Skip to content
Question paper

Isixhosa Sal Grade 12 P1 NSC November 2023 QP (isiXhosa)

Grade 12 Isixhosa Sal Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2023 (isiXhosa), 15 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Subject: Isixhosa SalGrade 12202315 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 ISIXHOSA ULWIMI LWESIBINI OLONGEZELELWEYO (SAL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) NOVEMBA 2023 AMANQAKU: 80 IXESHA: Iiyure 2 Olu viwo lunamaphepha ali-15. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 2 DBE/Novemba 2023 NSC IMIYALELO NENGCACISO 1. Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU: ICANDELO A: Uvavanyo lokuqonda (30) ICANDELO B: Isishwankathelo (10) ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi (40) 2. Phendula YONKE imibuzo. 3. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA. 4. Krwela umgca ekupheleni KWECANDELO NGALINYE. 5. Nombola iimpendulo zakho ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo. 6. Shiya umgca emva kwempendulo nganye. 7. Qwalasela ngokukodwa upelo nolwakhiwo lwezivakalisi. 8. Iingcebiso malunga nolwabiwo lwexesha: ICANDELO A: Imizuzu engama-45 ICANDELO B: Imizuzu engama-20 ICANDELO C: Imizuzu engama-55 9. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 3 DBE/Novemba 2023 NSC ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1 1.1 Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA A NASEBUMNYAMENI YIBA NOBOMI 1 Abemi boMzantsi Afrika bajongene nengxaki entsha yocimo lokonga umbane (load-shedding). Akubonakali ngathi yingxaki eza kukhawuleza iphele, bube bona ubomi babantu kufuneka buqhubekile. Yiyo loo nto kubalulekile ukuba umntu ngamnye abe neendlela zokuyilungiselela le ngxaki ukuze ubomi bakhe bungemi. 5 2 Uthi usahleli, usuke uthi cimi umbane, ushiyeke usebumnyameni. Kubi ke oko kuba wonke umntu ufuna ukukhanya. Kuyinyani ukuba ngexesha locimo lokonga umbane kuma yonke into, ngakumbi xa ungalulungiselelanga. Omnye umntu uye atsibele iselula fowuni yakhe akhanyise ngayo kodwa nayo ingamshiya ebumnyameni kuba 10 itshajwa ngombane. Icebo kukuba abantu bazame ukuba neelanteni ezisebenzisa amandla esola, kungenjalo izibane ezikhulu neethotshi ezisebenza ngebhetri. 3 Amakhandlela nawo aluncedo, kwaye ngawona asetyenziswa kakhulu kuba ayafikeleleka kumntu wonke ngenxa yexabiso lawo 15 eliphantsi. Akakhanyisi ngokuqaqambileyo kodwa akufani nokuhlala ebumnyameni. Ukuzikhusela kwingozi enokwenziwa likhandlela kukuqinisekisa ukuba akulishiyi livutha okanye ulale ungalicimanga. Zikho nezibane ezitshajwa ngesola umntu anokuzithenga. Ulwazi ngazo luyafumaneka kwiiwebhusayithi. Okubalulekileyo kukuba 20 kwakumka ukukhanya okuza ngombane, masishiyeke sisekukhanyeni. 4 Xa ungekho umbane, zonke izinto ezisebenza ngawo, zifana nezihombiso kuba azisebenziseki. Phakathi kwazo kungabalwa iithivi, iireyidiyo, izitovu, iibhalbhu zokukhanyisa kwanoomatshini 25 bokuhlamba. Ikho indlela ongancedakala ngayo ukuze zisebenze ezinye zazo. Ungazithengela ijenereyitha elilalela esebenza ngebhetri, kuba ijenereyitha esebenzisa ipetroli, yakuphela ipetroli, nayo iyacima. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 4 DBE/Novemba 2023 NSC 5 Kukho intetho ethi, 'esinamandla sesityayo'. Nokuba umbane ucimile, 30 isisu sona asithuli, siyathetha. Singabantu kubalulekile ukuba sitye ukuze imizimba ifumane amandla okumelana nemisebenzi yemihla ngemihla. Umntu unokuzizamela igrili okanye isitovana esisebenza ngegesi esiza kumnceda ekuphekeni. Enye into umntu anokuyenza kwicala lokupheka, kukusebenzisa umlilo weenkuni okanye 35 owamalahle. Ukusebenzisa isitovu seenkuni njengesifudumezi, endaweni yesifudumezi separafini kungamnceda umntu onge imali. Ngoko ke umntu angazenzela iziko. Kwangexesha lakudala, abantu babencedwa kukutya okugcinwa ezitotini xa bengenandlela yozikuphekela. Ngelinye ixesha batye iziqhamo ezomisiweyo okanye 40 inyama eqwayitiweyo. Inyama neziqhamo ezomisiweyo nokutya okusezitotini akukhawulezi konakale. 6 Ngalinye, into enokulunceda uluntu loMzantsi Afrika kule meko yocimo lokonga umbane kukukhangela amacebo okumelana nayo. Kufuneka umntu ahlale ezlungiselele ngendlela akwazi ngayo. 45 IGLOSARI NENGCACISO: Iziko – yindawo yokubasa umlilo. Isifudumezi – yihitha (heater). Elilalela (back up) – ebekelwe ukusetyenziswa xa koyisakele/kuphele leyo isetyenziswayo [Sithatyathwe ku-www.bing.com saze saguqulelwa, salungiselelwa uviwo] JONGA KUMHLATHI 1 1.1.1 Xela ingxaki abajongene nayo abemi boMzantsi Afrika ngokwalo mhlathi. (2) 1.1.2 Kuthiwa yintoni enokwenziwa ngumntu ukuze ubomi bakhe bungemi ngexesha locimo lokonga umbane? (2) JONGA KUMHLATHI 2 1.1.3 Chonga amagama amaTHATHU alandelelanayo kwesi sivakalisi, athetha ukuba umbane umka kungalindelekanga. 'Uthi usahleli, usuke uthi cimi umbane, ushiyeke usebumnyameni.' (2) 1.1.4 Xela zibe MBINI iindlela abanokukhanyisa ngazo abantu xa umbane ucinyiwe. (2) JONGA KUMHLATHI 3 1.1.5 Nika isizathu sokuba amakhandlela abe ngawona asetyenziswa kakhulu. (2) 1.1.6 Xela ukuba lufumaneka phi ulwazi ngezibane ezitshajwayo. (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 5 DBE/Novemba 2023 NSC JONGA KUMHLATHI 4 1.1.7 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo: Igama 'nayo' elikrwelelwe umgca ngaphantsi kulo mhlathi libhekisa ... A kwikhandlela. B kwisibane. C kwipetroli. D kwijenereyitha. (1) JONGA KUMHLATHI 5 1.1.8 Ithetha ukuthini le ntetho ilandelayo? '... esinamandla sesityayo.' (2) 1.1.9 Kubaluleke ngantoni ukuba imizimba ifumane amandla? (2) 1.1.10 Yintoni enokumnceda umntu ukuba onge imali ngokwalo mhlathi? (2) 1.1.11 Ngqina ukuba nakudala kwakubanceda abantu ukutya okugcinwa ezitotini. (2) JONGA KWITEKISI YONKE 1.1.12 Emva kokufunda esi sicatshulwa ingaba Uyavumelana/ Akuvumelani nokuthethwa sisihloko saso? Xhasa impendulo yakho. (2) 1.1.13 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli. Esi sicatshulwa sibhalelwe (ukucenga abantu/ukudlulisa ulwazi). (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 6 DBE/Novemba 2023 NSC 1.2 Qwalasela lo mfanekiso uze uphendule imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO [Uthatyathwe ku-www.pinterest.com] 1.2.1 Xela izinto zibe MBINI ezikulo mfanekiso ezisetyenziselwe ukukhanyisa igumbi. (2) 1.2.2 Kubonisa ntoni ukubakho kwencwadi evuliweyo kulo mfanekiso? (2) 1.2.3 Yintoni injongo yomfoti ngalo mfanekiso? (2) AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 7 DBE/Novemba 2023 NSC ICANDELO B: USHWANKATHELO UMBUZO 2 Funda esi sicatshulwa simalunga nezinto omawuzenze ukuze umsebenzi wakho wesikolo ungaphazanyiswa yingxaki yocimo lokonga umbane. Bhala isishwakathelo NGEZINTO OMAWUZENZE UKUZE UMSEBENZI WAKHO WESIKOLO UNGAPHAZANYISWA YINGXAKI YOCIMO LOKONGA UMBANE. IMIYALELO: 1. Bhala iingongoma EZISIXHENXE. 2. Sebenzisa amazwi akho kangangoko unakho. 3. Iingongoma zakho zinombole ukusuka ku-1 ukuya kwi-7. 4. Bhala ingongoma nganye kumgca omtsha. 5. Ushwankathelo lwakho oluneengongoma ezisixhenxe MALUNGADLULI KUMAGAMA ANGAMA-50. 6. Bonisa INANI LAMAGAMA OWASEBENZISILEYO EWONKE kwizibiyeli ekupheleni koshwankathelo. ISICATSHULWA C KHANYISELA IMFUNDO YAKHO Ucimo lokonga umbane lwenza ukuba kube nzima kwabanye abafundi kuba luyabaphazamisa ekwenzeni umsebenzi wabo wesikolo. Kubalulekile ukuzama ukuba sikhawulelane neemeko esikuzo singabafundi. Xa ungumfundi naku onokukwenza ukuze ukwazi ukuwuqhuba umsebenzi wakho wesikolo: Zama ukufuna ulwazi ngeshedyuli yocimo lokongiwa kombane yendawo ohlala kuyo. Oku kukunika ithuba lokucwangcisela umsebenzi wesikolo kwangethuba. Qiniseka ukuba izixhobo ezisebenza ngombane zihlala zitshajiwe, zigcwele. Oku kuya kukunceda ukuba ukwazi ukuzisebenzisa kwakucinywa umbane. Mazihlale zikufutshane nawe izikhanyisi ezingasebenzisi mbane. Zininzi kwaye ziziindidi izikhanyisi ezingasebenzisi mbane, nokuba ezinye zazo zingakhanyisi njengawo. Sebenzisa ukukhanya kwendalo ngokusebenza ngexesha lasemini. Ungakwenza oku ngokuzikhethela indawo engenisa imitha yelanga. Umzekelo, ecaleni kwefestile, kungenjalo usebenzele phandle. Funa ulwazi kwimithombo engasebenzisi mbane, xa wona usacinyiwe. Ewe kuyindlela elula ukukhangela ulwazi kwi-intanethi kodwa oko akuthethi ukuthi iincwadi azinakukunceda. Cela ukusebenzela kumakhaya ezizalwane ezisenombane ngokweshedyuli. Loo nto ilula xa uwazi amaxesha okucinywa kombane weendawo ezihlala kuzo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 8 DBE/Novemba 2023 NSC Umsebenzi wesikolo wenze wonke kuselithuba, ungalindi umzuzu wokugqibela. Ukuwenza sele kungumzuzu wokugqibela kungakufaka engxakini yokucinywa kombane ungekagqibi. Iimeko esiphila kuzo akufuneki sizivumele ziphazamise ukufunda kwethu. Kubalulekile ukuba sizame ukuliqaqambisa ikamva lethu nokuba kunzima. [Sithatyathwe ku-www.chatgptonline.com saze saguqulelwa, salungiselelwa uviwo] AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 9 DBE/Novemba 2023 NSC ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI UMBUZO 3: ISIBHENGEZO NTENGISO Funda esi sibhengezo-ntengiso singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA D Iinkcukacha zonxibelelwano: cello@marketing.com/www.cello.market [Sithatyathwe kwi-www.advertgallery.com saze saguqulelwa uviwo] 3.1 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli. Kwesi sibhengezo-ntengiso kuthengiswa (isevisi/imveliso). (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 10 DBE/Novemba 2023 NSC 3.2 Chonga isilogani sale ntengiso. (1) 3.3 Xela igama lenkampani ethengisa le peni ikwesi sibhengezo-ntengiso. (1) 3.4 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo: Ibinzana, '... ukubhala okuntofontofo ...' lisetyenziselwe ... A ukugxotha umthengi. B ukuqhatha umthengi. C ukufundisa umthengi. D ukutyhafisa umthengi. (1) 3.5 Sisixelela ntoni ngale peni esi sivakalisi silandelayo? 'Inesiqwana esilula.' (2) 3.6 Nika zibe MBINI iindlela anokuzisebenzisa umthengi xa efuna ukuthenga le peni. (2) 3.7 Ingaba esi sibhengezo-ntengiso singakwenza ukuba ufune ukuyithenga le peni? Xhasa impendulo yakho. (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 11 DBE/Novemba 2023 NSC UMBUZO 4: IKHATHUNI Funda le khathuni ingezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA E [Ithatyathwe kwi-careeronspotnet, yaguqulelwa, yaze yahlelwa] 4.1 Yintoni le athi ayisebenzi uZuko? (1) 4.2 Xela zibe MBINI izinto abonakala ngazo uZuko ukuba uyacaphuka. (2) 4.3 Khetha impendulo echanekileyo kwizibiyeli. Igama, 'Hay' bo!' elikwintetho kaZuko libonisa ... A ukukhathazeka. B ukucinga. C ukothuka. D ukuvuya. (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 12 DBE/Novemba 2023 NSC 4.4 4.4.1 Lithathwe koluphi ulwimi igama, 'TV' elikwintetho kaLeo? (1) 4.4.2 Bhala igama,'TV' ngesiXhosa. (1) 4.5 Kutheni uZuko engacinganga ukuba inokuba yiplagi ye-TV engafakwanga eyenza irimowuthi ingasebenzi? (2) 4.6 Uyavumelana noluvo lokuba le khathuni ibonisa kuba abantu iyabakhathaza into yokumana kucinywa umbane? Xhasa impendulo yakho. (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 13 DBE/Novemba 2023 NSC UMBUZO 5: IPROZI 5.1 Funda esi sicatshulwa singezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA F UMBANE UYASINCEDA Umbane uyabuguqula ubomi babantu kuba ubangela ukuba ibe lula imisebenzi yabo yemihla ngemihla. Ngaphandle kokusinika ukukhanya, umbane uyazikhawulezisa izinto kwaye uyayiphucula intlalo yabantu. Kuphucuka ezempilo ngokubakho kombane osisigxina, ukulungiselela ukusebenza kwezixhobo namaziko ezempilo. Imfundo nayo iyaguquka 5 ngokuthi ikhuthaze ukufunda nokwenza uphando kusetyenziswa ubuchule betekhnoloji. Ngenxa yombane, kufikeleleka lula kwimithombo eyahlukileyo yolwazi. Unxibelelwano nokwazana kwabantu kwilizwe liphela luyanda. Loo nto iphucula nothethathethwano phakathi kwabantu. Kwelinye icala noqoqosho luyakhula kuba umbane ukhulisa imizi-mveliso evulela abantu 10 amathuba emisebenzi. Ukukhula kwezoqoqosho kwandisa neemveliso ezintsha kwanamandla ombane ozakhayo. Lilonke, umbane uyinqwelo yenkqubela-phambili, ukwanyusa izinga lobomi bomntu ngamnye kweli lizwekazi iAfrika. [Sithatyathwe ku-www.fundi.co.za saze saguqulelwa, salungiselelwa uviwo] 5.1.1 Nika isininzi segama, 'umbane' elikrwelelwe umgca ngaphantsi kwisicatshulwa. (1) 5.1.2 Bhala amagama akrwelelwe umgca ngaphantsi kwesi sivakalisi silandelayo abe kwisinye. Abantu, izilwanyana, kwanto nje, iguqukelwe bubomi yindaba yocimo lombane. (2) 5.1.3 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zilandelayo: Igama, 'yabo' elibhalwe ngqindilili kwisicatshulwa libhekisa ... A kubantu. B kumbane. C kwimisebenzi. D kwimihla. (1) 5.1.4 Khetha isibizo esiyintloko (intloko) kunye nenjongosenzi kwesi sivakalisi silandelayo. Umzekelo: Umfundi ubhala iimviwo zakhe. Impendulo: Isibizo esiyintloko – Umfundi. Isibizo esiyinjongosenzi: iimviwo. Umbane uphucula intlalo yabantu. (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 14 DBE/Novemba 2023 NSC 5.1.5 Fakela iimpawu zobhalo ezishiyiweyo kwesi sivakalisi silandelayo. Kuphucuka impilo intlalo nobomi (2) 5.1.6 Bhala esi sivakalisi silandelayo sibe kwimo elandulayo. Umzekelo: Umfundi ubhala incwadi. Impendulo: Umfundi akabhali ncwadi. Imfundo nayo iyaguquka. (2) 5.1.7 Bhala isimelabizo soqobo endaweni yesibizo esikwesi sivakalisi silandelayo. Ilizwe liyanda. (1) 5.1.8 Chonga isimelabizo sokukhomba (isikhombisi) kwesi sivakalisi silandelayo: Le nto iphucula nothethathethwano. (1) 5.1.9 Guqula esi sivakalisi silandelayo sibe kwixesha eladlulayo. Umzekelo: Izikolo ziyavalwa. Impendlo: Izikolo zavalwa. Loo nto i yaphucula. (1) 5.1.10 Xela umsebenzi wesimamva u-kazi esikrwelelwe umgca ngaphantsi kwesi sivakalisi silandelayo. Kweli lizwekazi iAfrika. (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lwesibini Olongezelelweyo (SAL)/P1 15 DBE/Novemba 2023 NSC 5.2 Qwalasela lo mfanekiso ungezantsi uze uphendule imibuzo elandelayo. ISICATSHULWA G 'Heke! Kuyakhanya ke ngoku. Undichedile ngokudinyusa.' Uthatyathwe ku-www.pinterest.com waza wahlelwa] 5.2.1 Dibanisa izivakalisi ezibini ezingezantsi ngegama elikwizibiyeli. Umzekelo: Umntwana uvala iifestile. Umntwana uyagodola (kuba) Impendulo: Umntwana uvala iifestile kuba uyagodola. USipho unceda uLili. ULili ukhanyisa ibalbhu yesibane (ukuze). (2) 5.2.2 Bhala esi sivakalisi silandelayo ulungise igama elikwizibiyeli ukuze sinike intsingiselo evakalayo. (2) ULili uhleli (amagxa) kaSipho. 5.2.3 Lungisa iziphene zopelo kumagama akwisivakalisi esilandelayo. Undichedile ngokudinyusa. (2) [20] AMANQAKU ECANDELO C: 40 AMANQAKU EWONKE: 80 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha

Study this subject

Revise the topics in this paper, then practise them question by question.

More papers and memos for this grade and subject.

More from Grade 12 Isixhosa Sal

View all