Agricultural Sciences Grade 12 P1 NSC November 2022 QP

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 LANDBOUWETENSKAP PE V1 NOVEMBER 2022 NASIENRIGLYNE PUNTE: 150 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 11 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 2 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 C  1.1.2 B  1.1.3 A  1.1.4 D  1.1.5 C  1.1.6 B  1.1.7 D  1.1.8 A  1.1.9 B  1.1.10 C  (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 Slegs B  1.2.2 Slegs A  1.2.3 Geeneen  1.2.4 Geeneen  1.2.5 Beide A en B  (5 x 2) (10) 1.3 1.3.1 Passiewe absorpsie/diffusie  1.3.2 Kwarantyn/isolasie  1.3.3 Adrenalien  1.3.4 Semen  1.3.5 Vagina  (5 x 2) (10) 1.4 1.4.1 Ideale/volledige/eier  1.4.2 Mes/skalpel  1.4.3 Ektoderm  1.4.4 Paring/kopulasie  1.4.5 Mitose  (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 3 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne AFDELING B VRAAG 2: DIEREVOEDING 2.1 Maag kompartemente in 'n plaasdier 2.1.1 Naam van die plaasdier Bees/skaap/bok  (1) 2.1.2 Identifikasie van die letter (a) C  (1) (b) B  (1) 2.1.3 Regverdiging van die dier wat oorleef op voer laag in vitamiene Die maag bevat rumen mikro-organismes  wat vitamines kan sintetiseer/vervaardig  (2) 2.1.4 Letters wat die volgorde van die voervloei aandui B C A (3) 2.2 Voedingstof tekorte in plaasdiere 2.2.1 Identifikasie van die mineraal tekorte in C - Sink/Zn  (1) D - Yster/Fe  (1) 2.2.2 Naam van die tekort simptoom B - Osteomalasie/poreuse bene  (1) E - Goiter/vergrote skildklier/kropgeswel  (1) 2.2.3 Klassifikasie van vitamien A Vetoplosbare vitamien  (1) 2.2.4 TWEE metodes van aanvulling van die tekort in A  Inspuiting   Dosering/water oplosbare vitamien A word met drinkwater gemeng   Aanvulling tot die rantsoen  (Enige 2) (2) 2.3 Verteerbaarheidskoëffisiënt proef 2.3.1 Tipe plaasdier Dier A - Nie-herkouer/monogastriese plaasdier  (1) 2.3.2 Rede Voer is minder verteerbaar/lae verteerbaarheidskoëffisiënt/maag van die dier nie aangepas om vesel te verteer nie/enkelvoudige maag/ 3%/2 kg van die voer was verteer en 87%/13 kg is uitgeskei  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 4 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne 2.3.3 TWEE faktore wat 'n invloed op die verteerbaarheid van voer het  Tipe/samestelling van die voer   Tipe dier   Indiwidualiteit   Voorbereiding van die voer   Ouderdom van die dier   Ouderdom van die plant   Hoeveelheid voer benut  (Enige 2) (2) 2.3.4 TWEE metodes om die verteerbaarheid van koringstrooi te verbeter  Verpil   Aanvulling/vermeng met bymiddels/molasse/ureum/ ammonifikasie   Maal  (Enige 2) (2) 2.4 Samestelling van 'n voer 2.4.1 Berekening van die voedingsverhouding TVV = 55%+15%+5% = 75%  VV = 1: %TVV – %VP  %VP VV = 1: 75% – 15%  15% VV = 1:4  OF VNSV = 75% – 15% = 60%  VV = 1: %VNSV  %VP VV = 1: 60%  15% VV = 1:4  (4) 2.4.2 Geskiktheid van die voer Geskik vir groei/produksie/reproduksie  (1) 2.4.3 Rede Hoog in proteïen/het 'n nou voedingsverhouding/laer as 1:6  (1) 2.5 Energievloei 2.5.1 Naam van die energie Netto energie/NE  (1) 2.5.2 Funksies van energie voorgestel by D Produksie/groei/reproduksie/werk  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 5 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne 2.5.3 Berekening van die verteerbare energie en energie verlies deur hitte (a) Berekening van die verteerbare energie Bruto energie – energie verlore in die mis = 1 000 kJ – 150 kJ  = 850 kJ  (2) (b) Berekening van die energie verlies deur hitte Metaboliese energie – netto energie = 800 kJ – 550 kJ  = 250 kJ  (2) 2.5.4 TWEE doelwitte vir die berekening van energie waarde van voer  Om die dieet van diere te bepaal   Om die voedingstandaarde te bepaal   Om die formulering van die rantsoen te bepaal  (Enige 2) (2) [35] VRAAG 3: DIEREPRODUKSIE, BESKERMING EN BEHEER 3.1 Die verwagte groeitempo's met verandering in temperatuur 3.1.1 Identifikasie van die diere in 'n omgewing met behuisings fasiliteite - Varke  (1) 3.1.2 Rede  Groeitempo toon 'n aansienlike afname  met 'n geringe afname in temperatuur   Groeitempo toon 'n aansienlike toename  met 'n geringe toename in temperatuur  (Enige 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 6 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne 3.1.3 Lyngrafiek KRITERIA/RUBRIEK/NASIENRIGLYNE  Korrekte opskrif   X-as: Korrek gekalibreer met byskrif (Temperatuur)   Y-as: Korrek gekalibreer met byskrif (Groeitempo)   Lyngrafiek   Korrekte eenhede (kg en °C)   Akkuraatheid (80%+ korrek geplot)  (6) 3.2 Toerusting in 'n braaikuiken-eenheid 3.2.1 Indikasie van die toerusting (a) Insulasie materiaal op die dak  (1) (b) Elektriese verwarmers  (1) (c) Waaiers op die dak en mure/opvoubare gordyne  (1) 3.3 Tipes intensiewe pluimvee produksiestelsels 3.3.1 Identifikasie van die tipe intensiewe pluimvee produksiestelsel PRENT A - Vrylopend/free range  (1) PRENT B - Agterplaas  (1) 3.3.2 TWEE faktore, naas voeding, om produksie te verhoog  Omgewing   Reproduksie/teling   Algemene bestuur van die onderneming  (Enige 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 7 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne 3.4 Tipe dierehantering 3.4.1 Pluimvee/hoender  (1) 3.4.2 Skape/bokke  (1) 3.4.3 Varke  (1) 3.5 Seisoenale neigings van parasietbesmetting 3.5.1 Identifikasie van die seisoen Somer  (1) 3.5.2 EEN moontlike rede vir die hoër parasietbesmetting  Omgewing geskik vir die uitbroei van parasiete   Swak kudde bestuur  (Enige 1) (1) 3.5.3 TWEE ekonomiese gevolge van parasiete  Vee verliese   Verliese aan produksie/reproduksie   Afgradering van karkasse   Verhoogde produksie kostes  Verlies aan inkomste/winsgewendheid  (Enige 2) (2) 3.5.4 TWEE goeie kudde bestuurspraktyke  Voldoende voeding   Goed beplande gesondheidsprogramme/chemiese/biologiese beheer maatreëls   Vermy die broeiplekke van parasiete/nat areas   Pas wisselweiding toe   Vermy die aanhou van diere in besmette hokke/kampe   Pas goeie higiëniese en skoon praktyke toe   Skep 'n omgewing vir natuurlike vyande   Gebruik/selekteer meer bestande diere   Die brand van veld en weidings  (Enige 2) (2) 3.6 Die lewenssiklus van twee verskillende parasiete 3.6.1 Klassifikasie van die parasiet in DIAGRAM B Inwendige/endo parasiet  (1) 3.6.2 Naam van die parasiet verteenwoordig deur DIAGRAM A - Lintwurm  (1) DIAGRAM B - Lewerslak/slakwurm  (1) 3.6.3 TWEE biologiese beheermaatreëls vir die beheer van lewerslak  Skep 'n omgewing vir natuurlike vyande   Bekendstelling van miskruiers/mikro-fungi   Die teel van parasiet bestande diere  (Enige 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 8 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne 3.7 Verskillende simptome van dieresiektes wat plaasdiere affekteer 3.7.1 Indikasie van die siekte  DIER 1 - Antraks/miltsiekte  (1)  DIER 2 - Rooiwater  (1) 3.7.2 Identifikasie van die dier Dier 1  (1) 3.7.3 Indikasie van die diere met 'n nie-aansteeklike siekte Dier 2  (1) 3.7.4 Naam van die vektor Bloubosluis  (1) [35] VRAAG 4: DIEREREPRODUKSIE 4.1 Die bygeslagskliere 4.1.1 Prostaat  (1) 4.1.2 Cowper se kliere  (1) 4.1.3 Vesikulêre kliere/seminale vesikels/semensakkies  (1) 4.2 Dele van die reproduksiestelsel 4.2.1 Identifikasie van die volgende (a) Deel I - Middelstuk  (1) (b) Deel H - Stert  (1) (c) Proses wat in 1 plaasvind - Ovulasie  (1) (d) Proses wat in 2 plaasvind - Bevrugting  (1) 4.2.2 Die hormoon verantwoordelik vir die proses in 1 Luteïniserende hormoon/LH  (1) 4.2.3 EEN funksie van struktuur D  Produseer vroulike gamete/eiselle/ova/oögenese/ovigenese   Produseer vroulike geslagshormone  (Enige 1) (1) 4.2.4 EEN funksie van die vloeistof in B  Beskerm die embrio teen beserings/absorbeer skokke   Hidrasie voorkom dehidrasie/uitdroog van die fetus   Smeer die geboortekanaal tydens geboorte   Termo-regulering   Voorkom dat die embrio aan ander weefsel heg  (Enige 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 9 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne 4.2.5 Bespreking hoe die akrosoom sperm penetrasie bewerkstellig Deel F - Skei 'n ensiem af  wat die wand van die ovum afbreek sodat die spermsel kan binnedring  (2) 4.2.6 Die proses wat aanleiding gee tot die vorming van die spermsel Spermatogenese  (1) 4.3 Kunsmatige Inseminasie (KI) 4.3.1 Die fase van estrus waartydens KI toegepas kan word Estrus/met-estrus  (1) 4.3.2 TWEE metodes om hitte by koeie waar te neem  Ken en bal merker   Stertmerkers   Hitte/uitkyk monitors   Hitte observasie   Pedometer   Goeie rekordhouding   Die gebruik van koggeldiere  (Enige 2) (2) 4.3.3 TWEE eienskappe van goeie kwaliteit semen  Ondeurskynend/melkerig van kleur   Taai   Minder as 15% dooie spermselle   Geen misvormde sperme/misvormd   Geen bloed in sperme   Gesonde spermselle   Lewenskragtige/beweeglike spermselle   Hoë konsentrasie spermselle  (Enige 2) (2) 4.3.4 TWEE nadele van KI  Verspreiding van siektes indien semen nie getoets is nie   Insemineerder met 'n gebrek aan vaardighede en ondervinding kan koeie beskadig/beseer   Verlaagde genetiese variasie   Sommige verse is moeilik om suksesvol te insemineer   Mag nie die verwagte resultate lewer nie   Vereis hoë vlakke van bestuur   Ongewensde eienskappe/aangebore defekte mag na die nageslag oorgedra word   Arbeidsintensief   Tydrowend   Duur proses   Moeilik onder ekstensiewe produksiestelsels  (Enige 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 10 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne 4.4 Verskillende reproduktiewe prosesse wat in melkkoeie voorkom 4.4.1 Identifikasie van kurwe A Laktasie kurwe  (1) 4.4.2 Indikasie van die reproduktiewe proses en dragtigheidstadium (a) Maand 3 tot 12 - Dragtigheid  (1) (b) Stadium van die proses - Fetale stadium  (1) 4.4.3 Identifikasie van die maand Maand 12  (1) 4.4.4 TWEE oorsake van aborsie  Wanvoeding   Beserings   Hormonale versteurings/spanningstoestande   Toksiene/giftige bestanddele/lakseer middels/allergieë/ klawers hoog in estrogeen/immunisasie van dragtige diere   Siektes/infeksies/hoë koors   Meerling geboortes   Genetiese faktore   Vervoer/aanjaag van dragtige diere   Embrio abnormaliteite  (Enige 2) (2) 4.4.5 Redes vir die opdroog van koeie voor die volgende laktasie  Vir die weefsel in die uier om te herstel   Om liggaamsreserwes te stoor/om vir die volgende laktasie gereed te maak   Voorsien die fetus van voedingstowwe  (Enige 1) (1) 4.5 Verskillende tegnieke wat in dierereproduksie gebruik word 4.5.1 Reproduktiewe tegniek 1 - Sinchronisasie van estrus  (1) 2 - Embrio oorplanting/oordrag/EO  (1) 3 - Kloning/kernoordrag  (1) 4.5.2 TWEE hormone gebruik in tegniek 1  Prostaglandien   Gonadotropien vrystellings hormoon (GnRH)   Progestien (sintetiese progesteroon)   Estradiol   MGA/melengestrolasetaat  (Enige 2) (2) 4.5.3 Naam van die twee vroulike diere in tegniek 2  Skenker/meerderwaardige koei   Ontvanger/minderwaardige/surrogaat koei  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V1 11 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne 4.5.4 Die doelwit van kloning  Om bedreigde spesies te bewaar/laat herleef   Vinnige toename in diere met meerderwaardige genetiese eienskappe   Mediese redes   Om meerderwaardige gene te bewaar en uit te brei   Om ‘n replika/geneties identiese organismes te skep  (Enige 1) (1) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou