NASIONALE
SENIOR SERTIFIKAAT
GRAAD 12
SEPTEMBER 2025
VERBRUIKERSTUDIES
NASIENRIGLYN
PUNTE: 200
Hierdie nasienriglyn bestaan uit 16 bladsye.
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
Skip to contentAll 2025 papers 





View all





Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2025 Memo (Afr)
Grade 12 Consumer Studies memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2025 (Afrikaans), 16 pages. Read online or download the free PDF.
Consumer Studies · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2025. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Consumer Studies
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2025
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 16
- File size
- 532.2 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 16
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2025
- Other filesQuestion paper · EngMemo · Afr
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2025)
AFDELING A
VRAAG 1: KORTVRAE
1.1 1.1.1 C ✓ Onthou, maklik (F p.161, S p. 177 & 178) (1)
1.1.2 C ✓ Verstaan, maklik (F p.167, S p. 185) (1)
1.1.3 D ✓ Onthou, Maklik (F p.166, S p184) (1)
1.1.4 B ✓ Onthou, matig (F p. 155, Sp.173) (1)
1.1.5 B ✓ Onthou, maklik (F p. 94, S p. 114) (1)
1.1.6 C ✓ Evalueer, matig (F p. 74, S p. 84) (1)
1.1.7 B ✓ Onthou, maklik (F p.89, S p. 104) (1)
1.1.8 C ✓ Verstaan, matig (F p. 50, S p. 50) (1)
1.1.9 B ✓ Toepassing, matig (Gr 11 inhoud) (1)
1.1.10 D ✓ Toepassing, matig (F p. 51, S p. 53) (1)
1.1.11 B ✓✓ Toepassing, matig (F p. 56&57, S p. 59) (2)
1.1.12 B ✓✓ Toepassing, matig (F p 124 & 125, S p146) (2)
1.1.13 C ✓ Onthou, matig (F p. 122, S p.141) (1)
1.1.14 D ✓ Verstaan, matig (F p. 130, S p. 153 & 155) (1)
1.1.15 A ✓ Onthou, maklik (F p. 126, S p. 145) (1)
1.1.16 D ✓ Onthou, maklik (F p. 21, S p. 33) (1)
1.1.17 B ✓ Verstaan, matig (F p. 25, S p. 25) (1)
1.1.18 A ✓ Onthou, maklik (F p.15, S p. 21) (1)
[20]
1.2 1.2.1 D✓
1.2.2 F✓
1.2.3 B✓
1.2.4 G✓
1.2.5 C✓ (5)
Verstaan, matig (F p. 163-165, S p. 181-183)
1.3 B ✓
C✓
E✓
G✓
H✓ (Enige volgorde) (5)
Onthou, maklik (F p. 117 & 118, S p. 137)
1.4 C ✓
D✓
E✓
H✓ (Enige volgorde) (4)
Onthou, maklik (F p. 19, S p. 23)
1.5 1.5.1 Onbillike sakepraktyke/ Onbillike besigheidspraktyke/ Onredelike
sakepraktyk ✓ (F p. 157, S p. 174)
1.5.2 Piramiedeskema ✓ (F p. 162, S p.178)
1.5.3 Produkspesifikasies ✓ (F p. 8, S p. 15)
1.5.4 Vrywaringsklosule/Vrystellingsklosule/uitsluitingsklosule ✓
(F p. 156, S p. 173)
1.5.5 Gelykbreekpunt (F p. 39, S p. 41)
1.5.6 Kontrak ✓ (6)
Verstaan, maklik (F p. 155 S p. 169)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBER 2025) VERBRUIKERSTUDIES 3
AFDELING B
VRAAG 2: DIE VERBRUIKER
2.1 TWEE vorme van hernubare energie:
Water energie / hidrokrag/elektrisiteit 🗸
Wind energie / krag 🗸
Sonkrag 🗸
Bioenergie/ Energie afkomstig van hout 🗸 (Enige 2 x 1) (2)
(Onthou, maklik) (F p. 170-172, S p. 191 & 192)
2.2 Betekenis van uitvissing.
Uitvissing e-posse is slenter-e-posse 🗸 wat gewoonlik voorgee om van banke of
ander finansiële instellings 🗸 af te kom. Die e-pos vra jou om op ҆n skakel te klik
om jou persoonlike besonderhede te verander. 🗸 Die skakel neem jou na ʼn vals
webtuiste ✓ wat eg lyk en mislei jou om jou persoonlike inligting aan die
hengelaars te gee ✓ en dan maak hulle jou bankrekening leeg. 🗸
OF
wanneer ҆n e-pos boodskap / webwerf of telefoonoproep daarop gemik is om
inligting uit ʼn onbewuste verbruiker kry om sy geld te steel. 🗸 Die e-pos lyk
eg/werklik 🗸 en poog om persoonlike- en finansiële inligting 🗸 van die verbruiker
te bekom.
(Enige 3 x 1) (3)
(Onthou, maklik) (F p.159, S p. 177)
2.3 Lees die uittreksel en beantwoord die vrae wat volg.
2.3.1 Akroniem SAID:
Suid-Afrikaanse Inkomste Diens 🗸 (1)
(Onthou, Maklik) (F p. 163, S p. 181)
2.3.2 Belangrike belasting waarna verwys word in die uittreksel:
Invoerbelasting 🗸 (1)
(Verstaan, Maklik) (F p. 165, S p. 183)
2.3.3 Waarom klere wat op Shein en Temu gekoop word, nie
geklassifiseer word as parallelle goedere nie:
Want die vervaardiger het magtiging gegee vir die verkoop van goedere/
toestemming verleen vir die verkoop van die goedere, 🗸 jy bestel direk
vanaf die vervaardiger. 🗸 (2)
(Verstaan, matig) (F p.158, S p. 176)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
4 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2025)
2.3.4 Redes waarom SAID ҆n hoër belasting ingestel het op die produkte
van Shein en Temu:
SAID het ʼn hoër belasting ingestel om verbruikers te ontmoedig om by
Shein/ Temu te koop/te bestel. 🗸 Deur die instel van hoër
belastingtariewe, het die produkte op Shein/Temu duurder 🗸 geword en
baie Suid-Afrikaners het nie meer aanlyn bestel by Shein/Temu nie /
liefs plaaslike besighede ondersteun. 🗸 Die insameling van hoër
belastingtariewe kan aangewend word om sosiale en ekonomiese
programme in Suid-Afrika te ondersteun. 🗸 Plaaslike aankope stimuleer
die Suid-Afrikaanse ekonomie, 🗸 verbruikers moet plaaslike
ondernemings ondersteun om die verlies aan werksgeleenthede te
verhoed. 🗸 Die hoër belasting gee plaaslike besighede ҆n regverdige
kans/ mededingende voordeel 🗸 omdat hulle gesukkel het om te
kompeteer 🗸 met die lae pryse waarteen Shein/Temu hul produkte
aanbied. (Enige 4 x 1) (4)
(Skep, moeilik) (F. p. 165, S p.180)
2.4 Demonstreer hoe die verhoging in BTW voedselpryse asook die
besteebare inkomste van Suid Afrikaners beinvloed.
As BTW verhoog sal die verbruikers meer betaal vir goedere en dienste/ pryse
van goedere en dienste sal verhoog. 🗸
Verbruikers sal dit moeiliker vind om hul huidige lewenstandaard te handhaaf. 🗸
Verbruikers se koopkrag neem af 🗸 en dit beperk hul vermoë om goedere en
dienste aan te koop. 🗸 Die lewenskoste verhoog, 🗸 verbruikers spandeer
minder 🗸 aan veral essensiële items. (Enige 4 x 1) (4)
(Toepassing, matig) (F p. 164, S p.181)
2.5 Gee voorstelle om water meer effektief te gebruik tydens:
2.5.1 Tuinmaak
Plant meer inheemse en waterwys plante 🗸 en groepeer plante met
soortgelyke waterbehoeftes, 🗸 gebruik molm om die vog in grond te
behou. 🗸
Moenie water gee wanneer dit winderig is nie 🗸
Maak jou tuin vroeg soggens of laat middag nat, minder water
verdamp/moenie op die warmste tyd van die dag water gee nie. 🗸
(Enige 3 x 1) (3)
(Toepassing, Matig) (F p. 180, S p. 199)
2.5.2 Persoonlike versorging
Stort liewers as om te bad 🗸
Moenie die bad oorvol 🗸 maak wanneer jy bad nie.
Maak die kraan toe terwyl jy skeer/tande borsel./jouself met seep
smeer. 🗸
Kraanbelugters 🗸 en lae-vloei-stortkoppe 🗸 gebruik 60% minder water
as konvensionele toerusting.
Plaas ҆n emmer onder die stort om die water op te vang wat weer
gebruik kan word om die toilet te spoel/tuin nat te maak. 🗸
(Enige 3 x 1) (3)
(Toepassing, matig) (F p. 180 & 181, S p. 199)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBER 2025) VERBRUIKERSTUDIES 5
2.6 2.6.1 Identifiseer die skema hierbo:
Multivlakbemarking-skema / stapelvlakbemarking 🗸 (1)
(Verstaan, matig) (F p. 162, S p. 179)
2.6.2 TWEE redes vir jou antwoord in Vraag 2.6.1:
Multivlakbemarkingskemas vereis dat jy ander mense werf, nie net om
produkte te koop 🗸 en verkoop nie, maar ook om ander mense te
werf 🗸 teen ʼn kommissie.
Dit is ҆n wettige piramiede skema, 🗸 dit sluit werklike produkte in 🗸 en
Inkomste word verdien deur die verkoop van produkte. 🗸 (Enige 2 x 1) (2)
(Verstaan, matig) (F p.162, S p. 179)
2.7 Voordeel van ʼn twee-jaar waarborg op goedere en dienste.
҆n Waarborg is ҆n skriftelike 🗸 belofte dat die gehalte en duursaamheid van ҆n
produk of diens aan sekere standaarde sal voldoen vir ten minste twee jaar. 🗸
Dit is ҆n belofte vanaf die vervaardiger om die produk te vervang/herstel/
enige probleme 🗸 wat binne ҆n twee-jaar periode opduik, te hanteer.
Waarborg is ҆n vrywaring teen verlies. 🗸
Die verbruiker kan kies of hy/sy die produk wil herstel/vervang/of ҆n terugbetaling
vereis. 🗸 (Enige 4 x 1) (4)
(Verstaan, matig) (F p. 158, S p. 175)
2.8 Verskil tussen enkelvoudige- en saamgestelde rente.
Enkelvoudige rente word bereken op die hoofbedrag van ҆n lening. 🗸
Geen rente word op rente betaal tydens die leningstydperk nie. 🗸
Dit word gebruik vir korttermynlenings. 🗸 (Enige 2 x 1)
Saamgestelde rente verwys na rente wat by die oorspronklike bedrag
(hoofbedrag) gevoeg word, 🗸 sodat die bygevoegde rente ook rente 🗸 verdien.
Saamgestelde rente kan maandeliks, kwartaaliks, halfjaarliks of jaarliks
bereken word. 🗸 (Enige 2 x 1) (4)
(Verstaan, matig) (F p. 166, S p. 184)
2.9 Wat munisipaliteite kan doen om toerisme in hul area te verbeter.
Begroot vir advertensieveldtogte. 🗸
Bemark hulle area in ander provinsies/lande. 🗸
Verseker dat riool-dienste funksionerend is. 🗸
Vulisverwydering moet op ҆n gereelde basis geskied. 🗸
Verseker dat elektriese beligting in openbare areas funksioneer. 🗸
Hou publieke areas/parke skoon /verminder besoedeling. 🗸
Doen gereelde instandhoudings- en onderhoudswerk by publieke areas bv.
strande en parke. 🗸
Munisipalteite moet in samewerking met SAPD misdaad bekamp. 🗸
Organisering en ondersteuning van plaaslike geleenthede bv. sporttoernooie,
musiekfeeste. 🗸
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
6 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2025)
Bevorder die vennootskap tussen die publieke en privaat sektor om toerisme-
ontwikkeling te bewerkstelling. 🗸
Betrekking van gemeenskapslede in toerisme beplanning en bestuur. 🗸
(Enige 6 x 1) (6)
(Analiseer, moeilik) (F p. 185, S p. 205)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBER 2025) VERBRUIKERSTUDIES 7
VRAAG 3: VOEDSEL EN VOEDING
3.1 Definieer die volgende:
3.3 3.1.1 Voedsel additiewe
Voedsel additiewe is stowwe wat by kos gevoeg word 🗸 om dit te
preserveer of om die smaak, voorkoms of tekstuur te verbeter. 🗸
OF
Voedsel additiewe is natuurlike of chemiese stowwe 🗸 wat doelbewus
tydens die prosessering of produksieproses 🗸 by ҆n kosproduk gevoeg
word om sekere funksies te verrig. (Enige 2 x 1) (2)
(Onthou, maklik) (F p. 92, S p. 110)
3.1.2 Voedselsekuriteit
Voedselsekuriteit is die mens se vermoë 🗸 om op ʼn daaglikse basis 🗸
toegang te verkry tot genoegsame 🗸 voedsel, wat veilig en toereikend is
om ҆n aktiewe en gesonde leefstyl 🗸 te handhaaf. (Enige 3 x 1) (3)
(Onthou, maklik) (F p. 106 en S p. 128)
3.2 Voedseletikette beskerm verbruikers en verskaf inligting aan verbruikers.
Lys die inligting op voedseletikette wat aan hierdie vereistes sal voldoen.
Lys van bestanddele 🗸
Voedingkundige inligting 🗸
Verkoop-teen-datum/ Gebruik-voor-datum/ Beste-voor-datum/ Vervaldatum🗸
Bergingsinstruksies 🗸
Instruksies vir voorbereiding 🗸
Allergene / Additiewe 🗸
Embleme bv. die Hartstigtings-embleem 🗸 (Enige 5 x 1) (5)
(Onthou, matig) (F p. 97 & 98, S p. 117 & 118)
3.3 3.3.1 SES redes waarom jy steeds organiese produkte bo massa-
geproduseerde produkte sal verkies.
Minder brandstof word gebruik daarom dra dit nie tot besoedeling by
nie. 🗸
Minder besoedeling omdat geen chemiese insekdoders gebruik word
nie. 🗸
Dit is gesonder en smaak ook beter. 🗸
Organiese produkte word gebruik om diere te voer, geen groeihormone
of onnodige antibitotika word toegedien nie. 🗸
Meer plaaswerkers word op organiese plase benodig/ daar is meer
werksgeleenthede beskikbaar. 🗸
Organies geproduseerde produkte bevat geen chemiese
preserveermiddels of kunsmatige additiewe nie. 🗸
Vryloopdiere word in organiese boerdery veel mensliker behandel as in
fabrieksboerdery. 🗸
Organiese boerdery verbeter die grondgehalte 🗸 en beskerm die
watervoorraad/geen afloop van skadelike chemikaliëe in die water nie. 🗸
Organiese boerdery konsentreer op die volhoubare gebruik van
hulpbronne. 🗸 (Enige 6 x 1) (6)
(Toepassing, matig) (F p. 104, S p. 126)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
8 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2025)
3.4 Beantwoord die volgende vrae met verwysing na anemie:
3.4.1 Dieetriglyne om 3.4.2 Redes
ystertekort anemie te
verhoed
Eet kos wat ryk is aan Yster uit dierebronne word beter
heemyster, soos lewer en geabsorbeer as yster uit
rooivleis 🗸 plantbronne. 🗸
OF
Eet lewer/ rooivleis/ vis/
pluimvee 🗸
Voedsel wat ryk is aan Vitamin C bevorder die absorpsie
Vitamin C moet saam my van yster. 🗸
ysterryke voedsel ingeneem
word. 🗸
Moenie koffie en tee saam Koffie en tee verminder die
met etes drink nie. 🗸 absorpsie van yster / Die tanniene
wat in koffie en tee voorkom, vorm
onoplosbare samestellings wat
veroorsaak dat minder yster vir
absorpsie beskikbaar is. 🗸
(3) (3) (6)
(Toepassing, matig) (F p. 76 & 77, S p. 90 & 91)
3.5 Beantwoord die volgende vrae m.b.t voedseloordraagbare siektes:
3.5.1 Voedseloordraagbare siekte ook bekend as maaggriep:
Gastro-enteritis 🗸 (1)
(Verstaan, maklik) (F p. 91, S p. 108 & 109)
3.5.2 Omskryf oordragsmoontlikhede vir die volgende
voedseloordraagbare siektes:
Die eet of drink van gekontamineerde voedsel /water 🗸
Deur eetgerei met ʼn geїnfekteerde persoon te deel. 🗸
Versuim om hande te was. 🗸
Kontak met ʼn geїnfekteerde persoon of wanneer ʼn geїnfekteerde
persoon voedsel voorberei. 🗸 (4 x 1) (4)
(Onthou, matig) (F p. 91, S p. 108 & 109)
3.6 Skryf ҆n paragraaf waarin jy verduidelik hoe cholesterol tot koronêre
hartvatsiektes bydra.
Cholesterol word in bloed aangetref, maar kan opbou in die koronêre are 🗸 as
die cholesterolvlakke in die bloed te hoog raak. 🗸 Hierdie deposito, wat plaak 🗸
genoem word, veroorsaak dat die are vernou, 🗸 verstop 🗸 en
verhard. 🗸 Hierdie toestand staan bekend as arteriosklerose. 🗸 Dit verhoed die
vloei van bloed en suurstof na die hart 🗸 wat aanleiding gee tot hartaanvalle. 🗸
(Enige 4 x 1) (4)
(Analiseer, moeilik) (F p. 74 & 75, S p. 83-85)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBER 2025) VERBRUIKERSTUDIES 9
3.7 Lees die scenario en beantwoord die vrae wat volg:
3.7.1 Verduidelik die konsep bloeddruk:
Die druk van bloed wat in die are vloei, 🗸 word teen ҆n hoë en lae
punt 🗸 gemeet.
OF
Bloeddruk is die drukking van die bloed teen die slagaarwand 🗸 terwyl
dit deur die liggaam sirkuleer en word gemeet in twee dele, sistolies en
diastolies. 🗸 (Enige 2 x 1) (2)
(Verstaan, maklik) (F p. 77, S p. 86)
3.7.2 Kort verduideliking van die oorsake van hipertensie:
Familiegeskiedenis van hoë bloeddruk 🗸
Oorgewig of vetsug 🗸
҆n Ongesonde dieet wat met groot hoeveelhede sout 🗸
Oormatige alkohol inname 🗸
Gebrek aan fisiese aktiwiteit 🗸
Die gereelde gebruik van sekere medikasies bv. geboortebeperking
ʼn Stresvolle leefstyl 🗸
Chronese nierversaking 🗸
Bynier en skildklierprobleme. 🗸
Rook 🗸
Ouderdom 🗸
Onvoldoende inname van melkprodukte, vrugte en groente (kalsium,
kalium en magnesium) 🗸 (Enige 2 x 1) (2)
(Onthou, maklik) (F p. 77, S p. 87)
3.7.3 Verduidelik hoe Thabo sout in sy dieet kan verminder in ҆n poging
om hipertensie te verhoed.
Thabo moet kruie/speserye 🗸 in plaas van sout gebruik om sy kos te
geur. 🗸
Vermy die gebruik van soppe/sous/aftreksel wanneer kos voorberei
word, aangesien dit baie sout bevat. 🗸
Verminder die inname van geprosesseerde voedsel/ gerookte
vleis/spek/gemorskos/pizza 🗸 omdat dit versteekte sout bevat.
Vermy die inname van sout peuselhappies/biltong / aartappelskyfies/
gesoute neute/grondboontjies/ gesoute springmielies 🗸
Vermy enige voedsel wat sout/natrium/natriumchloried/mono-
natriumglutumaat 🗸 op die lys van bestanddele bevat.
Moenie meer as een teelepel/ 5g sout per dag gebruik nie. 🗸
Eet voedsel laag in sout/met minder as 120 mg/0,3 g sout per 100 g. 🗸
Beperk die gebruik van sout wanneer jy kook. 🗸 (Enige 5 x 1) (5)
(Analiseer, moeilik) (F p. 77, S p. 87 & 88)
[40]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
10 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2025)
VRAAG 4: KLEDING
4.1 Verduidelik die term mode.
Styl/tipe klere wat deur ʼn groot groep/baie/meeste mense op ʼn spesifieke
tyd en plek 🗸 gedra word.
OF
Mode is die styl wat op ʼn gegewe tyd en plek deur ʼn spesifieke groep
mense aanvaar word. (2)
(Onthou, maklik) (F p. 48, S p. 49)
4.2 Voordele van klassieke style
Is geskik vir die meeste figuurtipes/ amper almal lyk goed
daarin
Dit word voortdurend aanvaar omdat dit tydloos is/ Hou vir baie seisoene.
Word beskou as smaakvol/stylvol.
Is gewoonlik van goeie gehalte/kwaliteit.
Word gekenmerk deur eenvoud. (Enige 3 x 1) (3)
(Onthou, maklik) (F p 49, S p 51)
4.3 Stadiums in die modesiklus
4.3.1 R599,00 (Hoogtepunt)
Mode bereik hoogtepunt/baie mense dra dit.
Mode-items word in toenemende getalle vervaardig.
Dit word adverteer in winkels/tydskrifte /en op sosiale media
Massa produksie stimuleer verkope.
Goedkoper as by modevertonings. (Enige 2 x 1) (2)
(Toepassing, matig) (F p50, S p.50)
4.3.2 R299,00 (Veroudering)
Nuwe mode is reeds gevestig en op pad na sy hoogtepunt 🗸
Die item is nou uit die mode uit/modesiklus is voltooid 🗸 en minder
mense koop dit. 🗸
Winkels merk die produkte af. 🗸 (Enige 2 x 1) (2)
(Toepassing, matig) (F p. 50, S p. 69)
4.4 Hoe die volgende faktore mode verandering beïnvloed:
4.4.1 Ekonomiese faktore
Ekonomiese resessie en depressies / inflasie / rykdom en
armoede 🗸 kan moderverandering versnel of vertraag.
Mode floreer in gemeenskappe waar mense geld het om aan klere te
spandeer.
Wanneer verbruikersinkomste hoog is/toegang tot kredietfasiliteite
verbeter neig mense om meer klere te koop en mode verander
vinnig. In arm gemeenskappe is daar feitlik geen verandering in
mode nie. (Enige 4 x 1) (4)
(Analiseer, moeilik) (F p. 49, S p. 53)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBER 2025) VERBRUIKERSTUDIES 11
4.4.2 Tegnologiese faktore
Ontwikkeling van sintetiese vesels, / nuwe afwerkingsprosesse, / die
verbetering van vesel eienskappe / en nuwe vervaardigingsmetodes
lei tot voortdurende verandering in die modebedryf.
Verbeterde industriële naai- en breimasjiene het die
vervaardigingsproses vinniger gemaak 🗸 wat daartoe lei dat beide geld
asook tyd bespaar word. Verbeterde klerevervaardiging verseker die
produksie van meer klere en ʼn daling in die koste van mode-items.
Massa media soos TV/radio/koerant/tydskrifte/internet versprei
modenuus baie vinnig.
Verbeterde verspreidingsmetodes bring nuwe modekledingstukke
binne enkele dae na winkels/klante. (Enige 3 x 1) (3)
(Analiseer, moeilik) (S p. 54, F p. 51)
4.5 Hoe aankope by tweedehandse klerewinkels en aanlyntoeps soos Yaga,
tot die volhoubaarheid van die omgewing kan bydra.
Ongewenste kledingstukke word nie weggegooi nie dit word verkoop om ʼn
tweede keer te gebruik/herwin/hergebruik.
Afval word verminder en daarom word minder stortingsterein spasie in
beslag geneem.
Die hoeveelheid materiaal/klere wat nuut vervaardig moet word, verminder
en gevolglik verminder besoedeling/koolstofvoetspoor raak kleiner.
Die gebruik van water/elektrisiteit benodig tydens vervaardiging, word
verminder 🗸 en dit het ʼn positiewe impak op die natuurlike omgewing.
(Enige 4 x 1) (4)
(Toepassing, matig) (S p. 68, F p. 62 & 63)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
12 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2025)
VRAAG 5: BEHUISING EN INTEREUR
5.1 Doel van Nasionale Huisbouersregistrasieraad
Om behuisingsverbruikers by te staan en te beskerm.
OF
Om bevredigende standaarde van konstruksie en verantwoordelike optrede
deur kontrakteurs te verseker. (2)
(Onthou, matig) (F p. 119, S p. 139)
5.2 5.2.1 Identifiseer die behuisingsopsies
Gesin A: Huur
Gesin B: Koop
Gesin C: Bou (3)
(Toepassing, matig) (F p. 117–121, S p. 136–141)
5.2.2 Waarom is Gesin C die wettige eienaar van die hele eiendom
maar Gesin B besit slegs ʼn deel van die eiendom?
Gesin C het voltitel eienaarskap wat beteken dat hulle die wettige
eienaar van die hele eiendom insluitende die grond en struktuur
daarop is. Eienaar moet erfbelasting, dienste en onderhoud van die
eiendom betaal. (Enige 2 x 1)
Gesin B het deeltitel eienaarskap
Eenhede van ʼn gebou is in individuele besit, eienaar besit ook ʼn
deel van die gemeenskaplike fasiliteite. (Enige 2 x 1) (4)
(Toepassing, matig) (F p. 121 & 122, S p. 139 & 140)
5.2.3 Gevolge indien huiseienaar nie finansiële verantwoordelikhede
nakom nie.
Huiseienaars wat nie maandeliks die verbandpaaiemente kan betaal
nie, loop die risiko om die eiendom te verloor omdat die eiedom terug
geneem kan word.
As erfbelasting nie stiptelik betaal word nie, word rente op die
uitstaande bedrag gehef en kan vinnig ophoop.
As water- en elektrisiteitrekeninge nie betaal word nie, kan die dienste
gestaak/afgesny word.
As omvattende huiseienaarsversekering nie gereeld betaal word nie
kan dit gebeur dat daar geen uitbetaling sal wees in die geval van
skade deur brande/vloede nie.
Indien die eiendom nie onderhou word nie, verloor dit waarde en raak
bouvallig.
Veiligheid van inwoners word bedreig indien die sekuriteitsfooie nie
gereeld betaal word nie.
Die huiseienaar se kredietrekord 🗸 word negatief beinvloed.
Die bedrag sal toeneem indien ʼn betalingsvakansie toegestaan is.
(Enige 5 x 1) (5)
(Analiseer, moeilik) (F p. 127 – 128 S p. 139 –145)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBER 2025) VERBRUIKERSTUDIES 13
5.3 5.3.1 DRIE faktore wat in oorweging geneem moet word tydens die
keuse van ʼn yskas/vrieskas.
Behoeftes van die gesin/grootte van die gesin/hoeveelheid spasie
beskikbaar/eienskappe van die yskas/funksies van die yskas/leefstyl
van die gesin
Begroting/bekostigbaarheid/energie doeltreffendheid/ nuut of
tweedehandse/ gas of elektrisiteit/installasie
Maklike hantering/instruksies wat maklik is om te verstaan en te
volg/funksies wat verrig moet word//ontwerpeienskappe
Veiligheid/ veilig om te gebruik/veiligheidsertifisering
Betroubaarheid van die handelaar
Omvattendheid en duur van die waarborg (Enige 3 x 1) (3)
(Onthou, Maklik) (F p. 133, S p.152)
5.3.2 Wat ʼn afbetaalkooptransaksie is en waarom dit duurder is.
ʼn Afbetaalkooptransaksie verwys na ʼn transaksie waar die koper
eienaarskap neem van die goedere maar slegs die eienaar
daarvan word wanneer die laaste paaiement betaal is.
Die verkoper mag goedere terugneem as die koper nie hou by die
terme van die ooreenkoms nie.
ʼn Deposito word betaal en die balans word oor ҆n tydperk (12, 24 of
36 maande) in paaiemente afbetaal.
ʼn Afbetalingskooptransaksie kos meer /is duurder omdat
finansieringskoste bereken en by die koste gevoeg word om die
verkoper te vergoed vir die toestaan van krediet. (Enige 3 x 1) (3)
(Verstaan, matig) (F p. 148 & 149, S p.162)
[20]
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
14 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2025)
VRAAG 6: ENTREPRENEURSKAP
6.1 Definieer ʼn werkplan.
ʼn Dokument 🗸 wat stel watter take gedoen moet word 🗸 om jou doelwitte te
bereik.
OF
Dit sluit die volgorde 🗸 in waarin take voltooi moet word 🗸 om die
afleweringsdatum te bereik. (2)
(Onthou, maklik) (F p. 15, S p .21)
6.2 6.2.1 VIER vereistes van hoë gehalte verpakking vir pizza’s.
Dit moet:
Die verbruiker se oog vang en aandag trek. 🗸
Uitstaan tussen ander soortgelyke produkte op die rak. 🗸
By die produk pas/ ҆n geskikte vorm/grootte hê om die voorkoms en
vorm van die produk te beskerm. 🗸
Sterk genoeg wees vir vervoerdoeleindes. 🗸
Sterk wees/goed ontwerp wees/gerieflik wees/maklik wees om oop-
en toe te maak/maklik hanteerbaar wees. 🗸
҆n Geskikte grootte hê. 🗸
Die produk beskerm teen stof, vog, UV-strale, uitdroging,
kontaminasie en die pizza warm hou. 🗸 (Enige 4 x 1) (4)
(Onthou, maklik) (F p.22, S p.29)
6.2.2 VIER prysbepalingstrategieë
Premieprysbepaling 🗸
Waarde-vir-geld-prysbepaling 🗸
Onderkruipprysbepaling🗸
Afroomprysbepaling 🗸
Kostegebaseerde prysing 🗸
Vraaggebaseerde prysing 🗸
Mededinging-gebaseerde prysing 🗸 (Enige 4 x 1) (4)
(Onthou, maklik) (F p. 32, S p.31)
6.2.3 Voordele verbonde aan die gebruik van plaaslike bestanddele.
Plaaslike aankope kan goedkoper 🗸 wees aangesien geen
invoerkoste betaal word nie 🗸
Die plaaslike ekonomie word ondersteun 🗸 en geld word in Suid-
Afrika gehou. 🗸
Bestanddele is maklik bekombaar, hoef nie lank te wag om
bestanddele te kry nie. 🗸
Vars bestanddele sal ʼn hoër gehalte hê. 🗸
Geen onderbrekings in produksie nie. 🗸
Minder brandstof word gebruik en daarom is afleweringskoste
minder 🗸
Koolstofdioksiedvrystellings in die atmosfeer word verminder 🗸
(Enige 4 x 1) (4)
(Verstaan, matig) (F p.13, S p.19 & 20)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
(EC/SEPTEMBER 2025) VERBRUIKERSTUDIES 15
6.2.4 VIER voordele verbonde aan die voldoening van
produkspesifikasies.
Dit verseker dat die gehalte 🗸 en standaard 🗸 van die produkte
deurlopend is.
Klante weet wat om te verwag / produkte voldoen aan hul
verwagtinge 🗸 en werkers weet wat om te produseer 🗸 en hou daarby.
Verseker dat die produk altyd dieselfde is in terme van voorkoms /
grootte / gewig / kleur 🗸 en dat die gehalte deurlopend is. 🗸
Alle produkte sal suksesvol wees en geen wins sal verlore gaan as
gevolg van mislukkings nie. 🗸 (Enige 4 x 1) (4)
(Onthou, matig) (F p. 16, S p. 21)
6.2.5 DRIE faktore wat Craig en Andrew moet oorweeg voordat hulle op
ʼn produk besluit vir hulle kleinskaalse onderneming.
Beskikbaarheid van menslike vaardighede 🗸 – Craig besit die
vaardigheid om pizza te maak. 🗸
Beskikbaarheid van grondstowwe/bestanddele 🗸 – Hulle het vars
bestanddele by ҆n plaaslike boer bestel. 🗸
Verbruikersaanklank 🗸– hulle bied ҆n verskeidenheid van geure aan en
voorsien monsters (samples) aan kliënte om uit te toets. 🗸
(Enige 2 x 3) (6)
(Toepassing, matig) (F p. 10-13, S p. 16-19)
6.2.6 Hoe die volgende Craig en Andrew se besigheid bemark.
“Word-of-mouth” advertensies
Hulle het monsters van die produkte aangebied en mense vertel van
hulle besigheid.
Die gehalte van die produkte het die produkte aanloklik gemaak en die
kliënte het vir ander mense daarvan gaan vertel. 🗸 (2)
(Toepassing, matig) (F p. 31, S p. 30)
6.2.7 Een medium pizza word verkoop teen R56,00. Die produksiekoste
van die pizza is R36,00
(a) Bereken die wins op een pizza. Toon ALLE berekeninge.
Wins = Verkoopprys – produksiekoste
= R56,00 – R36,00
= R20,00 (3)
(Toepassing,maklik) (F p. 38, S p. 40)
(b) Totale inkomste van verkope is R 60 000,00 per maand. As
hul ʼn winsgrens van 60% het, bereken hoeveel wins hulle
per jaar maak. Toon ALLE berekeninge.
R60,000 x 60/100 = R36 000,00 (3)
(Toepassing, matig) (F p. 38, S p.40)
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
16 VERBRUIKERSTUDIES (EC/SEPTEMBER 2025)
6.2.8 Analiseer waarom Craig en Andrew se besigheid waarskynlik
volhoubare winsgewendheid sal toon.
Hulle het opleiding ontvang/ ҆n vaardigheid aangeleer, Craig het
geleer hoe om pizza te maak.
Hulle bied ҆n verskeidenheid van geure en ҆n oormaat “toppings”
aan.
Hulle lewer uitstekende diens aan hulle kliënte en is vasberade om
fantastiese pizza’s aan hul klante te lewer.
Hulle het ure spandeer om resepte uit te toets en het gratis
“monsters” aan kliënte verskaf.
Hulle het ҆n innoverende en kreatiewe produk geskep om aan die
behoeftes van hul kliënte te voldoen.
Hul trots lê in die aflewering van vars, warm pizza’s.
Hulle bestel plaaslike, vars bestanddele vanaf omliggende plase.
Die besigheid het sό gewild geraak dat dit oorgekoop is deur die
suksesvolle Steers Groep. (8)
(Analiseer, moeilik) (F p. 35 S p. 34)
[40]
AFDELING B: 160
GROOTTOTAL: 200
Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief
Hierdie dokument is afgelaai vanaf www.ecexams.co.za.
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2025 QP (Eng)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2023 Memo (Eng)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2022 Memo (Afr)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2022 Memo (Eng)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2021 Memo (Afr)

Memorandum
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2021 Memo (Eng)
More from Grade 12 Consumer Studies

Annual teaching plan
Gr 12 Con Stu ATP 2023 24

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC June 2025 Question Paper (Afr)

Question paper
Consumer Studies Grade 12 NSC November 2025 QP (Eng)

Errata
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Question paper
Consumer Studies Grade 12 Eastern Cape Prelim 2024 QP (Afr)

Question paper