Skip to content

Agricultural Sciences Grade 12 P1 2024 QP (Afr)

Question paperAgricultural SciencesGrade 12202418 pages

Grade 12 Agricultural Sciences Paper 1 question paper from the Eastern Cape Prelim Exam 2024 (Afrikaans), 18 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2024 LANDBOUWETENSKAPPE V1 PUNTE: 150 TYD: 2½ uur Hierdie vraestel bestaan uit 18 bladsye. Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 2 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Hierdie vraestel bestaan uit TWEE afdelings, naamlik AFDELING A en AFDELING B. 2. Beantwoord AL die vrae in die ANTWOORDEBOEK. 3. Begin elke vraag op ʼn NUWE bladsy. 4. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik word. 5. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 6. Toon ALLE berekeninge, insluitend formules, waar van toepassing. 7. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V1 3 AFDELING A VRAAG 1 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde vir die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.10) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.1.11 D. 1.1.1 Strukture in die wand van die dunderm wat die absorpsie-oppervlak verhoog. A Papille B Karonkels C Villi D Lieberkühn-klier 1.1.2 Die … van die maag van ʼn koei word soms na verwys as die ‘ruitjiespens’, omdat dit is waar vreemde voorwerpe soos draad vas sal steek. A abomasum B omasum C rumen D retikulum 1.1.3 Ideale toestande vir mikrobiese aktiwiteit. (i) Anaërobiese toestande (ii) Verwydering van afvalprodukte (iii) Lae temperature (iv) Effens suur medium Kies die KORREKTE kombinasie: A (i), (ii) en (iii) B (i), (iii) en (iv) C (i), (ii) en (iv) D (ii), (iii) en (iv) 1.1.4 Die volgende is produkte van sellulosevertering, behalwe ... A suurstof. B vitamien B-kompleks. C metaan. D vlugtige vetsure. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 4 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) 1.1.5 Faktore wat diereproduksie onder intensiewe boerdery verhoog. (i) Kultivar (ii) Voeding (iii) Reproduksie (iv) Bestuur Kies die KORREKTE kombinasie: A (i), (ii) en (iii) B (i), (iii) en (iv) C (i), (ii) en (iv) D (ii), (iii) en (iv) 1.1.6 Die fasiliteit wat gebruik word om bosluise in die illustrasie hieronder te beheer, word ʼn ... genoem. A spuitdip B duikdip C opgietdip D voetdip 1.1.7 Teken dat ʼn bul NIE in nood is NIE. A Poot kap B Snork C Vinnige stertbewegings D Wei saam met ander beeste 1.1.8 ʼn Vlugsone van ʼn koei is ʼn ruimte … A rondom dit. B voor sy kop. C naby sy stert. D tussen die horings. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V1 5 1.1.9 Lakterende melkkoeie moet ʼn … rantsoen gevoer word. A onderhoud B produksie C onderhoud en produksie D onderhoud en voeding 1.1.10 Die korrekte volgorde van ontwikkeling van spermatosoȅ: A Spermatogonium → primêre spermatosiet → sekondêre spermatosiet → spermatiede B Spermatogonium → primêre spermatosiet → spermatiede → sekondêre spermatosiet C Spermatogonium → sekondêre spermatosiet → spermatiede → primêre spermatosiet D Primêre spermatosiet → sekondêre spermatosiet → spermatogonium → spermatiede (10 x 2) (20) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 6 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) 1.2 Dui aan of die beskrywings in KOLOM B van toepassing is op SLEGS A, SLEGS B, BEIDE A en B of GEENEEN van die items in KOLOM A. Skryf Slegs A, Slegs B, Beide A en B of Geeneen langs vraagnommers (1.2.1 tot 1.2.5) in die ANTWOORDEBOEK, byvoorbeeld 1.2.6 Slegs B. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 A: Protosoë en bakterieë Voordelige mikro-organismes in die B: Swamme en virus rumen van beeste 1.2.2 A: 1 : 7,25 Die voedingsverhouding van ʼn voer B: 1 : 6,25 met totale verteerbare voedingstowwe (TVV) van 75% en ʼn VP van 12% 1.2.3 A: Houtskaafsels Materiaal wat gebruik word vir B: Grasstrooi beddegoed in hoenderhuise 1.2.4 A: Binnespiers Inspuiting wat direk in die aar gespuit B: Binneaarse word 1.2.5 A: Lewensvatbaar Kenmerk van goeie semen B: pH moet 5,4–5,9 wees (5 x 2) (10) 1.3 Gee EEN woord/term vir ELK van die volgende beskrywings. Skryf SLEGS die woord/term langs die vraagnommers (1.3.1 tot 1.3.5) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.3.1 ʼn Eienskap van vitamiene wat gebruik word om hulle in twee hoofgroepe te klassifiseer 1.3.2 Nie-aansteeklike siektes wat deur voedingstekorte veroorsaak word 1.3.3 Vloeistof wat die embrio teen skok beskerm 1.3.4 Uitsteking van die vagina deur die vulva 1.3.5 Melk wat vir die eerste drie dae na parturisie (geboorte) afgeskei word (5 x 2) (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V1 7 1.4 Verander die ONDERSTREEPTE WOORD(E) in ELK van die volgende stellings om dit WAAR te maak. Skryf slegs die korrekte antwoord langs die vraagnommers (1.4.1 to 1.4.5) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.4.1 Voedingsverhouding is ʼn maatstaf van die kwaliteit van ʼn proteïen in ʼn voer. 1.4.2 Muskiete val oop wonde en insekbyte in die stertarea van skaaprasse aan. 1.4.3 Hipoplasie beskryf ʼn toestand wanneer die testikels nie in die skrotum afsak nie. 1.4.4 Monosigotiese tweeling ontwikkel uit twee verskillende eierselle wat tydens ovulasie vrygestel, word, en wat deur twee verskillende spermatosoë bevrug word. 1.4.5 Droog periode is ʼn tydperk van melkproduksie wat na parturisie begin en ongeveer 305 dae by koeie duur. (5 x 1) (5) TOTAL SECTION A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 8 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) AFDELING B VRAAG 2: DIEREVOEDING Begin hierdie vraag op ʼn NUWE bladsy. 2.1 Bestudeer die diagram hieronder en beantwoord die vrae wat volg. 2.1.1 Klassifiseer die plaasdier in die diagram hierbo gebaseer op sy spysverteringskanaal. (1) 2.1.2 Identifiseer die LETTER van die deel in die diagram hierbo waar die volgende voorkom: (a) Bevat ʼn stof wat help in die absorpsie van vetsure en gliserol (1) (b) Algemene opening vir die spysvertering- en uitskeidingstelsels (1) (c) Kom ooreen met die ware maag van ʼn skaap (1) (d) Gekenmerk deur gespierde wande vir meganiese vertering (1) 2.2 Diere kry hul voedingstowwe uit proteïene, koolhidrate, lipiede en vitamiene wat hulle inneem. Minerale vorm ook deel van die dieet en word in verskillende hoeveelhede benodig. Diere benodig rantsoene met al hierdie komponente in die regte verhoudings. 2.2.1 Identifiseer die voerkomponent wat as anorganies in die leesstuk hierbo geklassifiseer word. (1) 2.2.2 Identifiseer die voerkomponent met die funksie hieronder: (a) Geberg in die vorm van glikogeen in die lewer (1) (b) Benodig vir groei, voortplanting en produksie (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V1 9 2.2.3 Noem die tipe voedingstofopname wat draermolekules gebruik. (1) 2.2.4 Dui die vitamien / mineraal of tekortsimptoom aan wat deur die letters in die tabel hieronder voorgestel word. MOENIE die tabel oorteken NIE. Skryf slegs die korrekte antwoord langs die letter neer. VITAMIEN/MINERAAL FUNKSIE TEKORTSIMPTOME Swak bloedstolling by A Bloedstolling hoenders Fosfor Gesonde bene en tande B Vorming van C Bloedarmoede hemoglobien (3) 2.3 Die waarde van die voer word bepaal deur die verteerbaarheidskoëffisiënt daarvan te bereken. In ʼn voerproef het ʼn koei 15 kg droë hooi ingeneem en 6 kg ontlasting met ʼn voginhoud van 50% uitgeskei. 2.3.1 Bereken die verteerbaarheidskoëffisiënt van die hooi. Toon ALLE berekeninge. (5) 2.3.2 Interpreteer kortliks die verteerbaarheidskoëffisiënt wat hierbo verkry is. (1) 2.3.3 Stel TWEE faktore voor wat die verteerbaarheid van hooi kon beïnvloed het. (2) 2.4 ʼn Skaap verbruik daagliks 1 kg droëmateriaal uit ʼn geformuleerde voer met ʼn bruto energiewaarde van 15,648 MJ/kg DM. Die vloeidiagram hieronder toon die energieverliese (MJ/kg DM). Bruto Verteerbare B Netto energie energie energie Energie verloor Energie verloor deur Energie verloor deur mis urine en gasse deur hitte 5,167 1,479 0,968 2.4.1 Dui die energie aan wat deur B voorgestel word. (1) 2.4.2 Bereken die netto energie wat die skape uit die daaglikse rantsoen sal verkry. (3) 2.4.3 Interpreteer die berekening in VRAAG 2.4.2 hierbo. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 10 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) 2.5 Die data hieronder hou verband met die voervloeiplan vir ʼn tydperk van ses maande. Opbrengs Opper- Julie Aug. Sept. Okt. Nov. Des. DM VOERSOORT (ton/ha) vlakte (ha) Som (ton) Veld 2,19 40 10 10 20 40 Forage 12 25 43 30 73 sorghum Lusern 15 15 40 35 52 46 15 30 Totale voere 40 35 52 56 68 80 (t) Tekort (t) 11 14 - - - - 25 Surplus (t) - - - 7 15 30 52 Veevereiste (t) 51 49 52 49 53 50 2.5.1 Teken ʼn staafgrafiek om die totale voere en veevereistes vir Julie tot Desember te vergelyk. (6) 2.5.2 Bereken die surplus in Desember-maand in kg. (2) 2.5.3 Stel TWEE kostedoeltreffende maatreëls voor wat ʼn boer kan instel om die surplus in Desember-maand te hanteer. (2) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V1 11 VRAAG 3: DIEREPRODUKSIE, BESKERMING EN BEHEER Begin hierdie vraag op ʼn NUWE bladsy. 3.1 Die prente hieronder toon boerderystelsels in landbou. PRENT A PRENT B 3.1.1 Identifiseer die boerderystelsel wat in PRENT B uitgebeeld word. (1) 3.1.2 Dui die doel van die boerderystelsel genoem in VRAAG 3.1.1 hierbo aan. (1) 3.1.3 Maak ʼn hipotese oor die produktiwiteit van die boerderystelsel in PRENT A. (1) 3.1.4 Beskryf hoe die faktore hieronder gebruik word om produksie in ekstensiewe boerderyproduksie te verhoog. (a) Reproduksie (1) (b) Voeding (1) 3.2 Beveel ʼn fasiliteit aan wat vir die volgende doeleindes gebruik kan word: 3.2.1 Om temperatuur in die kraamhok te verhoog (1) 3.2.2 Die temperatuur binne ʼn behuisingstruktuur te beheer (1) 3.2.3 Vir pluimveevoeding (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 12 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) 3.3 Alle plaasdiere is homeotermies. ʼn Gedeelte van die voer wat deur ʼn dier ingeneem word, word gebruik om die dier warm te hou terwyl die res vir noodsaaklike lewensprosesse gebruik word. Uiterste temperature kan ʼn negatiewe impak hê op die energie wat vir hierdie prosesse beskikbaar is. 3.3.1 Definieer die onderstreepte woord in die leesstuk. (2) 3.3.2 Stel EEN manier voor waarop ʼn boer plaasdiere in ʼn ekstensiewe produksiestelsel teen uiters hoë temperature kan beskerm. (1) 3.3.3 Verduidelik die verband tussen voerinname, waterinname en plaasdierproduktiwiteit onder uiters hoë temperature. (3) 3.4 Die prent hieronder toon ʼn deel van ʼn dierehanteringsfasiliteit. 3.4.1 Noem die kraal in die prent hierbo. (1) 3.4.2 Beveel TWEE ontwerpkenmerke aan wat ʼn boer in ag moet neem wanneer die fasiliteit ontwerp word. (2) 3.4.3 Noem EEN gebruik van die fasiliteit hierbo. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V1 13 3.5 Die prent hieronder toon ʼn besmette uier. 3.5.1 Identifiseer die siekte wat die uier van ʼn koei affekteer soos in die prent hierbo getoon. (1) 3.5.2 Klassifiseer die siekte genoem in VRAAG 3.5.1 hierbo gebaseer op ʼn veroorsakende patogeen. (1) 3.5.3 Gee TWEE simptome wat ʼn dier toon wanneer hy deur die siekte besmet is. (2) 3.5.4 Beskryf TWEE ekonomiese implikasies van die siekte vir ʼn boer. (2) 3.6 Die prente hieronder toon parasiete wat vee aanval. PRENT A PRENT B 3.6.1 Klassifiseer die parasiete in PRENTE A en B. (2) 3.6.2 Noem die siekte wat deur die mikroskopiese parasiet in PRENT A veroorsaak word. (1) 3.6.3 Noem TWEE simptome van die siekte wat in VRAAG 3.6.2 genoem word. (2) 3.6.4 Lys TWEE beheermaatreëls vir die parasiet in PRENT B. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 14 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) 3.7 Sout is een van die noodsaaklike minerale wat deur alle diere benodig word wat gewoonlik in die dieet van weidende plaasdiere ontbreek. Sout word dikwels met kragvoer gemeng om ʼn mineraallek vir weidende beeste te maak. Onder sekere omstandighede is die verbruik van groot hoeveelhede soute dalk dodelik vir vee. Oormatige speekselafskeiding, hardlywigheid en verhoogde dors is duidelik sigbaar. Sterftes kan voorkom waar daar ʼn hoë konsentrasie sout in die drinkwater is, of daar ʼn tekort aan drinkwater is. 3.7.1 Identifiseer TWEE gewone soutvergiftigingsimptome uit die gedeelte wat by plaasdiere opgemerk kan word. (2) 3.7.2 Verskaf EEN voorkomende maatreël vir soutvergiftiging. (1) 3.7.3 Gee EEN rol van die staat in dierebeskerming. (1) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V1 15 VRAAG 4: DIEREREPRODUKSIE Begin hierdie vraag op ʼn NUWE bladsy. 4.1 Die diagram hieronder toon die voortplantingsorgane van beeste. B BC D A F E 4.1.1 Identifiseer die plaasdier met die voortplantingstelsel hierbo. (1) 4.1.2 Noem die dele gemerk B en E. (2) 4.1.3 Dui aan deur slegs die LETTER te skryf wat ooreenstem met die gedeelte waar die volgende voorkom: (a) Produseer oösiete (1) (b) Beskerm die uterus teen die eksterne omgewing (1) 4.2 Die estrussiklus is ʼn hormonaal beheerde siklus van seksuele aktiwiteit by koeie. Dit word gekenmerk deur vier stadiums, naamlik pro-estrus, estrus, met-estrus en di-estrus. 4.2.1 Dui die tydperk van die siklus aan wat deur die vorming van die corpus luteum gekenmerk word. (1) 4.2.2 Noem die hormoon wat verantwoordelik is vir ovulasie gedurende die periode in VRAAG 4.2.1 hierbo genoem. (1) 4.2.3 Definieer die onderstreepte woord in die gedeelte hierbo. (2) 4.2.4 Gee TWEE metodes om koeie wat bronstig is (op hitte) te identifiseer. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 16 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) 4.3 Die prent hieronder toon een van die stadiums van paring by beeste. 4.3.1 Dui die paringstadium aan wat in die prent hierbo vertoon word. (1) 4.3.2 Identifiseer TWEE faktore wat paringsgedrag by bulle reguleer. (2) 4.4 Die toerusting hieronder word deur veeboere in diereproduksie gebruik. PRENT A PRENT B 4.4.1 Noem die toerusting in PRENT A. (1) 4.4.2 Dui die gebruik van die toerusting genoem in VRAAG 4.4.1 aan. (1) 4.4.3 Noem die temperatuur waarteen semen gestoor word in die toerusting wat in PRENT B getoon word. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2024) LANDBOUWETENSKAPPE V1 17 4.4.4 Beskryf die funksies van die semenverdunningsmiddels hieronder: (a) Buffers (1) (b) Eiergeel (1) (c) Antibiotika (1) 4.4.5 Verduidelik kortliks die korrekte tydsberekening van kunsmatige inseminasie. (2) 4.5 Die diagram hieronder toon ʼn moderne diereproduksietegniek. 4.5.1 Identifiseer die prosedure in die diagram hierbo. (1) 4.5.2 Noem dier C in die genoemde prosedure in VRAAG 4.5.1. (1) 4.5.3 Evalueer die geskiktheid van die voortplantingstegniek genoem in VRAAG 4.5.1 vir gebruik deur bestaansboere. (1) 4.5.4 Motiveer jou antwoord op VRAAG 4.5.3 hierbo. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 18 LANDBOUWETENSKAPPE V1 (EC/SEPTEMBER 2024) 4.6 Hieronder is ʼn prent wat ʼn belangrike stadium in diereproduksie toon. 4.6.1 Identifiseer die proses wat in die prent uitgebeeld word. (1) 4.6.2 Dui die toestand aan wat met die proses hierbo kan inmeng. (1) 4.6.3 Noem TWEE oorsake van die toestand in VRAAG 4.6.2 genoem. (2) 4.6.4 Hieronder is fases van reproduksie by koeie. Rangskik die fases chronologies in orde. Skryf SLEGS die letter neer. A Parturisie (Geboorte) B Besetting C Dragtigheid D Bevrugting E Ejakulasie (5 x 1) (5) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Hosted by www.ecexams.co.za.

Study this subject

More from Grade 12 Agricultural Sciences

View all