Skip to content

Business Studies Grade 12 Business Studies 2021 Guideline

Exam guidelineBusiness StudiesGrade 12202137 pages

Grade 12 Business Studies exam guideline from the Business Studies 2021 (Afrikaans), 37 pages. Read online or get the free PDF download.

Free to read online, no sign-up needed

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com DESIGN BESIGHEIDSTUDIES EKSAMENRIGLYNE GRAAD 12 2021 Hierdie riglyne bestaan uit 36 bladsye en 1 bylae. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 2 DBE/2021 Eksamenriglyne INHOUDSOPGAWE Bladsy 1. INLEIDING 3 2. Assessering In Grade 12 4 2.1 Graad 12: Opsomming van formaat/uitleg van die formele einde-van-die-jaar-eksamenvraestel 4 2.2 Verspreiding van kognitiewe vlakke 5 2.3 Hersiende Onderrigjaarplan 5 3. DEEL A: BESIGHEIDSTUDIES: VRAESTEL 1 3.1 Klassifikasie van hoofonderwerpe 6 3.2 Uitbreiding van die inhoud 7-16 4. DEEL B: BESIGHEIDSTUDIES: VRAESTEL 2 4.1 Klassifikasie van hoofonderwerpe 17 4.2 Uitbreiding van die inhoud 18-36 5. RIGLYNE OOR HOE OM BESIGHEIDSTUDIES VRAESTELLE TE BEANTWOORD 37-38 6. GEVOLGTREKKING 39 7. BYLAE 1: HERSIENDE OPSOMMING VAN DIE GRAAD 12 JAARLIKSE ONDERRIGPLAN ('ATP') Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 3 DBE/2021 Eksamenriglyne 1. INLEIDING Die Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring (KABV) vir Besigheidstudies beskryf die aard en doel van die vak Besigheidstudies. Dit gee leiding aan die filosofie wat die basis is van die onderrig en assessering van die vak in Graad 12. Die doel van hierdie Eksamenriglyne is om:  Die formaat/uitleg van die graad 12-Besigheidstudiesvraestelle kortliks te beskryf.  Duidelikheid te gee oor die diepte en omvang van die inhoud wat in die Graad 12 Nasionale Seniorsertifikaat (NSS) -eksamen in Besigheidstudies geassesseer gaan word.  Bystand aan onderwysers te verleen om leerders doelmatig vir die eksamens voor te berei.  As 'n riglyn vir die opstel van verskillende tipes vrae/formulering van vrae te dien wanneer die vier hoofonderwerpe van Besigheidstudies, soos uiteengesit in die Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring (KABV), geassesseer word. Hierdie dokument gee aandag aan kwartaallikse, halfjaarlikse, proef- en die finale graad 12 eksterne eksamens. Dit behandel glad nie die Skoolgebaseerde Assessering (SBA) nie. Hierdie Eksamenriglyne moet gelees word saam met:  Die Nasionale Kurrikulumstelling (NKS) se Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring (KABV): Besigheidstudies  Die Nasionale Protokol vir Assessering: 'n Addendum tot die beleidsdokument, die Nasionale Senior Sertifikaat: 'n Kwalifikasie op Vlak 4 op die Nasionale Kwalifikasieraamwerk (NKR) rakende die Nasionale Protokol vir Assessering (Graad R–12)  Die Nasionale beleid met betrekking tot die program- en promosievereistes van die Nasionale Kurrikulumstelling, graad R–12 Onderwysers moet kennis neem dat dit slegs riglyne is en veranderinge in die sake-omgewing in ag geneem moet word wanneer onderwerpe onderrig word. Nuwe/Onlangse of veranderde wetgewing, nuwe ontwikkelings of veranderde ekonomiese omstandighede, wat die besigheidsomgewing raak, moet die onderrig van Besigheidstudies toelig. LET WEL: 1. Daar moet beklemtoon word dat onderwysers nie slegs op die inhoud moet fokus nie, maar dat dit ook met die kognitiewe vlakke (lae-, middel- en hoër-orde denke) tydens hulle onderrig en assessering verbind moet word. Onderwysers word aangemoedig om die volgende vyf aspekte tydens onderrig en assessering van alle onderwerpe en sub- onderwerpe te oorweeg:  Wat? (aard, doel en kennis) [lae vlak]  Hoe? (vaardighede, kennis en waardes) [lae- en middelvlak)  Hoekom? [middel- en hoër-orde kognitiewe vlakke word gestimuleer wanneer 'n opinie gevorm word]  Is dit uitvoerbaar/suksesvol/goed/sleg? (evaluering/evalueer krities/impak [hoër-orde] word aangespreek)  Aanbevelings vir verbetering, waar van toepassing 2. Die bogenoemde aspekte sal onderwysers lei om formele assesseringsaktiwiteite op te stel/ te ontwerp wat aan alle kognitiewe vlakke aandag sal gee. Leerders word toegerus om op vrae/take te reageer wat verskillende vlakke van kognitiewe denke en moeilikheidsgraad vereis. 3. ALLE assesseringstake (informeel en formeel) behoort vrae/instruksies te bevat wat alle kognitiewe vlakke insluit, van eenvoudig tot ingewikkeld, bv. noem/beskryf kortliks/ identifiseer/bespreek/ontleed/krities evalueer/evalueer/stel voor/beveel aan/ontwerp Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 4 DBE/2021 Eksamenriglyne 2. ASSESSERING IN GRAAD 12 2.1 GRAAD 12: OPSOMMING VAN FORMAAT/UITLEG VAN DIE FORMELE EINDE-VAN- DIE-JAAR-EKSAMENVRAESTEL TYD AFDELING TIPE VRAE PUNTE KOGNITIEWE VLAKKE (minute) A Verpligtend Dek BEIDE onderwerpe Meervoudigekeuse-vrae: (5 x 2) (10) Kies die korrekte woord : (5 x 2) (10) Meestal Vlak 1 Pasitems: (5 x 2) (10) (Onthou/Herroep) Verskillende tipes kort- en objektiewe 30 20 en vrae met behulp van verskillende Vlak 2 assesseringstyle en dek die hele (Verstaan) kurrikulum, bv. meervoudigekeuse- vrae, pasitems en kies die korrekte woord. B Kies enige TWEE vrae in hierdie afdeling. (40 punte x 2 vrae) DRIE vrae sal gevra word, TWEE vrae sal 'n hoofonderwerp dek en die derde vraag sal beide hoofonderwerpe dek ('n veelsydige vraag). Hierdie vrae moet die hele kurrikulum Vlakke 1 tot 6 vir ELKE hoofonderwerp dek. (Onthou/Herroep, Verstaan, Toepaslike aksiewoorde in hierdie 80 70 Toepassing, Analisering, afdeling is, bv. identifiseer, beskryf Evaluering, Skepping) kortliks, haal aan, motiveer, verduidelik, bespreek, vergelyk, evalueer, evalueer krities, regverdig, stel voor, beveel aan en adviseer/gee raad. Gevallestudies (scenario's) of brongebaseerde vrae moet ingesluit word. Antwoorde moet puntsgewys, in volsinne of in paragraafstyl gegee word soos elke vraag vereis. C Beantwoord enige EEN vraag in hierdie afdeling. (40 punte x 1 vraag) TWEE vrae wat ELK die TWEE hoofonderwerpe dek. Meestal vlakke 3 tot 6 Langer, opsteltipe vrae van lae-, 40 30 (Toepassing, Analisering, middel- en hoër kognitiewe en Evaluering en Skepping) moeilikheidsvlakke om insig en interpretasie van teoretiese kennis bykomend tot die inhoud self te assesseer TOTAAL 150 120 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 5 DBE/2021 Eksamenriglyne 2.2 DIE VERSPREIDING VAN KOGNITIEWE VLAKKE: Kognitiewe vlakke Persentasie Vlak 1 Onthou/Herroep Lae vlak: Definieer, noem, maak 'n lys, identifiseer, gee, ens. Vlak 2 Verstaan Kies, verduidelik, klassifiseer, gee, ens 30% Vlak 3 Toepassing/Kennis toepas Middelvlak: Analiseer, pas toe, beskryf, bespreek, bereken, ens Vlak 4 Analisering Analiseer, vergelyk, differensieer, onderskei, ens 50% Vlak 5 Sintese/Evaluering Hoë vlak: Analiseer, vergelyk, evalueer, ens. Vlak 6 Evaluering /Skepping Beveel aan, stel voor, gee raad, ens. 20% TOTAAL 100 2.3 ONDERRIGJAARPLAN Ten einde 'n gebalanseerde en geloofwaardige halfjaar-vraestel met die korrekte gewigswaardes/persentasies per hoofonderwerp op te stel, is die Onderrigjaarplan vir Graad 12 hersien. Sommige onderwerpe is vanaf kwartaal 2 na kwartaal 3 geskuif en omgekeerd. Die hersiende Opsomming van die Onderrigjaarplan vir Graad 12 is as BYLAE 1 aangeheg. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 6 DBE/2021 Eksamenriglyne DEEL A: 3. BESIGHEIDSTUDIES: VRAESTEL 1 3.1 KLASSIFIKASIE VAN SUBONDERWERPE VOLGENS HOOFONDERWERPE 1. BESIGHEIDS(SAKE)- 2. BESIGHEIDS- KWARTAAL KWARTAAL OMGEWINGS BEDRYWIGHEDE 1.1 Makro-omgewing: 2.1 Menslikehulpbron- 1 Impak van onlangse funksie 1 wetgewing op besighede 1.2 Makro-omgewing: 1 2.2 Gehalte van 2 Besigheidstrategieë prestasie 1.3 Besigheidsektore 2 (Sakesektore) en hul omgewings Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 7 DBE/2021 Eksamenriglyne 3. UITBREIDING VAN DIE INHOUD VIR GRAAD 12 (KABV) HOOF- ONDERWERP KERNINHOUD WAT DEUR GRAAD 12-BESIGHEID- UITBREIDING VAN KERNINHOUD KW ONDERWERP STUDIES-ONDERWYSERS GEDEK MOET WORD 1. 1.1 1.1 1.1 BESIGHEIDS- MAKRO- Die impak van onlangse wetgewing, ontwikkel in Leerders moet die volgende kan doen: 1 (SAKE-) OMGEWING: reaksie op eise vir regstelling en gelykheid, op klein  Beskryf kortliks/Beskryf/Verduidelik/Bespreek die doel OMGEWINGS Impak van en groot besigheidsbedrywighede, sowel as die rol van al AGT wette. onlangse van die regering in die implementering van hierdie  Bespreek/Verduidelik/Evalueer die impak (positiewe/ wetgewing op Wette. voordele en/of negatiewe/nadele) van die wette op besighede  Wet op Vaardigheidsontwikkeling, 1998 (Wet 97 besighede. van 1998) (bv. vaardigheidsheffings en die  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek optredes wat as implikasies vir klein en groot besighede) nienakoming aan die verskillende Wette beskou word.  Nasionale Vaardigheidsontwikkelingstrategie en  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek strafmaatreëls/ die Menslikehulpbron-ontwikkelingstrategie (nl. gevolge vir nienakoming aan die verskillende Wette. Sektorale Onderwys-en-opleidingsowerhede)  Stel voor/Beveel maniere aan waarop besighede wette  Wet op Arbeidsverhoudinge, 1995 (Wet 66 van kan nakom. 1995)  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die rol/ funksies  Wet op Gelyke Indiensneming, 1998 (Wet 55 van van SOOO's ('SETAs') in ondersteuning van die Wet op 1998) Vaardigheidsontwikkeling (WVO) 1998 (Wet 97 van  Wet op Basiese Diensvoorwaardes, 1997 (Wet 75 1998). van 1997)  Verduidelik hoe SOOO's ('SETAs') befonds word.  Wysigingswet op Vergoeding vir Beroeps-  Definieer/Brei uit oor die betekenis van leerlingskappe beserings en Siektes, 1997 (Wet 61 van 1997)  Verduidelik die Nasionale Vaardigheids-ontwikkeling-  Swart Ekonomiese Bemagtiging strategie en die Menslikehulpbron-ontwikkelingstrategie  Wet op Breëbasis- Swart Ekonomiese (d.i. Sektorale Onderwys-en-Opleidingsowerhede) Bemagtiging (Wet 53 van 2003) (gewysig in 2013) Fokus OOK op die volgende ten opsigte van die Wet op  Menseregte soos in die Grondwet uiteengesit Breëbasis- Swart Ekonomiese Bemagtiging, 2003 (Wet 53 (kwessies soos gelykheid, respek en waardigheid, van 2003) (BBSEB): insluitend ander ekonomiese, maatskaplike en  Onderskei tussen Swart Ekonomiese Bemagtiging en kulturele regte) die Wet op BBSEB  Inklusiwiteit (diversiteit in die besigheid soos  Bespreek/Verduidelik die implikasies van die volgende armoede, ongelykheid, ras, geslag, taal, hersiende VYF pilare van BBSEB op besighede. ouderdom, gestremdheid en ander faktore) o Bestuursbeheer  Omgewingskwessies (beskerming van die o Eienaarskap omgewing en gesondheid van die mens deur die o Ondernemings- en verskaffersontwikkeling besigheid) o Vaardigheidsontwikkeling  Nasionale Kredietwet, 2005 (Wet 34 van 2005) o Sosio-ekonomiese ontwikkeling/Sosiale (NKW) verantwoordelikheid  Wet op Verbruikersbeskerming, 2008 (Wet 68 van  Noem/Identifiseer BBSEB-pilare van scenario's/ 28 April 2008 (WVB) gevallestudies. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 8 DBE/2021 Eksamenriglyne Konsentreer op die VYF aspekte: wat, hoekom, hoe,  Stel voor/Beveel aan maniere hoe besighede die werk dit en aanbevelings gedurende die onderrig van hersiende VYF pilare van die BBSEB in die werksplek ALLE wetgewing hierbo genoem kan toepas. LET WEL: Menseregte-/Inklusiwiteits-/Diversiteitskwessies word in Besigheidsrolle gedek. Dit moet NIE geassesseer word as deel van Besigheidsomgewings nie. Fokus OOK op die volgende t.o.v. WBDV,WAV, NKW & WVB:  Beskryf kortliks/Verduidelik/Beskryf/Bespreek die bepalings van die WBDV.  Beskryf kortliks/Verduidelik/Beskryf/Bespreek die regte van werkgewers en werknemers ten opsigte van die WAV.  Beskryf kortliks/Verduidelik/Beskryf/Bespreek die regte van verbruikers ten opsigte van die NKW & WVB. Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat te stel om: Kort paragrawe/langer en opsteltipe vrae te beantwoord. Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie kognitiewe vlakke omvat. Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:  Onlangse sakenuus in die media (koerante, radio, televisie en tydskrifte) om die impak van onlangse wetgewing en regeringsbeleide op besigheid te verstaan.  Wette wat 'n impak op besigheid het, nl. die Maatskappyewet, 2008 (Wet 71 van 2008), die Inkomstebelastingwet, 1962 (Wet 58 van 1962) (gewysig) en die Nasionale Kredietwet, 2005 (Wet 34 van 2005).  Gevallestudies, maatskappy-/besigheidsverslae, werklike besigheidsituasies.  BBSEB (soos gewysig) en die Wet op Gelyke Indiensneming Wysigingswet. Maak notas deur verskillende hulpbronne en handboeke te gebruik Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/2021 Eksamenriglyne 1.2 1. 1.2 Ontwerp/Formuleer strategieë wat 'n besigheid kan 1.2 1 BESIGHEIDS- MAKRO- gebruik in reaksie op die uitdagings in 'n makro- Leerders moet die volgende kan doen: (SAKE-) OMGEWING: besigheidsomgewing, kritiese evaluering van hierdie  Beskryf kortliks/Beskryf/Verduidelik/Bespreek die OMGEWINGS BESIGHEID- strategieë en maak aanbevelings soos vereis. proses van strategiese bestuur. STRATEGIEË Gevorderde probleemoplossingvaardighede  Pas die proses van strategiese bestuur toe om (HERSIENING) en vaardighede om te gebruik in sakeverwante probleme op te los. strategieformulering, bv. gebruik enige kreatiewe- NYWERHEIDSANALISE-INSTRUMENTE denketegniek om besigheidstrategieë te ontwikkel,  Stel 'n SSGB (SWOT)-analise op van 'n spesifieke besigheidsidees te ontwikkel, konflik op te los en om besigheid vanuit 'n gegewe scenario. enige besigheidsverwante probleme op te los.  Noem en identifiseer Porter se Vyf Kragte-model vanuit Gebruik die volgende nywerheidsverwante gegewe stellings/scenario's. instrumente: SSGB-analise (SWOT-analise), Porter se  Verduidelik/Gee besighede raad oor hoe hulle Porter se Vyf Kragte en PESTWO ('PESTLE') – uitgesluit die Vyf Kragte-model kan toepas om hul posisie in die mark Balanstelkaart. te bepaal. Ontwikkel strategieë in reaksie op uitdagings in  Noem en pas PESTWO('PESTLE')-analisefaktore toe besigheidsomgewings: vanuit gegewe stellings/scenario's.  Pas SSGB-(SWOT)-analise van die besigheids-  Verduidelik hoe PESTWO('PESTLE')-faktore 'n omgewings toe (insluitend PESTWO/'PESTLE' en uitdaging vir besighede inhou. Porter se Vyf Kragte)  Beveel maniere aan waarop besighede uitdagings wat  Formulering van strategieë PESTWO ('PESTLE') faktore inhou, kan hanteer.  Implementering van strategieë  Verduidelik/Beskryf/Bespreek die volgende soorte  Evaluering van strategieë besigheidstrategieë: o Integrasiestrategieë Tipes besigheidstrategieë, bv. o Intensiewe strategieë  Integrasie-strategieë o Diversifikasiestrategieë o Voorwaartse vertikale integrasie o Defensiewe strategieë o Terugwaartse vertikale integrasie  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die voordele van o Horisontale integrasie intensiewe en diversifikasiestrategieë  Intensiewe strategieë  Beskryf kortliks/Verduidelik/Beveel aan/Adviseer o Markpenetrasie besighede oor die stappe vir strategie-evaluering: o Markontwikkeling o Ondersoek die onderliggende basis van 'n o Produkontwikkeling besigheidstrategie.  Diversifikasiestrategieë: o Kyk vorentoe en terug na die o Konsentriese diversifikasie implementeringsproses. o Horisontale diversifikasie o Vergelyk die verwagte resultate om die redes vir o Konglomerasiediversifikasie afwykings te bepaal en ontleed hierdie redes.  Defensiewe strategieë: o Neem regstellende aksie sodat afwykings o Aflegging reggestel kan word. o Ontbondeling o Stel spesifieke datums vir beheer en opvolg. o Likwidasie o Besluit op die verlangde uitkoms. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/2021 Eksamenriglyne Ander strategieë Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat Die maatskappy herposisioneer homself deur een of te stel om: meer individue te vervang, besigheidsmissie te Kort paragrawe/langer en opsteltipe vrae te beantwoord. hersien, doelwitte te bepaal/hersien, nuwe beleid te ontwikkel, aandele uit te reik om kapitaal te bekom, Soorte vrae: meer verkoopspersoneel aan te stel en hulpbronne op Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet ander maniere toe te wys of die ontwikkeling van nuwe direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie prestasie-aansporings. kognitiewe vlakke omvat. Strategiese evaluasie/ontleding Bykomende hulpbronne: Evalueer hierdie strategieë en maak aanbevelings vir Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: verbetering. Onlangse sakenuus in die media (koerante, radio, televisie Drie aktiwiteite/stappe vir strategie-evaluering: en tydskrifte) om die huidige ekonomiese klimaat en  Ondersoek die onderliggende basisse van 'n agtergrond waarteen 'n besigheid bedryf word, te verstaan besigheidstrategie. en om hulle in staat te stel om mededingende en kreatiewe  Vergelyk verwagte prestasie (meting van besigheid strategieë te bedink. se prestasie). Maak notas deur verskillende hulpbronne en  Tree korrektief op, waar nodig. handboeke te gebruik. 1. 1.3 1.3 1.3 2 BESIGHEIDS- BESIGHEID- Kies 'n besigheid uit elke sektor en beskryf die drie Leerders moet die volgende kan doen: (SAKE-) SEKTORE omgewings verwant aan hierdie sektore en die mate  Noem DRIE tipes besigheidsektore: primêre, sekondêre OMGEWINGS (SAKE- waartoe 'n besigheid hierdie omgewings kan beheer. en tersiêre. SEKTORE)  Identifiseer/Benoem 'n besigheidsektor uit gegewe EN HUL Beskryf die drie sake-omgewings verwant aan die drie scenario's en gevallestudies OMGEWINGS ekonomiese sektore en gee 'n verduideliking van die  Identifiseer besigheidsuitdagings uit gegewe scenario's mate waartoe 'n besigheid hierdie omgewings kan en gevallestudies en klassifiseer hul volgens die DRIE beheer. besigheidsomgewings  Noem die mate waartoe 'n besigheid (wat in enige van die drie sektore bedryf word) die drie sake-omgewings uit gegewe scenario's en gevallestudies kan beheer. Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat te stel om: Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord. Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit en al drie kognitiewe vlakke omvat. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/2021 Eksamenriglyne Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: Onlangse sakenuus in die media (koerante, radio, televisie en tydskrifte) om te verstaan hoe sake-omgewings in die sakesektore geraak word. Maak notas deur verskillende hulpbronne en handboeke te gebruik. 2. 2.1 2.1 2.1 2 BESIGHEIDS- MENSLIKE- HERHAAL (Eksamineerbaar): Leerders moet die volgende kan doen: BEDRYWIG- HULPBRON- Die relevante wetgewing en die volgende aktiwiteite Menslikehulpbron-aktiwiteite: HEDE FUNKSIES van die menslikehulpbron-funksie: WERWING  Werwing  Verduidelik/ Brei uit oor die betekenis van werwing.  Keuring  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die  Indiensnemingskontrakte werwingsprosedure.  Induksie (Oriëntering)  Verduidelik die betekenis van posontleding.  Plasing  Onderskei tussen pos-/taakbeskrywing en pos-/  Salarisadministrasie taakspesifikasie as komponente van 'n posontleding.  Werknemervoordele  Identifiseer posbeskrywing en posspesifikasie vanuit  Vaardigheidsontwikkeling gegewe scenario's en gevallestudies.  Ontleding van menslikehulpbron-aktiwiteite, bv.  Identifiseer metodes/tipes werwing werwing en keuring, induksie, salarisse en ander (interne/eksterne werwing) van gegewe scenario's/ voordele stellings.  Prosedures verwant aan werwing, keuring en  Verduidelik/ Bespreek/Ontleed die impak onderhoudvoering (positiewe/voordele en/of negatiewe/nadele) van die bogenoemde metodes van werwing. Bespreek:  Identifiseer/ Gee voorbeelde van bronne van interne/  Wet op Arbeidsverhoudinge, 1995 (Wet 66 van eksterne werwing van gegewe scenario's/stellings. 1995), Wet op Basiese Diensvoorwaardes, 1997 (Wet 75 van 1997), Wet op Gelyke Indiensneming, KEURING/SELEKSIE 1998 (Wet 55 van 1998), Wet op Vergoeding vir  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die Beroepsbeserings en -siektes, 1993 (Wet 130 van keuringsprosedure/-stappe (seleksieprosedure/-stappe). 1993) HERHAAL (Eksamineerbaar)  Verduidelik die betekenis van sifting as deel van die  Regsgeldigheid van indiensnemingskontrakte keuringsprosedure.  Siftings- en plasingsprosedures  Bespreek/Verduidelik die doel van 'n onderhoud.  Onderhoudvoering, keuring en induksie  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die rol van die  Salarisvasstelling (stukwerk en tydverwant), onderhoudvoerder voor en tydens die onderhoud persoonlike belasting ingesluit; gekoppel aan  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die rol van die basiese diensvoorwaardes kandidaat/aansoeker tydens die onderhoud.  Werknemervoordele: pensioen, medies, ander)  Definieer/Brei uit oor die betekenis van 'n HERHAAL (Eksamineerbaar) dienskontrak. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/2021 Eksamenriglyne Wet op Vaardigheidsontwikkeling, 1998 (Wet 97 van  Noem/Beskryf kortliks/Benoem die besonderhede/ 1998) en koppel aan SETA's, leerderskappe, aspekte/inhoud van 'n dienskontrak. vaardigheidsprogramme, kwalifikasies, Nasionale  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die wetlike Kwalifikasieraamwerk, SAKO ('SAQA'), ens. vereistes/wettigheid van die dienskontrak.  Ontleed 'n dienskontrak uit gegewe scenario's en maak aanbevelings vir verbetering.  Noem/Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die redes vir die beëindiging van 'n dienskontrak INDUKSIE  Definieer/Brei uit oor die betekenis van induksie  Beskryf kortliks/Bespreek/Verduidelik die doel van induksie.  Benoem/Beskryf kortliks aspekte wat by die induksieprogram ingesluit moet word.  Evalueer 'n induksieprogram uit gegewe scenario's en maak aanbevelings vir verbetering  Bespreek/Verduidelik die voordele van induksie vir besighede.  Identifiseer die voordele van induksie vanuit gegewe scenario's. PLASING  Brei uit oor die betekenis van plasing.  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die plasingsprosedure.  Bespreek/Verduidelik die belangrikheid van opleiding/vaardigheidsontwikkeling in MHB. SALARISBEPALING  Verduidelik/Onderskei tussen stukwerk en tydsverwante salarisbepalingsmetodes.  Verduidelik die verband tussen salarisbepaling en die Wet op Basiese Diensvoorwaardes. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 13 DBE/2021 Eksamenriglyne BYVOORDELE  Noem/Benoem/Gee voorbeelde van byvoordele vir werknemers: o Pensioen o Mediese hulp/bystand o Voorsorgfonds o Toelaes  Bespreek/Evalueer die impak (positiewe/voordele en/of negatiewe/nadele) van byvoordele op besighede. Verpligte voordele:  Verduidelik WVF as 'n voordeel deur die wet vereis WETGEWING Bespreek die implikasie van Wette soos die WAV/WBDV/WGI/WVO op menslike hulpbronne Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat te stel om: Kort paragrawe/langer en opsteltipe vrae te beantwoord. Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie kognitiewe vlakke dek. Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie en tydskrifte) om die implikasie van die WAV, WBDV, WGI en WVO op die menslikehulpbron-funksie te verstaan. Lees die nuwe aangepaste Wetsontwerp op Gelyke Indiensneming en die implikasies daarvan op die menslikehulpbron-funksie. Maak notas deur verskillende hulpbronne en handboeke te gebruik. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 14 DBE/2021 Eksamenriglyne 2. 2.2 2.2 2.2 2 BESIGHEIDS- GEHALTE VAN Bespreek hoe die gehalte van prestasie binne die Leerders moet die volgende kan doen: BEDRYWIG- PRESTASIE besigheidsfunksies die sukses of mislukking van 'n HEDE besigheid kan beïnvloed. GEHALTE/KWALITEIT  Definieer die begrip gehalte/kwaliteit (definisie).  Definieer die volgende konsepte: HERHAAL (Eksamineerbaar) graad 10-inhoud. o Gehalte/Kwaliteit  Die verhouding tussen gehalte/kwaliteit en die o Gehalte-/Kwaliteitbeheer verskillende besigheidsfunksies. HERHAAL o Gehalte-/Kwaliteitversekering (Eksamineerbaar) graad 10-inhoud, bv. hoe o Gehalte-/Kwaliteitbestuur gehalte/kwaliteit van prestasie tot die sukses of o Gehalte-/Kwaliteitprestasie mislukking van elke besigheidsfunksie kan bydra. o Gehalte-/Kwaliteitbeheerstelsels  Die impak van gehalte/kwaliteit op verskillende  Verduidelik/Onderskei tussen gehaltebeheer en besigheidstrukture, bv. eenmansaak vs. groot gehalteversekering. besighede).  Verduidelik/Onderskei tussen gehaltebestuur en gehalteprestasie. Bespreek die elemente van bestuur (TGB):  Verduidelik/Bespreek die voordele van 'n goeie  Deurlopende vaardigheidsontwikkeling gehaltebestuurstelsel.  Totale kliëntetevredenheid  Verduidelik/Bespreek hoe die gehalte van prestasie tot  Deurlopende verbetering van prosesse en stelsels, die sukses of mislukking van elke besigheids-funksie ens. kan bydra.  Beskryf kortliks die gehalte-aanwysers vir elke besigheidsfunksie TOTALE GEHALTEBEHEER (TGB) 2  Brei uit oor die betekenis van TGB.  Definieer/Identifiseer die volgende TGB-elemente van gegewe scenario's/stellings: o Deurlopende vaardigheidsontwikkeling/ Onderwys en opleiding o Totale kliënte-/klante-tevredenheid o Voldoende finansiering en kapasiteit o Deurlopende verbetering van prosesse en stelsels o Monitering en evaluering van gehalteprosesse  Verduidelik/Bespreek/Ontleed/Evalueer die impak van bogenoemde TGB-elemente op groot besighede.  Verduidelik hoe besighede die 'BDKH'-model/siklus kan toepas om gehalte van produkte te verbeter. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 15 DBE/2021 Eksamenriglyne  Verduidelik die rol/belangrikheid van kwaliteit/gehalte sirkels as deel van deurlopende verbetering van prosesse en stelsels  Verduidelik/Bespreek die impak van TGB indien besighede dit swak implementeer.  Verduidelik/Stel voor/ Beveel maniere aan waarop TGB 'n impak op die vermindering van die koste van gehalte/kwaliteit kan hê. Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat te stel om: Kort paragrawe/langer en opsteltipe vrae te beantwoord. Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie kognitiewe vlakke dek. Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie en tydskrifte) om die belangrikheid van die verhouding tussen gehalteprestasie en verskillende besigheidsfunksies te verstaan. Maak notas deur verskillende hulpbronne en handboeke te gebruik. LET WEL: Die 'Kwartaal (KW)'-kolom dui die kwartaal aan waarin 'n onderwerp volgens die KABV-dokument gedek moet word. Die hoofonderwerpe is vir elke vraestel genommer van 1 tot 2, bv. Besigheidsomgewings (Sake-omgewings) en Besigheidsbedrywighede (Sakebedrywighede) om die uitleg van die dokument te vereenvoudig. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 16 DBE/2020 Eksamenriglyne DEEL B: 4. BESIGHEIDSTUDIES VRAESTEL 2 4.1 KLASSIFIKASIE VAN SUBONDERWERPE VOLGENS HOOFONDERWERPE 1. BESIGHEIDS- KWARTAAL 2. BESIGHEIDSROLLE KWARTAAL GELEENTHEDE 1.1 Bestuur en leierskap 2 2.1 Etiek en 1 professionalisme 1.2 Belegging: 2 2.2 Kreatiewe denke en 1 Sekuriteite/Geleenthede Probleemoplossing 1.3 Belegging: 2 2.3 Maatskaplike (Sosiale) 3 Versekering verantwoordelikheid en korporatiewe burgerskap Korporatiewe Maatskaplike (Sosiale) Verantwoordelikheid (KMV/KSV)/ Korporatiewe Maatskaplike (Sosiale) Investering (KMI/KSI) 1.4 Ondernemingsvorme met 3 2.4 Menseregte, inklusiwiteit 3 die fokus op hoe dit tot en omgewingskwessies die sukses/mislukking van 'n besigheid kan bydra 1.5 Aanbieding en data- 3 2.5 Beoordeling van 2 respons spanprestasie Konflikbestuur Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 17 DBE/2020 Eksamenriglyne 4.2 UITBREIDING VAN DIE INHOUD VIR GRAAD 12 (KABV) HOOF- ONDERWER KERNINHOUD WAT DEUR DIE GRAAD 12- UITBREIDING VAN KERNINHOUD KW ONDERWERP P BESIGHEIDSTUDIES-ONDERWYSERS GEDEK MOET WORD 1. 1.1 1.1 1.1 2 BESIGHEIDS- BESTUUR Onderskei tussen bestuur- en leierskapstyle en Leerders moet die volgende kan doen: GELEENT- EN benaderings. BESTUUR EN LEIERSKAP HEDE LEIERSKAP  Die verskil tussen leierskap en bestuur.  Definieer/Brei uit oor die betekenis van bestuur en  Leierskapstyle, bv. demokraties, outokraties, leierskap laissez-faire, charismaties, transaksioneel,  Onderskei tussen bestuur en leierskap. (burokraties is nie vir eksamendoeleindes nie)  Teorieë oor bestuur en leierskap, bv. leiers en LEIERSKAPSTYLE volgelinge, situasie-leierskap, oorgangs- en  Beskryf kortliks die verskille/Onderskei tussen die transformasie-leierskap. volgende leierskapstyle:  Die rol van persoonlike ingesteldheid/houding in o Demokraties sukses en leierskap. o Outokraties o Laissez-faire/Vrye-teuels o Charismaties o Transaksioneel  Identifiseer die leierskapstyle uit gegewe scenario's/gevallestudies en motiveer antwoorde.  Bespreek/Evalueer/Analiseer die impak (positiewe/ voordele en/of negatiewe/nadele ingesluit) van elke leierskapstyl.  Stel voor/Beveel situasies aan waarop elke leierskapstyl toegepas kan word in die werkplek. LEIERSKAPSTEORIEË  Bespreek/Verduidelik die volgende teorieë van bestuur en leierskap: o Leiers en volgelinge o Situasionele (Situasie-) leierskap o Transformasie/Oorgangsbestuur-leierskap  Identifiseer die bogenoemde leierskapsteorieë uit gegewe scenario's/stellings.  Verduidelik/Bespreek die rol van persoonlike ingesteldheid/houding in suksesvolle leierskap. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 18 DBE/2020 Eksamenriglyne  Identifiseer die rol van persoonlike ingesteldheid/ houding in suksesvolle leierskap uit gegewe scenario's/gevallestudies. Kennis van hierdie onderwerp moet leerders in staat stel om: Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord. Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie kognitiewe vlakke omvat. Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: Jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie en tydskrifte) om begrip van die toepassing van leierskapstyle in besighede en die rol van persoonlike houding in sukses en leierskap te verbeter. Maak notas deur van verskillende hulpbronne en handboeke gebruik te maak. 1 1.2 1.2 1.2 BESIGHEIDS- BELEGGING: 'n Verskeidenheid beskikbare Leerders moet die volgende kan doen: GELEENT- SEKURI- besigheidsbeleggingsgeleenthede; onderskei  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die funksies van HEDE TEITE tussen versekering en assuransie (verpligtend en die JSE nie-verpligtend) (as beleggingsgeleenthede), en  Beskryf kortliks/Noem/Beskryf/ Verduidelik/Bespreek die bespreek die lewensvatbaarheid en relevantheid volgende faktore wat in ag geneem moet word wanneer van al hierdie beleggingsgeleenthede vir beide die beleggingsbesluite geneem word: individu en besighede. o Opbrengs op belegging o Risiko  Die Johannesburg Sekuriteit/Effektebeurs o Beleggingstermyn/periode  Bespreek tipes beleggings, bv. o Inflasiekoers besigheidsbeleggings, soorte aandele, o Belasting effektetrust en die regering se o Likiditeit kleinhandelseffekte.  Verduidelik/Bespreek die verskeie tipes  Bespreek opbrengste op belegging, bv. beleggingsgeleenthede en hul risikofaktore: dividende en rente. o Gesamentlike fondse/Stokvel  Die verskil tussen saamgestelde rente en o Bestuurde portefeulje enkelvoudige rente. o Besigheidgeleenthede/Waagkapitaal  Berekeninge (rente, ens.) o 32 dae-kennisgewing deposito's o Skuldbriewe o Lewensversekering en aftree annuïteite Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 19 DBE/2020 Eksamenriglyne  Verduidelik/Bespreek/Analiseer/Evalueer positiewe/ voordele en/of negatiewe/nadele) van die volgende beleggingsvorme: o Regering/RSA Kleinhandelspaareffekte o Effektetrusts o Aandele o Vaste deposito  Identifiseer die volgende tipes/soorte aandele van uit gegewe scenario's/stellings: o Gewone-aandele o Voorkeuraandele o Bonusaandele o Stigtersaandele  Noem/Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek soorte voorkeuraandele.  Beskryf kortliks/Noem die regte van gewone- en voorkeuraandeelhouers.  Identifiseer soorte voorkeuraandele uit gegewe scenario's/stellings.  Onderskei tussen gewone en voorkeuraandele.  Definieer/Verduidelik die betekenis van skuld-briewe, dividende, kapitaalwins, enkelvoudige rente, saamgestelde rente.  Onderskei tussen enkelvoudige en saamgestelde rente.  Bereken enkelvoudige en saamgestelde rente uit gegewe scenario's.  Stel die beste beleggingsopsie voor wat op berekeninge gebaseer is. Kennis van hierdie onderwerp moet leerders in staat stel om: Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord. Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie kognitiewe vlakke omvat. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 20 DBE/2020 Eksamenriglyne Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie en tydskrifte) om die funksies van die JSE en die prestasie van beleggingopsies te ontleed. Maak notas deur van verskillende hulpbronne en handboeke gebruik te maak. 1. 1.3 1.3 1.3 BESIGHEIDS- BELEGGING: Verpligte en nie-verpligte versekering Leerders moet die volgende kan doen: GELEENT- VERSEKE-  Definieer/Brei uit oor die betekenis van versekering HEDE RING Verstaan lewensversekering en uittree-annuïteite NIE-VERPLIGTE VERSEKERING Versekering van goedere (verpligtend en nie-  Verduidelik/Brei uit oor die betekenis van nie-verpligte verpligtend) versekering  Verduidelik/Brei uit oor die betekenis van die volgende Berekening van onderversekering versekeringskonsepte: o Oorversekering Werkloosheidsversekeringsfonds (WVF), o Onderversekering Padongelukkefonds (POF) en Wet op Vergoeding o Aweryklousule vir Beroepsbeserings en -siektes (WVBBS) o Herinbesitstelling o Bybetaling  Verduidelik die verskille tussen oor- en onder- versekering.  Onderskei tussen versekering en assuransie. Gee voorbeelde.  Noem/Gee voorbeelde van kort- en langtermynversekering.  Noem/Verduidelik/Bespreek die volgende beginsels van versekering: o Skadeloosstelling/Indemnifikasie o Sekuriteitstelling/Sekerheid o Uiterste goeie trou o Versekerbare belang  Identifiseer die bogenoemde beginsels van versekering uit gegewe scenario's/stellings.  Toepassing van aweryklousule om die vergoeding in die geval van onder-versekering te bereken. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 21 DBE/2020 Eksamenriglyne  Bespreek/Verduidelik die voordele/belangrikheid van versekering.  Verduidelik die betekenis van versekerbare en nieversekerbare risiko's.  Beskryf kortliks/Noem/Gee voorbeelde van versekerbare en nieversekerbare risiko's. VERPLIGTE VERSEKERING  Verduidelik/Brei uit oor die betekenis van verpligte versekering.  Verduidelik/Onderskei tussen verpligte en nieverpligte versekering en gee voorbeelde.  Bespreek/Verduidelik soorte van verpligte versekering bv. Werkloosheidsversekeringsfonds (WVF),  Padongelukkefonds (POF)/Padongelukke-voordeleskema (POVS/'RABS') en Wet op Vergoeding vir Beroepsbeserings en -siektes (WVBBS)  Verduidelik die soorte voordele wat die WVF kan uitbetaal.  Identifiseer die soorte verpligte versekering uit gegewe scenario's/stellings.  Bly op hoogte van die veranderinge in wetgewing wat plaasvind, bv. POF is in die proses om oor te skakel na POVF (Padongelukke- voordeleskema). Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat te stel om: Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord. Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie kognitiewe vlakke dek. Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie en tydskrifte) om huidige kwessies en ontwikkelings in die versekering- en assuransiebedryf te verstaan. Maak notas deur van verskillende hulpbronne en handboeke gebruik te maak. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 22 DBE/2020 Eksamenriglyne 1. 1.4 1.4 1.4 BESIGHEIDS- ONDER- Bepaal die mate waartoe 'n bepaalde Leerders moet die volgende kan doen: 3 GELEENT- NEMINGS- ondernemingsvorm tot die sukses of mislukking  Bespreek/Verduidelik die kenmerke/eienskappe van elke HEDE VORME van 'n besigheid kan bydra. ondernemingsvorm.  Verduidelik die betekenis van beperkte aanspreeklikheid Belasting, kapasiteit, bestuur, kapitaal, verdeling en onbeperkte aanspreeklikheid. van winste en wetgewing.  Herhaal: Bespreek/Verduidelik/Evalueer die impak (positiewe/voordele en/of negatiewe/nadele) van die HERHAAL (Eksamineerbaar): Kenmerke/ verskillende ondernemingsvorme. eienskappe, voordele, nadele en vergelyking van  Verduidelik/Bespreek hoe die volgende kriteria tot die ondernemingsvorme, d.w.s. alleeneienaarskap/ sukses en/of mislukking van elke ondernemingsvorm kan eenmansaak, vennootskap, koöperasies, bydra: maatskappye met 'n winsoogmerk en maatskappye o Belasting: Elke ondernemings- vorm se sonder 'n winsoogmerk (konsentreer op kwessies belastingvereistes bepaal die impak van belasting op soos kapasiteit, belasting, bestuur, kapitaal, die besigheid se sukses/ mislukking. winsdeling en wetgewing) en hulle impak op die o Bestuur: Eienaarskap beïnvloed bestuurs-funksies sukses of mislukking van 'n besigheid. wat 'n impak op die besigheid se sukses/mislukking kan hê. Ondernemingsvorme (alle vorme van eienaarskap) o Kapitaal: Verwys na die vermoë om kapitaal uit en hul impak op die sukses van 'n besigheid. verskeie bronne te bekom (bv. eie of geleende kapitaal). Die hoeveelheid/bedrag kapitaal wat verkry Leerders moet die kenmerke, voordele en nadele kan word sal ook 'n impak hê op besigheidsukses/- verstaan om in staat te wees om die impak op die mislukking. sukses of mislukking van 'n besigheid in terme van o Verdeling van winste: verwys na maniere waarop die bostaande ses kriteria te kan analiseer/ontleed. winste verdeel word tussen die eienaar(s)/aandeelhouers/beleggers. o Wetgewing/Regsvereistes vir die oprigting van elke soort ondernemingsvorm het 'n impak op die oprigtingskostes en tyd wat dit kan neem om wettiglik sake te doen. Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat te stel om: Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord. Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie kognitiewe vlakke omvat. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 23 DBE/2020 Eksamenriglyne Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie en tydskrifte) om die huidige ekonomiese klimaat en agtergrond wat die keuse van 'n ondernemingsvorm op besigheidsukses/-mislukking te verstaan. Maak notas deur van verskillende hulpbronne en handboeke gebruik te maak. 1. 1.5 1.5 1.5 3 BESIGHEIDS- AANBIEDING Akkurate, kort verbale en nieverbale aanbieding Leerders moet die volgende kan doen: GELEENT- EN DATA- van 'n verskeidenheid van besigheidsverwante HEDE RESPONS inligting (grafieke ingesluit), reageer professioneel AANBIEDING op vrae en terugvoering en wysig inligting soos  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek faktore wat oorweeg benodig moet word wanneer 'n aanbieding voorberei word. (Voor  HERHAAL (Eksamineerbaar): aanbied van die aanbieding) besigheidsinligting in verbale en nieverbale  Beskryf kortliks/Verduidelik faktore wat die aanbieder formaat (die gebruik van ondersteunings- tydens die aanbieding in ag moet neem, bv. behou materiaal). oogkontak/gebruik van visuele hulp-  Beskryf die kriteria vir 'n logiese en effektiewe middels/bewegings/moenie vinnig praat nie/gebruik aanbieding van inligting, bv. ken jou gehoor, pouses waar nodig, ens. (Tydens die aanbieding) plaas die belangrikste inligting eerste, die  Identifiseer faktore wat oorweeg moet word wanneer 'n gebruik van tabelle, grafieke, kaarte of aanbieding voorberei word en tydens die aanbieding in ag diagramme. geneem moet word uit gegewe scenario's/gevallestudies.  Proses en styl van aanbieding deur visuele  Verduidelik hoe om op vrae na afloop van 'n aanbieding hulpmiddels te gebruik, bv. posisioneer op 'n nie-aggressiewe en professionele wyse te (plasing) vir duidelike visie, onmiddellike hanteer/reageer. (Na die aanbieding) vertoning en verandering van  Haal maniere aan oor hoe die aanbieder terugvoer/vrae transparante/PowerPoint-skyfies, op 'n nie-aggressiewe en professionele wyse kan hanteer gebruik van 'n laserwyser om aandag te vestig. van gegewe scenarios/gevallestudies.  Reageer op 'n nie-aggressiewe en  Stel voor/Beveel maniere aan hoe die aanbieder professionele wyse op vrae oor werk en terugvoer op 'n nie-aggressiewe en professionele wyse aanbiedinge, bv. antwoord alle vrae, maak kan hanteer. notas, moenie argumenteer nie, vra verskoning  Verduidelik/Stel voor/Beveel aan areas van verbetering in vir foute die volgende aanbieding.  Hanteer terugvoering, wysig planne en  Identifiseer areas van verbetering in die volgende dokumente ooreenkomstig en integreer dit in aanbieding van gegewe scenarios/gevallestudies. toekomsplanne en aktiwiteite.  Identifiseer areas van verbetering. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 24 DBE/2020 Eksamenriglyne DATARESPONS  Bespreek kortliks/Verduidelik aspekte wat in ag geneem moet wanneer 'n multimedia- aanbieding ontwerp word, bv. begin met die teks/inhoud, kies die agtergrond en kies relevante prente/skep grafieke.  Gee voorbeelde van nieverbale aanbiedinge, bv. geskrewe verslae, scenario's, soorte grafieke, (bv. lyn, sirkel en kolom), asook ander nieverbale soorte inligting soos prente en foto's.  Verduidelik/Bespreek/Evalueer die impak van die volgende visuele hulpmiddele: o Power Point/Data projektor o Oorhoofse projektor/Transparante o Uitdeelstukke / Gedrukte afskrifte / Brosjures o Video konferensie/Skype o Blaaiborde o Interaktiewe witbord o Plakkate, baniere, advertensiemateriaal  Identifiseer visuele hulpmiddele uit gegewe scenario's/stellings Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat te stel om: Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord. Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie kognitiewe vlakke omvat. Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie en tydskrifte) om die huidige tendense wat in die aanbieding van sake-inligting toegepas word, te verstaan. Maak notas deur van verskillende hulpbronne en handboeke gebruik te maak. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 25 DBE/2020 Eksamenriglyne 2. 2.1 2.1 2.1 BESIGHEIDS- ETIEK EN Hoe professionele, verantwoordelike, etiese en Leerders moet die volgende kan doen: ROLLE PROFESSIO- effektiewe besigheidspraktyke in veranderende en  Definieer/Brei uit oor die betekenis van etiese gedrag. NALISME uitdagende sake-omgewings uitgevoer behoort te  Gee praktiese voorbeelde van etiese en onetiese word. sakepraktyke, bv. gebruik eerlike/billike vs.  Die betekenis en etiese gedrag en oneerlike/onbillike advertensietegnieke. besigheidspraktyk.  Definieer/Brei uit oor die betekenis van professionele  Etiese en onetiese besigheidspraktyk met gedrag. praktiese voorbeelde, bv. eerlike/billike en  Gee praktiese voorbeelde van professionele en oneerlike/onbillike advertensies. onprofessionele sakepraktyke, bv. goeie gebruik van  Professionele en onprofessionele werkstyd en misbruik van werkstyd. besigheidspraktyke met praktiese voorbeelde,  Beskryf kortliks die verskille/Onderskei tussen etiese en bv. goeie gebruik van werkstyd en misbruik van professionele gedrag. werkstyd.  Verduidelik hoe besighede die King-kode se beginsels  Die verhouding tussen etiese en professionele van deursigtigheid, verantwoord-baarheid en gedrag. verantwoordelikheid vir goeie korporatiewe bestuur kan Wyses waarop professionele, verantwoordelike, toepas om etiese sakepraktyke te verbeter. etiese en effektiewe besigheidspraktyke uitgevoer  Stel voor/Beveel maniere aan waarop professionele, behoort te word, bv. verantwoordelike, etiese en effektiewe sakepraktyk  Om nie 'n onderneming te begin tot die nadeel uitgevoer behoort te word, bv. betaal billike lone, verskaf van iemand anders nie gehalte goedere en dienste, moenie 'n besigheid ten  Betaling van regverdige lone koste van 'n ander persoon begin nie, ens.  Gereelde betaling van belasting, ens.  Identifiseer die volgende tipes onetiese sakepraktyke uit  Besin oor/Dink na oor die besigheidsomgewing gegewe scenario's/stellings: en kwessies wat etiese en professionele o Onbillike/Oneerlike advertensies gedrag uitdaag (bv. belasting, seksuele o Pryse van goedere in landelike gebiede teistering, prysbepaling van goedere in o Belasting/Belastingontduiking landelike gebiede, oneerlike advertensies,  Verduidelik hoe die bogenoemde tipes onetiese ongemagtigde gebruik van fondse, misbruik sakepraktyke uitdagings vir besighede inhou. van werkstyd) en maniere/strategieë wat  Stel voor/Beveel maniere voor waarop besighede die gebruik kan word om hierdie probleme op te bogenoemde tipes onetiese sakepraktyke kan hanteer. los.  Identifiseer die volgende tipes onprofessionele sakepraktyke uit gegewe scenario's/stellings: o Seksuele teistering o Ongemagtigde gebruik van werksplekfondse en hulpbronne o Misbruik van werktyd Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 26 DBE/2020 Eksamenriglyne  Verduidelik hoe die bogenoemde tipes onprofessionele sakepraktyke uitdagings vir besighede inhou.  Beveel aan/Stel maniere voor waarop besighede die bogenoemde tipes onprofessionele sakepraktyke kan hanteer. Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat te stel om: kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord. Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie kognitiewe vlakke omvat. Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: Onlangse sakenuus in die media (koerante, radio, televisie en tydskrifte) om te verstaan hoe sake op 'n etiese en professionele wyse gedoen word. Maak notas deur van verskillende hulpbronne en handboeke gebruik te maak. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 27 DBE/2020 Eksamenriglyne 2. 2.2 2.2 2.2 BESIGHEIDS- KREATIEWE Pas kreatiewe denke toe om op uitdagings in 'n Leerders moet die volgende kan doen: 1 ROLLE DENKE EN dinamiese en komplekse besigheidkonteks te PROBLEEM- reageer. PROBLEEMOPLOSSING OPLOSSING  Bekom gevorderde probleemoplossings-  Definieer/Brei uit oor die betekenis van vaardighede. probleemoplossing en besluitneming.  Toepas van kreatiewe denke om komplekse  Verduidelik/Onderskei tussen probleemoplossing en besigheidsprobleme in gevallestudies en besluitneming. gegewe scenario's op te los. HERHAAL  Identifiseer/Noem/Beskryf kortliks/Verduidelik/ (Eksamineerbaar): (inhoud gedek in Bespreek die stappe van probleemoplossing. graad 11).  Pas die stappe van probleemoplossing in scenario's/gevallestudies toe.  Identifiseer/Noem die volgende probleemoplossingstegnieke uit gegewe scenario's/ stellings: o Delphi-tegniek o Kragveld-ontleding o Dinkskrum o Nominale groeptegniek  Verduidelik/Adviseer besighede oor hoe hulle die bostaande probleemoplossingstegnieke kan toepas om komplekse sakeprobleme op te los.  Bespreek/Evalueer/Analiseer die impak (positiewe/voordele en/of negatiewe/nadele) van die probleemoplossingstegnieke hierbo. KREATIEWE DENKE  Definieer/Brei uit oor die betekenis van kreatiewe denke.  Verduidelik die voordele van kreatiewe denke in die werksplek.  Verduidelik/Beveel maniere aan waarop besighede 'n omgewing kan skep wat kreatiewe denke bevorder. Kennis van hierdie onderwerp moet leerders in staat stel om: Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 28 DBE/2020 Eksamenriglyne Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie kognitiewe vlakke omvat. Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: Uitdagende gevallestudies uit verskillende bronne waar leerders probleemoplossingtegnieke kan toepas om komplekse probleme op te los. Leerders moet aangemoedig word om elke probleemoplossings-tegniek te evalueer. Maak notas deur van verskillende hulpbronne en handboeke gebruik te maak. 2. 2.3 2.3 2.3 BESIGHEIDS- MAATSKAP- Definieer die begrip maatskaplike/sosiale Leerders moet die volgende kan doen: ROLLE LIKE (SOSIALE) verantwoordelikheid. MAATSKAPLIKE/SOSIALE VERANTWOORDELIKHEID VERANTWOOR-  Die gevolge van maatskaplike/sosiale  Definieer/Brei uit oor die betekenis van DELIKHEID EN verantwoordelikheid vir beide besighede en maatskaplike/sosiale verantwoordelikheid. KORPORA- gemeenskappe.  Verduidelik die verhouding/verband tussen TIEWE maatskaplike/sosiale verantwoordelikheid en BURGERSKAP/ Betekenisvolle bydrae van tyd en inspanning om die drievoudige sleutelaspekte ('triple bottom line'). welstand van ander in 'n besigheidskonteks te  Stel maniere voor waarop 'n besigheidsprojek tot die KORPORA- verbeter. gemeenskap kan bydra bv. liefdadigheids-bydrae tot TIEWE nie-regeringsorganisasies (NRO's), betrokkenheid by MAATSKAP- Maniere waarop 'n besigheidsprojek tot die gemeenskapsonderwys, indiensneming, vrywillige LIKE (SOSIALE) gemeenskap kan bydra. werknemerprogramme. VERANTWOOR-  Identifiseer/Noem die volgende sosio-ekonomiese DELIKHEID Korporatiewe Maatskaplike/Sosiale kwessies uit gegewe scenario's/stellings: (KMV/KSV)/ Verantwoordelikheid (KMV/KSV) o MIV/Vigs KORPORA-  Definisie van KMV/KSV o Werkloosheid TIEWE  Aard en proses van korporatiewe maatskaplike/ o Armoede MAATSKAP- sosiale verantwoordelikheid  Beveel aan/Stel maniere voor waarop besighede die LIKE (SOSIALE)  Voordele vir die besigheid en gemeenskap sosio-ekonomiese hierbo kwessies kan hanteer. INVESTERING  Probleme/uitdagings: besigheid en gemeenskap  Verduidelik/Beveel aan/Stel maniere voor waarop (KMI/KSI)  Komponente van korporatiewe maatskaplike/ besighede tyd en moeite kan bydrae om die welstand sosiale verantwoordelikheid, bv. omgewing, van werknemers en gemeenskappe te bevorder. etiese korporatiewe maatskaplike/sosiale investering (beleggings), gesondheid en veiligheid Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 29 DBE/2020 Eksamenriglyne Korporatiewe Maatskaplike/Sosiale Investering KORPORATIEWE MAATSKAPLIKE/SOSIALE (KMI/KSI) VERANTWOOR-DELIKHEID (KMV/KSV)  Definisie van KMI/KSI  Definieer/Brei uit oor die betekenis van KMV/KSV  Aard van korporatiewe maatskaplike/sosiale  Beskryf/Verduidelik die doel van KMV/KSV investering  Identifiseer/Noem/Beskryf kortliks die komponente  Korporatiewe maatskaplike/sosiale investering van KMV/KSV: omgewing, etiese korporatiewe (beleggings-) projekte, insluitende menseregte- maatskaplike investering/ beleggings, gesondheid en kwessies veiligheid.  Verantwoordelike sakepraktyke  Identifiseer KMV/KSV programme uit gegewe  Uitdagings vir die besigheid: 'n Uitdaging om aan scenario's/stellings. langtermynbehoeftes van die gemeenskap  Verduidelik/Bespreek/Evalueer/Analiseer die impak waarbinne hul funksioneer, te voldoen (positiewe/voordele en/of negatiewe/nadele) van  HERSIEN die relevante Wette. Regsvereistes, KMV/KSV op besighede en gemeenskappe. bv. Wet op Gelyke Indiensneming, Wet op KORPORATIEWE MAATSKAPLIKE/SOSIALE Vaardigheidsontwikkeling (bv. vaardigheids- INVESTERING (KMI/KSI) heffings en die implikasies daarvan vir klein en  Definieer/Brei uit oor die betekenis van KMI/KSI. groot besighede), SEB en voldoening daaraan  Beskryf/Verduidelik die doel van KMI/KSI.  Die Nasionale Vaardigheidsontwikkelingstrategie  Beskryf kortliks/Noem KMI/KSI-fokusareas, bv. (nl. Sektorale Onderwys-en-Opleidingsowerhede) gemeenskap, landelike ontwikkeling, werknemers,  omgewing.  Verduidelik/Onderskei tussen KMV/KSV en KMI/KSI.  Verduidelik/Bespreek/Evalueer/Analiseer die impak (positiewe/voordele en/of negatiewe/nadele) van KMI/KSI op besighede en gemeenskappe. Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat te stel om kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord. Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie kognitiewe vlakke omvat. Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie en tydskrifte) om te verstaan hoe besig-hede KMI/KSI-projekte onderneem en die impak daarvan op besighede en gemeenskappe. Maak notas deur van verskillende hulpbronne en handboeke gebruik te maak. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 30 DBE/2020 Eksamenriglyne 2. 2.4 2.4 2.4 3 BESIGHEIDS- MENSEREGTE, Die mate waartoe 'n besigheidskwessies soos Leerders moet die volgende kan doen: ROLLE INKLUSIWI- menseregte, inklusiwiteit en omgewingskwessies MENSEREGTE, EKONOMIESE, SOSIALE EN TEIT EN aangepak word. KULTURELE REGTE OMGEWINGS- KWESSIES  Beskryf kortliks/Noem die volgende menseregte in die Assesseer 'n sake-onderneming teen kriteria om werkplek: menseregte, inklusiwiteit en omgewingskwessies te o Privaatheid meet. Kan gedoen word deur informele opnames, o Waardigheid onderhoude, ens.: o Gelykheid o Vryheid van spraak en uitdrukking  Menseregtekwessies soos gedefinieer in die o Inligting Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika o Veiligheid, sekuriteit en beskerming van lewe  Diversiteit in die besigheidkwessies van diversiteit  Identifiseer die bostaande menseregte uit gegewe soos armoede, ongelykheid, ras, geslag, taal, scenario's/stellings. ouderdom, gestremdheid en ander faktore  Beveel maniere aan waarop besighede die bostaande  Omgewingsbeskerming en menslike gesondheid. menseregte in die werkplek kan hanteer.  Kwessies van ongelykheid, respek en  Beskryf kortliks/Noem die ekonomiese regte van waardigheid werknemers in die werkplek.  Ander ekonomiese, maatskaplike/sosiale en  Beskryf kortliks/Noem die sosiale regte van werknemers kulturele kwessies in die werkplek.  Beveel maniere aan waarop besighede die sosiale regte en kulturele regte in die werkplek kan bevorder.  Verduidelik die implikasies van gelykheid, respek en waardigheid op besighede. DIVERSITEIT  Definieer/Brei uit oor die betekenis van diversiteit in die werkplek.  Identifiseer/Noem die volgende diversiteitskwessies uit gegewe scenario's/stellings: o Armoede o Ras o Geslag o Taal o Ouderdom, o Kultuur/Geloof o Gestremdheid.  Beveel aan/Stel maniere voor waarop besighede die bostaande diversiteitskwessies in die werkplek kan hanteer.  Bespreek die voordele van diversiteit in die werkplek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 31 DBE/2020 Eksamenriglyne OMGEWINGSFAKTORE 3  Verduidelik die verantwoordelikhede van werkgewers om menslike gesondheid en veiligheid in die werkplek te bevorder.  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die rol van die gesondheids- en veiligheidsverteenwoordigers om die werksomgewing te beskerm, bv. opvolg van die doeltreffendheid van die gesondheids- en veiligheidsmaatreëls/ identifiseer potensiële gevare in die werksomgewing/ondersoek werkers se klagtes, ens.  Identifiseer die rol van die gesondheids- en veiligheidsverteenwoordigers uit gegewe scenario's.  Verduidelik die verantwoordelikhede van werkers/werknemers om menslike gesondheid en veiligheid in die werkplek te bevorder.  Identifiseer die verantwoordelikhede van werkgewers en werkers/werknemers in die bevordering van menslike gesondheid en veiligheid in die werkplek uit gegewe scenario's.  Beveel aan/Stel strategieë voor wat besighede kan gebruik om die omgewing en menslike gesondheid te beskerm.  Assesseer 'n sake-onderneming volgens menseregte, inklusiwiteit en omgewingskwessies, met behulp van informele opnames, onderhoude, ens . Kennis van hierdie onderwerp moet leerders in staat stel om kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord. Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie kognitiewe vlakke omvat. Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie en tydskrifte) om te kan verstaan en te analiseer hoe besighede inklusiwiteit-, menseregte- en omgewingskwessies in die werkplek aanpak. Maak notas deur van verskillende hulpbronne en handboeke gebruik te maak. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 32 DBE/2020 Eksamenriglyne 2. 2.5 2.5 2.5 BESIGHEIDS- BEOORDE- Samewerking met ander om tot die bereiking van Leerders moet die volgende kan doen: 2 ROLLE LING VAN spesifieke doelwitte by te dra. BEOORDELING VAN SPANPRESTASIE SPANPRES-  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die volgende TASIE EN  Kriteria vir suksesvolle spanprestasie, stadiums van kriteria vir suksesvolle spanprestasie: KONFLIK- spanontwikkeling, spandinamika en teorieë: o Interpersoonlike gesindhede en gedrag BESTUUR HERHAAL (Eksamineerbaar) o Gedeelde waardes  Selfbeoordeling en spanprestasie-beoordeling o Kommunikasie volgens spankriteria, bv. interpersoonlike houdings o Samewerking. en gedrag, gedeelde waardes, kommunikasie.  Identifiseer die kriteria hierbo uit gegewe  Hoe om effektief 'n spesifieke rol in 'n span scenario's/stellings. te vertolk.  Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek kenmerke van suksesvolle spanprestasie. Probleemoplossing en die bestuur van probleme wat  Identifiseer/Noem die volgende stadiums van ontstaan deur saam met ander te werk (ingesluit die spanontwikkeling uit gegewe scenario's/stellings: stappe in die oplos van konflik). o Vorming o Bestorming Korrekte prosedures om griewe te hanteer. o Stel van norme o Werksverrigting Verskillende maniere om moeilike mense te hanteer o Ontbinding/Treurtydperk (persoonlikhede).  Verduidelik/Beskryf/Bespreek die stadiums van spanontwikkeling hierbo.  Beskryf/Verduidelik/Bespreek/Brei uit oor die belangrikheid van spandinamikateorieë in die verbetering van spanprestasie, bv. toeken van take volgens die spanlede se rolle. KONFLIKOPLOSSING  Beskryf kortliks/Verduidelik/Beskryf/Bespreek die oorsake van konflik in die werkplek.  Identifiseer die oorsake van konflik uit gegewe scenario's/stellings.  Verduidelik/Adviseer besighede oor hoe hulle konflik by die werkplek moet hanteer. (Konflikoplossings/resolusiestappe/tegnieke) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com 33 DBE/2020 Eksamenriglyne HANTERING VAN GRIEWE EN MOEILIKE MENSE/PERSOONLIKHEDE  Onderskei tussen griewe en konflik.  Verduidelik/Bespreek die korrekte prosedures om griewe te hanteer in die werkplek.  Identifiseer/Noem die volgende moeilike mense/persoonlikhede uit gegewe scenario's/stellings: o Klaers o Besluitloses o Stem saam met alles/Oor-instemmend o Negatiewes o Kundiges/Kenners o Stilwees o Aggressiewe  Stel voor/Beveel verskillende maniere aan waarop besighede die bogenoemde moeilike mense/persoonlikhede in die werkplek kan hanteer.  Verduidelik/Stel verskillende maniere voor waarop besighede met moeilike werknemers in die werkplek kan hanteer. Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat te stel om kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord. Soorte vrae: Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie kognitiewe vlakke omvat. Bykomende hulpbronne: Onderwysers en leerders moet gebruik maak van: Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie en tydskrifte) om ingelig te bly oor die verskillende (en nuutste) metodes wat besighede toepas om konflik in die werksplek op te los, sowel as die voordele van spanwerk. Maak notas met gebruik van verskillende hulpbronne en handboeke. LET WEL: Die 'Kwartaal (KW)'-kolom dui die kwartaal aan waarin 'n onderwerp volgens die KABV-dokument gedek moet word. Die hoofonderwerpe is vir elke vraestel genommer van 1 tot 2, bv. Besigheidsgeleenthede en Besigheidsrolle om die uitleg van die dokument te vereenvoudig. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 34 DBE/2020 Eksamenriglyne RIGLYNE VIR DIE BEANTWOORDING VAN 'N BESIGHEIDSTUDIES-VRAESTEL LE Beplanning en organisasie is uiters belangrik. 'n Goed beplande werkskedule/studierooster sal die voltooiing van die kurrikulum verseker wat leerders voldoende vir die finale eksamen sal voorberei. Voorbereiding vir gehalte antwoorde  Gebruik die hulpbronmateriaal hierbo om leerders voor te berei om verskillende TIPES vrae te beantwoord.  Onthou dat elke ONDERWERP met 'n objektiewe, kort-, paragraaf- of opsteltipe vraag getoets kan word.  'n Opsteltipe vraag kan 'n kombinasie van onderwerpe en subonderwerpe insluit.  Neem deeglik kennis van hoe die AKSIEWERKWOORDE hieronder genoem, gebruik kan word om verskeie/verskillende tipes vrae te formuleer, bv.: o Adviseer, noem, beskryf kortliks, motiveer, aanbeveel, stel voor, (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate se antwoorde nie. Die uiteensetting van punte vir elke stelling/antwoord sal dus aan die einde daarvan verskyn. o Definieer, beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, onderskei/toon verskille, differensieer, vergelyk, tabuleer, regverdig, ontwerp, analiseer, evalueer, evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis meer diepgaande begrip, toepassing en beredenering. Die punte moet dus meer objektief toegeken word (deelpunte) om te verseker dat assessering volgens die vasgestelde norme geskied, sodat eenvormigheid, konsekwentheid en regverdigheid behaal kan word.  Maak leerders vertroud met die Notas aan Nasieners by die nasienriglyn van die NSS- vraestelle ingesluit, met spesifieke verwysing na die November 2020-nasienriglyne en later (om voorsiening te maak vir die jongste byvoegings/veranderinge/aanpassings met betrekking tot die puntetoekenning en nasienbeginsels)  Met die ontleding van onderwerpe en subonderwerpe moet die laaste kolom (gids tot kerninhoud) bestudeer word.  Die puntetoekenning sal die lengte en tyd wat aan elke vraag spandeer moet word, bepaal.  Leerders moet aangemoedig word om vrae korrek te nommer soos op die vraestel.  Leerders moet op hoogte bly van huidige ontwikkeling ten opsigte van wetgewing en die bedryf/nywerheid om onlangse voorbeelde te kan verskaf sodat hulle punte vir oorspronklikheid in opsteltipe vrae kan verdien. Oorspronklikheid moet nie as 'n aparte afdeling in 'n opsteltipe vraag gesien word nie, maar eerder as voorbeelde wat óf 'n punt moet versterk, óf die bespreking van die onderwerp van die opstel moet verbeter. SOORTE VRAE AFDELING A Meervoudige keuse, pasitems, kies die korrekte begrip/terminologie, ens. (kort en objektiewe vrae): Hierdie vrae vereis dat leerders 'n deeglike kennis van die vak moet hê en hulle moet logika en goeie insig aan die dag lê. Die aanbevole benadering tot meervoudigekeuse-vrae is om die stelling deeglik te lees en te analiseer. Bestudeer daarna die alternatiewe sorgvuldig en elimineer die verkeerde opsies. Hersien die oorblywende antwoorde en kies die korrekte een. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 35 DBE/2020 Eksamenriglyne AFDELING B Paragraafstyl, gevallestudies en brongebaseerde vrae – korter tipe vrae  Leerders moet die gegewe inligting lees en verstaan.  Vrae kan direk of indirek wees. Dit sluit hulpbrongebaseerde vrae en gevallestudies in.  Leerders moet 'n breër/dieper begrip van die breër onderwerpe en subonderwerpe hê, om te kan motiveer, evalueer, analiseer, aanbeveel, voorstel, adviseer ens.  Daar word van leerders verwag om hulle eie opinie/mening te gee, probleme op te los en aanbevelings met betrekking tot die vraag te maak.  Vrae wissel van maklik tot moeilik in terme van kognitiewe vlakke en moeilikheidsvlakke. (NEEM KENNIS van die hersiene Bloom se taksonomie). AFDELING C Langer/Opsteltipe-vrae Leerders moet in staat wees om inligting van 'n onderwerp sistematies en logies te organiseer om in staat te wees om te evalueer/te analiseer (ontleed)/te motiveer/voor te stel en uit te brei op onderwerpe uit gegewe gevallestudies, scenario's, ens. Leerders moet hulle antwoorde/ standpunte ondersteun/versterk met onlangse voorbeelde om punte vir oorspronklikheid te verkry. Leerders moet vertroud wees met woorde soos 'uitdagings' en 'kwelpuntgebiede' sodat hulle uitdagings in die gevallestudies kan identifiseer en aanbevelings maak. Dit is noodsaaklik dat leerders nie die woord 'uitdagings' slegs met sake-omgewings of 'gebiede' met geografiese streke verwar nie. OPSTELTIPE VRAE BESTAAN UIT: 1. 'n Inleiding (2 x 1) (2) 2. Kern inhoud – Liggaam (opskrifte, subopskrifte, paragrawe). VOLSINNE moet gebruik word, maar kolpunte ('bullets') mag gebruik word, waar van toepassing. 46 punte – sien na totdat 'n maksimum van 32 punte bereik is. 3. Gevolgtrekking (Leerders gee hulle mening in antwoord op die vraag/stelling. (1 x 2) (2) Die puntetoekenning vir 'n opsteltipe vraag is gewoonlik soos volg: INHOUD PUNTE Feite Kern inhoud gelykstaande aan 50 punte, 32 inleiding en gevolgtrekking ingesluit, maar nagesien tot 'n maksimum van 32 punte. Uitleg Inleiding, inhoud en 'n gevolgtrekking 2 Analise Alle opskrifte aangespreek: 1 (Een 'A') 2 Interpretasie (16 tot 32 punte): 1 (Een 'A') Feitlike punte Punte vir Sintese Geen relevante feite 0 Sintese nie 2 (punte moet toegeken word met Sommige relevante 1 behulp van hierdie gids) feite Slegs relevante feite 2 is gegee in die opstel Oorspronklikheid Bewyse van voorbeelde gebaseer op aktuele 2 inligting, huidige neigings en ontwikkelings Totale Punte 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com Besigheidstudies 36 DBE/2020 Eksamenriglyne Puntetoekenning vir SINTESE: 1. Dui TWEE '-S' (minus S'e) aan, indien geen relevante feite gegee word nie. GEEN sintese- punte word toegeken nie. 2. Dui EEN '-S' aan as daar 'n paar irrelevante feite gegee is. EEN (1) sintese-punt sal toegeken word. 3. Dui GEEN '-S' aan waar SLEGS relevante feite gegee is. Ken TWEE (2) sintese-punte toe. LET WEL: Hoër-ordevrae kan opgestel word uit die inhoud soos in die KABV-dokument voorgeskryf. Dit kan die vorm van toepassingsvrae, soos bv. vergelyk met die praktyk, regverdig met redes, voorspel, stel verbeterings voor, stel verslae op, maak aanbevelings, maak afleidings, stel vas, evalueer, pas toe, ens. Aanneem. Neem kennis van die aksiewerkwoorde wat gebruik word in die Eksamenriglyne en KABV-dokument. 4. SLOT Hierdie Eksamenriglyne-dokument is bedoel om die assesseringsaspirasies wat in die KABV- dokument voorgestaan word, te verwoord. Dit is derhalwe nie 'n plaasvervanger van die KABV- dokument, wat onderwysers vir onderrig moet gebruik, nie. Kwalitatiewe kurrikulumdekking, soos uiteengesit in die KABV, kan nie oorbeklemtoon word nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies Downloaded from hlayiso.com DBE/2020 Eksamenriglyne BYLAE 1: HERSIENE OPSOMMING VAN DIE GRAAD 12 JAARLIKSE ONDERRIGPLAN ('ATP') KWARTAAL 1 Week 1 Week 2 Week 3 Week 4 Week 5 Week 6 Week 7 Week 8 Week 9 Week 10 Onderwerp Impak van onlangse wetgewing op besigheid – Menslikehulpbronfunksie Etiek en Kreatiewe Bedink strategieë vir 'n besigheid om in reaksie op eise vir regstelling en gelykheid Professionalisme denke hulle reaksie op die uitdagings van die makrobesigheidsomgewing te gebruik Assessering Informele Formeel: Opdrag- kontroletoets KWARTAAL 2 Week 1 Week 2 Week 3 Week 4 Week 5 Week 6 Week 7 Week 8 Week 9 Week 10 Onderwerp Belegging: Belegging: Spanprestasie Besigheids- Bestuur en Gehalte van Hersiening en Junie- eksamen Sekuriteite Versekering Assessering sektore en Leierskap prestasie voorbereiding vir Junie- en konflik- hulle in besigheids- eksamen bestuur omgewings funksies Assessering Informele Formele Assessering: Aanbieding June eksamen KWARTAAL 3 Week 1 Week 2 Week 3 Week 4 Week 5 Week 6 Week 7 Week 8 Week 9 Week 10 Onderwerp Konsep van Menseregte, Vorme van Aanbied van inligting en Hersiening en voorbereiding Voorbereidende eksamen Maatskaplike Inklusiwiteit eienaarskap datarespons vir Voorbereidende eksamen verantwoordelikheid en en die impak Omgewings- daarvan op kwessies die besigheid Assessering Informele Assessering Formele Assessering: Projek en Kontroletoets Voorbereidende eksamen KWARTAAL 3 Week 1 Week 2 Week 3 Week 4 Week 5 Week 6 Week 7 Week 8 Week 9 Week 10 Onderwerp Hersiening en voorbereiding vir finale eksterne eksamen Hersiening Finale eksamen Assessering Informele Eksterne eksamen Kopiereg voorbehou

Study this subject

More from Grade 12 Business Studies

View all