Consumer Studies Grade 12 NSC November 2016 Memo

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIVIKAAT GRAAD 12 VERBRUIKERSTUDIES NOVEMBER 2016 MEMORANDUM PUNTE: 200 Hierdie memorandum bestaan uit 24 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 2 DBE/November 2016 NSS – Memorandum VRAAG 1: KORTVRAE 1.1 1.1.1 B Onthou, maklik (Verken, p.182–184; Suksesvol, p.202) (1) 1.1.2 D Onthou, maklik (Verken, p.163; Suksesvol, p.180) (1) 1.1.3 C Toepassing, matig (Verken, p.173–4; Suksesvol, p.192–4) (1) 1.1.4 C Onthou, maklik (Verken, p.72; Suksesvol, p.81) (1) 1.1.5 A Onthou, maklik (Verken, p.95; Suksesvol, p.111) (1) 1.1.6 B Onthou, matig (Verken, p.101; Suksesvol, p.119) (1) 1.1.7 C Onthou, maklik (Verken, p.103; Suksesvol, p.123–124) (1) 1.1.8 C/D Onthou, maklik (Verken, p.89–91; Suksesvol, p.103–109) (1) 1.1.9 A Verstaan, maklik (Verken, p.49–50; Suksesvol, p.50) (1) 1.1.10 C Verstaan, maklik (Verken, p.49; Suksesvol, p.51) (1) 1.1.11 B Onthou, maklik (Verken, p.128; Suksesvol, p.146) (1) 1.1.12 C Verstaan, moeilik (Verken, p.127–128; Suksesvol, p.145) (1) 1.1.13 A/D Toepassing, moeilik (Verken, p.137; Suksesvol, p.157) (1) 1.1.14 B Verstaan, matig (Verken, p.130; Suksesvol, p.149) (1) 1.1.15 A Verstaan, maklik (Verken, p.120; Suksesvol, p.138) (1) 1.1.16 C Onthou, matig (Verken, p.16; Suksesvol, p.22) (1) 1.1.17 D Onthou, maklik (Verken, p.25; Suksesvol, p.25) (1) 1.1.18 D Onthou, maklik (Verken, p.31; Suksesvol, p.30) (1) 1.1.19 A Onthou, matig (Verken, p.40; Suksesvol, p.42) (1) 1.1.20 B Toepassing, matig (Verken, p.35; Suksesvol, p.34) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 3 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 1.2 1.2.1 V (Verken, p. 90; Suksesvol, p. 107) (1) 1.2.2 A/D (Verken, p. 90; Suksesvol, p. 106) (1) 1.2.3 C (Verken, p. 89; Suksesvol, p. 104) (1) 1.2.4 B (Verken, p. 89; Suksesvol, p. 103) (1) Onthou, matig 1.3 1.3.1 Stokvel / spaarklub (Verken, p. 161; S (1) p.77) 1.3.2 Onbillike sakepraktyke / swendelskema / (1) bedrog (Verken, p. 161; S .176 1.3.3 Grysgoedere/skuilinvoere (V, p. 158; S,p.176) (1) 1.3.4 (Onwettige) Piramideskema (V, p. 162; S, .179) (1) 1.3.5 Afkoeltydperk (V, p. 157; S,p.173) (1) 1.3.6 Stapelvlakskema/vermenigvuldigskema / (V, p. 162; S, p179) (1) wettige piramiede skema  Onthou, matig 1.4 A(in enige volgorde) D E F (4) Verstaan, matig (Verken, bladsy 39–40; Suksesvol, bladsy 41) 1.5.1 D 1.5.2 F 1.5.3 I 1.5.4 O / P 1.5.5 R 1.5.6 X (6) Analisering; toepassing, matig (Verken, bladsy 56–60; Suksesvol, bladsy 59–65) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 4 DBE/November 2016 NSS – Memorandum VRAAG 2: DIE VERBRUIKER 2.1 Noem TWEE vorme van hernubare energie. • Waterenergie/hidroëlektrisiteit / hidrokrag / getykrag  • Wind(energie) (Nie lug nie) • Son(energie) • Energie uit hout / dieremis / brandstof / groente / groente-olie / bio-energie / biomassa • Geotermiese energie (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, bladsy 171–172; Suksesvol, bladsy 191–192) 2.2 Verduidelik die term uitvissing (phishing) • Uitvissing e-posse is vals e-posse / telefoonoproepe / webtuiste1 • gewoonlik deur voor te gee dat dit wettig van 'n bank/ander Finansiële instellings is,2 • wat die verbruiker vra om sy / haar persoonlike besonderhede te verander / finansiële inligting / en bedrieg die verbruiker deur sy / haar kredietkaart nommer, rekening, gebruikersnaam en wagwoord vir die uitvissers te gee. 3 OF • Wanneer 'n eposboodskap/webtuiste/telefoonoproep 4 • daarop gemik is om geld van 'n niksvermoedende verbruiker te steel 5 • Dit word soms vir identiteitsdiefstal gebruik6 (Enige 3) (3) Onthou, maklik (Verken, bladsy 159–160; Suksesvol, bladsy 176–177) 2.3 Verduidelik hoe 'n verhoging van BTW voedselpryse en die besteebare inkomste van Suid-Afrikaanse verbruikers sal beïnvloed • Sommige basiese voedselitems (bruinbrood / mieliemeel /lensies / melkpoeier / droëmielies / mielierys / stampmielies / rys / melk / vrugte / groente /eiers) word uitgesluit/vrygestel van BTW/ geen waardasie1, hierdie produkte sal steeds geen waardasie hê al het BTW gestyg.2 • As BTW verhoog word, dan sal die produksiekoste/ elektrisiteit / vervoer/ water / oorhoofse kostes van alle voedselitems verhoog3 (ongeag of dit belas word of nie) dit sal lei tot hoër voedselpryse 4 gevolglik verminder die besteebare inkomste van verbruikers5 • Verbruikers, veral laer inkomste verbruikers sal swaarder kry/ sal nie in hulle basiese behoeftes kan voorsien nie6 en verbruikers sal minder produkte koop.7 (Enige 4) (4) Verstaan, matig (Verken, bladsy 164–165; Suksesvol, bladsy 181) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 5 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 2.4 2.4.1 Haal 'n sin uit die inligting hierbo aan om die term inflasie te beskryf. • Om in Suid Afrika te woon is nie meer goedkoop nie omdat pryse aanhou styg./ /klim1 • 'n Verhoging in brandstof, diesel en verbruikersprodukte-koste het drasties verhoog in die laaste paar jaar2 • Die waarde van die rande wissel gedurig. (Enige 1) (1) Onthou, maklik (Verken, bladsy 167; Suksesvol, bladsy 184–185) NOTA: Aanvaar 'prysstygings' in plaas van volsin. 2.4.2 Gebruik die inligting hierbo en identifiseer TWEE items wat in die verbruikersmandjie ingesluit kan word wanneer die verbruikersprysindeks geaffekteer word. • Petrol • Diesel • Kleding • Rekenaars • Verbruikersprodukte (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, bladsy 164–165; Suksesvol, bladsy 181) 2.5 Bespreek hoe die installering van hierdie stortkop kan bydra tot die volhoubare verbruik van: 2.5 2.5.1 Water Hierdie tipe stortkop gebruik 50% / 60% minder water / bespaar watermaar behou die druk / krag / waterdruk. (2) 2.5.2 Elektrisiteit Dit bespaar elektrisiteit / minder elektrisiteit word gebruikomdat minder warm water die warmwaterstelsel verlaat. (2) Verstaan, matig (Verken, p 180; Suksesvol bladsy, 199) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 6 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 2.6 Spaar meer, spaar langer, vertraag jou aftrede: • Dit sal help om rykdom bymekaar te maak / het meer geld beskikbaar1 omdat spaargeld (saamgestelde) rente verdien.2 • Hoe langer 'n persoon spaar, hoe meer geld word bymekaar gemaak3 om te help om inflasie/prysverhogings van goedere en dienste te beveg.4 • Aftree inkomste is gewoonlik minder as inkomste wanneer mens in diens is/werk.5 • Daar sal meer geld vir luukshede / vakansies / hulp aan kinders beskikbaar wees. (Enige 2) Om 'n goeie mediesehulp te hê met 'n omvattende dekking: • Soos 'n persoon ouer word, gaan gesondheid agteruit.1 Mediese behoeftes sal meer word.2 Daarom sal 'n omvattende mediese hulpskema verseker dat mediese behoeftes gedek word / betaal minder uit jou sak.3 • Inflasie sal 'n styging in mediese onkoste / uitgawes veroorsaak4 en sal 'n impak op die begroting hê, wat minder geld beskikbaar sal maak vir daaglikse lewensuitgawes.5 • Kry goeie/beter gesondheidsorg / hoef nie kliniek toe te gaan nie.6 (Enige 2) Betaal jou huisverband voor aftrede af: • Hoe vinniger 'n huisverband / lening afbetaal word, hoe minder rente word betaal.1 • Wanneer die verband afbetaal is, is geen maandelikse paaiemente verskuldig2 wat die besteebare inkomste verhoog. 3 • Eiendom wat afbetaal is, is 'n belegging/aanwins4 • Indien die huisverband / huislening nie voor aftrede afbetaal is nie, mag die paaiemente5 nie op pensioengeld / aftreegeld inkomste bekostigbaar wees nie / eiendom sal teruggeneem word 6 • Mag afhanklik word van ander familielede. 7 (Enige 2x2) (4) Analisering, moeilik (Verken, bladsy 166–169; Suksesvol, bladsy 183–184) LET WEL: TWEE punte kan vir enige TWEE van die drie aspekte toegeken word. [20] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 7 DBE/November 2016 NSS – Memorandum VRAAG 3: VOEDSEL EN VOEDING 3.1 Definieer die term vetsug. • Vetsug is 'n toestand van oormatige vetheid / te veel vet / liggaamsvet / gewig oorskry 'n standaard gebaseer op lengte / BMI is meer as 30 / wanneer individu se gewig meer as 20% van die normale gewig is (1) Onthou, maklik (Verken, bladsy 83; Suksesvol, bladsy 83) NOTA: Moet nie oorgewig aanvaar nie. 3.2 Noem VIER punte om ingedagte te hou wanneer gastro-enteritis by volwassenes behandel word. • Hou op om soliede voedsels vir 'n paar uur te eet sodat jou maag kan stabiliseer.1 • Vermy water van onsekere gehalte/drink bottel water / gekookte water / helder vloeistowwe / vrugtesap / drink ten minste 200 ml per uur vir volwassenes.2 • Voorkom of behandel ontwatering / voorkom dehidrasie.3 deur aan ys of bevrore suigstokkies te suig / neem klein, gereelde slukkies vloeistof • Drink elektroliete bv sorol/ Rehydrate / gekookte water, suiker en sout / sportdrankies4 • Begin weer stadigaan / geleidelik eet.5 • Eet voedsel wat gewoonlik goed verdra word / maklik verteerbaar is soos droë roosterbrood / jellie / piesangs / gerasperde appel / rys / helder sop.6 • Vermy suiwelprodukte / kafeïne / alkohol / vetterige voedsel / voedselsoorte wat speserye bevat.7 • Raadpleeg 'n dokter / kliniek eerder as om selfmedikasie te probeer indien die diarree ernstig is / dit nie binne 'n aantal dae verbeter nie / daar bloed is en / of slym/mukus in die stoelgang / koors met kouekoors voorkom / of daar ontwatering met volhardende diarree is.8 • Rus. 9 (Enige 4) (4) Onthou, maklik (Verken, bladsy 91; Suksesvol, bladsy 109) 3.3 3.3.1 Watter bestanddeel kom in die grootste hoeveelheid voor.? Gefiltreerde water  (1) Onthou, maklik (Verken, bladsy 97; Suksesvol, bladsy 118) 3.3.2 Identifiseer die bestanddeel wat gewoonlik bestraal word. • Speserye (1) Verstaan, matig (Verken, bladsy 105; Suksesvol, bladsy 128) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 8 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 3.3.3 Identifiseer DRIE bestanddele op die etiket wat een of meer van die algemeenste allergene bevat. • (Vars) room • Botter • (Kaas)Pecorino • Parmesaan • Kleurmiddel • Geurmiddel (Enige 3) (3) Onthou, maklik (Verken, bladsy 79; Suksesvol, bladsy 92) 3.3.4 Verduidelik die funksie van sorbiensuur as 'n chemiese preserveermiddel in hierdie produk. • Dit was bygevoeg om die rakleeftyd van die produk te verleng/ produk teen agteruitgang te beskerm1/ vertraag ensiematiese werking2 wat aanleiding kan gee tot voedselbederf / verrotting 3 • Maak die voedsel veiliger4 om te eet omdat die groei van mikro-organismes inhibeer / vertraag .5 – wat kan lei tot voedselvergiftiging6 (Enige 2) (2) Verstaan, matig (Verken, bladsy 94; Suksesvol, bladsy 113) 3.3.5 Bespreek waarom hierdie produk NIE geskik is vir die voorkoming van osteoporose nie. • Hoewel die produk kalsium / fosfor1 bevat mag dit nie 'n impak hê op die voorkoming van osteoporose nie, omdat dit moontlik nie gereeld / daagliks ingeneem word nie.2 Die hoeveelheid voedingstowwe teenwoordig is ontoereikend 3 en mag nie 'n impak hê op die voorkoming van osteoporose nie • Baie min / geen vitamien D4 om te help met kalsium absorbsie.5 (Enige 2) (2) Toepassing, maklik (Verken, bladsy 76, Suksesvol, bladsy 90) 3.4 3.4.1 Identifiseer DRIE bestanddele op die etiket wat 'n persoon met laktose –intoleransie moet vermy. • Room • Melk • Laevet melk • Poeiermelk  (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, bladsy 79; Suksesvol, bladsy 93) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 9 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 3.4.2 Verduidelik waarom ONTBYT B tot arteriosklerose sal bydra • Sjokolade croissants / room / volroommelk / beesworsies / gebraaide eier / botter / nie-suiwel witmaker / witsel1 bevat dierlike / (versadigde) vet2 wat plaak vorm 3 wat die bloedvate / slagare sal vernou / verstop4 en die bloedcholesterolvlak sal verhoog.5 • Hierdie voedsels is hoog in laedigtheid lipoproteïen/slegte/ gevaarlike cholesterol,6 wat die bloedvate/slagare vernou. • Margariensmeer op die brood / sjokolade in die croissants bevat transvetsure7 wat die laedigtheid lipoproteïen sal laat styg8 en bydra tot arteriosklerose. • Hierdie spyskaart bevat baie min vesel.9 wat cholesterol verlaag10 • Oormatige inname van verfynde koolhidrate soos 11 mielievlokkies / sjokolade croissants dra by tot arteriosklerose. (Enige 6) (6) Toepassing, moeilik (Verken, bladsy 74; Suksesvol, bladsy 84) 3.4.3 Gee DRIE redes waarom ONTBYT A die beste keuse sal wees om anemie te bestuur • Aarbeie / veselperske / kiwivrug is ryk in vitamien C1 wat die absorpsie van yster bevorder.2 • Muesli / volgraanbrood/lewer bevat yster3 om te help met die vorming van hemoglobien/rooibloedselle.4 yster van dierl • ike bronne word beter geabsorbeer as yster van plantaardige bronne5 • Muesli / volgraanbrood/lewer bevat foliensuur6 wat benodig word vir die produksie van rooibloedselle.7 • Lewer / eier bevat vitamien B 12 8 wat help met die vorming van rooibloedselle.9 (Enige 3 x 2) (6) Toepassing, matig (Verken, bladsy 77; Suksesvol, bladsy 90–91) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 10 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 3.5 Veduidelik waarom die nutriente in die uittreksel hierbo 'n positiewe invloed op mense met MIV/Vigs sal hê. • Al die nutriënte wat genoem word / vitamien A, B-vitamiene, selenium, yster en sink versterk / beskerm / hou die immuunstelsel in stand.1 • 'n Sterker immuunstelsel verlaag die risiko van infeksie in mense met MIV/VIGS.2 • Vitamien A hou die voering van die longe / maag / ingewande gesond / in stand3 om dit moeilik te maak vir kieme om in die liggaam te kom en infeksies te veroorsaak.4 Tydens infeksies, is daar 'n toenemende verlies aan vitamien A uit die liggaam5 en die vitamien A sal nie vervang word nie. Vitamien A is 'n anti-oksidant 6 wat selle teen beskadiging beskerm.7* Dit help om infeksie te voorkom8* en mag help om die siekte te vertraag deur die immuunstelsel gesond te hou.*9 • B vitamiene word benodig om 'n gesonde immuunstelsel en senuweestelsel in stand te hou.10 • Vitamien C / Sink / Selenium beskerm die immuunstelsel deur te help om beskikbare T selle te aktiveer.11 Selenium / Vitamien C is 'n anti- oksidant12 wat die selle teen beskadiging beskerm.*13 Dit help om infeksie te voorkom*14 en mag die siekte vertraag deur die immuunstelsel gesond te hou.*15 • Sink verbeter die aptyt16 • Omdat MIV/Vigs die immuunstelsel verswak,17 is hierdie nutriënte belangrik om die immuunstelsel te versterk.18 Hierdie nutriënte sal 'n persoon met MIV/Vigs help om teen infeksies te veg19, die welstand verbeter20, die ontwikkeling van volskaalse Vigs te vertraag21 en lewe te verleng.22 (Enige 4) (4) LET WEL: *Die verduideliking van 'n anti-oksidant kan slegs EEN KEER punte verdien. Die punte kan toegeken word vir die verduideliking van 'n antioksidant vir vitamien A of selenium. Verstaan, matig (Verken, bladsy 84–85; Suksesvol, bladsy 99–100,105) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 11 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 3.6 Suid-Afrika ondervind dikwels droogtes. Analiseer hoe droogtes voedselsekerheid en die Suid-Afrikaanse ekonomie negatief beïnvloed kan word. • Gesinne wat hulle eie groente kweek / hul eie lewende hawe / vee het / selfvoorsienend is, mag nie genoegsame voedsel hê om te eet nie.1 Gesinne moet dan hul eie groente / vleis koop wat ekstra druk op hul besteebare inkomste sal plaas. 2 • 'n Afname in voedselproduksie mag lei tot verhoogde voedselpryse / inflasie.3 Mense / die armes mag nie in staat wees om genoeg voedsel te bekostig nie.4 As minder vrugte en groente geëet word sal verbruikers nie aan hul voedingsbehoeftes voldoen nie5 hulle sal siek word omdat daar nie aan hulle voedingsbehoeftes voldoen word nie en plaas meer druk op die ekonomie.6 • Toelae mag gegee word wat druk op die ekonomie sal plaas.7 • 'n Afname in voedselproduksie kan lei tot voedselinvoere uit ander lande.8 Dit sal lei tot verdere verhoging van voedselpryse9 en meer mense wat honger ly10 omdat ingevoerde pryse onbekostigbaar kan wees.11 • Suid-Afrika mag nie genoeg voedsel / gepreserveerde vrugte / wyn / avokado's / mielies / suiwelprodukte hê om na ander lande uit te voer nie12 dus verminder die nasionale inkomste / aksynsbelasting / BBP (bruto binnelandse produk)13 Daar mag minder fondse / geld beskikbaar wees om honger / arme gesinne te onderhou. 14 • Indien minder voedsel geproduseer word, mag voedselfabrieke sluit,15 mense / plaaswerkers sal hul werk verloor16 wat minder huishoudelike inkomste tot gevolg sal hê17 minder geld vir voedselaankope18 • Met ernstige droogte dun boere hul vee uit / slag die vee omdat hulle nie kan bekostig om die diere te voer nie / hou op om te boer.19 Werkers word werkloos en verhuis na stedelike areas wat tans baie druk plaas op voedselsekerheid, omdat daar nie genoeg werkgeleenthede is nie . 20 • Voedselsekuriteit statistieke in Suid-Afrika toon aan dat onsekerheid tans groter in stedelike areas is as in landelike areas. 21 • Die inflasiekoers sal styg22 • Meer veldbrande 23 wat landbougrond vernietig. • Die bogenoemde lei tot swakker voedselsekuriteit 24 (Enige 8) (8) Analisering, moeilik (Verken, bladsy 106–107, 177–178; Suksesvol, bladsy128–130) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 12 DBE/November 2016 NSS – Memorandum VRAAG 4: KLEDING 4.1 Definieer die term kleredragkode. • 'n Kleredragkode is 'n stel reëls1 oor die tipe klere wat die maatskappy verwag van werkers om werk toe te dra.2 • 'n Dokument wat deur die maatskappy opgestel word om die tipe kleredrag te spesifiseer3 wat aanvaarbaar is vir hul werknemers.4 • 'n Spesifieke manier hoe 'n persoon moet aantrek5 vir 'n spesifieke geleentheid op 'n spesifieke tyd.6 • Wat verwag word dat 'n persoon op 'n spesifieke tyd, plek of geleentheid7 moet dra. 8 (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, bladsy 54; Suksesvol, bladsy 57) 4.2 Skryf 'n paragraaf om te verduidelik wat ekovriendelike kleedstowwe is. Ekovriendelike kleedstowwe word in 'n omgewingsvriendelike manier gekweek/geproduseer/vervaardig.1 Ekovriendelike kleedstowwe het 'n lae koolstofvoetspoor.2 Dit word gekweek/geproduseer van oeste wat min/geen plaagdoders/chemikalieë3 vereis om te groei/tydens prosessering. Dit gebruik minder water4 en energie5 om te produseer en te prosesseer. Dit skep minder afval/besoedeling.6 Dit word gemaak van hernubare hulpbronne (bamboes, hennep)7 soos plante wat goeie opbrengste lewer en minder water vereis.8 Organiese tekstiele/grondstowwe word gebruik.9 Natuurlike plantgebaseerde / geen skadelike / toksiese kleurmiddels word gebruik wanneer ekovriendelike tekstiele vervaardig word.10 Sommige vesels word herwin11 hergebruik12 om nuwe/ virgin kleedstowwe te vervaardig, afval kleedstowwe op vullishope 13 Kleedstowwe word volgens 'n etiese, sosiaal- verantwoordelike kode van vervaardigingsgedrag/billike handel ('Fair trade')14 vervaardig (Enige 6) (6) LET WEL: Trek EEN punt af indien die antwoord nie in 'n paragraaf geskryf is nie. Onthou, maklik (Verken, bladsy 61; Suksesvol, bladsy 67) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 13 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 4.3 Verduidelik hoe die veranderende rol van vroue in die werkplek 'n positiewe invloed op modeveranderinge het deur na die volgende fatore te verwys: 4.3.1 Ekonomiese faktore • Wanneer die ekonomie groei, skep dit meer werkgeleenthede vir vroue/meer vrouens werk1 en hulle het geld/meer rykdom/hulle kan bekostig2 om meer klere te koop/hulself aan te trek soos hulle wil3 en dit stimuleer modeverandering.4 • Meer vrouens werk5 en benodig professionele/formele klere geskik vir die werkplek6 wat lei tot positiewe veranderinge in mode.7 • Omdat vroue werk, word hulle kredietwaardig8 hulle koop meer klere9 en dit stimuleer modeverandering.10 (Enige 2) (2) Toepassing, matig (Verken, bladsy 49, 51; Suksesvol, bladsy 53–54 ) 4.3.2 Sosiale faktore • Vroue reis meer/het meer mobiliteit1 en dit skep 'n behoefte vir gemaklike/informele klere2 wat modeverandering stimuleer.3 • Vroue is meer bewus van hul gesondheid/liggaamsvorm/ gaan gimnasium toe/oefen4 en dit beïnvloed die ontwikkeling van sportdrag.5 • Vroue boots welbekende persoonlikhede/vroue in leierskapsposisies wat hulle bewonder, na6 en modeontwerpers ontwikkel aanhoudend nuwe en innoverende modes om voorsiening te maak vir veranderende behoeftes.7 • Vroue woon die korporatiewe wfunksies by8 en benodig formele klere,9 wat modeverandering tot gevolg sal hê.10 • Oorkruis kulturele kontak11 stimuleer mode verandering.12 (Enige 2) (2) Toepassing, matig (Verken, bladsy 49, 51; Suksesvol, bladsy 53–54) 'Stimulates fashion change' cannot be awarded a mark if it stands on its own. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 14 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 4.4 4.4.1 Verduidelik die optiese illusies wat in hierdie uitrusting deur die gebruik van kleur geskep word. • Die twee kontrasterende kleure / ligte kleur wat in die baadjie gebruik word1 sny die liggaam visueel in die helfte/twee dele2 en skep die illusie dat die vrou korter is.3 • Die roomkleur skep 'n horisontale lyn4oor die heupe. Dit skep die illusie dat die heupe wyer is.5 • Die ligte baadjie / kleur6 skep 'n illusie dat die vrou se bolyf groter / breër is.7 • Die donker broek / kleur8 skep 'n illusie dat die onderlyf kleiner / nouer is bokant die knieë, dit laat die onderlyf korter vertoon.9 (Enige 4) (4) Toepassing, moeilik (CAPS, graad 11-werk) 4.4.2 Motiveer waarom die baadjie 'n goeie keuse is vir 'n basiese item vir 'n werkersklerekas. • Die baadjie is geskik omdat dit formeel/professioneel / presentable / gesofistikeerd vertoon.1 • Die styl is klassiek 2 en sy sal dit vir 'n lang tyd kan dra / tydloos.3 • Dit is veelsydig/ geskik vir somer en winter / kan gemeng en pas word4 met rompe / broeke / rok.5 • Die kleur is neutraal / effe / eenkleur / basies en kan gemeng en pas word met ander kleure.6 • Dit pas goed / komplimenteer die figuur / nie ontblotend nie6 • Die kom voor dat dit 'n goeie kwaliteit baadjie is.7(Enige 4) (4) Evaluering, matig (Verken, bladsy 53–58; Suksesvol, bladsy 62–64) [20] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 15 DBE/November 2016 NSS – Memorandum VRAAG 5: BEHUISING 5.1 Noem TWEE kostes wat in verbandregistrasiefooie ingesluit word. • Prokureursfooivir die optrek van die verband dokumente/registrasie van die verbandBelasting/seëlkoste • Posversending • Aktekantoorregistrasiefooi • BTW (Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, bladsy 127; Suksesvol, bladsy 146) 5.2 Noem wie se verantwoordelikheid dit is om die reëls en regulasies in 'n deeltitelkompleks te bepaal. • Regspersoon/huiseienaarsvereniging/korporatiewe liggaam. (1) Onthou, maklik (Verken, bladsy 123; Suksesvol, bladsy 141) 5.3 Verduidelik waarom maandelikse heffings in aanmerking geneem moet word wanneer deeltiteleiendom gekoop word. • Heffings moet maandeliks betaal word / is verpligtend.1 • Heffings mag moontlik verhoog / styg jaarliks/weens inflasie.2 • Die koper moet moet begroot3 om seker te maak dat hy / sy dit kan bekostig om die heffings te betaal 4 (Enige 2) (2) Verstaan, maklik (Verken, bladsy 122–123; Suksesvol, bladsy 140–141) 5.4 Verduidelik die volgende terme 5.4.1 Verbandlenings Verbandlening is 'n lening/geld1 wat verkry word op vaste eiendom / huis verskaf sekuriteit vir lening / gee die regte van die eiendom oor.2 OF 3 Geld geleen / 'n Lening wat gemaak is aan die eienaar van die eiendom, waar die eiendom die sekuriteit vir die lening is.4 OF 'n Dokument wat die koper onderteken om te belowe / saamstem dat hy/sy die lening vir die eiendom / huis5 sal terug betaal6 (Enige 2) (2) Onthou, matig (Verken, bladsy 126; Suksesvol, bladsy 145) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 16 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 5.4.2 Koopakteooreenkoms 'n Formele geskrewe, wettige / ondertekende ooreenkoms / terme en voorwaardes1 tussen 'n koper en verkoper / albei partye2 van eiendom. Die aanbod omte koop.word diekoopakteooreenkoms3 nadat dit deur die koper en verkoper / albei partye4 geteken is. ...(Enige 2) (2) Onthou, maklik (Verken, bladsy 125; Suksesvol, bladsy 142) 5.5 Vergelyk 'n kontantbetaling met 'n kredietkaartbetaling. 5.5.1 KONTANT KREDIETKAART • Goedkoper  • Duurder • Geen rente word gehef. • Rente gehef is hoog. • Kan 'n afslag kry. • Geen afslag. • Geen ekstra • Bank administrasiekoste administrasiekoste nie. moet betaal word. • Eenmalige betaling • Kan in maandelikse paaimente betaal word • Geen skuld nie / kan nie • Kan skuld aangaan / kan meer bestee as wat jy nie meer bestee as wat jy kan bekostig nie / geen kan bekostig nie / impulsiewe aankope impulsiewe aankope nie • Nie veilig om kontant • Veiliger om kredietkaart saam te dra nie. saam te dra (Enige 2) (Enige 2) (4) Verstaan, matig (Verken, bladsy 148; Suksesvol, bladsy 162) LET WEL: Trek EEN punt af indien nie in tabelformaat beantwoord is nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 17 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 5.5.2 Verduidelik die voordele van die volgende aspekte van die gasstoof: (a) TWEE Universele veiligheidsontwerp eienskappe. • Verskillende grootte branders1 omdat dit moontlik is om die kookware by die grootte van die brander te pas2 voorkom dit ongelukke. • Kinderveilige sluitmeganisme3 maak die gasstoof veilig vir kinders/verminder die risiko van onveilige/ onbeheerde gastoevoer.4 • Veiligheidskenmerk wat die gastoevoer afsluit5 as die vlam nie aangesteek word nie.6 • Rooster van die brander hou die kookware in plek/ stabiel7 en voorkom ongelukke8 • Knoppe aan die voorkant9 is maklik / veilig10 om te gebruik. • Duidelike instruksie handleiding11 maak dit makilk om te verstaan en veiligheidsprosedures te volg.12 (2 x 2) (4) Toepassing, matig (Verken, bladsy 136; Suksesvol, bladsy 159) (b) Menslike energieverbruik • Duidelike instruksiehandleiding maak dit maklik om instruksies te volg1 en daarom maklik om die gasstoof te gebruik.2 • Die rooster kan opgelig word,3 dus is dit maklik om onder skoon te maak.4 • Dit is vinniger as elektrisiteit5 en bespaar tyd.6 (Enige 2) (2) Toepassing, matig (Verken, bladsy 136–137; Suksesvol, bladsy 159) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 18 DBE/November 2016 NSS – Memorandum (c) Nie-menslike energieverbruik • Gas is goedkoper as elektrisiteit, dus is dit goedkoper om gebruik.1 • Verskillende grootte branders kan gebruik word wat 'n beter verspreiding van hitte het, en dit meer effektief maak omdat minder gas gebruik word.2 • Hitte is onmiddelik/vinnig daar4 dus word minder energie vir gaarmaak gebruik.5 • Meer omgewingsvriendelik omdat minder elektrisiteit gebruik word – minder water gebruik word om elektrisiteit op te wek4 en die besoedeling wat deur die opwek van elektrisiteit veroorsaak word, word verminder / koolstofspoor is kleiner/ minder5 (Enige 2) (2) Toepassing, matig (Verken, bladsy 139; Suksesvol, bladsy 159) 5.5.3 Beskryf die positiewe impak van gas op die natuurlike omgewing. 5.5.3 • Gas is die skoonste fossielbrandstof,1 dit gee nie rook af nie / brand skoner as steenkool/olie. 2 • Produseer baie lae koolstofdioksied/vrystellings3 daarom minder (lug)besoedeling.4 Gas is dus minder skadelik vir die omgewing/meer eko/omgewingsvriendelik / kleiner koolstofspoor.5 • Dra baie min tot aardverwarming / klimaatsverandering by / minder skade aan osoonlaag.6 (Enige 4) (4) Verstaan matig (Verken bladsy 169–170; Suksesvol bladsy 190,194–195) 5.6.1 Identifiseer die tweejaar-tydperk waartydens 'n vaste rentekoers meer voordelig vir 'n huiseienaar met 'n verbandlening sou gewees het. • 2007–2008 / 2009 (1) Onthou, maklik (Verken, bladsy 127; Suksesvol, bladsy 145) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 19 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 5.6.2 Gee redes vir jou antwoord op VRAAG 5.6.1 • Vanaf 2007 – 2009, het die rentekoers verhoog/aansienlik gestyg/met omtrent 5%.1 • Vaste rentekoerse beteken dat huislening paaiemente konstant bly/nie verander het nie2 en die lener word beskerm teen opwaartse wisselinge.3 (Enige 2) OF • Indien 'n huiseienaar 'n vaste rentekoers in 2007 gehad het, sou rentekoerse dieselfde gebly het / teen omtrent 7%4 en die maandelikse terugbetaling sou dieselde gebly het / sou dit nie verhoog het nie.5 (Enige 2) (2) Toepassing, matig (Verken, bladsy 127; Suksesvol, bladsy 145) 5.7 5.7.1 Bespreek die nadele van die huis se verhuring vir Mnr Bones. • Mnr. Bones is verantwoordelik vir heffings/belasting1 en instandhouding/herstelwerk te betaal.2 • Huurders mag nie dieselfde trots soos Mnr. Bones hê nie3 en die eiendom beskadig, wat kan lei tot meer uitgawes om beskadigde items te herstel/onnet huurders4 • Mnr. Bones het inkomste in die langduur verloor5 omdat huurders nie 'n deposito betaal het nie/huurders het verhuis sonder vooraf kennisgewing6 wat hy kon gebruik het om skade aan die eiendom te herstel.7 • Mnr. Bones het gesukkel om huurders te kry wat die huis vir 'n lang tydperk beset.8 Hulle het nie die terme en voorwaardes vir huur (kontrak/huurooreenkoms)9 nagekom nie. • Die huis was in 'n ou residensiële area / waarskynlik 'n ou huis / area met 'n hoë misdaadkoers.10 (Enige 4) (4) Toepassing matig (Verken, bladsy 122; Suksesvol, bladsy 137) NOTA: Die antwoord moet verband hou met die vraag 5 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 20 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 5.7.2 Mnr Bones het nie 'n goeie belegging gemaak nie. Motiveer hierdie stelling. • Om 'n huis te koop in 'n ou residensiële area is 'n risiko omdat daar 'n hoë misdaakoers is,1 hy het nie 'n waarborg gehad dat hy dit sou kon verkoop nie2 • Die ou huis vereis meer instandhouding – is 'n risiko.3 • Om 'n huis te koop is 'n langtermyncommitment / duurder4 en hy kon dit moontlik nie bekostig om elke maand5 die lening terug tebetaal nie6 • Hy het die huis teen 'n prys effens hoër as die koopprys verkoop en dit was moontlik nie genoeg om 'n ander huis te koop nie / lae opbrengs op belegging7 of om die betaling vir kapitaalwinsbelasting te dek nie.8 • Die verwagte huur was te hoog vir die area waarin die huis geleë was. 9 • Hy het moontlik 'n verlies gely. 10 Om huurders toe te laat om die huis te beset sonder om 'n deposito te betaal was nie 'n goeie belegging nie. 11 • Hy het nie 'n vaste huur inkomste gehad nie 12 • Hy het op herstelwerk spandeer13 en die geld is nooit verhaal toe die huis vir 'n klein wins verkoop is nie.14 • Mnr Bones was verantwoordelik vir al die kostes wat aangegaan is met die inbraak16 (Enige 8) (8) Analisering, moeilik (Verken, bladsy 122; Suksesvol, bladsy 140) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 21 DBE/November 2016 NSS – Memorandum VRAAG 6: ENTREPRENEURSKAP 6.1 Noem VIER faktore wat 'n entrepreneur moet oorweeg wanneer 'n geskikte produk vir kleinskaalse produksie gekies word. • Beskikbaarheid van menslike vaardighede. • Beskikbaarheid van finansiële hulpbronne / aanvangskostes / bedryfskostes. • Beskikbaarheid van werkruimte. • Beskikbaarheid van grondstowwe / ander hulpmiddels. • Verbruikersaantrekkingskrag / teikenmark. (Enige 4) (4) Onthou, maklik (Verken, bladsy 10–13; Suksesvol bladsy 16–20) 6.2 Noem EEN voorbeeld van elk van die volgende tipes media wat gebruik gebruik kan word om 'n produk te adverteer: 6.2.1 Gedrukte media • Koerante/ Strooibiljette / Pamflette / brosjures / plakate / besigheidskaarte / tydskrifte / pryslyste / katalogusse / etikette / verpakking (Enige 1) (1) Onthou, maklik (Verken, bladsy 31; Suksesvol, bladsy 30) 6.2.2 Elektroniese media • Internet / sosiale media / WhatsApp / TV / Radio / Bioskoop / 'Facebook ' / 'Twitter '/ 'Instagram' / Selfone (Enige 1) (1) Onthou, maklik (Verken, bladsy 31; Suksesvol, bladsy 30) 6.3 Noem die doel van 'n finansiële-uitvoerbaarheids-studie • Om die sterkpunte1 en swakhede2 van 'n bestaande besighede / nuwe besigheidsidee te ontdek. • Om te bepaal of die besigheid 'n sukses sal wees3 nadat die totale koste en moontlike inkomste oorweeg is.4 • Sal die entrepreneur help om doelgerig te besluit of hy / sy moet voortgaan met 'n besigheidsidee.5 • Sal help om te identifiseer hoe die besigheidsidee verander/aangepas kan word om winsgewendheid te verseker. 6 • Om te bereken hoeveel aanvangskapitaal benodig word,7 waar dit verkry kan word,8 die tipe opbrengs / wins op belegging.9 (Enige 2) (2) Onthou, matig (Verken, bladsy 35; Suksesvol, bladsy 35) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 22 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 6.4 Gee redes waarom dit vir 'n onderneming belangrik is om die produksiekoste en verkoopprys van produkte akkuraat te bereken vir volhoubare winsgewendheid. • Dit sal lei tot realistiese / kompeterende prysbepaling1 wat sal lei tot stimulering van verkope / meer verkope, wat volhoubare winsgewendheid / verkope2 tot gevolg sal hê. (2) Verstaan, matig (Verken, bladsy 18; Suksesvol, bladsy 22) 6.5 6.5.1 Hoe maak Nellie seker dat die ontwerp van die verpakking vir die haarbande aantreklik vir verbruikers is? • Die koeverte is mooi1 omdat sy gekleurde2 papier en knope3 gebruik om die koeverte te versier. • Die koeverte word handgemaak / uniek.4 • Die koeverte kan hergebruik word.5 • Die verpakking is goedkoop6 omdat sy herwinde / goedkoop verpakkingsmateriaal gebruik.7 • Die verpakking is omgewingsvriendelik / ekovriendelik omdat sy herwinde papier / knope / rou materiaal gebruik.8 • Die verpakking maak maklik oop en toe / goed ontwerp.9 • Die koeverte hou die haarbande skoon. 10 (Enige 6) (6) Verstaan, matig (Verken, bladsy 30; Suksesvol, bladsy 29) 6.5.2 Noem die verspreidingsmetode wat Nellie gebruik om die (a) haarbande te verkoop. • Direkte verkoopmetode / verspreidingsmetode. (1) Onthou, maklik (Verken, bladsy 33; Suksesvol, bladsy 32) Bespreek TWEE voordele van die verspreidingsmetode wat (b) Nellie gebruik om haar produk te verkoop. • Daar is geen middelman wat betaal moet word nie / deel nie die wins nie1 • Hoef nie vir 'n stalletjie te betaal nie.2 • Addisionele vervoerkoste word nie vereis nie omdat sy elke dag skooltoe gaan.3 • Sy is direk met die kliënte in interaksie / met hulle praat / 'n verhouding met hulle opbou.4 • Haarbande kan pasgemaak word volgens die behoeftes van die teikenmark.5 (Enige 2) (2) Toepassing, matig (Verken, bladsy 33; Suksesvol, bladsy 32) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 23 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 6.5.3Bespreek maniere waarop Nellie volhoubare produksie handhaaf. Teikenmark behoeftes • Nellie produseer haarbande in 'n verskeidenheid patrone om haar teikenmark se behoeftes te bevredig.1 • Sy hekel elke dag dus volhou sy die produksie van haarbande.2 • Sy maak 'n wins wat volhoubaar sal wees vir produksie. 3 • Sy koop voorraad met die wins wat sy verdien, wat volhoubaar sal wees vir produksie. 4 • Goeie rekords help dat sy ingelig bly en bevorder volhoubare produksie. 5 Omgewingsvriendelik • Sy gebruik herwinde, gekleurde papier 6 en sy hergebruik knope van ou klere7 vir verpakking, dus verminder sy die gebruik van natuurlike hulpbronne/nuwe papier/nuwe knope. 8 • Sy gebruik patrone uit tydskrifte/skoendose / ou knope,9 dus verminder sy afval10 en besoedeling.11 • Sy gebruik haar ouma se hekelpenne. 12 • Papier is bio-afbreekbaar wat volhoubaarheid bevorder. 9 • Geen toksiese materiaal/geen nodigheid vir ekstra verf / kleursel / chemikalieë / nuwe knope.14 Dit verminder skade aan die omgewing / verminder die koolstofvoetspoor.15 (Enige 6) (6) Toepassing, moeilik (Verken, bladsy 26; Suksesvol, bladsy 26) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Verbruikerstudies 24 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 6.5.4 Bereken die produksiekoste en verkoopprys van EEN haarband. Toon ALLE berekeninge en rond die finale bedrag tot die naaste rand af Vir een haarband = R36,00/5 = R7,20 Gom vir 1 koevert = R25,00/20 = R1,25 Arbeid vir een haarband = R6,00 Totale produksiekoste vir een haarband = R7,20 + R1,25 + R6,00 = R14,45 R14,45 x 65% = R9,39 R14,45 + R9.39 = R23,84 = R24,00 (7) LET WEL: Die Rand (R) waarde moet by die verkoopprys aangedui word – geen punt as slegs 24 geskryf word. Toepassing, matig (Verken, bladsy 35–40; Suksesvol, bladsy36–37) 6.5.5 Analiseer hoe Nellie doeltreffende produksie van kwaliteitprodukte verseker. • (Beplanning): Nellie beplan haar tyd / produksie1sy doen al haar pligte en produseer steeds kwaliteit haarbande.2 • (Nakoming van spesifikasies): Sy gebruik patrone uit tydskrifte om pragtige haarbande3 volgens die patroon se spesifikasies4 te produseer . • (Gehaltebeheer): Sy pas gehaltebeheer toe5 omdat die haarbande pragtig / netjies gehekel / afgewerk is / maak haar eie koeverte / verpakking.6 is. • (Netjiese werkplek): Garing en hekelnaalde / koeverte / knope word in skoenbokse/patrone in lêers gebêre/ 7 en dit hou haar werkplek netjies.8 • (Voorraadbeheer): Nellie se opbergmetode9 help haar met voorraadbeheer10 maak dit maklik om te bepaal hoeveel garing / koeverte / knope / gom / rou materiaal sy benodig.11 • (Noukeurige beheer van finansies): Sy hou rekords van al haar inkomste en uitgawes.12 en sy spandeer nie te veel geld op verpakking nie 13 (Enige 8) (8) Analisering, moeilik (Verken bladsy 15–19; Suksesvol bladsy 21–23) [40] TOTAAL: 200 Kopiereg voorbehou