Agricultural Sciences Grade 12 P2 NSC November 2021 QP

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE NASIONALE SENIOR SENIOR SERTIFIKAAT SERTIFIKAAT GRAAD 12 LANDBOUWETENSKAPPE V2 NOVEMBER 2021 NASIENRIGLYNE TOTAAL: 150 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 11 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 2 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne AFDELING A VRAAG 1: 1.1 1.1.1 D  1.1.2 A  1.1.3 C  1.1.4 B  1.1.5 D  1.1.6 B  1.1.7 A  1.1.8 C  1.1.9 C  1.1.10 C  (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 E  1.2.2 H  1.2.3 D  1.2.4 A  1.2.5 J  (5 x 2) (10) 1.3 1.3.1 Groenbemarking  1.3.2 Kapitaal  1.3.3 Stamboek  1.3.4 Spesiekruising  1.3.5 Teelwaarde  (5 x 2) (10) 1.4 1.4.1 Plaashek  1.4.2 Korttermyn  1.4.3 Lipofeksie  1.4.4 Kodominansie  1.4.5 Poligene  (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 3 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne AFDELING B VRAAG 2: LANDBOUBESTUUR EN BEMARKING 2.1 Bemarkingsfunksies 2.1.1 Identifikasie van bemarkingsfunksies A - Vervoer  (1) D - Prosessering/waardetoevoeging  (1) 2.1.2 TWEE riglyne vir verpakking  Produk identifikasie   Herwinbaarheid/biodegradeerbaarheid   Insluitbaarheid   Beskerming   Gesondheidsrisiko’s   Maklik om te hanteer/gemak   Verbeter die rakleeftyd van die produk   Moet markte toepaslik teiken  (Enige 2) (2) 2.1.3 DRIE faktore wat die bemarking van landbouprodukte belemmer  Swak infrastruktuur   Gebrek aan kapitaal   Bederfbaarheid van landbouprodukte   Risiko’s/ongelukke/diefstal/bederf   Ondoeltreffende beheer van produksie   Seisoenale fluktuasies in produksie   Wye verspreiding van produkte en die afstand na die mark   Lae waarde tot volume verhouding   Standaardisasie van produkte   Wetgewing/streng bemarkingswetgewing/uitvoer regulasies   Hoë bemarkings/middelman/vervoerkostes  (Enige 3) (3) 2.2 Tipe bemarking 2.2.1 Identifikasie van die tipe bemarking Koöperatiewe bemarking  (1) 2.2.2 TWEE beginsels van koöperatiewe bemarking  Vrywillige en oop lidmaatskap   Demokratiese beheer deur lede   Samewerking tussen lede   Voorsien lede met onderrig, opleiding en informasie   Outonoom en onafhanklik   Elke lid het net een stem   Lede dra finansieel gelyk by   Produkte word gestandaardiseer   Sien om/besorg oor die gemeenskap   Dividende word aan lede uitbetaal   Risiko word deur lede gedeel   Slegs lede mag produkte lewer  (Enige 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 4 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 2.2.3 Verduideliking van die voordele van koöperatiewe bemarking (a)  Lede van die koöperasie spaar baie geld  deur as ‘n groep volgens die poelstelsel te bemark   Lede koop produkte op grootmaat aan  teen laer pryse  (Enige 1) (2) (b) Koöperasie onderhandel vir beter pryse  vir hul lede  (2) 2.3 Weeklikse vraag en aanbod van lemoene teen verskillende pryse 2.3.1 Lyngrafiek Vraag en aanbod van lemoene teen verskillende pryse 20 18 Ha 16 14 12 Prys (R) 10 8 6 Hv 4 2 0 0 500 1000 1500 Hoeveelheid aangebied en gevra (kg) KRITERIA/RUBRIEK/NASIENRIGLYNE  Korrekte opskrif   X-as: Korrek gekalibreer met byskrif (Hoeveelheid)   Y-as: Korrek gekalibreer met byskrif (Prys)   Korrekte eenhede (R en kg)   Lyngrafiek   Akkuraatheid  (6) 2.3.2 Identifikasie van die prys (a) Grootste tekort - R6  (1) (b) Kleinste oorskot - R14  (1) 2.3.3 Bepaling van die ewewigsprys R12  (1) 2.4 Elastisiteit van vraag en aanbod 2.4.1 Identifikasie van (a) Pryselastisiteit van aanbod - Grafiek B  (1) (b) Prysonelastisiteit van vraag - Grafiek A  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 5 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 2.4.2 Rede vir die antwoord in (a) ‘n Klein verandering in prys gee aanleiding tot ‘n groot verandering in die hoeveelheid aangebied  (1) (b) ‘n Groot verandering in prys gee aanleiding tot ‘n baie klein verandering in die hoeveelheid gevra  (1) 2.4.3 TWEE faktore wat die vraag affekteer  Beskikbaarheid van plaasvervanger produkte   Prys van komplimentêre en mededingende produkte   Navorsing  Modes   Kwaliteit van produkte   Verbruiker voorkeure/smake   Feestyd/seisoen   Bruikbaarheid van die produk   Aantal verbruikers   Wetgewing   Advertering van die produk   Prys van die produk/prys verwagtinge   Inkomste van verbruikers/koopkrag/sosio-ekonomiese omstandighede van verbruikers  (Enige 2) (2) 2.5 Scenario 2.5.1 Regverdiging van die stelling Die jong boer het met die geskenk wat ontvang is, inisiatief geneem om ‘n boerderyonderneming te organiseer en met risiko’s, ‘n wins te maak  (1) 2.5.2 TWEE suksesfaktore van ʼn entrepreneur  Inisiatief/kreatiwiteit/innovasie   Selfvertroue   Deursettingsvermoë   Mark gedrewe   Kommunikas/interpersoonlike vaardighede/verhoudinge   Visie   Harde werk/toewyding   Moet/motivering/positiewe gesindheid   Die neem van risiko’s   Prestasie   Kennis/vaardighede  (Enige 2) (2) 2.5.3 Identifikasie van (a) TWEE sterk punte van die boerderyonderneming  Beskik oor baie van die suksesfaktore   Besit 1 790 hektaar grond   Bereik ‘n kalfpersentasie van 98%   Permanente werkers   Die boer is jonk en energiek  (Enige 2) (2) (b) EEN bedreiging vir die onderneming Boer in ‘n droë streek  (1) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 6 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne VRAAG 3: PRODUKSIEFAKTORE 3.1 Grond 3.1.1 Afleiding van die (a) Ekonomiese eienskap van grond Die beskikbaarheid van grond is beperk  (1) (b) Funksie van grond as produksiefaktor  Grond verskaf ruimte   Grond verskaf voedsel  (Enige 1) (1) 3.1.2 Rede (a) In 1970 was daar 70 hektaar bewerkbare grond, deur die jare het dit verminder na slegs 10 hektaar beskikbaar in 2020  (1) 3.1.3 TWEE ander funksies van grond  Grond is ‘n bron van grondstowwe   Grond is ‘n bron van minerale   Grond is ‘n bate/word gebruik as sekuriteit  (Enige 2) (2) 3.1.4 TWEE metodes om die produktiwiteit van grond te verbeter  Verbeter grondvrugbaarheid   Verbeter die bestuur van water   Herstel grondpotensiaal   Verander bewerkingspraktyke en boerderystelsels   Konsolidasie van kleiner onekonomiese boerderyeenhede   Boer meer doeltreffend/presisieboerdery  (Enige 2) (2) 3.2 Arbeid 3.2.1 TWEE tipes plaasarbeiders  Permanent/voltyds  (1)  Tydelik/deeltyds  (1) 3.2.2 Identifikasie van die take (a) Los werker - Draadspan  (1) (b) Seisoenswerker - Oes  (1) 3.2.3 Identifikasie van die arbeidsprobleem  Gebrek aan vaardighede/opleiding   Skaarsheid van arbeid   Covid-19  (Enige 1) (1) 3.2.4 Metode om die gebrek aan vaardighede aan te spreek  Verskaf opleiding aan werkers   Indiensneming van vaardige werkers   Indiensneming van addisionele werkers/verbeterde werksomstandighede   Inenting/afdwing van alle Covid-19 protokolle  (Enige 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 7 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 3.3 Werksomstandighede op PLAAS A en PLAAS B 3.3.1 Identifikasie van onregverdige arbeidspraktyke PLAAS A werker  (1) 3.3.2 TWEE redes om die antwoord te ondersteun  Lae tarief per dag   Langer werksure   Minder dae verlof/jaar   Lae oortydtarief in vergelyking met werker B  (Enige 2) (2) 3.3.3 Arbeidswetgewing deur die boer oortree Wet op Basiese Diensvoorwaardes/WBDV (Wet No.75 van 1997)  (1) 3.4 Waarde van die kapitaalitems 3.4.1 Identifikasie van die kapitaalitem (a) Vaste kapitaal - Kapitaalitem B  (1) (b) Roerende kapitaal - Kapitaalitem A  (1) 3.4.2 Voorbeeld van elke tipe kapitaal (a) Vaste kapitaal - Grond/plaas/geboue/boorgate/heinings  (1) (b) Roerende kapitaal - Trekker/vragmotor/masjinerie/lewendehawe  (1) 3.4.3 Die probleem met kapitaal soos weerspieël in kapitaalitem A Depresiasie  (1) 3.5 Finansiële rekords 3.5.1 Identifikasie van die finansiële rekord Kontantvloeistaat  (1) 3.5.2 Rede Dit weerspieël:  ‘n Aanvangsbalans   ‘n Eindbalans   Ontvangste/inkomste   Uitbetalings/uigawes  (Enige 1) (1) 3.5.3 Die totale bedrag beskikbaar om die onderneming aan die begin van die tweede kwartaal te bedryf R37 972  (1) 3.5.4 Berekening van die totale koste vir die eerste kwartaal Totale koste = Koste vir Jan, Feb en Maart = R9 450 + R8 400 + R4 300  = R22 150  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 8 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 3.6 Bestuursvaardighede (a) Probleemoplossing/interpersoonlike vaardighede  (1) (b) Finansiële bestuursvaardighede  (1) (c) Organisasie- en koördinasievaardighede  (1) 3.7 Risikofaktore 3.7.1 Indikasie van die risikobestuurstrategie (a) Die verdeling van risiko  (1) (b) Diversifikasie  (1) 3.7.2 DRIE kragte buite die direkte beheer van die boer  Ekonomiese kragte   Politieke kragte   Etiese kragte   Wetlike kragte   Sosio-kulturele kragte   Mededingingskragte   Tegnologiese kragte   Omgewings kragte  (Enige 3) (3) [35] VRAAG 4: BASIESE LANDBOUGENETIKA 4.1 Die studie van Mendel 4.1.1 Die term Genetika  (1) 4.1.2 TWEE van Mendel se wette  Die wet van dominansie   Die wet van segregasie   Die wet van onafhanklike sortering/herkombinasie  (Enige 2) (2) 4.2 Verekleur by hoenders 4.2.1 - Wit  (1) 4.2.2 - Swart  (1) 4.2.3 - Wit  (1) 4.3. Ouers en nageslag waar (Bb) horings verteenwoordig en (bb) geen horings 4.3.1 Identifikasie van die fenotipe sigbaar in die nageslag Horings/poenskop (geen horings)  (1) 4.3.2 Berekening (in %) van die homosigotiese resessiewe fenotipe 1 x 100  4 = 25%  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 9 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 4.4 Punnetvierkant-metode 4.4.1 Punnet-vierkant om die verhouding van die genotipe in die eerste kruising aan te toon ♀ ♂ R r R RR Rr R RR Rr NASIENRIGLYNE  Korrekte manlike gamete   Korekte vroulike gamete   Korrekte nageslag   Punnetvierkant met gamete en nageslag aangedui   Genotipiese verhouding 2 RR : 2 Rr OF 1 RR : 1 Rr  (5) 4.4.2 Die genotipe van die onbekende varkbeer in die F2 generasie rr  (1) 4.5 Teelprogram met groenrissiekultivars 4.5.1 Die genetiese term vir die volgende (a) Heterose/basterkrag  (1) (b) Nageslagseleksie  (1) (c) Biometrie  (1) 4.5.2 Verduideliking waarom die twee kultivars gebruik is Meerderwaardige ouers met die verlangde eienskappe  kan nageslag met die nodige/verlangde/meerderwaardige eienskappe produseer  (2) 4.6 Die oorerflikheidswaarde in skape 4.6.1 Identifikasie van die eienskap met die minste vordering Maer vleis  (1) 4.6.2 Indikasie van die eienskap met die mees doeltreffendste verbetering (a) Naspeengroei  (1) (b) Geboortemassa  (1) (c) Vagmassa  (1) 4.6.3 EEN ander faktor wat naspeengroei sal verbeter Omgewingsfaktor  (1) 4.7 Teelstelsels en tegnologie 4.7.1 Identifikasie van die teelstelsel in A Opgradering  (1) B Inteling  (1) C Kruisteling  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 10 DBE/November 2021 NSS – Nasienriglyne 4.7.2 TWEE nadele van inteling  Verlies aan genetiese variasie/diversiteit   Inteelagteruitgang/verlaagde produksie/vrugbaarheid   Verhoogde uitkoms van letale gene   Duur stelsel   Verlaagde lewenskragtigheid   Verhoogde homosigositeit lei tot ongewensde gene/ abnormaliteite  (Enige 2) (2) 4.8 Tegnieke gebruik vir die genetiese modifikasie van organismes 4.8.1 Identifikasie van die tegniek Mikro-inspuiting  (1) 4.8.2 Onderskeiding tussen ‘n  Konvensionele baster DNA word nie verander nie/kruising van twee lyne/kultivars  (1)  GGO DNA word verander/gene van ‘n ander organisme word tot die sel toegevoeg  (1) 4.8.3 TWEE potensiële risiko’s wat met geneties gemodifiseerde plante geassosieer word  Gesondheidsrisiko’s/allergieë   Omgewings risiko’s   Ekonomiese/finansiële risiko’s  (Enige 2) (2) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou