Life Sciences Grade 12 Paper 2 NSC June 2013 Memo

Downloaded from hlayiso.com basic education Department: Basic Education REPUBLIC OF SOUTH AFRICA SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN BIOLOGIE V2 STANDAARDGRAAD 2013 MOONTLIKE ANTWOORDE PUNTE: 150 Hierdie memorandum bestaan uit 10 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Biologie/SG/V2 2 DBE/2013 SSE - Memorandum BEGINSELS MET BETREKKING TOT NASIEN VAN HG & SG BIOLOGIE 2013 Hierdie dokument moet aan alle memoranda na afloop van die eksamen geheg word en aan ALLE Lewenswetenskappe/Biologie-onderwysers beskikbaar gestel word. 1. Indien meer inligting as die puntetoekenning gegee word Hou op merk nadat die maksimum punte verkry is en trek 'n kronkellyn en dui ‘maks’ punte in die regterkantse kantlyn aan. 2. Indien, byvoorbeeld drie redes vereis en vyf gegee word Merk net die eerste drie ongeag daarvan of almal of sommige korrek / nie korrek is nie. 3. Indien die hele proses beskryf word terwyl slegs 'n deel vereis word Lees alles en krediteer die relevante dele. 4. Indien vergelykings vereis, maar beskrywings word gegee Aanvaar indien die verskille/ooreenkomste duidelik is. 5. Indien tabulering vereis word en paragrawe word gegee Kandidate sal punte verbeur indien nie getabuleer nie. 6. As geannoteerde diagramme aangebied in plaas van beskrywings wat vereis word Kandidate sal punte verbeur. 7. Indien vioeidiagramme i.p.v. beskrywings aangebied word Kandidate sal punte verbeur. 8. Indien die volgorde vaag en skakelings nie sin maak nie Krediteer waar volgorde en skakelings korrek is. Waar volgorde en skakelings nie korrek is nie, moenie krediteer nie. As die volgorde weer korrek is, gaan voort om te krediteer. 9. Onherkenbare afkortings Aanvaar indien dit aan begin van antwoord omskryf is. Indien dit nie omskryf is nie, moenie die onherkenbare afkorting krediteer nie, maar krediteer die res van die antwoord indien dit korrek is. 10. Verkeerd genommer Indien die antwoorde die regte volgorde van die vrae pas, is dit aanvaarbaar. 11. Indien die taal wat gebruik word die bedoelde betekenis verander Moenie aanvaar nie. 12. Spelfoute Aanvaar as dit herkenbaar is, met die voorbehoud dat dif beteken nie of as dit buite konteks is. 13. Indien gewone name gegee word in terminologie Aanvaar, indien dit by die memobespreking aanvaar is. Kopiereg voorbehou 2013 -0g- faaiom te) Ble AG Abbi f IVATE BAG X11 PRETORIA 0004 : PUBLIC EXAMINATIONS

Downloaded from hlayiso.com Biologie/SG/V2 3 DBE/2013 SSE - Memorandum 14, Indien slegs letter vereis word en slegs die naam word gegee (en andersom) Geen krediet 15. As eenhede van mate nie aangedui word nie Kandidate sal punte verbeur. Memorandum sal afsonderlike punte vir eenhede aandui. 16. | Wees sensitief vir die betekenis van die antwoord, wat soms op verskillende maniere aangebied kan word 17. Opskrif. Alle illustrasies (soos diagramme, tekeninge, grafieke, tabelle, ens.) moet van 'n opskrif voorsien word 18. As _u twyfel, raadpleeg die memo in die ander taal, as u steeds twyfel vra die Provinsiale Interne Moderator om kontak met die Nasionale Interne of Eksterne Moderatore te maak. 149. | Vermenging van amptelike tale (terme/konsepte) Slegs 'n enkele woord of twee wat in enige ander amptelike taal anders as die leerder se assesseringstaal waarin die meeste van sy/haar antwoorde aangebied word, moet gekrediteer word, indien dit korrek is. 'n Nasiener wat in die relevante amptelike taal vaardig is, behoort geraadpleeg te word. Dit geld vir alle amptelike tale. 20. Geen veranderinge mag aan die goedgekeurde memorandum aangebring word sonder dat daar met die Provinsiale interne Moderator, wat op sy/haar beurt met die Eksterne Moderator(e), sal beraadslaag, nie. 21. | Slegs memorandums wat die handtekeninge van die UMALUS!-moderatore bevat en deur die Nasionale Departement van Onderwys versprei word, mag gebruik word. DEPARTMENT ©} EDUCATION 2013 -06- 05 PRIVATE BAG X 110 PRETORIA 0001 PUBLIC EXAMINATIONS Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief pee . LA Diese External Moderator~ Umolusi

Downloaded from hlayiso.com Biologie/SG/V2 AFDELING A VRAAG 1 1.1 11.1 Cv¥v 114.2 Dv¥v 113 Dv¥v 114 Cvv 115 Bvv ci) eld 1.2 1.2.1 Sluitselle ¥ y 1.2.2 -HidatodesY 1.2.3 Sinapsv” 1.2.4 HormoonvY 4.2.5 Boog van Henle V 1.3 1.3.1 EVV 13.2 Gv¥v 13.3. Wv 13.4 AVvv 1.3.5 FvYv 1.4 1.4.1 (a) StofY (b) Neus ¥ (c) Nies¥ (d) RefleksaksieY Kopiereg voorbehou 4 DBE/2013 SSE - Memorandum DEPARTMENT OF BASIC EDUCATION 2013 -06- 0.5 PRIVATE BAG X 110 PRETORIA 0001 PUBLIC EXAMINATIONS (6x2) (12) (5) (5 x 2) (10) (4) Blaai om asseblief AP eo . LSM,.Wiese External Moderator” Umalusi

Downloaded from hlayiso.com Biologie/SG/V2 5 DBE/2013 SSE — Memorandum 1.4.2 - Die siliaarspiere verslap “ - en die siliaarliggaam beweeg verder vanaf” die lens - Die suspensoriese ligament trek styf “ - en die lens word minder konveks” - om die ligstrale op die retina te fokus (Enige 4) 1.5 1.5.1 - Neem toeY - Meer lig gaan 00g binne vom duidelike beeld te vorm (2) 4.5.2 - Neem afv - Sodat bloedvoorsiening na die strategiese dele toeeneemY a 16 16.1 100 vem? v (2) 1.6.2 (400 cm® + 500 cm? + 1500 cm) v = 2400 vcm? v (3) 16.3 400 Vv cm? (2) a7, eu Waterverties/ transpirasie/ Bpeereee, (1) 41.7.2 -Maak seker dat die apparaat lugdig is” “/Gebruik ‘n rubberprop - Hou die takkie in water” V om te verhoed dat dit doodgaan nog voordat die ondersoek afgehandel is - Sny die takkie onder water” Vv sodat lugblasies nie die xileem binnegaan nie - Gebruik 'n skerp mes VY“ sodat die xileem nie beskadig word nie (Merk slegs eerste antwoord) (2) 1.7.3 - Om water opwaarts te laat beweeg/ vanaf die wortels na die biare/ vir fotosinteseY OF - Verdamping van water het ‘n afkoelingseffek” - OF - Om mineraalsoute na die blare te laat beweegv¥ (Merk slegs eerste antwoord) (1) (4) DEPARTMENT OF BABIE TOTAAL AFDELING A: 50 EDUCATION 2013 -08- 05 PRIVATE BAG X 170 PRETORIA 0001 Blaai om asseblief SMWicose Eternal Moderator matusi

SPAR TGENT OF BASIC — Downloaded from hlayiso.com : EGUC Biologie/SG/V2 6 CATIOR ss SSE — Memorandum 2013 -05- 95 AFDELING B PRIVATE BAG x - PRETORIA ocor VRAAG 2 |_ PUBLIC EXAMINATIONS ~] NATIONS 2.1 2.1.1. - Die water het tot in die selmodelv gediffundeer~/ water is deur osmose opgeneem (2) 2.1.2 -80%VY (verpligte punt) (1) - Omdat die selmodel se massa nie toegeneem het nie’ ¥ - omdat die selmodel nie verander het nievv - Voigens die tabel, wanneer die massa van die selmodel 10g is, is die waterkonsentrasie buite die selmodel 80% Vv (dit sal dieselfde wees as die waterkonsentrasie binne die selmodel) (Enige 1x2) = (2) 2.1.3. - Herhaal die eksperiment etlike kere” V OF - Gebruik meer as een selmodel vir elke waterkonsentrasiev V (2) (7) 2.2 2.2.1 Osmose/ diffusie ¥ (1) 2.2.2 -Tegrootv (1) 2.2.3 | i i v A | As B B v v Av } A B , iB A 1A B i ‘n Houer wat die verspreiding van molekule A en B na netto beweging van hierdie molekule toon v Nasienriglyne: Ken punte toe vir: - Opskrif ¥ - Toon dat molekules AY gelykv’is in elke kompartement/(drie A’s) - Kwaliteit van tekening (netjies en duidelik) ¥ - Molekules B kom net aan die regterkant voorY (5) (7) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief Externot Moderator malusi

Downloaded from hlayiso.com Biologie/SG/V2 : 7 DBE/2013 SSE - Memorandum 2.3 2.3.1 Vakuool ” (1) 2.3.2 Cv (1) 2.3.3 Plasmolise ¥ / eksosmose (1) 2.3.4 selmembraan vakuool v Enige 1 vioeistof 4 v selwand ‘n Gepiasmoliseerde sel Nasienriglyn: Die diagram moet die volgende toon: - Die selmembraan het van die selwand af weggetrek/ het gekrimpvY” (sien diagram) - Opskrif¥ - Enige korrekte byskrifY (4) (7) 24 2.4.1 - Sodat oplossing A nie met oplossing B meng nie / geen lekasies (2) 2.4.2 - Om te verseker dat daar geen suiker aan die buitekant van die dialisebuis voorkom nie.v¥¥ (2) (4) [25] PRIVATE BaG x BAG x 1 PRETORIA 0001” PUBLIC EXAMINATIONS Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief External Moderator” Umalosi

Downloaded from hlayiso.com Biologie/SGV2 8 DBE/2013 SSE — Memorandum VRAAG 3 3.1 3.1.1. A -Epidermis v B—Dermis V / vetweefseel / vetlaag C ~ Sweetklier ¥ (3) 3.1.2 Skei sweet af” Die sweet word op die velopperviak vrygestel” waar dit verdampY en tot afkoeling Yvan die vel lei (4) 3.1.3. -Vorm sweet” te - wat verdampY - om die liggaam af te koel. ¥ (Enige 2) (2) 3.1.4 Haar” OF 1 Vetweefsel Vv (1) 3.1.5 VerwydY (1) 3.1.6 - Meer bloed word na die vel vervoer” - sodoende word meer hitte na die vel gebringY - waarvandaan dit na die omgewing verloor word - om die liggaamstemperatuur verder af te laat neem Y (Enige 3) (3) (14) 3.2 - Seesoogdiere het ‘n dik laagY vet” wat hulle liggame isoleer (2) 3.3 3.3.1 TiroiedklierY” (1) 3.3.2 Strek oor die trageav aan die onderkant van die larinks ¥ (2) 3.3.3. - Beheer liggaamsgroeivY - Beheer metaboliese tempo / Verhoog metabolisme VY” - Verhoog bloedglukose VW ; - Betrokke by die ontwikkeling van die senuweestelsel/ brein Vv (Enige 2 x 2) (4) 3.3.4 Jodium word benodig om tiroksien te vervaardig VW” (2) (9) (25) DEPARTMENT OF BASIC EI N 2013 -06- 05 Kopigreg, Mpermehoy 0 GM Wiese Blaai om asseblief PRETORIA 0001 Een Moderato PUBLIC EXAMINATIONS |

Downloaded from hlayiso.com Biologie/SG/V2 9 GEPARTMENBERO BASIC SSE — Memorandum EDUCATION VRAAG 4 2013-08-05 PRIVATE BAG x 41 PRETORIA aco) — 4.1.1 D: — Nieraar¥ PUBLIC EXAMINATIONS E Nierpelvis V / nierbekken F: Nierkelk “ (3) 4.1.2 B bevat die glomeruliv V/meer kapill&res/Liggaampies van Malpighi / OF C bevat geen glomeruli Y“/Liggaampies van Malpighi /minder kapilléres (2) 41.3 A-Nierkapsel ¥ Beskerm vv die binneste dele van die nier (3) 4.1.4 Omdie nier in posisiev te hou/ beskerm die nier teen besering/ skokabsorbeerder/ isoleer die nier (1) (9) 4.2 42.1 ADHY (1) 4.2.2 Hipotalamusv / Hipofise / Pituitére klier (1) 4.2.3 ADH veroorsaak herabsorpsie van water V (by die niere) wat bloedvolume laat toeneem/ meer water in die bloed ¥ Groter bloedvolume in die geslote bloedvate sodat groter bloedvolume na die hart terugkeerY en hart moet harder werk ¥ (Enige 2) (2) (4) 43 43.1 (18,0 + 1,5) ¥ = 19,5 ¥ gv (3) 4.3.2 -Geenrede om die liggaam op ‘n koue dag af te koel nieY - daarom word minder sweet gevormvY - meer bloed word na die interne organe herlei” - en die oortollige water gaan as urine verloreY (enige 3 x 1) (3) 4.3.3. - Afvalstowwe word voortdurend gevormY” - en moet in opgeloste vorm vervoer wordY (2) 43.4 Warmyv (1) 4.3.5 - Persoon sweet meer op ‘n warm dag¥ ; - om die liggaam af te koelY - daarom word meer water as sweet verloorY - meer ADH “word afgeskei en (3) - meer water word geherabsorbeer ¥ (12) - en minder water kom in die urine voor ¥ (Enige 3) (25) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief SMHiese External Moderator Umalusi

Downloaded from hlayiso,com MENT OF BAST a EDUCATE No Biologie/SG/V2 SSE - Memorandum i 2013 -06- 95 VRAAG 5 PRIVATE BAG 4 419 PRETORIA 0001. } 5.1 PUBLIC EXAMINATIONS j 5.1.1 122 - 124” cmv §.1.2 12 -—13.5¥ jaar’ (2) 5.1.3 55-58%cemv (2) 5.1.4 Toename in hoogtev Y/ word groter/ voller/ langer /groter massa/ meer selle (2) 5.1.5 Aantal selle VY / massa / gewig/ groter/grootte ay 5.2 5.2.1 -20%cm (1) 5.2.2 - Tussen 10 en 20 jarige ouderdom is die reaksietyd van mans en vroue amper dieselfdev ¥ - Die reaksietyd van ouer mense is langer as dié van jonger mensev¥ - Die reaksietyd van mans tussen 30 en 50 jaar is vinniger as dié van vroue van dieselfde ouderdomv¥ (Enige 1 x 2) (2) §.2.3 -20V jaar (1) 5.2.4 - Toets meer mans en vroue in elke ouderdomsgroep.v¥¥” (2) 5.2.5 -Oogv a 5.3 5.3.1 - Konjunktiva. ~ (1) 5.3.2 (a) -EV (1) (b) -Av (1) (ce) -BY (1) (dd) -FY (1) fe) -Dv (1) 5.3.3 -Retinav ' - Ontvang ligstimulus ~/ verander stimulus na ‘n impuls (2) (8) (25) TOTAAL AFDELING B: 100 GROOTTOTAAL: 150 ‘N Kopiereg voorbehou Sal ‘op. : SALWiese eter Moderator an|s]aci3