Dance Studies Grade 12 Eastern Cape Mock 2012 Memo

Downloaded from hlayiso.com Province of the EASTERN CAPE EDUCATION NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2012 DANSSTUDIES MEMORANDUM PUNTE: 150 Hierdie memorandum bestaan uit 16 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 DANSSTUDIES (MEMO) (SEPTEMBER 2012) AFDELING A: GESKIEDENIS VRAAG 1 MEMO Fokus van vraag Leeruitkomste Vermoënsvlakke Improvisering/ LU1 LU2 LU3 LU4 LAAG MEDIUM HOOG choreografiese elemente/teater √ √ elemente Kennis – 1.3 10 Toepassing – 1.1 4 Ontleding – 1.2 6 MOONTLIKE ANTWOORD: 1.1 Improvisasie is die proses om spontaan beweging te skep. Dit sluit in ʼn verskeidenheid kreatiewe verkennings van vlakke, vorm en dinamika en sensoriese ondervindings deur aanraking of kontak improvisasie. Dans- improvisasie is nie net oor nuwe bewegings skep nie maar kan ook beskryf word as ʼn wyse om die liggaam vry te maak van gewoontevormende patrone wat die choreograaf kan help om nuwe maniere te vind om bewegings te verken en te interpreteer. Hierdie verkennings kan help om jou bedoeling/intensie in choreografie oor te dra. Deur improvisasie kan jy jou bewegings ontwikkel en verken om betekenis te gee aan jou choreografie en nie net niksseggende, betekenislose passies saam te gooi nie. Dit sluit ook jou dansers se idees en bewegingwoordeskat in wat hulle dan ook meer betrokke maak by die kreatiewe proses. (4) 1.2 Leerders kan baie verskillende voorbeelde gee – drie hieronder ingesluit: Ek sal altyd die elemente van dans nl. SPASIE, TYD, KRAG in aanmerking moet neem. Hierdie moet in my danswerk gebruik word omdat elkeen sal bydra tot die dinamiek van my werk. Ek moet my dansers in interessante maniere spasieer en vlakke en patrone gebruik om tot die tema te spreek. Ek moet die spoed van die danspassies in ag neem en probeer om die tempo in ooreenstemming met die musiek te varieer sodat die bewegings nie repeterend en vervelig word nie – almal op dieselfde maatslag. Ek moet die krag van die bewegings oorweeg aangesien dit die betekenis/emosie agter elke beweging wat ek mag gebruik sal bepaal. Ek sal die bewegings varieer deur die gebruik van ʼn kanon wat soortgelyk is aan ʼn Meksikaansegolf – verskillende dansers herhaal dieselfde beweging maar met verskillende pouses. Dit skep altyd belangstelling. Ek kan ook spieëlbeelde gebruik wat die gebruik is van bewegings wat balans skep deur wat op die een kant van die verhoog gebeur presies op die anderkant te spieëlbeeld. (6) 1.3 1.3.1 Eksperimenteer met verskillende tipes musiek. Jy kan jou eie musiek komponeer saam met die kunstenaars of iemand vra om musiek saam te stel vir jou dans deur gebruik te maak van perkussie-instrumente en stemme. (2)

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2012) DANSSTUDIES (MEMO) 3 1.3.2 Eksperimenteer met rekwisiete en kostuums. Maak seker dat die opvoerders genoeg tyd het om gewoond te raak aan die kostuums en vertroud te raak met die rekwisiete. Vermy kostuums wat nie gepaard gaan met die dans nie of besering kan veroorsaak (iets wat krap, haak of gly). Rekwisiete en kostuums moet oortuigend tot die dans bydra, en moet nie alleenlik vir die effek gebruik word nie. (2) 1.3.3 Besluit op die soort stelontwerp en beligting wat jy nodig het. Ondersoek jou opsie op ʼn verhoog of opvoerruimte. Skep ʼn noukeurige ontwerpte stel vir jou dans. Moenie toelaat dat die afwesigheid van ʼn konvensionele teater verhoed dat jy kreatief en teatraal dink nie. (2) 1.3.4 Maak gebruik van sommige van die tegnologie wat beskikbaar is, in jou werk. Jy kan skyfies, video of film gebruik en skep ʼn werk slegs vir film/video of verwerk jou bestaande dans vir die kamera. Gebruik verskillende kamerahoeke en beligting om jou te inspireer om nuwe maniere te vind om die dans te besigtig. (2) 1.3.5 Jy kan ook die teks in jou werk gebruik. Maak seker dat die teks gepas is vir jou tema. Die dans woordeskat en die gesproke woordeskat moet mekaar aanvul om ʼn geïntegreerde geheel te vorm. (2) [20] VRAAG 2 HIER ONDER IS DIE VOORGESKREWE CHOREOGRAWE EN HUL DANSWERKE Internationale choreograwe Danswerke George Balanchine Appollo or Agon Alvin Ailey Revelations Martha Graham Appalachian Spring or Lamentation Christopher Bruce Ghost Dancers or Rooster Marius Petipa en Lev Ivanhof Swan Lake (Swanemeer) Vaslav Nijinski Le Sacre du Printemps Paul Taylor Esplanade MEMO: Fokus van vraag Leeruitkomste Vermoënsvlakke Choreograaf/ LU1 LU2 LU3 LU4 LAAG MEDIUM HOOG danswerk √ Kennis – 2.1 5 Toepassing – 2.3 6 Ontleding – 2.2, 2.4, 2.5, 2.6 9

Downloaded from hlayiso.com 4 DANSSTUDIES (MEMO) (SEPTEMBER 2012) ASSESSERINGSKAAL 0 – 5 PUNTE 6 – 10 PUNTE 11 – 15 PUNTE 16 – 20 PUNTE SWAK REDELIK GOED UITSTEKEND Die antwoord is nie Die antwoord is geskryf Die antwoord is goed Die antwoord is geskryf as ʼn brief nie as ʼn brief met kennis geskryf as ʼn brief met uitstekend geskryf as ʼn met geen kennis van van die choreograaf se goeie kennis van die brief met akkurate die choreograaf se agtergrond en choreograaf se kennis van die agtergrond en opleiding. Sommige agtergrond en choreograaf se opleiding. Geen kennis van wat die opleiding. Goeie agtergrond en kennis van wat die choreograaf kennis van wat die opleiding. Akkurate choreograaf geïnspireer het as ook choreograaf kennis van wat die geïnspireer het as ook musiek, dekor ontwerp geïnspireer het as ook choreograaf musiek, dekor ontwerp en kostuums. musiek, dekor ontwerp geïnspireer het as ook en kostuums. Geen Sommige kennis van en kostuums. Goeie musiek, dekor ontwerp kennis van die die dansstyle wat kennis van die en kostuums. dansstyle wat gebruik gebruik is en die dansstyle wat gebruik Uitstekend kennis van is en die toepaslikheid toepaslikheid van die is en die toepaslikheid die dansstyle wat van die danswerk. danswerk. van die danswerk. gebruik is en die toepaslikheid van die danswerk. EEN MOONTLIKE ANTWOORD: Liewe Marie Ek hoop dit gaan goed. Ek moet jou vertel van die danswerk wat ons hierdie jaar doen. Die naam van die danswerk is “Ghost Dansers”, gechoreografeer deur Christopher Bruce in 1981 vir die Rampert dansgeselskap. Christopher Bruce was as kind aangemoedig om te dans en het baie geleenthede gehad om te ontwikkel tot die danser wat hy geword het. Hy was blootgestel aan ʼn wye verskeidenheid dansstyle –ballet, kontemporêr, klopdans, akrobatiese dans en dit is alles bewese in sy werk vandag. Hy was ook as choreograaf gekoester en sy artistieke talent is aangemoedig tydens sy betrokkenheid met Ballet Rambert; die verskeidenheid en eksperimentering van die werk van hierdie geselskap het Bruce se natuurlike talent gestimuleer. Hy het verskeie werke vir die Rambert geselskap gechoreografeer en hy was aangestel as mededirekteur en later as mede-choreograaf. Bruce was toenemend in aanvraag as choreograaf dwarsoor die wêreld. Hy het ʼn verhouding opgebou met die Nederlands Dans Teater, Deense Koninklike Ballet en die Houston Ballet en het gechoreografeer vir musikale blyspele, operas, film en televisie. Hy is huidig een van die leidende choreograwe in die wêreld. Vanaf 1994 tot 2002 was Bruce die direkteur van die Rambert Dans geselskap en in hierdie rol het hy opdrag gegee vir baie nuwe werke deur bekende internasionale choreograwe soos Merce Cunningham (VSA) en Jiri Kilian (Nederland). In Junie 1998 is Christopher Bruce se rol as een van Brittanje se toonaangewende choreograwe, in beide ballet en kontemporêre geselskappe, erkenning gegee met die toekenning van ʼn CBE vir ʼn leeftyd van diens aan dans. (5) Mnr. Bruce se aanvanklike inspirasie vir hierdie werk was tweeledig: Die musiek is aan Bruce gegee – Suid-Amerikaanse volksliedjies – deur sekere vriende en hy was gefassineerd deur die eenvoudigheid en patos daarvan.

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2012) DANSSTUDIES (MEMO) 5 Ongeveer dieselfde tyd het hy begin belangstel in die politiese oproer teenwoordig in baie Suid-Amerikaanse lande en meer spesifiek die militêre oorname in Chili. Baie van Bruce se werke handel oor politieke temas aangesien dit ʼn area is waardeur hy diep geraak word. Hy vind ooreenkomste in ander lande soos in Noord-Ierland en uiteindelik het die dans ʼn uitdrukking van menslike gees, menseregte, wreedheid en lyding geword. (3) Die musiek vir die werk is deur Chileense groep Inti-Illimani. Dit sluit in twee liedere en vier volkswysies. Die musiek word dikwels lewendig opgevoer. Die instrumente gebruik sluit in klassieke en baskitaar, kant dromme en verskeie slaginstrumente. Die windklanke in die openingstoneel is opnames. Die stel ontwerp bly deurgaans dieselfde. Dit verteenwoordig ʼn strak en rotsagtige area wat beide ʼn vlakte en grot kan wees. Op die verhoog is daar sewe rotsagtige strukture. Die karakters in hierdie werk word byeen gebring in hierdie ontmoetingsplek wat verteenwoordigend is van ʼn sogenaamde “plek van afwagting” of tipe onderwêreld waar die dood ons deur tonele van hul lewe neem. Die stel ontwerp versterk ook die atmosfeer van die werk en dra by tot die impak wat die drie geeste in hul dierlike manier skep wanneer hulle op die rotse vir hulle prooi wag. Ek moet jou van die kostuums vertel. Die geraamte beelde van die Geeste word geskep deur die gebruik van lyfverf om die beenstruktuur te beklemtoon. Die Geeste dra lappe om hul middels, gewrigte en onder die knieë om ʼn dierlike voorkoms te skep. Bruce was geïnspireer deur die doodsmaskers wat deur Suid-Amerikaanse Indiane gedra word wanneer hulle doodsrituele vier. Die geraamte maskers soos gedra deur die geeste is ʼn produk hiervan. Die maskers skep ʼn gevoel van geen emosie aangesien die uitdrukking op die maskers nie verander nie en dit dra by tot die gevoel van dood wat geen emosie en geen empatie toon nie. Die Dood dra alledaagse klere – rokke, serpe en pakke, maar hierdie is verflenter en slordig en dra by tot die beeld van ontbering en geweld wat hierdie mense ondervind het. Die individuele uitrustings gee ook ʼn sin van die karakters se ouderdom en status in die gemeenskap – sommige van die kostuums toon onskuld in die jeug (die meisie in die wit rok) en sommige van die kostuums wys vir ons karakters wat ouer is (broeke, hemde en dasse). Dit kan simboliseer dat oorlog/dood almal affekteer ongeag van hulle ouderdom. Al die kostuums versterk die karakterisering maar verhinder of oorskadu nie die beweging nie. (6) Bruce kombineer ʼn mengsel van style in hierdie werk. Alledaagse bewegings en gebare, kontemporêre dans, klassieke ballet bewegings, volksdanspassies sowel as dierlike akrobatiese-bewegings (die Geeste). (2) Die werk is steeds relevant omdat oorlog en onderdrukking van onskuldige mense voortgaan en die mense het nog nie geleer uit sy foute van die verlede nie. As Suid- Afrikaanse leerders kan ons,ons hiermee vereenselwig aangesien SA onderwerp was aan groot geweldpleging en onderdrukking van individue gedurende die apartheidsera. (2) Ek hoop jy het hierdie danswerk net so interessant gevind, soos ek het. Hoop om binnekort van jou te hoor. Jou vriendin. Amy. (2) [20]

Downloaded from hlayiso.com 6 DANSSTUDIES (MEMO) (SEPTEMBER 2012) VRAAG 3 MEMO Fokus van vraag Leeruitkomste Vermoënsvlakke Kruis kulturele LU1 LU2 LU3 LU4 LAAG MEDIUM HOOG /Inheemse √ Dans/elemente Kennis – 3.1.1, 3.1.2, 3.1.4 11 Toepassing – 3.1.3 5 Ontleding – 3.2 4 ASSESSERINGSKAAL 1–5 6 – 10 10 – 15 16 – 20 SWAK REDELIK GOED UITSTEKEND Die antwoord is nie as Die antwoord is Die antwoord is Die antwoord is ʼn artikel geskryf nie geskryf as ʼn artikel goed geskryf as ʼn uitstekend geskryf met geen kennis van met sommige kennis artikel met kennis as ʼn artikel met die naam, rituele en van die naam, rituele van die naam, akkurate kennis simboliek wat in en simboliek wat in rituele en simboliek van die naam, hierdie dans gebruik hierdie dans gebruik wat in hierdie dans rituele en simboliek word. Geen kennis word. Sommige gebruik word. wat in hierdie dans van vergelyking van kennis van vergelyking Goeie kennis van gebruik word. teater- en kulturele van teater- en kulturele vergelyking van Akkurate kennis instellings. Geen instellings. Sommige teater- en kulturele van vergelyking kennis van die kennis van die instellings. Goeie van teater- en gemeenskaplike gemeenskaplike kennis van die kulturele elemente in rituele elemente in rituele gemeenskaplike instellings. danse. danse. elemente in rituele Uitstekend kennis danse. van die gemeenskaplike elemente in rituele danse. VOORBEELD VAN EEN MOONTLIKE ANTWOORD: NOTA AAN MERKER: die leerders sal ʼn wye verskeidenheid van reaksies toon in 3.1. Enige 4 elemente wat in VRAAG 3.2 gegee word is aanvaarbaar. 3.1 DIE RIETE IS REG OM TE DREUN (ROMMEL) Die welbekende Rietdans van KwaZulu Natal (KZN) was in sy oorspronklike vorm deel van ʼn stam ritueel, opgevoer as ʼn verenigde feesviering vir die Zoeloe volk en ʼn geleentheid vir die Zoeloe koning om met sy mense kennis te maak terwyl hy oor die seremonies leiding neem. Volgens tradisie mag slegs maagde deelneem aan die feesvieringe, om te verseker dat hulle werklik rein is. Zoeloe mitologie bepaal as ʼn jong meisie nie ʼn maagd is nie haar riet sal breek en sy haarself in die publiek in verleentheid stel. Die Rietdans is ʼn ernstige geleentheid vir die jong vroue maar ook ʼn geleentheid om hulle sang, dans en kralewerk ten toon te stel.

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2012) DANSSTUDIES (MEMO) 7 Die dans ontleen sy naam van die rivierbedding riete wat die sentrale fokus van die vierdaagse geleentheid is. Die rietstokke word deur ongeveer 10,000 jong meisies van verskillende gemeenskappe vanuit die hele provinsie gedra. Dit is ʼn groot eer vir die jong vroue om uitgenooi te word om aan die Rietdans seremonie deel te neem en ʼn bron van groot trots vir hul familie en hul gemeenskap. Die Riet simboliseer die mag van die natuur en die oorsprong van die Zoeloe volk. Volgens tradisie het die oorspronklike voorvader vanuit die rivierbedding te voorskyn gekom. As die riet heel bly simboliseer dit die jong meisie se maagdelikheid. Die dans simboliseer ook die eenheid en krag van die gemeenskap. Die dans bevorder reinheid onder die maagdelike jong meisies en respek vir vrouens; die jong meisies word deur senior vrouens geleer hoe om op te tree en om trots te wees op hulle maagdelikheid en liggame. Dit laat die jong meisies toe om respek af te dwing by hul vryers wat hulle gedurende die seremonie sal nader. In onlangse tye het die Koning die Rietdans feesvieringe toepaslik gebruik om die volk op te voed, veral die jeug oor kritiese sosiale aangeleenthede soos praktiserende seksuele morele standaarde en gedrag om tienerswangerskap en Vigs uit te werk. Die meisies dra kort kralerompe versier met fraiings en knope; enkelringe, armbande en halssnoere, en kleurvolle serpe. Elke serp het aanhangsels van verskillende kleure wol- stringe wat simboliseer of die meisie beloof is vir die huwelik of nie. Die koninklike familie se prinsesse dra rooi vere in hul hare en lei die jong meisies in die opvoering vir die koninklikes. Elke groep het hulle eie spesifieke dansbewegings en sang wat hul respek vir die koning en sy moeder simboliseer. Die Rietdans was oorspronklik ʼn vorm van kommunikasie en manier van die oudstes om stories en lesse aan die jonger generasie oor te dra sowel as ʼn manier van bid of die geeste van voorvaders te vereer. Die bewegings het spesifieke betekenis wat die dansers en die gemeenskap verstaan. Beide die dansers en die gemeenskap is deelnemers in die uitvoering van hierdie dans. Die dans het vandag nog hierdie funksie behalwe dat dit wye publisiteit verkry het en is nou ʼn groot toeriste aantreklikheid vir mense wat in KZN bly asook besoekers. As gevolg van die wye gewildheid is dit welbekend en word dit dikwels as inspirasie vir choreografie in die teatrale agtergrond. Die opvoering van die dans teen ʼn teatrale agtergrond verander die manier waarop dit aangebied word maar ook ontvang word. Die gehoor mag nie bewus wees wat die dans probeer kommunikeer of wat die bewegings beteken of simboliseer nie of hulle mag dit verskillend interpreteer gebaseer op hul eie kulturele agtergrond. Dit bring egter die inheemse kulturele danse na ʼn wyer gehoor en stel kykers bloot aan die ryke verskeidenheid van kulture in ons land. Die teatrale opvoerings sal moontlik minder outentiek wees en sekere kulture mag beswaar maak as hul rituele omskep word in vermaak. (16)

Downloaded from hlayiso.com 8 DANSSTUDIES (MEMO) (SEPTEMBER 2012) 3.2 Plekke – in ʼn dorpie/ʼn hut/ʼn oop ruimte, ens. Vuur – verskaf lig en is ʼn fokuspunt. Ritmiese herhaling – bewegings word ritmies herhaal, wat bydra om die krag te versterk. Liggaamsversierings – maskers, vere, gras, kostuums, gekleurde stene en skulpe, geverfde gesigte en liggame. Klanke – dromme, dreunsang, sang, hande klap, voet stampe. Sirkel – skep ʼn gevoel van gemeenskap, almal kyk na mekaar. Dikwels word om iets gedraai – vuur, put, paal of persoon. Gebare – gebruik van hande om emosies of aksies voor te stel. Nabootsing – van die natuur (diere, voëls, insekte), elemente (vuur, water, lug, aarde), gebeure of emosies. (4) [20] VRAAG 4 MEMO Fokus van vraag Leeruitkomste Vermoënsvlakke Gemeenskap projek LU1 LU2 LU3 LU4 LAAG MEDIUM HOOG √ Toepassing 10 VOORBEELD VAN EEN MOONTLIKE ANTWOORD: Geagte Prinsipaal Ons verstaan dat ons skool ʼn toekenning van R5 000,00 van die regering ontvang het om gebruik te word vir ʼn projek om die jong mense in ons gemeenskap op te hef. Ons, die Graad 12 Dansstudieleerders wil graag voorstel dat hierdie toekenning aan die dansdepartement gegee word om ʼn gemeenskapsentrum vir dans by die skool daar te stel. Ons wil hierdie projek inisieer met die bedoeling om dit op ʼn volgehoue basis onder die toesig van elke jaar se graad 12 dansleerders te bestuur en sodoende te verseker dat daar ʼn konstante groei plaasvind. Baie van ons jongmense gaan na skool na leë huise, het geen toesig of geen konstruktiewe stokperdjies wat hulle kan besig hou nie. Gereelde dansklasse bied vir leerders op ʼn prettige manier die geleentheid om te leer hoe om gesond te leef, aktief te wees en hou hulle uit die strate. Dit sal ook vir hulle ʼn fokuspunt gee en iets om na uit te sien. Ons stel voor om die dansateljee twee middae ʼn week asook Saterdag oggende aan ons beskikbaar te stel. Leerders sal in geskikte ouderdomsgroepe ingedeel word en sal na spesifieke klasse op verskeie dae klasse bywoon.

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2012) DANSSTUDIES (MEMO) 9 Die klasse sal basiese versorging van die liggaam, veilige maniere om die liggaam te gebruik asook onderrig ontvang in ʼn verskeidenheid populêre danstegnieke. Daar is baie jong werklose volwassenes in ons gemeenskap wat uitstekende hip hop en straatdansers („break dance‟) is wat die klasse kan onderrig. Ons stel voor dat hierdie jongmense aangestel word om die klasse in die middae en op Saterdae waar te neem en vir hulle dienste betaal word. Die graad 12 leerders sal die leiding neem en toe sien dat die klasse vlot verloop. Elke jaar se graad 12 leerders sal uitgedaag word om fondsinsamelings te hou en borgskappe te kry om te verseker dat die klasse op ʼn volgehoue basis kan plaasvind en aan die einde van die dag goedopgeleide kompeterende jong dansers sal oplewer. Daar is baie vertonings en kompetisies wat die dansers voor kan inskryf. Dit kan ook help om die fondse aan te vul en almal bewus te maak van die projek. Beide leerders en onderwysers se prestasies sal selfvertroue inboesem en ʼn trots ontwikkel. Van die fondse kan toegeken word vir kostuums en vervoer na die verskeie vertonings en kompetisies betaal. Ons voel dat hierdie projek in ʼn betekenisvolle gemeenskaps-danssentrum kan ontwikkel en vir almal betrokke tot geweldige voordeel kan strek waar almal bemagtig sal word en eienaarskap kan neem in hierdie ontwikkeling. Ons vertrou dat u ons voorstel vir die oprig van ʼn gemeenskaps-danssentrum gunstig sal oorweeg en hierdie fondse aan ons sal toeken. Ons kan u verseker dat die geld oordeelkundig spandeer sal word. Die uwe Die Graad 12 Dansstudieleerders 2012. [10] TOTAAL AFDELING A: 70

Downloaded from hlayiso.com 10 DANSSTUDIES (MEMO) (SEPTEMBER 2012) AFDELING B: MUSIEK VRAAG 5 MEMO Fokus van vraag Leeruitkomste Vermoënsvlakke Nootwaardes/ LU1 LU2 LU3 LU4 LAAG MEDIUM HOOG rustekens/musiek- √ notasie waardes Kennis – 5.2 2 Toepassing – 5.1 8 7e MOONTLIKE ANTWOORD: Slegs twee voorbeelde word gegee in VRAAG 5.1.1 en 5.1.2, maar kandidate kan verskillende ander antwoorde gee. 10c 5.1 5.1.1 (4) 18b 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 18d 5.1.2 (4) 1 2 3 1 2 3 1 2 3 1 2 3 12 3 4 12 3 4 1234 1234 5.2 Dit kan die gehoor emosioneel betrokke maak.© Royal Academy of Dance 2006 12 3 spanning Dit kan 4 1skep. 2 3& 4 1 2 3 4 1 2 3 4 Dit help om die verhaal te vertel. © Royal Academy of Dance 2006 Dit ondersteun die karakters in hul rolle. Dit skep ʼn bepaalde atmosfeer. Dit beklemtoon sekere tonele. (2) [10] © Royal Academy of Dance 2006 © Royal Academy of Dance 2006

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2012) DANSSTUDIES (MEMO) 11 VRAAG 6 MEMO Fokus van vraag Leeruitkomste Vermoënsvlakke Musiek LU1 LU2 LU3 LU4 LAAG MEDIUM HOOG elemente/ritme √ Toepassing – 6.1 5 Evaluering – 6.2 5 MOONTLIKE ANTWOORD: 6.1 6.1.1 Onwaar (1) 6.1.2 Waar (1) 6.1.3 Waar (1) 6.1.4 Onwaar (1) 6.1.5 Waar (1) 6.1.6 Waar (1) 6.2 6.2.1 Let wel: Enige TWEE van die instrumente hier onder mag gebruik word: Viool, Klarinet, Piccolo, Tjello (2) 6.2.2 Let wel: Enige TWEE van die instrumente hier onder mag gebruik word: Kora, Jembe drom, Krak, Marimba (2) [10] TOTAAL AFDELING B: 20

Downloaded from hlayiso.com 12 DANSSTUDIES (MEMO) (SEPTEMBER 2012) AFDELING C: ANATOMIE EN GESONDHEIDSORG VRAAG 7 MEMO Fokus van vraag Leeruitkomste Vermoënsvlakke Spiere/gewrigte/ LU1 LU2 LU3 LU4 LAAG MEDIUM HOOG gewrig √ aksies/terme Kennis – Name van spiere 8 Toepassing – anatomiese aksie/gewrig/bene wat dit beweeg. 8 Ontleding – 7.9 4 ANTWOORD: (Enige een van die volgende antwoorde in VRAAG 7.1.2 – 7.8.2 is aanvaarbaar). 7.1.1 Deltoïed 7.1.2 Abduksie (weg van die middellyn) van die boarm. (2) 7.2.1 Sternocleidomastoid 7.2.2 Rotasie van die kop (sywaarts). Fleksie (die kop vorentoe buig). (2) 7.3.1 Sartorius 7.3.2 Heup fleksie (lig van been na vore). Knie fleksie (buig van die knie) lateraal of uitwaartse rotasie/abduksie van die femur. (2) 7.4.1 Gastrocnemius 7.4.2 Plantaar fleksie (lig van die hak/punt van die tone. (2) 7.5.1 Erector Spinae 7.5.2 Verlenging van die nek en ruggraat (buig die liggaam agteroor). (2) 7.6.1 Triceps Brachii 7.6.2 Ekstensie (reguit maak) van die elmboog. (2) 7.7.1 Gluteus Maximus 7.7.2 Heup ekstensie/ laterale uitwaartse rotasie van femur/abduksie van die femur. (2) 7.8.1 Quadriceps 7.8.2 Ekstensie (reguit maak van die knie). (vierkopspier) Fleksie (lig van been na vore) van die heup. (2) 7.9 7.9.1 B (1) 7.9.2 B (1) 7.9.3 C (1) 7.9.4 C (1) [20]

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2012) DANSSTUDIES (MEMO) 13 VRAAG 8 MEMO Fokus van vraag Leeruitkomste Vermoënsvlakke Beserings – LU1 LU2 LU3 LU4 LAAG MEDIUM HOOG oorsake/ Behandeling / √ voorkoming/ komplikasies Kennis – 8.1, 8.2 2 Toepassing – 8.3 4 Ontleding – 8.4, 8.5 9 ANTWOORD: 8.1 Omdat albei knieë geaffekteer is, lei Mary moontlik nie van ʼn akute besering nie (soos van ʼn val), maar het liewer ʼn kroniese/oorgebruik besering op gedoen. (1) 8.2 Die weefsel wat betrokke is, is of oorrek/skeuring van die mediale ligamente of die skeuring van die kraakbeen of die inflammasie (seningitis) of die patella sening (springers knieë). (1) 8.3 Swak tegniek; knie/voet belyning is verkeerd. Sy het ʼn moontlike pronasie (rolling) van haar voete en land verkeerd na ʼn sprong. Die bogenoemde swak vorm veroorsaak ʼn oorrekking van die mediale ligament van die knie (word beskadig en skeur), en mag die oorsaak wees van aanhoudende skeuring van semilunar kraakbene. Sy warm nie genoeg op nie. Spieragtige wanbalans mag ontwikkel het (vierkopspier tot dyspier sterkte). Die danser mag hiper mobiliteit in die knieë hê terugswaaiende bene, en mag miskien nie druk plaas op die bindweefsel in die gewrig nie. Die besering mag vererger word deur op ʼn sementvloer (veral gevaarlik as verkeerde belyning gebruik word in die spronge). Daar mag ʼn oorerflike biomeganika/posturale/strukturele probleme wees, soos lordosis. (4) 8.4 Onmiddellike behandeling: Mary moet onmiddelik ophou met dans/oefening. Sy moet ʼn mediese professionele persoon sien om haar te diagnoseer en advies te gee oor die regte behandeling. Rus, ys, druk (die knieë mag inflammasie hê en geswel wees – kan nie ooreenstemming sien nie, siende dat albei knieë betrokke is). Elevasie om vloeistof retensie te verminder. Nie-steriodiese anti-inflammatoriese tablette mag geneem word om pyn te verminder. Sy mag fisioterapie nodig hê.

Downloaded from hlayiso.com 14 DANSSTUDIES (MEMO) (SEPTEMBER 2012) Lang term behandeling/rehabilitasie: Mary moet seker maak van die gebruik van die regte tegniek en belyning. Mary moet daar van bewus wees dat sy veilig werk binne haar eie omvang van beweging (uitwendige rotasie moet plaas vind in die heup, nie in die knieë nie) om te verhoed dat die besering weer sal gebeur. Dit sal ʼn opwarm oefening insluit en sagte, gebalanseerde strekking (as sy nie oor verlengde ligamente het nie). Om oefening weer te begin, moet dit baie versigtig gedoen word – die vierkopspiere het verswak en sal weer versterk moet word voor ʼn strawwe aktiwiteit skedule hervat word. Die diep rotore- en adduktorspiere moet versterk word in albei die inwendige- en uitwendige rotasie omvang. Om haar fiksheid te behou kan sy komplimentêre, nie-gewig draende vorms van oefening doen, soos bv. swem en Pilatus. Mary moet ook nie op sement vloere spring nie, en moet op ʼn geveerde vloer dans wat as skokbreker dien. Mary moet dit oorweeg om ʼn biokinetikus te sien om haar te diagnoseer en enige foutiewe strukturele- of biokinetiese oorsake reg te maak. (4) 8.5 Styfheid van gewrigte in die beseerde area. Pyn wat herhaaldelik terugkeer in die area. Verlies van fiksheid as gevolg van geen klasbywoning. Mis uit om nuwe bewegingsoefeninge te leer. Gewigstoename as gevolg van geen oefening. Verloor van selfvertroue as jy agter raak met jou werk. (5) [15] VRAAG 9 MEMO Fokus van vraag Leeruitkomste Vermoënsvlakke Beginsels van LU1 LU2 LU3 LU4 LAAG MEDIUM HOOG liggaams- kondisionering √ /soepelheid Kennis – 9.1 2 Toepassing – 9.2 3 Ontleding – 9.3 5 MOONTLIKE ANTWOORD: 9.1 Soepelheid is die omvang van beweging – die vryheid van beweging en die afwesigheid van beperking in jou gewrigte en spiere. Soepelheid is gekoppel aan gewrigte en word deur strukturele- en funksionele faktore beïnvloed volgens elke danser se liggaam. (2) 9.2 As dansers plaas ons geweldige stres op ons liggame deur bewegings wat ons liggame vereis om in onnatuurlike maniere te beweeg. As ons nie soepel is nie staan ons ʼn groot kans om ons te beseer wanneer ons bewegings probeer wat ons liggame nie in staat is om dit te doen nie. Soepelheid dra ook by tot die grasie en skoonheid van beweging wanneer dit moeiteloos en maklik voorkom. (3)

Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBER 2012) DANSSTUDIES (MEMO) 15 9.3 Soepelheid kan altyd verbeter word deur strekking maar die graad van soepelheid sal verskil van danser tot danser, volgens hul anatomiese struktuur. Die danser moet gedissiplineerd wees en na elke klas wanneer die spiere warm is strek. Hulle moet ook strekoefeninge doen selfs al dans hulle nie aangesien dit ʼn lang tyd neem om soepel te word en moet ideaal gesproke geleidelik verhoog word oor ʼn periode van tyd deur gereëlde/daaglikse roetines te volg. Die beste metodes van strek is stadige volgehoue strekking met die gebruik van asemhaling om die spiere te ontspan terwyl hulle gestrek word. Baie verskillende tipes strekoefeninge vir elke deel van die liggaam moet gedoen word aangesien algehele soepelheid nodig is, nie net in spesifieke areas van die liggaam nie, maar om beserings te voorkom. (5) [10] VRAAG 10 MEMO Fokus van vraag Leeruitkomste Vermoënsvlakke Postuur LU1 LU2 LU3 LU4 LAAG MEDIUM HOOG /kernstabiliteit/ √ dehidrasie Kennis – 10.1, 10,5 6 Toepassing – 10.2, 10.3 6 Ontleding – 10.4 3 MOONTLIKE ANTWOORD: 10.1 Goeie postuur en belyning verwys na die manier waarop jy jou liggaam regop hou in teenstelling met die ontspannende swaar liggaam wat meegee met swaartekrag. In dans probeer ons om ons ruggraat so te belyn dat die kop, skouers, heupe, knieë en voete almal in lyn is met die een bokant die ander sonder dat die liggaam gespanne of rigied is. Die gewig word gewoonlik oor die bal van die voet geplaas sodat daar geen spanning op die ruggraat geplaas word nie. (2) 10.2 Transverse Abdominus, Internal Obliques, Multifidus, External Obliques, Rectus Abdominis, Erector Spinae en Quadratus Lamborum. (3) 10.3 Kernstabiliteit is ʼn belangrike deel van algemene fiksheid veral in dans waar ʼn sterk kern benodig word om balans te verseker terwyl daar in die ruimte beweeg word. Jou liggaam is ontwerp vir beide mobiliteit en stabiliteit wat beteken dat sekere liggaamsdele beweeg en ander stabiliteit moet behou. Die funksie van verskillende dele van die liggaam hou noue verband met die struktuur – die aksiale skelet en die ondersteunende spiere speel ʼn stabiliserende rol terwyl die (aanhangskelet – arms en bene) die spiere betrokke in die bewegings die primêre bewegers is. Met dans beweeg die hele liggaam, nie net die arms en bene nie. Die handhawing van krag in die buik gedurende alle bewegings sal jou meer stabiel maak, meer krag aan jou bewegings gee en stres op jou ruggraat verhoed. (3)

Downloaded from hlayiso.com 16 DANSSTUDIES (MEMO) (SEPTEMBER 2012) 10.4 Deurlopend goeie postuur te beoefen en bewus te wees van die instandhouding van die korrekte belyning gedurende alle beweging, nie net wanneer daar gedans word nie. Die gebruik van die abdominale spiere in beweging, veral wanneer die beweging vereis dat jy uit neutrale lyn werk. Uitvoer van gereelde kondisioneringsoefeninge vir die abdominale- en rugspiere. Handhawing van balans van krag tussen die abdominale- en rugspiere. Kondisionering van die stabiliserende spiere in beweging en nie- bewegende posisies. (3) 10.5 Water is noodsaaklike voeding omdat die liggaam uit 60% water bestaan. Spiere bestaan uit 72% water en by dansers word spiere onder baie stres geplaas. Daar is ʼn groot waterverlies deur sweet met dans. Ekstra water moet voor en na klasse gedrink word om te kompenseer vir die waterverlies in die liggaam. Dit is baie belangrik om water gedurende die dag te drink (2 liters per dag) selfs al doen jy nie ʼn dansklas nie. Gevolge van dehidrasie is: Tamheid en spiere wat „swaar‟ voel. Stremming op die hart, longe en bloedsomloopstelsel. Naarheid, braking en diarree. Lighoofdigheid, swaar asemhaling, swakheid en disoriëntasie in erge gevalle van dehidrasie. (4) [15] TOTAAL AFDELING C: 60 GROOTTOTAAL: 150