Downloaded from hlayiso.com
DESIGN
BESIGHEIDSTUDIES
EKSAMENRIGLYNE
GRAAD 12
2021
Hierdie riglyne bestaan uit 36 bladsye en 1 bylae.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Skip to content





View all





Business Studies Grade 12 Business Studies 2021 Guideline
Grade 12 Business Studies exam guideline from the Business Studies 2021 (Afrikaans), 37 pages. Read online or get the free PDF download.
Business Studies · Grade 12 · Business Studies · 2021. Exam guideline, 37 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Business Studies
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Exam guideline
- Year
- 2021
- Exam period
- Business Studies
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 37
- File size
- 664.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 37
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies 2 DBE/2021
Eksamenriglyne
INHOUDSOPGAWE
Bladsy
1. INLEIDING 3
2. Assessering In Grade 12 4
2.1 Graad 12: Opsomming van formaat/uitleg van die formele
einde-van-die-jaar-eksamenvraestel 4
2.2 Verspreiding van kognitiewe vlakke 5
2.3 Hersiende Onderrigjaarplan 5
3. DEEL A:
BESIGHEIDSTUDIES: VRAESTEL 1
3.1 Klassifikasie van hoofonderwerpe 6
3.2 Uitbreiding van die inhoud 7-16
4. DEEL B:
BESIGHEIDSTUDIES: VRAESTEL 2
4.1 Klassifikasie van hoofonderwerpe 17
4.2 Uitbreiding van die inhoud 18-36
5. RIGLYNE OOR HOE OM BESIGHEIDSTUDIES VRAESTELLE TE
BEANTWOORD 37-38
6. GEVOLGTREKKING 39
7. BYLAE 1: HERSIENDE OPSOMMING VAN DIE GRAAD 12 JAARLIKSE
ONDERRIGPLAN ('ATP')
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies 3 DBE/2021
Eksamenriglyne
1. INLEIDING
Die Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring (KABV) vir Besigheidstudies beskryf die aard
en doel van die vak Besigheidstudies. Dit gee leiding aan die filosofie wat die basis is van die
onderrig en assessering van die vak in Graad 12.
Die doel van hierdie Eksamenriglyne is om:
Die formaat/uitleg van die graad 12-Besigheidstudiesvraestelle kortliks te beskryf.
Duidelikheid te gee oor die diepte en omvang van die inhoud wat in die Graad 12 Nasionale
Seniorsertifikaat (NSS) -eksamen in Besigheidstudies geassesseer gaan word.
Bystand aan onderwysers te verleen om leerders doelmatig vir die eksamens voor te berei.
As 'n riglyn vir die opstel van verskillende tipes vrae/formulering van vrae te dien wanneer
die vier hoofonderwerpe van Besigheidstudies, soos uiteengesit in die Kurrikulum- en
Assesseringsbeleidsverklaring (KABV), geassesseer word.
Hierdie dokument gee aandag aan kwartaallikse, halfjaarlikse, proef- en die finale graad 12
eksterne eksamens. Dit behandel glad nie die Skoolgebaseerde Assessering (SBA) nie.
Hierdie Eksamenriglyne moet gelees word saam met:
Die Nasionale Kurrikulumstelling (NKS) se Kurrikulum- en Assesseringsbeleidsverklaring
(KABV): Besigheidstudies
Die Nasionale Protokol vir Assessering: 'n Addendum tot die beleidsdokument, die
Nasionale Senior Sertifikaat: 'n Kwalifikasie op Vlak 4 op die Nasionale
Kwalifikasieraamwerk (NKR) rakende die Nasionale Protokol vir Assessering (Graad R–12)
Die Nasionale beleid met betrekking tot die program- en promosievereistes van die
Nasionale Kurrikulumstelling, graad R–12
Onderwysers moet kennis neem dat dit slegs riglyne is en veranderinge in die sake-omgewing in
ag geneem moet word wanneer onderwerpe onderrig word.
Nuwe/Onlangse of veranderde wetgewing, nuwe ontwikkelings of veranderde ekonomiese
omstandighede, wat die besigheidsomgewing raak, moet die onderrig van Besigheidstudies toelig.
LET WEL:
1. Daar moet beklemtoon word dat onderwysers nie slegs op die inhoud moet fokus nie, maar
dat dit ook met die kognitiewe vlakke (lae-, middel- en hoër-orde denke) tydens hulle
onderrig en assessering verbind moet word. Onderwysers word aangemoedig om die
volgende vyf aspekte tydens onderrig en assessering van alle onderwerpe en sub-
onderwerpe te oorweeg:
Wat? (aard, doel en kennis) [lae vlak]
Hoe? (vaardighede, kennis en waardes) [lae- en middelvlak)
Hoekom? [middel- en hoër-orde kognitiewe vlakke word gestimuleer wanneer 'n opinie
gevorm word]
Is dit uitvoerbaar/suksesvol/goed/sleg? (evaluering/evalueer krities/impak [hoër-orde]
word aangespreek)
Aanbevelings vir verbetering, waar van toepassing
2. Die bogenoemde aspekte sal onderwysers lei om formele assesseringsaktiwiteite op te stel/
te ontwerp wat aan alle kognitiewe vlakke aandag sal gee. Leerders word toegerus om op
vrae/take te reageer wat verskillende vlakke van kognitiewe denke en moeilikheidsgraad
vereis.
3. ALLE assesseringstake (informeel en formeel) behoort vrae/instruksies te bevat wat alle
kognitiewe vlakke insluit, van eenvoudig tot ingewikkeld, bv. noem/beskryf kortliks/
identifiseer/bespreek/ontleed/krities evalueer/evalueer/stel voor/beveel aan/ontwerp
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies 4 DBE/2021
Eksamenriglyne
2. ASSESSERING IN GRAAD 12
2.1 GRAAD 12: OPSOMMING VAN FORMAAT/UITLEG VAN DIE FORMELE EINDE-VAN-
DIE-JAAR-EKSAMENVRAESTEL
TYD
AFDELING TIPE VRAE PUNTE KOGNITIEWE VLAKKE
(minute)
A Verpligtend
Dek BEIDE onderwerpe
Meervoudigekeuse-vrae: (5 x 2) (10)
Kies die korrekte woord : (5 x 2) (10) Meestal Vlak 1
Pasitems: (5 x 2) (10) (Onthou/Herroep)
Verskillende tipes kort- en objektiewe 30 20 en
vrae met behulp van verskillende Vlak 2
assesseringstyle en dek die hele (Verstaan)
kurrikulum, bv. meervoudigekeuse-
vrae, pasitems en kies die korrekte
woord.
B Kies enige TWEE vrae in hierdie
afdeling. (40 punte x 2 vrae)
DRIE vrae sal gevra word, TWEE
vrae sal 'n hoofonderwerp dek en
die derde vraag sal beide
hoofonderwerpe dek ('n veelsydige
vraag).
Hierdie vrae moet die hele kurrikulum Vlakke 1 tot 6
vir ELKE hoofonderwerp dek. (Onthou/Herroep, Verstaan,
Toepaslike aksiewoorde in hierdie 80 70
Toepassing, Analisering,
afdeling is, bv. identifiseer, beskryf Evaluering, Skepping)
kortliks, haal aan, motiveer, verduidelik,
bespreek, vergelyk, evalueer, evalueer
krities, regverdig, stel voor, beveel aan
en adviseer/gee raad.
Gevallestudies (scenario's) of
brongebaseerde vrae moet ingesluit
word. Antwoorde moet puntsgewys, in
volsinne of in paragraafstyl gegee word
soos elke vraag vereis.
C Beantwoord enige EEN vraag in
hierdie afdeling. (40 punte x 1 vraag)
TWEE vrae wat ELK die TWEE
hoofonderwerpe dek.
Meestal vlakke 3 tot 6
Langer, opsteltipe vrae van lae-, 40 30 (Toepassing, Analisering,
middel- en hoër kognitiewe en Evaluering en Skepping)
moeilikheidsvlakke om insig en
interpretasie van teoretiese kennis
bykomend tot die inhoud self te
assesseer
TOTAAL 150 120
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies 5 DBE/2021
Eksamenriglyne
2.2 DIE VERSPREIDING VAN KOGNITIEWE VLAKKE:
Kognitiewe vlakke Persentasie
Vlak 1 Onthou/Herroep Lae vlak:
Definieer, noem, maak 'n
lys, identifiseer, gee, ens.
Vlak 2 Verstaan Kies, verduidelik,
klassifiseer, gee, ens 30%
Vlak 3 Toepassing/Kennis toepas Middelvlak:
Analiseer, pas toe,
beskryf, bespreek,
bereken, ens
Vlak 4 Analisering Analiseer, vergelyk,
differensieer, onderskei,
ens 50%
Vlak 5 Sintese/Evaluering Hoë vlak:
Analiseer, vergelyk,
evalueer, ens.
Vlak 6 Evaluering /Skepping Beveel aan, stel voor, gee
raad, ens. 20%
TOTAAL 100
2.3 ONDERRIGJAARPLAN
Ten einde 'n gebalanseerde en geloofwaardige halfjaar-vraestel met die korrekte
gewigswaardes/persentasies per hoofonderwerp op te stel, is die Onderrigjaarplan vir
Graad 12 hersien.
Sommige onderwerpe is vanaf kwartaal 2 na kwartaal 3 geskuif en omgekeerd.
Die hersiende Opsomming van die Onderrigjaarplan vir Graad 12 is as BYLAE 1
aangeheg.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies 6 DBE/2021
Eksamenriglyne
DEEL A:
3. BESIGHEIDSTUDIES: VRAESTEL 1
3.1 KLASSIFIKASIE VAN SUBONDERWERPE VOLGENS HOOFONDERWERPE
1. BESIGHEIDS(SAKE)- 2. BESIGHEIDS-
KWARTAAL KWARTAAL
OMGEWINGS BEDRYWIGHEDE
1.1 Makro-omgewing: 2.1 Menslikehulpbron- 1
Impak van onlangse funksie
1
wetgewing op
besighede
1.2 Makro-omgewing: 1 2.2 Gehalte van 2
Besigheidstrategieë prestasie
1.3 Besigheidsektore 2
(Sakesektore)
en hul omgewings
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 7 DBE/2021
Eksamenriglyne
3. UITBREIDING VAN DIE INHOUD VIR GRAAD 12 (KABV)
HOOF- ONDERWERP KERNINHOUD WAT DEUR GRAAD 12-BESIGHEID- UITBREIDING VAN KERNINHOUD KW
ONDERWERP STUDIES-ONDERWYSERS GEDEK MOET WORD
1. 1.1 1.1 1.1
BESIGHEIDS- MAKRO- Die impak van onlangse wetgewing, ontwikkel in Leerders moet die volgende kan doen: 1
(SAKE-) OMGEWING: reaksie op eise vir regstelling en gelykheid, op klein Beskryf kortliks/Beskryf/Verduidelik/Bespreek die doel
OMGEWINGS Impak van en groot besigheidsbedrywighede, sowel as die rol van al AGT wette.
onlangse van die regering in die implementering van hierdie Bespreek/Verduidelik/Evalueer die impak (positiewe/
wetgewing op Wette. voordele en/of negatiewe/nadele) van die wette op
besighede Wet op Vaardigheidsontwikkeling, 1998 (Wet 97 besighede.
van 1998) (bv. vaardigheidsheffings en die Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek optredes wat as
implikasies vir klein en groot besighede) nienakoming aan die verskillende Wette beskou word.
Nasionale Vaardigheidsontwikkelingstrategie en Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek strafmaatreëls/
die Menslikehulpbron-ontwikkelingstrategie (nl. gevolge vir nienakoming aan die verskillende Wette.
Sektorale Onderwys-en-opleidingsowerhede) Stel voor/Beveel maniere aan waarop besighede wette
Wet op Arbeidsverhoudinge, 1995 (Wet 66 van kan nakom.
1995) Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die rol/ funksies
Wet op Gelyke Indiensneming, 1998 (Wet 55 van van SOOO's ('SETAs') in ondersteuning van die Wet op
1998) Vaardigheidsontwikkeling (WVO) 1998 (Wet 97 van
Wet op Basiese Diensvoorwaardes, 1997 (Wet 75 1998).
van 1997) Verduidelik hoe SOOO's ('SETAs') befonds word.
Wysigingswet op Vergoeding vir Beroeps- Definieer/Brei uit oor die betekenis van leerlingskappe
beserings en Siektes, 1997 (Wet 61 van 1997) Verduidelik die Nasionale Vaardigheids-ontwikkeling-
Swart Ekonomiese Bemagtiging strategie en die Menslikehulpbron-ontwikkelingstrategie
Wet op Breëbasis- Swart Ekonomiese (d.i. Sektorale Onderwys-en-Opleidingsowerhede)
Bemagtiging (Wet 53 van 2003) (gewysig in 2013) Fokus OOK op die volgende ten opsigte van die Wet op
Menseregte soos in die Grondwet uiteengesit Breëbasis- Swart Ekonomiese Bemagtiging, 2003 (Wet 53
(kwessies soos gelykheid, respek en waardigheid, van 2003) (BBSEB):
insluitend ander ekonomiese, maatskaplike en Onderskei tussen Swart Ekonomiese Bemagtiging en
kulturele regte) die Wet op BBSEB
Inklusiwiteit (diversiteit in die besigheid soos Bespreek/Verduidelik die implikasies van die volgende
armoede, ongelykheid, ras, geslag, taal, hersiende VYF pilare van BBSEB op besighede.
ouderdom, gestremdheid en ander faktore) o Bestuursbeheer
Omgewingskwessies (beskerming van die o Eienaarskap
omgewing en gesondheid van die mens deur die o Ondernemings- en verskaffersontwikkeling
besigheid) o Vaardigheidsontwikkeling
Nasionale Kredietwet, 2005 (Wet 34 van 2005) o Sosio-ekonomiese ontwikkeling/Sosiale
(NKW) verantwoordelikheid
Wet op Verbruikersbeskerming, 2008 (Wet 68 van Noem/Identifiseer BBSEB-pilare van scenario's/
28 April 2008 (WVB) gevallestudies.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 8 DBE/2021
Eksamenriglyne
Konsentreer op die VYF aspekte: wat, hoekom, hoe, Stel voor/Beveel aan maniere hoe besighede die
werk dit en aanbevelings gedurende die onderrig van hersiende VYF pilare van die BBSEB in die werksplek
ALLE wetgewing hierbo genoem kan toepas.
LET WEL:
Menseregte-/Inklusiwiteits-/Diversiteitskwessies word in
Besigheidsrolle gedek. Dit moet NIE geassesseer word as
deel van Besigheidsomgewings nie.
Fokus OOK op die volgende t.o.v. WBDV,WAV, NKW &
WVB:
Beskryf kortliks/Verduidelik/Beskryf/Bespreek die
bepalings van die WBDV.
Beskryf kortliks/Verduidelik/Beskryf/Bespreek die regte
van werkgewers en werknemers ten opsigte van die
WAV.
Beskryf kortliks/Verduidelik/Beskryf/Bespreek die regte
van verbruikers ten opsigte van die NKW & WVB.
Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat
te stel om:
Kort paragrawe/langer en opsteltipe vrae te beantwoord.
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
kognitiewe vlakke omvat.
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Onlangse sakenuus in die media (koerante, radio,
televisie en tydskrifte) om die impak van onlangse
wetgewing en regeringsbeleide op besigheid te
verstaan.
Wette wat 'n impak op besigheid het, nl. die
Maatskappyewet, 2008 (Wet 71 van 2008), die
Inkomstebelastingwet, 1962 (Wet 58 van 1962)
(gewysig) en die Nasionale Kredietwet, 2005 (Wet 34
van 2005).
Gevallestudies, maatskappy-/besigheidsverslae,
werklike besigheidsituasies.
BBSEB (soos gewysig) en die Wet op Gelyke
Indiensneming Wysigingswet.
Maak notas deur verskillende hulpbronne en
handboeke te gebruik
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 9 DBE/2021
Eksamenriglyne
1.2
1. 1.2 Ontwerp/Formuleer strategieë wat 'n besigheid kan 1.2 1
BESIGHEIDS- MAKRO- gebruik in reaksie op die uitdagings in 'n makro- Leerders moet die volgende kan doen:
(SAKE-) OMGEWING: besigheidsomgewing, kritiese evaluering van hierdie Beskryf kortliks/Beskryf/Verduidelik/Bespreek die
OMGEWINGS BESIGHEID- strategieë en maak aanbevelings soos vereis. proses van strategiese bestuur.
STRATEGIEË Gevorderde probleemoplossingvaardighede Pas die proses van strategiese bestuur toe om
(HERSIENING) en vaardighede om te gebruik in sakeverwante probleme op te los.
strategieformulering, bv. gebruik enige kreatiewe- NYWERHEIDSANALISE-INSTRUMENTE
denketegniek om besigheidstrategieë te ontwikkel, Stel 'n SSGB (SWOT)-analise op van 'n spesifieke
besigheidsidees te ontwikkel, konflik op te los en om besigheid vanuit 'n gegewe scenario.
enige besigheidsverwante probleme op te los. Noem en identifiseer Porter se Vyf Kragte-model vanuit
Gebruik die volgende nywerheidsverwante gegewe stellings/scenario's.
instrumente: SSGB-analise (SWOT-analise), Porter se Verduidelik/Gee besighede raad oor hoe hulle Porter se
Vyf Kragte en PESTWO ('PESTLE') – uitgesluit die Vyf Kragte-model kan toepas om hul posisie in die mark
Balanstelkaart. te bepaal.
Ontwikkel strategieë in reaksie op uitdagings in Noem en pas PESTWO('PESTLE')-analisefaktore toe
besigheidsomgewings: vanuit gegewe stellings/scenario's.
Pas SSGB-(SWOT)-analise van die besigheids- Verduidelik hoe PESTWO('PESTLE')-faktore 'n
omgewings toe (insluitend PESTWO/'PESTLE' en uitdaging vir besighede inhou.
Porter se Vyf Kragte) Beveel maniere aan waarop besighede uitdagings wat
Formulering van strategieë PESTWO ('PESTLE') faktore inhou, kan hanteer.
Implementering van strategieë Verduidelik/Beskryf/Bespreek die volgende soorte
Evaluering van strategieë besigheidstrategieë:
o Integrasiestrategieë
Tipes besigheidstrategieë, bv. o Intensiewe strategieë
Integrasie-strategieë o Diversifikasiestrategieë
o Voorwaartse vertikale integrasie o Defensiewe strategieë
o Terugwaartse vertikale integrasie Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die voordele van
o Horisontale integrasie intensiewe en diversifikasiestrategieë
Intensiewe strategieë Beskryf kortliks/Verduidelik/Beveel aan/Adviseer
o Markpenetrasie besighede oor die stappe vir strategie-evaluering:
o Markontwikkeling o Ondersoek die onderliggende basis van 'n
o Produkontwikkeling besigheidstrategie.
Diversifikasiestrategieë: o Kyk vorentoe en terug na die
o Konsentriese diversifikasie implementeringsproses.
o Horisontale diversifikasie o Vergelyk die verwagte resultate om die redes vir
o Konglomerasiediversifikasie afwykings te bepaal en ontleed hierdie redes.
Defensiewe strategieë: o Neem regstellende aksie sodat afwykings
o Aflegging reggestel kan word.
o Ontbondeling o Stel spesifieke datums vir beheer en opvolg.
o Likwidasie o Besluit op die verlangde uitkoms.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/2021
Eksamenriglyne
Ander strategieë Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat
Die maatskappy herposisioneer homself deur een of te stel om:
meer individue te vervang, besigheidsmissie te Kort paragrawe/langer en opsteltipe vrae te beantwoord.
hersien, doelwitte te bepaal/hersien, nuwe beleid te
ontwikkel, aandele uit te reik om kapitaal te bekom, Soorte vrae:
meer verkoopspersoneel aan te stel en hulpbronne op Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
ander maniere toe te wys of die ontwikkeling van nuwe direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
prestasie-aansporings. kognitiewe vlakke omvat.
Strategiese evaluasie/ontleding Bykomende hulpbronne:
Evalueer hierdie strategieë en maak aanbevelings vir Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
verbetering. Onlangse sakenuus in die media (koerante, radio, televisie
Drie aktiwiteite/stappe vir strategie-evaluering: en tydskrifte) om die huidige ekonomiese klimaat en
Ondersoek die onderliggende basisse van 'n agtergrond waarteen 'n besigheid bedryf word, te verstaan
besigheidstrategie. en om hulle in staat te stel om mededingende en kreatiewe
Vergelyk verwagte prestasie (meting van besigheid strategieë te bedink.
se prestasie). Maak notas deur verskillende hulpbronne en
Tree korrektief op, waar nodig. handboeke te gebruik.
1. 1.3 1.3 1.3 2
BESIGHEIDS- BESIGHEID- Kies 'n besigheid uit elke sektor en beskryf die drie Leerders moet die volgende kan doen:
(SAKE-) SEKTORE omgewings verwant aan hierdie sektore en die mate Noem DRIE tipes besigheidsektore: primêre, sekondêre
OMGEWINGS (SAKE- waartoe 'n besigheid hierdie omgewings kan beheer. en tersiêre.
SEKTORE) Identifiseer/Benoem 'n besigheidsektor uit gegewe
EN HUL Beskryf die drie sake-omgewings verwant aan die drie scenario's en gevallestudies
OMGEWINGS ekonomiese sektore en gee 'n verduideliking van die Identifiseer besigheidsuitdagings uit gegewe scenario's
mate waartoe 'n besigheid hierdie omgewings kan en gevallestudies en klassifiseer hul volgens die DRIE
beheer. besigheidsomgewings
Noem die mate waartoe 'n besigheid (wat in enige van
die drie sektore bedryf word) die drie sake-omgewings
uit gegewe scenario's en gevallestudies kan beheer.
Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat
te stel om:
Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord.
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit en al drie
kognitiewe vlakke omvat.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/2021
Eksamenriglyne
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Onlangse sakenuus in die media (koerante, radio, televisie
en tydskrifte) om te verstaan hoe sake-omgewings in die
sakesektore geraak word.
Maak notas deur verskillende hulpbronne en
handboeke te gebruik.
2. 2.1 2.1 2.1 2
BESIGHEIDS- MENSLIKE- HERHAAL (Eksamineerbaar): Leerders moet die volgende kan doen:
BEDRYWIG- HULPBRON- Die relevante wetgewing en die volgende aktiwiteite Menslikehulpbron-aktiwiteite:
HEDE FUNKSIES van die menslikehulpbron-funksie: WERWING
Werwing Verduidelik/ Brei uit oor die betekenis van werwing.
Keuring Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die
Indiensnemingskontrakte werwingsprosedure.
Induksie (Oriëntering) Verduidelik die betekenis van posontleding.
Plasing Onderskei tussen pos-/taakbeskrywing en pos-/
Salarisadministrasie taakspesifikasie as komponente van 'n posontleding.
Werknemervoordele Identifiseer posbeskrywing en posspesifikasie vanuit
Vaardigheidsontwikkeling gegewe scenario's en gevallestudies.
Ontleding van menslikehulpbron-aktiwiteite, bv. Identifiseer metodes/tipes werwing
werwing en keuring, induksie, salarisse en ander (interne/eksterne werwing) van gegewe scenario's/
voordele stellings.
Prosedures verwant aan werwing, keuring en Verduidelik/ Bespreek/Ontleed die impak
onderhoudvoering (positiewe/voordele en/of negatiewe/nadele) van die
bogenoemde metodes van werwing.
Bespreek: Identifiseer/ Gee voorbeelde van bronne van interne/
Wet op Arbeidsverhoudinge, 1995 (Wet 66 van eksterne werwing van gegewe scenario's/stellings.
1995), Wet op Basiese Diensvoorwaardes, 1997
(Wet 75 van 1997), Wet op Gelyke Indiensneming, KEURING/SELEKSIE
1998 (Wet 55 van 1998), Wet op Vergoeding vir Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die
Beroepsbeserings en -siektes, 1993 (Wet 130 van keuringsprosedure/-stappe (seleksieprosedure/-stappe).
1993) HERHAAL (Eksamineerbaar) Verduidelik die betekenis van sifting as deel van die
Regsgeldigheid van indiensnemingskontrakte keuringsprosedure.
Siftings- en plasingsprosedures Bespreek/Verduidelik die doel van 'n onderhoud.
Onderhoudvoering, keuring en induksie Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die rol van die
Salarisvasstelling (stukwerk en tydverwant), onderhoudvoerder voor en tydens die onderhoud
persoonlike belasting ingesluit; gekoppel aan Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die rol van die
basiese diensvoorwaardes kandidaat/aansoeker tydens die onderhoud.
Werknemervoordele: pensioen, medies, ander) Definieer/Brei uit oor die betekenis van 'n
HERHAAL (Eksamineerbaar) dienskontrak.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/2021
Eksamenriglyne
Wet op Vaardigheidsontwikkeling, 1998 (Wet 97 van Noem/Beskryf kortliks/Benoem die besonderhede/
1998) en koppel aan SETA's, leerderskappe, aspekte/inhoud van 'n dienskontrak.
vaardigheidsprogramme, kwalifikasies, Nasionale Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die wetlike
Kwalifikasieraamwerk, SAKO ('SAQA'), ens. vereistes/wettigheid van die dienskontrak.
Ontleed 'n dienskontrak uit gegewe scenario's en maak
aanbevelings vir verbetering.
Noem/Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die redes
vir die beëindiging van 'n dienskontrak
INDUKSIE
Definieer/Brei uit oor die betekenis van induksie
Beskryf kortliks/Bespreek/Verduidelik die doel van
induksie.
Benoem/Beskryf kortliks aspekte wat by die
induksieprogram ingesluit moet word.
Evalueer 'n induksieprogram uit gegewe scenario's en
maak aanbevelings vir verbetering
Bespreek/Verduidelik die voordele van induksie vir
besighede.
Identifiseer die voordele van induksie vanuit gegewe
scenario's.
PLASING
Brei uit oor die betekenis van plasing.
Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die
plasingsprosedure.
Bespreek/Verduidelik die belangrikheid van
opleiding/vaardigheidsontwikkeling in MHB.
SALARISBEPALING
Verduidelik/Onderskei tussen stukwerk en tydsverwante
salarisbepalingsmetodes.
Verduidelik die verband tussen salarisbepaling en die
Wet op Basiese Diensvoorwaardes.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com
13 DBE/2021
Eksamenriglyne
BYVOORDELE
Noem/Benoem/Gee voorbeelde van byvoordele vir
werknemers:
o Pensioen
o Mediese hulp/bystand
o Voorsorgfonds
o Toelaes
Bespreek/Evalueer die impak (positiewe/voordele en/of
negatiewe/nadele) van byvoordele op besighede.
Verpligte voordele:
Verduidelik WVF as 'n voordeel deur die wet vereis
WETGEWING
Bespreek die implikasie van Wette soos die
WAV/WBDV/WGI/WVO op menslike hulpbronne
Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat
te stel om:
Kort paragrawe/langer en opsteltipe vrae te beantwoord.
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
kognitiewe vlakke dek.
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio,
televisie en tydskrifte) om die implikasie van die WAV,
WBDV, WGI en WVO op die menslikehulpbron-funksie te
verstaan.
Lees die nuwe aangepaste Wetsontwerp op Gelyke
Indiensneming en die implikasies daarvan op die
menslikehulpbron-funksie.
Maak notas deur verskillende hulpbronne en
handboeke te gebruik.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 14 DBE/2021
Eksamenriglyne
2. 2.2 2.2 2.2 2
BESIGHEIDS- GEHALTE VAN Bespreek hoe die gehalte van prestasie binne die Leerders moet die volgende kan doen:
BEDRYWIG- PRESTASIE besigheidsfunksies die sukses of mislukking van 'n
HEDE besigheid kan beïnvloed. GEHALTE/KWALITEIT
Definieer die begrip gehalte/kwaliteit (definisie). Definieer die volgende konsepte:
HERHAAL (Eksamineerbaar) graad 10-inhoud. o Gehalte/Kwaliteit
Die verhouding tussen gehalte/kwaliteit en die o Gehalte-/Kwaliteitbeheer
verskillende besigheidsfunksies. HERHAAL o Gehalte-/Kwaliteitversekering
(Eksamineerbaar) graad 10-inhoud, bv. hoe o Gehalte-/Kwaliteitbestuur
gehalte/kwaliteit van prestasie tot die sukses of o Gehalte-/Kwaliteitprestasie
mislukking van elke besigheidsfunksie kan bydra. o Gehalte-/Kwaliteitbeheerstelsels
Die impak van gehalte/kwaliteit op verskillende Verduidelik/Onderskei tussen gehaltebeheer en
besigheidstrukture, bv. eenmansaak vs. groot gehalteversekering.
besighede). Verduidelik/Onderskei tussen gehaltebestuur en
gehalteprestasie.
Bespreek die elemente van bestuur (TGB): Verduidelik/Bespreek die voordele van 'n goeie
Deurlopende vaardigheidsontwikkeling gehaltebestuurstelsel.
Totale kliëntetevredenheid Verduidelik/Bespreek hoe die gehalte van prestasie tot
Deurlopende verbetering van prosesse en stelsels, die sukses of mislukking van elke besigheids-funksie
ens. kan bydra.
Beskryf kortliks die gehalte-aanwysers vir elke
besigheidsfunksie
TOTALE GEHALTEBEHEER (TGB) 2
Brei uit oor die betekenis van TGB.
Definieer/Identifiseer die volgende TGB-elemente van
gegewe scenario's/stellings:
o Deurlopende vaardigheidsontwikkeling/ Onderwys
en opleiding
o Totale kliënte-/klante-tevredenheid
o Voldoende finansiering en kapasiteit
o Deurlopende verbetering van prosesse en stelsels
o Monitering en evaluering van gehalteprosesse
Verduidelik/Bespreek/Ontleed/Evalueer die impak van
bogenoemde TGB-elemente op groot besighede.
Verduidelik hoe besighede die 'BDKH'-model/siklus
kan toepas om gehalte van produkte te verbeter.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 15 DBE/2021
Eksamenriglyne
Verduidelik die rol/belangrikheid van kwaliteit/gehalte
sirkels as deel van deurlopende verbetering van
prosesse en stelsels
Verduidelik/Bespreek die impak van TGB indien
besighede dit swak implementeer.
Verduidelik/Stel voor/ Beveel maniere aan waarop
TGB 'n impak op die vermindering van die koste van
gehalte/kwaliteit kan hê.
Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in
staat te stel om:
Kort paragrawe/langer en opsteltipe vrae te beantwoord.
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
kognitiewe vlakke dek.
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio,
televisie en tydskrifte) om die belangrikheid van die
verhouding tussen gehalteprestasie en verskillende
besigheidsfunksies te verstaan.
Maak notas deur verskillende hulpbronne en
handboeke te gebruik.
LET WEL: Die 'Kwartaal (KW)'-kolom dui die kwartaal aan waarin 'n onderwerp volgens die KABV-dokument gedek moet word.
Die hoofonderwerpe is vir elke vraestel genommer van 1 tot 2, bv. Besigheidsomgewings (Sake-omgewings) en Besigheidsbedrywighede
(Sakebedrywighede) om die uitleg van die dokument te vereenvoudig.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies 16 DBE/2020
Eksamenriglyne
DEEL B:
4. BESIGHEIDSTUDIES VRAESTEL 2
4.1 KLASSIFIKASIE VAN SUBONDERWERPE VOLGENS HOOFONDERWERPE
1. BESIGHEIDS- KWARTAAL 2. BESIGHEIDSROLLE KWARTAAL
GELEENTHEDE
1.1 Bestuur en leierskap 2 2.1 Etiek en 1
professionalisme
1.2 Belegging: 2 2.2 Kreatiewe denke en 1
Sekuriteite/Geleenthede Probleemoplossing
1.3 Belegging: 2 2.3 Maatskaplike (Sosiale) 3
Versekering verantwoordelikheid
en korporatiewe
burgerskap
Korporatiewe
Maatskaplike (Sosiale)
Verantwoordelikheid
(KMV/KSV)/
Korporatiewe
Maatskaplike (Sosiale)
Investering (KMI/KSI)
1.4 Ondernemingsvorme met 3 2.4 Menseregte, inklusiwiteit 3
die fokus op hoe dit tot en omgewingskwessies
die sukses/mislukking van
'n besigheid kan bydra
1.5 Aanbieding en data- 3 2.5 Beoordeling van 2
respons spanprestasie
Konflikbestuur
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 17 DBE/2020
Eksamenriglyne
4.2 UITBREIDING VAN DIE INHOUD VIR GRAAD 12 (KABV)
HOOF- ONDERWER KERNINHOUD WAT DEUR DIE GRAAD 12- UITBREIDING VAN KERNINHOUD KW
ONDERWERP P BESIGHEIDSTUDIES-ONDERWYSERS
GEDEK MOET WORD
1. 1.1 1.1 1.1 2
BESIGHEIDS- BESTUUR Onderskei tussen bestuur- en leierskapstyle en Leerders moet die volgende kan doen:
GELEENT- EN benaderings. BESTUUR EN LEIERSKAP
HEDE LEIERSKAP Die verskil tussen leierskap en bestuur. Definieer/Brei uit oor die betekenis van bestuur en
Leierskapstyle, bv. demokraties, outokraties, leierskap
laissez-faire, charismaties, transaksioneel, Onderskei tussen bestuur en leierskap.
(burokraties is nie vir eksamendoeleindes nie)
Teorieë oor bestuur en leierskap, bv. leiers en LEIERSKAPSTYLE
volgelinge, situasie-leierskap, oorgangs- en Beskryf kortliks die verskille/Onderskei tussen die
transformasie-leierskap. volgende leierskapstyle:
Die rol van persoonlike ingesteldheid/houding in o Demokraties
sukses en leierskap. o Outokraties
o Laissez-faire/Vrye-teuels
o Charismaties
o Transaksioneel
Identifiseer die leierskapstyle uit gegewe
scenario's/gevallestudies en motiveer antwoorde.
Bespreek/Evalueer/Analiseer die impak (positiewe/
voordele en/of negatiewe/nadele ingesluit) van elke
leierskapstyl.
Stel voor/Beveel situasies aan waarop elke
leierskapstyl toegepas kan word in die werkplek.
LEIERSKAPSTEORIEË
Bespreek/Verduidelik die volgende teorieë van bestuur
en leierskap:
o Leiers en volgelinge
o Situasionele (Situasie-) leierskap
o Transformasie/Oorgangsbestuur-leierskap
Identifiseer die bogenoemde leierskapsteorieë uit
gegewe scenario's/stellings.
Verduidelik/Bespreek die rol van persoonlike
ingesteldheid/houding in suksesvolle leierskap.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 18 DBE/2020
Eksamenriglyne
Identifiseer die rol van persoonlike ingesteldheid/
houding in suksesvolle leierskap uit gegewe
scenario's/gevallestudies.
Kennis van hierdie onderwerp moet leerders in staat
stel om:
Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord.
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
kognitiewe vlakke omvat.
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie
en tydskrifte) om begrip van die toepassing van
leierskapstyle in besighede en die rol van persoonlike
houding in sukses en leierskap te verbeter.
Maak notas deur van verskillende hulpbronne en
handboeke gebruik te maak.
1 1.2 1.2 1.2
BESIGHEIDS- BELEGGING: 'n Verskeidenheid beskikbare Leerders moet die volgende kan doen:
GELEENT- SEKURI- besigheidsbeleggingsgeleenthede; onderskei Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die funksies van
HEDE TEITE tussen versekering en assuransie (verpligtend en die JSE
nie-verpligtend) (as beleggingsgeleenthede), en Beskryf kortliks/Noem/Beskryf/ Verduidelik/Bespreek die
bespreek die lewensvatbaarheid en relevantheid volgende faktore wat in ag geneem moet word wanneer
van al hierdie beleggingsgeleenthede vir beide die beleggingsbesluite geneem word:
individu en besighede. o Opbrengs op belegging
o Risiko
Die Johannesburg Sekuriteit/Effektebeurs o Beleggingstermyn/periode
Bespreek tipes beleggings, bv. o Inflasiekoers
besigheidsbeleggings, soorte aandele, o Belasting
effektetrust en die regering se o Likiditeit
kleinhandelseffekte. Verduidelik/Bespreek die verskeie tipes
Bespreek opbrengste op belegging, bv. beleggingsgeleenthede en hul risikofaktore:
dividende en rente. o Gesamentlike fondse/Stokvel
Die verskil tussen saamgestelde rente en o Bestuurde portefeulje
enkelvoudige rente. o Besigheidgeleenthede/Waagkapitaal
Berekeninge (rente, ens.) o 32 dae-kennisgewing deposito's
o Skuldbriewe
o Lewensversekering en aftree annuïteite
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com
19 DBE/2020
Eksamenriglyne
Verduidelik/Bespreek/Analiseer/Evalueer positiewe/
voordele en/of negatiewe/nadele) van die volgende
beleggingsvorme:
o Regering/RSA Kleinhandelspaareffekte
o Effektetrusts
o Aandele
o Vaste deposito
Identifiseer die volgende tipes/soorte aandele van uit
gegewe scenario's/stellings:
o Gewone-aandele
o Voorkeuraandele
o Bonusaandele
o Stigtersaandele
Noem/Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek soorte
voorkeuraandele.
Beskryf kortliks/Noem die regte van gewone- en
voorkeuraandeelhouers.
Identifiseer soorte voorkeuraandele uit gegewe
scenario's/stellings.
Onderskei tussen gewone en voorkeuraandele.
Definieer/Verduidelik die betekenis van skuld-briewe,
dividende, kapitaalwins, enkelvoudige rente,
saamgestelde rente.
Onderskei tussen enkelvoudige en saamgestelde rente.
Bereken enkelvoudige en saamgestelde rente uit gegewe
scenario's.
Stel die beste beleggingsopsie voor wat op berekeninge
gebaseer is.
Kennis van hierdie onderwerp moet leerders in staat stel
om:
Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord.
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
kognitiewe vlakke omvat.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 20 DBE/2020
Eksamenriglyne
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie
en tydskrifte) om die funksies van die JSE en die prestasie
van beleggingopsies te ontleed.
Maak notas deur van verskillende hulpbronne en
handboeke gebruik te maak.
1. 1.3 1.3 1.3
BESIGHEIDS- BELEGGING: Verpligte en nie-verpligte versekering Leerders moet die volgende kan doen:
GELEENT- VERSEKE- Definieer/Brei uit oor die betekenis van versekering
HEDE RING Verstaan lewensversekering en uittree-annuïteite
NIE-VERPLIGTE VERSEKERING
Versekering van goedere (verpligtend en nie- Verduidelik/Brei uit oor die betekenis van nie-verpligte
verpligtend) versekering
Verduidelik/Brei uit oor die betekenis van die volgende
Berekening van onderversekering versekeringskonsepte:
o Oorversekering
Werkloosheidsversekeringsfonds (WVF), o Onderversekering
Padongelukkefonds (POF) en Wet op Vergoeding o Aweryklousule
vir Beroepsbeserings en -siektes (WVBBS) o Herinbesitstelling
o Bybetaling
Verduidelik die verskille tussen oor- en onder-
versekering.
Onderskei tussen versekering en assuransie. Gee
voorbeelde.
Noem/Gee voorbeelde van kort- en
langtermynversekering.
Noem/Verduidelik/Bespreek die volgende beginsels van
versekering:
o Skadeloosstelling/Indemnifikasie
o Sekuriteitstelling/Sekerheid
o Uiterste goeie trou
o Versekerbare belang
Identifiseer die bogenoemde beginsels van versekering
uit gegewe scenario's/stellings.
Toepassing van aweryklousule om die vergoeding in die
geval van onder-versekering te bereken.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com
21 DBE/2020
Eksamenriglyne
Bespreek/Verduidelik die voordele/belangrikheid van
versekering.
Verduidelik die betekenis van versekerbare en
nieversekerbare risiko's.
Beskryf kortliks/Noem/Gee voorbeelde van versekerbare
en nieversekerbare risiko's.
VERPLIGTE VERSEKERING
Verduidelik/Brei uit oor die betekenis van verpligte
versekering.
Verduidelik/Onderskei tussen verpligte en nieverpligte
versekering en gee voorbeelde.
Bespreek/Verduidelik soorte van verpligte versekering bv.
Werkloosheidsversekeringsfonds (WVF),
Padongelukkefonds (POF)/Padongelukke-voordeleskema
(POVS/'RABS') en Wet op Vergoeding vir
Beroepsbeserings en -siektes (WVBBS)
Verduidelik die soorte voordele wat die WVF kan
uitbetaal.
Identifiseer die soorte verpligte versekering uit gegewe
scenario's/stellings.
Bly op hoogte van die veranderinge in wetgewing wat
plaasvind, bv. POF is in die proses om oor te skakel na
POVF (Padongelukke- voordeleskema).
Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat
te stel om:
Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord.
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
kognitiewe vlakke dek.
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie
en tydskrifte) om huidige kwessies en ontwikkelings in die
versekering- en assuransiebedryf te verstaan.
Maak notas deur van verskillende hulpbronne en
handboeke gebruik te maak.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 22 DBE/2020
Eksamenriglyne
1. 1.4 1.4 1.4
BESIGHEIDS- ONDER- Bepaal die mate waartoe 'n bepaalde Leerders moet die volgende kan doen: 3
GELEENT- NEMINGS- ondernemingsvorm tot die sukses of mislukking Bespreek/Verduidelik die kenmerke/eienskappe van elke
HEDE VORME van 'n besigheid kan bydra. ondernemingsvorm.
Verduidelik die betekenis van beperkte aanspreeklikheid
Belasting, kapasiteit, bestuur, kapitaal, verdeling en onbeperkte aanspreeklikheid.
van winste en wetgewing. Herhaal: Bespreek/Verduidelik/Evalueer die impak
(positiewe/voordele en/of negatiewe/nadele) van die
HERHAAL (Eksamineerbaar): Kenmerke/ verskillende ondernemingsvorme.
eienskappe, voordele, nadele en vergelyking van Verduidelik/Bespreek hoe die volgende kriteria tot die
ondernemingsvorme, d.w.s. alleeneienaarskap/ sukses en/of mislukking van elke ondernemingsvorm kan
eenmansaak, vennootskap, koöperasies, bydra:
maatskappye met 'n winsoogmerk en maatskappye o Belasting: Elke ondernemings- vorm se
sonder 'n winsoogmerk (konsentreer op kwessies belastingvereistes bepaal die impak van belasting op
soos kapasiteit, belasting, bestuur, kapitaal, die besigheid se sukses/ mislukking.
winsdeling en wetgewing) en hulle impak op die o Bestuur: Eienaarskap beïnvloed bestuurs-funksies
sukses of mislukking van 'n besigheid. wat 'n impak op die besigheid se sukses/mislukking
kan hê.
Ondernemingsvorme (alle vorme van eienaarskap) o Kapitaal: Verwys na die vermoë om kapitaal uit
en hul impak op die sukses van 'n besigheid. verskeie bronne te bekom (bv. eie of geleende
kapitaal). Die hoeveelheid/bedrag kapitaal wat verkry
Leerders moet die kenmerke, voordele en nadele kan word sal ook 'n impak hê op besigheidsukses/-
verstaan om in staat te wees om die impak op die mislukking.
sukses of mislukking van 'n besigheid in terme van o Verdeling van winste: verwys na maniere waarop
die bostaande ses kriteria te kan analiseer/ontleed. winste verdeel word tussen die
eienaar(s)/aandeelhouers/beleggers.
o Wetgewing/Regsvereistes vir die oprigting van elke
soort ondernemingsvorm het 'n impak op die
oprigtingskostes en tyd wat dit kan neem om wettiglik
sake te doen.
Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat
te stel om:
Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord.
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
kognitiewe vlakke omvat.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 23 DBE/2020
Eksamenriglyne
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie
en tydskrifte) om die huidige ekonomiese klimaat en
agtergrond wat die keuse van 'n ondernemingsvorm op
besigheidsukses/-mislukking te verstaan.
Maak notas deur van verskillende hulpbronne en
handboeke gebruik te maak.
1. 1.5 1.5 1.5 3
BESIGHEIDS- AANBIEDING Akkurate, kort verbale en nieverbale aanbieding Leerders moet die volgende kan doen:
GELEENT- EN DATA- van 'n verskeidenheid van besigheidsverwante
HEDE RESPONS inligting (grafieke ingesluit), reageer professioneel AANBIEDING
op vrae en terugvoering en wysig inligting soos Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek faktore wat oorweeg
benodig moet word wanneer 'n aanbieding voorberei word. (Voor
HERHAAL (Eksamineerbaar): aanbied van die aanbieding)
besigheidsinligting in verbale en nieverbale Beskryf kortliks/Verduidelik faktore wat die aanbieder
formaat (die gebruik van ondersteunings- tydens die aanbieding in ag moet neem, bv. behou
materiaal). oogkontak/gebruik van visuele hulp-
Beskryf die kriteria vir 'n logiese en effektiewe middels/bewegings/moenie vinnig praat nie/gebruik
aanbieding van inligting, bv. ken jou gehoor, pouses waar nodig, ens. (Tydens die aanbieding)
plaas die belangrikste inligting eerste, die Identifiseer faktore wat oorweeg moet word wanneer 'n
gebruik van tabelle, grafieke, kaarte of aanbieding voorberei word en tydens die aanbieding in ag
diagramme. geneem moet word uit gegewe scenario's/gevallestudies.
Proses en styl van aanbieding deur visuele Verduidelik hoe om op vrae na afloop van 'n aanbieding
hulpmiddels te gebruik, bv. posisioneer op 'n nie-aggressiewe en professionele wyse te
(plasing) vir duidelike visie, onmiddellike hanteer/reageer. (Na die aanbieding)
vertoning en verandering van Haal maniere aan oor hoe die aanbieder terugvoer/vrae
transparante/PowerPoint-skyfies, op 'n nie-aggressiewe en professionele wyse kan hanteer
gebruik van 'n laserwyser om aandag te vestig. van gegewe scenarios/gevallestudies.
Reageer op 'n nie-aggressiewe en Stel voor/Beveel maniere aan hoe die aanbieder
professionele wyse op vrae oor werk en terugvoer op 'n nie-aggressiewe en professionele wyse
aanbiedinge, bv. antwoord alle vrae, maak kan hanteer.
notas, moenie argumenteer nie, vra verskoning Verduidelik/Stel voor/Beveel aan areas van verbetering in
vir foute die volgende aanbieding.
Hanteer terugvoering, wysig planne en Identifiseer areas van verbetering in die volgende
dokumente ooreenkomstig en integreer dit in aanbieding van gegewe scenarios/gevallestudies.
toekomsplanne en aktiwiteite.
Identifiseer areas van verbetering.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com
24 DBE/2020
Eksamenriglyne
DATARESPONS
Bespreek kortliks/Verduidelik aspekte wat in ag geneem
moet wanneer 'n multimedia- aanbieding ontwerp word,
bv. begin met die teks/inhoud, kies die agtergrond en kies
relevante prente/skep grafieke.
Gee voorbeelde van nieverbale aanbiedinge, bv.
geskrewe verslae, scenario's, soorte grafieke, (bv. lyn,
sirkel en kolom), asook ander nieverbale soorte inligting
soos prente en foto's.
Verduidelik/Bespreek/Evalueer die impak van die
volgende visuele hulpmiddele:
o Power Point/Data projektor
o Oorhoofse projektor/Transparante
o Uitdeelstukke / Gedrukte afskrifte / Brosjures
o Video konferensie/Skype
o Blaaiborde
o Interaktiewe witbord
o Plakkate, baniere, advertensiemateriaal
Identifiseer visuele hulpmiddele uit gegewe
scenario's/stellings
Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat
te stel om:
Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord.
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
kognitiewe vlakke omvat.
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie
en tydskrifte) om die huidige tendense wat in die aanbieding
van sake-inligting toegepas word, te verstaan.
Maak notas deur van verskillende hulpbronne en
handboeke gebruik te maak.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 25 DBE/2020
Eksamenriglyne
2. 2.1 2.1 2.1
BESIGHEIDS- ETIEK EN Hoe professionele, verantwoordelike, etiese en Leerders moet die volgende kan doen:
ROLLE PROFESSIO- effektiewe besigheidspraktyke in veranderende en Definieer/Brei uit oor die betekenis van etiese gedrag.
NALISME uitdagende sake-omgewings uitgevoer behoort te Gee praktiese voorbeelde van etiese en onetiese
word. sakepraktyke, bv. gebruik eerlike/billike vs.
Die betekenis en etiese gedrag en oneerlike/onbillike advertensietegnieke.
besigheidspraktyk. Definieer/Brei uit oor die betekenis van professionele
Etiese en onetiese besigheidspraktyk met gedrag.
praktiese voorbeelde, bv. eerlike/billike en Gee praktiese voorbeelde van professionele en
oneerlike/onbillike advertensies. onprofessionele sakepraktyke, bv. goeie gebruik van
Professionele en onprofessionele werkstyd en misbruik van werkstyd.
besigheidspraktyke met praktiese voorbeelde, Beskryf kortliks die verskille/Onderskei tussen etiese en
bv. goeie gebruik van werkstyd en misbruik van professionele gedrag.
werkstyd. Verduidelik hoe besighede die King-kode se beginsels
Die verhouding tussen etiese en professionele van deursigtigheid, verantwoord-baarheid en
gedrag. verantwoordelikheid vir goeie korporatiewe bestuur kan
Wyses waarop professionele, verantwoordelike, toepas om etiese sakepraktyke te verbeter.
etiese en effektiewe besigheidspraktyke uitgevoer Stel voor/Beveel maniere aan waarop professionele,
behoort te word, bv. verantwoordelike, etiese en effektiewe sakepraktyk
Om nie 'n onderneming te begin tot die nadeel uitgevoer behoort te word, bv. betaal billike lone, verskaf
van iemand anders nie gehalte goedere en dienste, moenie 'n besigheid ten
Betaling van regverdige lone koste van 'n ander persoon begin nie, ens.
Gereelde betaling van belasting, ens. Identifiseer die volgende tipes onetiese sakepraktyke uit
Besin oor/Dink na oor die besigheidsomgewing gegewe scenario's/stellings:
en kwessies wat etiese en professionele o Onbillike/Oneerlike advertensies
gedrag uitdaag (bv. belasting, seksuele o Pryse van goedere in landelike gebiede
teistering, prysbepaling van goedere in o Belasting/Belastingontduiking
landelike gebiede, oneerlike advertensies, Verduidelik hoe die bogenoemde tipes onetiese
ongemagtigde gebruik van fondse, misbruik sakepraktyke uitdagings vir besighede inhou.
van werkstyd) en maniere/strategieë wat Stel voor/Beveel maniere voor waarop besighede die
gebruik kan word om hierdie probleme op te bogenoemde tipes onetiese sakepraktyke kan hanteer.
los. Identifiseer die volgende tipes onprofessionele
sakepraktyke uit gegewe scenario's/stellings:
o Seksuele teistering
o Ongemagtigde gebruik van werksplekfondse en
hulpbronne
o Misbruik van werktyd
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com
26 DBE/2020
Eksamenriglyne
Verduidelik hoe die bogenoemde tipes onprofessionele
sakepraktyke uitdagings vir besighede inhou.
Beveel aan/Stel maniere voor waarop besighede die
bogenoemde tipes onprofessionele sakepraktyke kan
hanteer.
Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in
staat te stel om:
kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord.
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
kognitiewe vlakke omvat.
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Onlangse sakenuus in die media (koerante, radio, televisie
en tydskrifte) om te verstaan hoe sake op 'n etiese en
professionele wyse gedoen word.
Maak notas deur van verskillende hulpbronne en
handboeke gebruik te maak.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 27 DBE/2020
Eksamenriglyne
2. 2.2 2.2 2.2
BESIGHEIDS- KREATIEWE Pas kreatiewe denke toe om op uitdagings in 'n Leerders moet die volgende kan doen: 1
ROLLE DENKE EN dinamiese en komplekse besigheidkonteks te
PROBLEEM- reageer. PROBLEEMOPLOSSING
OPLOSSING Bekom gevorderde probleemoplossings- Definieer/Brei uit oor die betekenis van
vaardighede. probleemoplossing en besluitneming.
Toepas van kreatiewe denke om komplekse Verduidelik/Onderskei tussen probleemoplossing en
besigheidsprobleme in gevallestudies en besluitneming.
gegewe scenario's op te los. HERHAAL Identifiseer/Noem/Beskryf kortliks/Verduidelik/
(Eksamineerbaar): (inhoud gedek in Bespreek die stappe van probleemoplossing.
graad 11). Pas die stappe van probleemoplossing in
scenario's/gevallestudies toe.
Identifiseer/Noem die volgende
probleemoplossingstegnieke uit gegewe scenario's/
stellings:
o Delphi-tegniek
o Kragveld-ontleding
o Dinkskrum
o Nominale groeptegniek
Verduidelik/Adviseer besighede oor hoe hulle die
bostaande probleemoplossingstegnieke kan toepas
om komplekse sakeprobleme op te los.
Bespreek/Evalueer/Analiseer die impak
(positiewe/voordele en/of negatiewe/nadele) van die
probleemoplossingstegnieke hierbo.
KREATIEWE DENKE
Definieer/Brei uit oor die betekenis van kreatiewe
denke.
Verduidelik die voordele van kreatiewe denke in die
werksplek.
Verduidelik/Beveel maniere aan waarop besighede 'n
omgewing kan skep wat kreatiewe denke bevorder.
Kennis van hierdie onderwerp moet leerders in staat
stel om:
Kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 28 DBE/2020
Eksamenriglyne
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
kognitiewe vlakke omvat.
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Uitdagende gevallestudies uit verskillende bronne waar
leerders probleemoplossingtegnieke kan toepas om
komplekse probleme op te los. Leerders moet
aangemoedig word om elke probleemoplossings-tegniek
te evalueer.
Maak notas deur van verskillende hulpbronne en
handboeke gebruik te maak.
2. 2.3 2.3 2.3
BESIGHEIDS- MAATSKAP- Definieer die begrip maatskaplike/sosiale Leerders moet die volgende kan doen:
ROLLE LIKE (SOSIALE) verantwoordelikheid. MAATSKAPLIKE/SOSIALE VERANTWOORDELIKHEID
VERANTWOOR- Die gevolge van maatskaplike/sosiale Definieer/Brei uit oor die betekenis van
DELIKHEID EN verantwoordelikheid vir beide besighede en maatskaplike/sosiale verantwoordelikheid.
KORPORA- gemeenskappe. Verduidelik die verhouding/verband tussen
TIEWE maatskaplike/sosiale verantwoordelikheid en
BURGERSKAP/ Betekenisvolle bydrae van tyd en inspanning om die drievoudige sleutelaspekte ('triple bottom line').
welstand van ander in 'n besigheidskonteks te Stel maniere voor waarop 'n besigheidsprojek tot die
KORPORA- verbeter. gemeenskap kan bydra bv. liefdadigheids-bydrae tot
TIEWE nie-regeringsorganisasies (NRO's), betrokkenheid by
MAATSKAP- Maniere waarop 'n besigheidsprojek tot die gemeenskapsonderwys, indiensneming, vrywillige
LIKE (SOSIALE) gemeenskap kan bydra. werknemerprogramme.
VERANTWOOR- Identifiseer/Noem die volgende sosio-ekonomiese
DELIKHEID Korporatiewe Maatskaplike/Sosiale kwessies uit gegewe scenario's/stellings:
(KMV/KSV)/ Verantwoordelikheid (KMV/KSV) o MIV/Vigs
KORPORA- Definisie van KMV/KSV o Werkloosheid
TIEWE Aard en proses van korporatiewe maatskaplike/ o Armoede
MAATSKAP- sosiale verantwoordelikheid Beveel aan/Stel maniere voor waarop besighede die
LIKE (SOSIALE) Voordele vir die besigheid en gemeenskap sosio-ekonomiese hierbo kwessies kan hanteer.
INVESTERING Probleme/uitdagings: besigheid en gemeenskap Verduidelik/Beveel aan/Stel maniere voor waarop
(KMI/KSI) Komponente van korporatiewe maatskaplike/ besighede tyd en moeite kan bydrae om die welstand
sosiale verantwoordelikheid, bv. omgewing, van werknemers en gemeenskappe te bevorder.
etiese korporatiewe maatskaplike/sosiale
investering (beleggings), gesondheid en veiligheid
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 29 DBE/2020
Eksamenriglyne
Korporatiewe Maatskaplike/Sosiale Investering KORPORATIEWE MAATSKAPLIKE/SOSIALE
(KMI/KSI) VERANTWOOR-DELIKHEID (KMV/KSV)
Definisie van KMI/KSI Definieer/Brei uit oor die betekenis van KMV/KSV
Aard van korporatiewe maatskaplike/sosiale Beskryf/Verduidelik die doel van KMV/KSV
investering Identifiseer/Noem/Beskryf kortliks die komponente
Korporatiewe maatskaplike/sosiale investering van KMV/KSV: omgewing, etiese korporatiewe
(beleggings-) projekte, insluitende menseregte- maatskaplike investering/ beleggings, gesondheid en
kwessies veiligheid.
Verantwoordelike sakepraktyke Identifiseer KMV/KSV programme uit gegewe
Uitdagings vir die besigheid: 'n Uitdaging om aan scenario's/stellings.
langtermynbehoeftes van die gemeenskap Verduidelik/Bespreek/Evalueer/Analiseer die impak
waarbinne hul funksioneer, te voldoen (positiewe/voordele en/of negatiewe/nadele) van
HERSIEN die relevante Wette. Regsvereistes, KMV/KSV op besighede en gemeenskappe.
bv. Wet op Gelyke Indiensneming, Wet op
KORPORATIEWE MAATSKAPLIKE/SOSIALE
Vaardigheidsontwikkeling (bv. vaardigheids- INVESTERING (KMI/KSI)
heffings en die implikasies daarvan vir klein en
Definieer/Brei uit oor die betekenis van KMI/KSI.
groot besighede), SEB en voldoening daaraan
Beskryf/Verduidelik die doel van KMI/KSI.
Die Nasionale Vaardigheidsontwikkelingstrategie
Beskryf kortliks/Noem KMI/KSI-fokusareas, bv.
(nl. Sektorale Onderwys-en-Opleidingsowerhede)
gemeenskap, landelike ontwikkeling, werknemers,
omgewing.
Verduidelik/Onderskei tussen KMV/KSV en KMI/KSI.
Verduidelik/Bespreek/Evalueer/Analiseer die impak
(positiewe/voordele en/of negatiewe/nadele) van
KMI/KSI op besighede en gemeenskappe.
Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in
staat te stel om kort paragrawe/langer- en opsteltipe
vrae te beantwoord.
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
kognitiewe vlakke omvat.
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio,
televisie en tydskrifte) om te verstaan hoe besig-hede
KMI/KSI-projekte onderneem en die impak daarvan op
besighede en gemeenskappe.
Maak notas deur van verskillende hulpbronne en
handboeke gebruik te maak.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 30 DBE/2020
Eksamenriglyne
2. 2.4 2.4 2.4 3
BESIGHEIDS- MENSEREGTE, Die mate waartoe 'n besigheidskwessies soos Leerders moet die volgende kan doen:
ROLLE INKLUSIWI- menseregte, inklusiwiteit en omgewingskwessies
MENSEREGTE, EKONOMIESE, SOSIALE EN
TEIT EN aangepak word.
KULTURELE REGTE
OMGEWINGS-
KWESSIES Beskryf kortliks/Noem die volgende menseregte in die
Assesseer 'n sake-onderneming teen kriteria om
werkplek:
menseregte, inklusiwiteit en omgewingskwessies te
o Privaatheid
meet. Kan gedoen word deur informele opnames,
o Waardigheid
onderhoude, ens.:
o Gelykheid
o Vryheid van spraak en uitdrukking
Menseregtekwessies soos gedefinieer in die
o Inligting
Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika
o Veiligheid, sekuriteit en beskerming van lewe
Diversiteit in die besigheidkwessies van diversiteit
Identifiseer die bostaande menseregte uit gegewe
soos armoede, ongelykheid, ras, geslag, taal,
scenario's/stellings.
ouderdom, gestremdheid en ander faktore
Beveel maniere aan waarop besighede die bostaande
Omgewingsbeskerming en menslike gesondheid.
menseregte in die werkplek kan hanteer.
Kwessies van ongelykheid, respek en
Beskryf kortliks/Noem die ekonomiese regte van
waardigheid
werknemers in die werkplek.
Ander ekonomiese, maatskaplike/sosiale en
Beskryf kortliks/Noem die sosiale regte van werknemers
kulturele kwessies
in die werkplek.
Beveel maniere aan waarop besighede die sosiale regte
en kulturele regte in die werkplek kan bevorder.
Verduidelik die implikasies van gelykheid, respek en
waardigheid op besighede.
DIVERSITEIT
Definieer/Brei uit oor die betekenis van diversiteit in die
werkplek.
Identifiseer/Noem die volgende diversiteitskwessies uit
gegewe scenario's/stellings:
o Armoede
o Ras
o Geslag
o Taal
o Ouderdom,
o Kultuur/Geloof
o Gestremdheid.
Beveel aan/Stel maniere voor waarop besighede die
bostaande diversiteitskwessies in die werkplek kan
hanteer.
Bespreek die voordele van diversiteit in die werkplek.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com
31 DBE/2020
Eksamenriglyne
OMGEWINGSFAKTORE 3
Verduidelik die verantwoordelikhede van werkgewers om
menslike gesondheid en veiligheid in die werkplek te
bevorder.
Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die rol van die
gesondheids- en veiligheidsverteenwoordigers om die
werksomgewing te beskerm, bv. opvolg van die
doeltreffendheid van die gesondheids- en
veiligheidsmaatreëls/ identifiseer potensiële gevare in die
werksomgewing/ondersoek werkers se klagtes, ens.
Identifiseer die rol van die gesondheids- en
veiligheidsverteenwoordigers uit gegewe scenario's.
Verduidelik die verantwoordelikhede van
werkers/werknemers om menslike gesondheid en veiligheid
in die werkplek te bevorder.
Identifiseer die verantwoordelikhede van werkgewers en
werkers/werknemers in die bevordering van menslike
gesondheid en veiligheid in die werkplek uit gegewe
scenario's.
Beveel aan/Stel strategieë voor wat besighede kan gebruik
om die omgewing en menslike gesondheid te beskerm.
Assesseer 'n sake-onderneming volgens menseregte,
inklusiwiteit en omgewingskwessies, met behulp van
informele opnames, onderhoude, ens .
Kennis van hierdie onderwerp moet leerders in staat stel
om kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te beantwoord.
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
kognitiewe vlakke omvat.
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio, televisie
en tydskrifte) om te kan verstaan en te analiseer hoe
besighede inklusiwiteit-, menseregte- en omgewingskwessies
in die werkplek aanpak.
Maak notas deur van verskillende hulpbronne en
handboeke gebruik te maak.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 32 DBE/2020
Eksamenriglyne
2. 2.5 2.5 2.5
BESIGHEIDS- BEOORDE- Samewerking met ander om tot die bereiking van Leerders moet die volgende kan doen: 2
ROLLE LING VAN spesifieke doelwitte by te dra. BEOORDELING VAN SPANPRESTASIE
SPANPRES- Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek die volgende
TASIE EN Kriteria vir suksesvolle spanprestasie, stadiums van kriteria vir suksesvolle spanprestasie:
KONFLIK- spanontwikkeling, spandinamika en teorieë: o Interpersoonlike gesindhede en gedrag
BESTUUR HERHAAL (Eksamineerbaar) o Gedeelde waardes
Selfbeoordeling en spanprestasie-beoordeling o Kommunikasie
volgens spankriteria, bv. interpersoonlike houdings o Samewerking.
en gedrag, gedeelde waardes, kommunikasie. Identifiseer die kriteria hierbo uit gegewe
Hoe om effektief 'n spesifieke rol in 'n span scenario's/stellings.
te vertolk. Beskryf kortliks/Verduidelik/Bespreek kenmerke van
suksesvolle spanprestasie.
Probleemoplossing en die bestuur van probleme wat Identifiseer/Noem die volgende stadiums van
ontstaan deur saam met ander te werk (ingesluit die spanontwikkeling uit gegewe scenario's/stellings:
stappe in die oplos van konflik). o Vorming
o Bestorming
Korrekte prosedures om griewe te hanteer. o Stel van norme
o Werksverrigting
Verskillende maniere om moeilike mense te hanteer o Ontbinding/Treurtydperk
(persoonlikhede). Verduidelik/Beskryf/Bespreek die stadiums van
spanontwikkeling hierbo.
Beskryf/Verduidelik/Bespreek/Brei uit oor die
belangrikheid van spandinamikateorieë in die
verbetering van spanprestasie, bv. toeken van take
volgens die spanlede se rolle.
KONFLIKOPLOSSING
Beskryf kortliks/Verduidelik/Beskryf/Bespreek die
oorsake van konflik in die werkplek.
Identifiseer die oorsake van konflik uit gegewe
scenario's/stellings.
Verduidelik/Adviseer besighede oor hoe hulle konflik by
die werkplek moet hanteer.
(Konflikoplossings/resolusiestappe/tegnieke)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com 33 DBE/2020
Eksamenriglyne
HANTERING VAN GRIEWE EN MOEILIKE
MENSE/PERSOONLIKHEDE
Onderskei tussen griewe en konflik.
Verduidelik/Bespreek die korrekte prosedures om
griewe te hanteer in die werkplek.
Identifiseer/Noem die volgende moeilike
mense/persoonlikhede uit gegewe scenario's/stellings:
o Klaers
o Besluitloses
o Stem saam met alles/Oor-instemmend
o Negatiewes
o Kundiges/Kenners
o Stilwees
o Aggressiewe
Stel voor/Beveel verskillende maniere aan waarop
besighede die bogenoemde moeilike
mense/persoonlikhede in die werkplek kan hanteer.
Verduidelik/Stel verskillende maniere voor waarop
besighede met moeilike werknemers in die werkplek
kan hanteer.
Kennis van hierdie onderwerp behoort leerders in staat
te stel om kort paragrawe/langer- en opsteltipe vrae te
beantwoord.
Soorte vrae:
Vrae wat op gevallestudies/scenario's gebaseer is, moet
direkte/indirekte kort en opsteltipe vrae insluit, en al drie
kognitiewe vlakke omvat.
Bykomende hulpbronne:
Onderwysers en leerders moet gebruik maak van:
Die jongste sakenuus in die media (koerante, radio,
televisie en tydskrifte) om ingelig te bly oor die verskillende
(en nuutste) metodes wat besighede toepas om konflik in
die werksplek op te los, sowel as die voordele van
spanwerk.
Maak notas met gebruik van verskillende hulpbronne
en handboeke.
LET WEL: Die 'Kwartaal (KW)'-kolom dui die kwartaal aan waarin 'n onderwerp volgens die KABV-dokument gedek moet word. Die hoofonderwerpe is vir
elke vraestel genommer van 1 tot 2, bv. Besigheidsgeleenthede en Besigheidsrolle om die uitleg van die dokument te vereenvoudig.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies 34 DBE/2020
Eksamenriglyne
RIGLYNE VIR DIE BEANTWOORDING VAN 'N BESIGHEIDSTUDIES-VRAESTEL LE
Beplanning en organisasie is uiters belangrik. 'n Goed beplande werkskedule/studierooster sal
die voltooiing van die kurrikulum verseker wat leerders voldoende vir die finale eksamen sal
voorberei.
Voorbereiding vir gehalte antwoorde
Gebruik die hulpbronmateriaal hierbo om leerders voor te berei om verskillende TIPES vrae
te beantwoord.
Onthou dat elke ONDERWERP met 'n objektiewe, kort-, paragraaf- of opsteltipe vraag
getoets kan word.
'n Opsteltipe vraag kan 'n kombinasie van onderwerpe en subonderwerpe insluit.
Neem deeglik kennis van hoe die AKSIEWERKWOORDE hieronder genoem, gebruik kan
word om verskeie/verskillende tipes vrae te formuleer, bv.:
o Adviseer, noem, beskryf kortliks, motiveer, aanbeveel, stel voor, (lys nie volledig nie)
vereis gewoonlik nie veel diepte in kandidate se antwoorde nie. Die uiteensetting van
punte vir elke stelling/antwoord sal dus aan die einde daarvan verskyn.
o Definieer, beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, onderskei/toon verskille,
differensieer, vergelyk, tabuleer, regverdig, ontwerp, analiseer, evalueer, evalueer
krities (lys nie volledig nie) vereis meer diepgaande begrip, toepassing en
beredenering. Die punte moet dus meer objektief toegeken word (deelpunte) om te
verseker dat assessering volgens die vasgestelde norme geskied, sodat
eenvormigheid, konsekwentheid en regverdigheid behaal kan word.
Maak leerders vertroud met die Notas aan Nasieners by die nasienriglyn van die NSS-
vraestelle ingesluit, met spesifieke verwysing na die November 2020-nasienriglyne en later
(om voorsiening te maak vir die jongste byvoegings/veranderinge/aanpassings met
betrekking tot die puntetoekenning en nasienbeginsels)
Met die ontleding van onderwerpe en subonderwerpe moet die laaste kolom (gids tot
kerninhoud) bestudeer word.
Die puntetoekenning sal die lengte en tyd wat aan elke vraag spandeer moet word, bepaal.
Leerders moet aangemoedig word om vrae korrek te nommer soos op die vraestel.
Leerders moet op hoogte bly van huidige ontwikkeling ten opsigte van wetgewing en die
bedryf/nywerheid om onlangse voorbeelde te kan verskaf sodat hulle punte vir
oorspronklikheid in opsteltipe vrae kan verdien. Oorspronklikheid moet nie as 'n aparte
afdeling in 'n opsteltipe vraag gesien word nie, maar eerder as voorbeelde wat óf 'n punt moet
versterk, óf die bespreking van die onderwerp van die opstel moet verbeter.
SOORTE VRAE
AFDELING A
Meervoudige keuse, pasitems, kies die korrekte begrip/terminologie, ens. (kort en
objektiewe vrae):
Hierdie vrae vereis dat leerders 'n deeglike kennis van die vak moet hê en hulle moet logika en
goeie insig aan die dag lê.
Die aanbevole benadering tot meervoudigekeuse-vrae is om die stelling deeglik te lees en te
analiseer. Bestudeer daarna die alternatiewe sorgvuldig en elimineer die verkeerde opsies.
Hersien die oorblywende antwoorde en kies die korrekte een.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies 35 DBE/2020
Eksamenriglyne
AFDELING B
Paragraafstyl, gevallestudies en brongebaseerde vrae – korter tipe vrae
Leerders moet die gegewe inligting lees en verstaan.
Vrae kan direk of indirek wees. Dit sluit hulpbrongebaseerde vrae en gevallestudies in.
Leerders moet 'n breër/dieper begrip van die breër onderwerpe en subonderwerpe hê, om te
kan motiveer, evalueer, analiseer, aanbeveel, voorstel, adviseer ens.
Daar word van leerders verwag om hulle eie opinie/mening te gee, probleme op te los en
aanbevelings met betrekking tot die vraag te maak.
Vrae wissel van maklik tot moeilik in terme van kognitiewe vlakke en moeilikheidsvlakke.
(NEEM KENNIS van die hersiene Bloom se taksonomie).
AFDELING C
Langer/Opsteltipe-vrae
Leerders moet in staat wees om inligting van 'n onderwerp sistematies en logies te organiseer om
in staat te wees om te evalueer/te analiseer (ontleed)/te motiveer/voor te stel en uit te brei op
onderwerpe uit gegewe gevallestudies, scenario's, ens. Leerders moet hulle antwoorde/
standpunte ondersteun/versterk met onlangse voorbeelde om punte vir oorspronklikheid te verkry.
Leerders moet vertroud wees met woorde soos 'uitdagings' en 'kwelpuntgebiede' sodat hulle
uitdagings in die gevallestudies kan identifiseer en aanbevelings maak. Dit is noodsaaklik dat
leerders nie die woord 'uitdagings' slegs met sake-omgewings of 'gebiede' met geografiese streke
verwar nie.
OPSTELTIPE VRAE BESTAAN UIT:
1. 'n Inleiding (2 x 1) (2)
2. Kern inhoud – Liggaam (opskrifte, subopskrifte, paragrawe). VOLSINNE moet gebruik
word, maar kolpunte ('bullets') mag gebruik word, waar van toepassing.
46 punte – sien na totdat 'n maksimum van 32 punte bereik is.
3. Gevolgtrekking (Leerders gee hulle mening in antwoord op die vraag/stelling.
(1 x 2) (2)
Die puntetoekenning vir 'n opsteltipe vraag is gewoonlik soos volg:
INHOUD PUNTE
Feite Kern inhoud gelykstaande aan 50 punte, 32
inleiding en gevolgtrekking ingesluit, maar
nagesien tot 'n maksimum van 32 punte.
Uitleg Inleiding, inhoud en 'n gevolgtrekking 2
Analise Alle opskrifte aangespreek: 1 (Een 'A') 2
Interpretasie (16 tot 32 punte): 1 (Een 'A')
Feitlike punte Punte vir Sintese
Geen relevante feite 0
Sintese nie 2
(punte moet toegeken word met Sommige relevante 1
behulp van hierdie gids) feite
Slegs relevante feite 2
is gegee in die opstel
Oorspronklikheid Bewyse van voorbeelde gebaseer op aktuele 2
inligting, huidige neigings en ontwikkelings
Totale Punte 40
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Downloaded from hlayiso.com
Besigheidstudies 36 DBE/2020
Eksamenriglyne
Puntetoekenning vir SINTESE:
1. Dui TWEE '-S' (minus S'e) aan, indien geen relevante feite gegee word nie. GEEN sintese-
punte word toegeken nie.
2. Dui EEN '-S' aan as daar 'n paar irrelevante feite gegee is. EEN (1) sintese-punt sal toegeken
word.
3. Dui GEEN '-S' aan waar SLEGS relevante feite gegee is. Ken TWEE (2) sintese-punte toe.
LET WEL:
Hoër-ordevrae kan opgestel word uit die inhoud soos in die KABV-dokument voorgeskryf. Dit kan
die vorm van toepassingsvrae, soos bv. vergelyk met die praktyk, regverdig met redes, voorspel,
stel verbeterings voor, stel verslae op, maak aanbevelings, maak afleidings, stel vas, evalueer,
pas toe, ens. Aanneem. Neem kennis van die aksiewerkwoorde wat gebruik word in die
Eksamenriglyne en KABV-dokument.
4. SLOT
Hierdie Eksamenriglyne-dokument is bedoel om die assesseringsaspirasies wat in die KABV-
dokument voorgestaan word, te verwoord. Dit is derhalwe nie 'n plaasvervanger van die KABV-
dokument, wat onderwysers vir onderrig moet gebruik, nie.
Kwalitatiewe kurrikulumdekking, soos uiteengesit in die KABV, kan nie oorbeklemtoon word nie.
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Besigheidstudies
Downloaded from hlayiso.com DBE/2020
Eksamenriglyne
BYLAE 1: HERSIENE OPSOMMING VAN DIE GRAAD 12 JAARLIKSE ONDERRIGPLAN ('ATP')
KWARTAAL 1
Week 1 Week 2 Week 3 Week 4 Week 5 Week 6 Week 7 Week 8 Week 9 Week 10
Onderwerp Impak van onlangse wetgewing op besigheid – Menslikehulpbronfunksie Etiek en Kreatiewe Bedink strategieë vir 'n besigheid om in
reaksie op eise vir regstelling en gelykheid Professionalisme denke hulle reaksie op die uitdagings van die
makrobesigheidsomgewing te gebruik
Assessering Informele Formeel:
Opdrag-
kontroletoets
KWARTAAL 2
Week 1 Week 2 Week 3 Week 4 Week 5 Week 6 Week 7 Week 8 Week 9 Week 10
Onderwerp Belegging: Belegging: Spanprestasie Besigheids- Bestuur en Gehalte van Hersiening en Junie- eksamen
Sekuriteite Versekering Assessering sektore en Leierskap prestasie voorbereiding vir Junie-
en konflik- hulle in besigheids- eksamen
bestuur omgewings funksies
Assessering Informele Formele Assessering: Aanbieding June eksamen
KWARTAAL 3
Week 1 Week 2 Week 3 Week 4 Week 5 Week 6 Week 7 Week 8 Week 9 Week 10
Onderwerp Konsep van Menseregte, Vorme van Aanbied van inligting en Hersiening en voorbereiding Voorbereidende eksamen
Maatskaplike Inklusiwiteit eienaarskap datarespons vir Voorbereidende eksamen
verantwoordelikheid en en die impak
Omgewings- daarvan op
kwessies die besigheid
Assessering Informele Assessering Formele Assessering: Projek en Kontroletoets Voorbereidende eksamen
KWARTAAL 3
Week 1 Week 2 Week 3 Week 4 Week 5 Week 6 Week 7 Week 8 Week 9 Week 10
Onderwerp Hersiening en voorbereiding vir finale eksterne eksamen Hersiening Finale eksamen
Assessering Informele Eksterne eksamen
Kopiereg voorbehou
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
Business Studies Grade 12 P1 Eastern Cape June 2021 Memo

Question paper
Business Studies Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2021 QP (Eng)

Question paper
Business Studies Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2021 QP (Afr)

Memorandum
Business Studies Grade 12 KZN April 2021 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 KZN June 2021 Memo

Question paper
Business Studies Grade 12 KZN June 2021 Question Paper
More from Grade 12 Business Studies

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 1 Mpumalanga Mock 2025 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 2 Mpumalanga Mock 2025 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 1 North West Mock 2025 Memo

Memorandum
Business Studies Grade 12 Paper 2 North West Mock 2025 Memo

Question paper
Business Studies Grade 12 P1 NSC June 2025 QP (Eng)

Question paper