AGRSC P2 GR10 MEMO NOV2020_Afrikaans_hlayiso.com_.pdf

NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 10 NOVEMBER 2020 LANDBOUWENTESKAPPE V2 NASIENRIGLYN (EKSEMPLAAR) PUNTE: 150 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 8 bladsye.

2 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2020) AFDELING A 1.1 1.1.1 C √√ 1.1.2 C √√ 1.1.3 C √√ 1.1.4 A √√ 1.1.5 C √√ 1.1.6 A √√ 1.1.7 C √√ 1.1.8 A √√ 1.1.9 D √√ 1.1.10 B √√ (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 H √√ 1.2.2 D √√ 1.2.3 A √√ 1.2.4 H √√ 1.2.5 G √√ (5 x 2) (10) 1.3 1.3.1 Illuviasie √√ 1.3.2 Indringer √√ 1.3.3 Eutrofikasie √√ 1.3.4 Nukleus/selkern √√ 1.3.5 Meiose √√ (5 x 2) (10) 1.4 1.4.1 Bioturbasie √ 1.4.2 Druiwe √ 1.4.3 Fisies √ 1.4.4 Sitokinese √ 1.4.5 Geen/Gene √ (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2020) LANDBOUWETENSKAPPE V2 3 AFDELING B VRAAG 2: GRONDKUNDE 2.1 2.1.1 Beskrywing van hoe plante voordeel uit grond trek • Plantwortels hou grond bymekaar en voorkom gronderosie. √ • Plante voeg voedingstowwe tot die grond wanneer dit ontbind.√ • Plante verminder waterverlies deur skadu en dekking te bied. √ (Enige 2 x 1) (2) 2.1.2 Funksies van grond vir plante • Medium van spasie waarin plante groei √ • Grond anker en bied ondersteuning vir plante √ • Voorsien plante van voedingstowwe en water √ (Enige 2 x 1) (2) 2.1.3 Maniere hoe diere deur grond bevoordeel word • Diere eet plante wat in grond groei √ • Grond voorsien huisvesting/habitat vir klein lewende organismes √ (2) 2.1.4 Organiese materie √ 5% √ (2) 2.2 2.2.1 Klas van minerale • Groep A – Primêre minerale √ (1) • Groep B – Sekondêre minerale √ (1) 2.2.2 Vorming van sekondêre minerale • Sekondêre minerale word gevorm wanneer primêre minerale chemiese veranderinge ondergaan √ soos oksidasie en temperatuur variasie waar hul oorspronklike eienskappe verloor. (1) 2.2.3 Eienskappe van grond deur minerale veroorsaak • Kleur √ • pH √ • Vrugbaarheid √ (Enige 2 x 1) (2) 2.2.4 Voorbeelde van die volgende minerale (a) Edelgesteentes – Diamand/Silver/Goud/Platinum √ (1) (b) Mineral ertse – Ystererts/Koper erts √ (1) 2.2.5 Eienskappe deur geoloë gebruik om minerale te identifiseer • Kleur √ • Glans √ • Spesifieke gravitasie √ • Kristalvorm √ • Splyting √ • Fraktuur √ • Hardheid √ • Deursigtigheid √ (Enige 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

4 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2020) 2.3 2.3.1 Tipe rotse (a) Sedimentêre rots √ (1) (b) Stollingsgesteentes √ (1) (c) Stollingsgesteentes √ (1) (d) Metamorfiese gesteentes √ (1) 2.4 2.4.1 Belangrikheid van die verwering van rots • Grondvorming √ • Vrystel van plantvoedingstowwe √ • Vervanging van verlore grond √ (Enige 2 x 1) (2) 2.4.2 • Hidroliese – Minder oplosbare minerale reaggeer met water om ʼn nuwe mineral wat sagter is en makliker verweer, te vorm √ (1) • Karbonisaie – water reaggeer met koolstofdioksied en vorm koolsuur wat rots minerale verswak √ (1) 2.5 2.5.1 Noordelike helling √ (1) 2.5.2 Dit ontvang direkte sonlig √ (1) 2.5.3 Aspek/ Oriëntasie √ (1) 2.5.4 Die noordelike helling ontvang meer sonlig en verhoog temperature √ wat afbreek van rots bewerkstellig √ (2) 2.5.5 Klimaats faktore • Reënval √ • Temperatuur √ • Sonlig √ • Wind √ (Enige 2 x 1) (2) 2.6 2.6.1 (a) Horison A √ (b) Horison B √ (2) 2.6.2 Effek van loging op landbouproduksie • Loging was die plantvoedingstowwe weg wat swak gewas produksie veroorsaak √ (1) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2020) LANDBOUWETENSKAPPE V2 5 VRAAG 3: PLANTSTUDIES 3.1 3.1.1 Identifiseer die volgende veldgewasse (a) Koring √ (b) Mielies √ (2) 3.1.2 Totale produksie vir alle tuinbougewasse in die grafiek • 7 300 + 6 200 + 3 600 = 17 100 x 1 000 ton √ = 17 100 000 ton √ (2) 3.1.3 Grondvereistes vir verbouing van aartappels • Groei die beste in ligte, los grond • Goed gedreineerde leemgrond • Effens suur grond (Enige 2 x 1) (2) 3.1.4 Die tabel wat die produksie volumes van veldgewasse in 2008 geproduseer toon. VELDGEWASSE PRODUKSIE (1000 TON) Mielies 21 000 Koring 7 300 Sonneblom 3800 Merkersriglyne vir die tabel • Korrekte opskrif √ • Waardes vir y-asse korrek gemerk en eenhede aangedui (Produksie in 1000t) √ • Waarde vir x-asse korrek gemerk (Veldgewasse) √ • Alle veldgewasse en hul waardes aangedui in die tabel √ • Tabel geteken √ (5) 3.1.5 Maniere hoe gewasse bydra tot die ekonomie • Die verkope van gewasse bring inkomste vir boere √ • Uitvoer van gewasse bring buitelandse valuta √ • Skep werksgeleenthede √ • Laat inset industrië en verwerkings industrië toe om te ontwikkel √ (Enige 3 x 1) (3) 3.2 3.2.1 Voorbeelde van industriële gewasse • Suikerriet √ • Katoen √ (2) 3.2.2 Eindprodukte van industriële gewasse • Suikerriet – geraffineerde suiker, stroop √ • Katoen – tekstiele/klere √ (2) 3.2.3 Gebruik van voergewasse • Voer van vee √ • Biobrandstof √ • Voorbeeld – Lusern en rooi klawer √ (Enige 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

6 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2020) 3.2.4 Redes vir die bevordering van die groei van beskermde bome • Bome is skaars of bedreig a.g.v. swaar benutting √ • Speel rol in die funksionering van die omgewing √ • Bome het kulturele or spirituele belangrikheid √ (Enige 2 x 1) (2) 3.3 3.3.1 Klassifikasie van groente • A – Stingel √ • B – Blaar √ • C – Vrug √ • D – Wortel √ (4) 3.3.2 Grondvereiste vir wortelgewasse • Diep en goed gedreineer, los, leem tot sandgrond √ (1) 3.3.3 Klassifiksaie van appels en piesangs • Appel – Bladwisselende vrugtegewasse √ • Piesangs –Tropies √ (2) 3.3.4 Appels word gekweek in die Weskaap en Langkloof in die Ooskaap √ (1) 3.3.5 Gebruike van druiwe • Druiwesap √ • Konfyt √ • Roesyntjies √ • Wyn √ (Enige 2 x 1) (2) 3.3.6 Klimaatsfaktore vir die produksie van druiwe • Warm droë somers om druiwe te laat ryp word √ • Nat en koel winters √ (Enige 1 x 1) (1) 3.3.7 Belangrikheid van protea blomme • Uitvoere √ • Versierings en geskenke vir spesiale geleenthede √ (2) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2020) LANDBOUWETENSKAPPE V2 7 VRAAG 4: VOLHOUBARE NATUURLIKE HULPBRONBENUTTING EN BIOLOGIESE KONSEPTE 4.1 4.1.1 Verskille tussen primêre en sekondêre hulpbronne • Primêre hulpbronne is natuurlike hulpbronne √ • Sluit dinge soos land, grond en water in √ • Sekondêre hulpbronne word deur mense gemaak vanaf primêre hulpbronne √ • Byvoorbeeld alle insette, masjienery, elektrisiteit, teel vee √ (4) 4.1.2 Waarom grond as nie-hernubare hulpbron geklassifiseer word • Dit neem ʼn lang tyd om te ontwikkel √ (1) 4.1.3 Metodes om water volhoubaar te gebruik • Gebruik water sonder om dit te mors/ gebruik konserwatiewe besproeiïngstelsels √ • Deklaag of gebruik dekgewasse om verdamping te verminder √ • Verminder die aanwending van chemiese stowwe wat water kan besoedel √ (3) 4.2 4.2.1 Voorbeelde van gronddegredasie A – Gronderosie / Korsvorming/Kompaktering √ B – Versuring / Voedingstof wanbalanse / verliese √ C – verminder mikro-organismes √ (3) 4.2.2 Landboupraktyke wat gronderosie veroorsaak • Gebruik van masjienerie √ • Gebruik van bemestingstowwe, gifstowwe en vergassing verminder grondorganismes √ • Oorbeweiding √ • Monokultuur √ (Enige 2 x 1) (2) 4.2.3 Maatreëls om oppervlak afloop in verweerbare land te verminder • Deklaag bewerking√ • Dekgewasse √ • Kontoer ploeg √ • Terrasvorming √ • Plant van bome √ • Geen bewerking √ (Enige 2 x 1) (2) 4.2.4 Nasionale Waterwet • Effektiwiteit – Boere moet water gebruik sonder om dit te mors √ • Gelykheid – Boere moet water regverdig verdeel √ • Volhoubaarheid – Boere moet water volhoubaar gebruik √ (Enige 2 x 1) (2) 4.3 4.3.1 Diersel organelle • A – Sitoplasma √ • B – Selmembrane √ • C – Nukleus √ (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

8 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/NOVEMBER 2020) 4.3.2 • Mitochondria√ • Selmembrane √ (2) 4.3 4.3.3 Tabuleer die verskille Diersel Plantsel Omsluit met selmembraan √ Omsluit met selwand √ Het klein vakuole √ Het ʼn permanente vakuool √ Het geen plastiedes √ Besit plastiedes √ (Enige 2 x 2) (4) 4.3.4 Gespesialiseerde dierselle • Hierdie selle het ʼn struktuur wat dit in staat stel om ʼn spesifieke funksie te verrig √ bv. Neurone, spierselle en velselle√ (2) 4.4 4.4.1 Seldeling • Meiose √ • Mitose √ (2) 4.4.2 Belangrikheid van mitose • Fasiliteer groei √ • Vervang verslete selle en weefsel √ • Vorm die basis van ongeslagtelike voortplanting by plante √ (Enige 2 x 1) (2) 4.4.3 Metafase I • Chromosome rangskik weerskante van die ewenaar√ • Heg by die sentromeer aan die spoelvesels √ (2) 4.4.4 • Gene √ (1) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief