPPE V2 9 2.4 Die data hieronder dui die vraag en aanbod van mango’s op ʼn plaas. Gebruik die inligting om die vrae wat volg te beantwoord. 2.4.1 Interpreteer die wet van vraag soos aangedui met mango’s uit VRAAG 2.4 hierbo. (2) 2.4.2 Noem die prys waarteen vraag gelyk is aan aanbod. (1) 2.4.3 Dui die hoeveelheid mango’s wat: A teen R10 aangevra sou wees B teen R10 angebied sou wees (2) 2.4.4 Noem DRIE faktore wat die vraag van die mango’s beïnvloed. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (SEPTEMBER 2014) 2.5 Vyf bemarkingskanale wat verband hou met ʼn vryemarkstelsel word in die tabel hieronder aangedui. Pas die bemarkingskanale met die prosesse wat betrokke is by VRAAG 2.5.1 tot 2.5.5. Internetbemarking Varsproduktemark Voorraadverkope Kontrakte-mark Plaashekbemarking 2.5.1 Bokke, skape en beeste word op ʼn veiling verkoop aan die hoogste bieër. (1) 2.5.2 Goedere word geadverteer en elektronies verkoop, meestal deur die gebruik van rekenaars. (1) 2.5.3 ʼn Ooreenkoms of reëling deur die boer om direk aan die groothandelaar te verkoop. (1) 2.5.4 ʼn Boer verkoop kool direk vanaf die plaas. (1) 2.5.5 Mango’s en appels word gegradeer, geweeg en die alles word aangekoop en onmiddellik aan markte gelewer. (1) 2.6 Noem TWEE redes vir die opstel van ʼn sakeplan in die landbousektor. (2) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) LANDBOUWETENSKAPPE V2 11 VRAAG 3: PRODUKSIEFAKTORE EN BESTUUR Begin hierdie vraag op ʼn NUWE bladsy. 3.1 Een van die ekonomiese eienskappe van grond, is dat grond onderhewig is aan die wet van afnemende opbrengs. 3.1.1 Verduidelik kortliks die implikasie van die onderstreepte stelling in produksie. (2) 3.1.2 Noem TWEE ander ekonomiese eienskappe van grond afgesien van die onderstreepte stelling in VRAAG 3.1. (2) 3.1.3 Beskryf DRIE tegnieke/metodes om die produktiwiteit van grond te verhoog. (3) 3.2 Die illustrasie hieronder toon ʼn paar materiale op ʼn plaas wat geldwaarde het. 3.2.1 Identifiseer die TWEE tipes kapitaal uitgebeeld in VRAAG 3.2 met voorbeelde. (4) 3.2.2 Motiveer jou antwoord in VRAAG 3.2.1. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 12 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (SEPTEMBER 2014) 3.3 ʼn Opkomende boer het ʼn beraamde inkomste- en uitgawesplan van sy/haar plaasonderneming opgetrek. Die beraamde plan sluit die volgende inligting in: Verkope van skape R27 500,00 Lone van plaaswerkers R13 400,00 Betaling van oortrokke rekening R 3 700,00 Rente van spaargeld R 1 800,00 3.3.1 Trek ʼn inkomste- en uitgaweplan met behulp van die inligting in VRAAG 3.3 hierbo op. (4) 3.3.2 Bereken die boer se verwagte wins of verlies in VRAAG 3.3 hierbo. (3) 3.3.3 Definieer die onderstreepte beskrywing in VRAAG 3.3 hierbo. (2) 3.4 ʼn Jong veeboer het verskeie tipes vee op ʼn veld aangehou, sonder behoorlike versorging. Die meeste van die vee het siektes opgedoen en gesterf. Ander diere wat oorleef het, was gesteel of hulle het verlore geraak. Die boer het gehoor dat die voorsiening in die vraag na groente winsgewend was en het besluit om intensiewe groenteproduksie aan te pak. Die boer het jou as ʼn landbouwetenskappe-leerder genader om vir hom/haar raad te gee oor strategieë wat kan hom/haar help om suksesvol te wees, te ontwikkel. 3.4.1 Noem DRIE strategiese bestuurkomponente wat die boer vir die nuwe groenteproduksie moet aanneem. (3) 3.4.2 Noem TWEE risiko bestuurspraktyke om enige toekomstige verlies te voorkom. (2) 3.4.3 Dui DRIE eksterne faktore wat die bestuur van ʼn besigheid beïnvloed, aan. (3) 3.5 In die werkersdienskontrak, is die beëindiging van diens een van die voorwaardes. Sommige werkers word deur boere ontslaan sonder enige geldige rede. Plaaswerkers raadpleeg hul vakbonde en die KVBA (CCMA) toepaslike arbeidswetgewing toe te pas om oplossings vir onwettige afdankings te vind. 3.5.1 Verduidelik kortliks die onderstreepte toestand in die werkers se kontrak. (2) 3.5.2 Noem TWEE arbeidswetgewings van toepassing wanneer ʼn werker se diens beëindig word. (2) 3.6 Dui EEN rol van die vakbonde en KVBA aan. (1) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2014) LANDBOUWETENSKAPPE V2 13 VRAAG 4: GENETIKA Begin hierdie vraag op ʼn NUWE bladsy. 4.1 Die foto hieronder is ʼn van Ancon-skaap met ʼn mutasie wat maak dat sy bene baie kort is. Dit skaap lyk baie verskillend tussen die kudde van Ancon- skape. 4.1.1 Definieer die term ‘mutasie’. (2) 4.1.2 Noem DRIE oorsake van mutasie in die dier. (3) 4.1.3 Gee TWEE voordele van variasie aan boere. (2) 4.2 Die twee grootste gebruike van genetiese modifikasie is om gewasse te skep wat weerstand teen die onkruiddoder glifosaat (gebruik om onkruid te beheer) en gewasse wat hul eie interne insekdoder genereer (Bt, wyd gebruik deur beide organiese en konvensionele boere). Beide van die eienskappe is baie gewild met boere, en die oorgrote meerderheid van die koring, soja en katoen verbou in die Verenigde State van Amerika het een of albei van hulle. [Bron: www.washingtonpost.com] 4.2.1 Dui die TWEE eienskappe uit die scenario wat met boere in die Verenigde State gewild is. (2) 4.2.2 Noem DRIE potensiële omgewingsgevare van genetiese modifikasie in Suid-Afrika. (3) 4.2.3 Gee TWEE redes hoekom diere geneties gemodifiseer word. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 14 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (SEPTEMBER 2014) 4.3 ʼn Melkboer het die melkproduksie van verskillende suiwelrasse koeie gemeet en het die volgende opname op 32 Jersey rasse. Melkproduksie in liters Aantal koeie 100 – 2 999 2 3 000 – 3 999 5 4 000 – 4 999 8 5 000 – 5 999 10 6 000 – 6 999 6 7 000 – 7 599 3 7 600 – 8 000 2 4.3.1 Gebruik die inligting in die tabel oor melkproduksie in ʼn lyngrafiek. (5) 4.3.2 Identifiseer die aantal koeie wat die maksimum in die tabel geproduseer het. (1) 4.3.3 Gee TWEE redes waarom die koeie in VRAAG 4.3.2 vir teeldoeleindes aanbeveel kan word. (2) 4.4 Twee plaasdiere is gepaar. ʼn Bul met ʼn geen vir bruin (B) dominant oor ʼn koei met ʼn resessiewe geen (b) vir wit. 4.4.1 Teken ʼn Punnett-vierkant om die kruisings te toon. (4) 4.4.2 Dui die fenotipiese-verhouding as persentasies aan. (2) 4.5 ʼn Perdeboer wil die Beraamde Teelwaarde vir gewig van ʼn ras wat hy/sy by ʼn landbouskou gekoop het bereken. Die boer se plaasrekords het die volgende inligting weergee: Speengewig van die perd = 350 kg Gemiddelde speengewig van al die perde op die plaas = 310 kg Oorerflikheid %: 60 Bereken ʼn eenvoudige beraamde teelwaarde (EBV) vir die perd deur die gebruik van die volgende formule: EBV = (WW-AWW) x oorerflikheid % Waar EBV = Geskatte teelwaardes WW = Speengewig van die perd AWW= Gemiddelde speengewig van al die perde (4) 4.6 Gee EEN belangrike nadeel van spesieskruising. (1) 4.7 Noem TWEE voordele van opgradering in diere. (2) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com