Agricultural Sciences Grade 12 North West Mock 2019 Memo

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 LANDBOUWETENSKAPPE V2 SEPTEMBER 2019 NASIENRIGLYNE TOTAAL: 150 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 9 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 2 NW/September 2019 NSS – Nasienriglyne AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 A üü 1.1.2 D üü 1.1.3 B üü 1.1.4 C üü 1.1.5 B üü 1.1.6 D üü 1.1.7 C üü 1.1.8 A üü 1.1.9 C üü 1.1.10 B üü (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 D üü 1.2.2 F üü 1.2.3 A üü 1.2.4 E üü 1.2.5 B üü (5 x 2) (10) 1.3 1.3.1 Prosessering/Waardetoevoeging üü 1.3.2 Seleksie üü 1.3.3 Monohibriede üü 1.3.4 Korttermyn krediet üü 1.3.5 Atavisme üü (5 x 2) (10) 1.4 1.4.1 Chromosome ü 1.4.2 Opgraderingü 1.4.3 Allelesü 1.4.4 Bestuur ü 1.4.5 Verspreiding/distribusie/plasing ü (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 3 NW/September 2019 NSS – Nasienriglyne AFDELING B VRAAG 2: LANDBOUBESTUUR EN BEMARKING 2.1 Verskillende tipes landboubemarking 2.1.1 Identifikasie van die tipe bemarking A - Koöperatiewe bemarking ü B - Vrye bemarking ü C - Beheerde bemarking ü (3) 2.1.2 Verduideliking van TWEE voordele van bemarking B · Geen vervoerkostes ü · Verkope is gewoonlik kontant en meer gerieflik ü · Produsent kan inisiatief en dryfkrag aan die dag lê ü · Goedkoper aangesien daar geen middelman/bemarkingskostes is nie ü · Boere beheer die winsgrense deur die vraag te analiseer ü · Dit motiveer produsente om harder te werk ü · Boere/Produsente ontvang kontant tydens verkope ü · Produsente verkoop waar hulle wil ü · Verkoop teen hul eie prys ü (Enige 2) (2) 2.2 Onderskeid tussen plaashekverkope en internet bemarking Plaashekverkope · Bemarking deur die boer waar produksie plaasvind/op/by die plaas ü · direk aan die verbruikers ü Internet bemarking · Goedere word geadverteer ü · en op die internet via e-pos en aanlynmedia verkoop ü (4) 2.3 Komponente of fases van die entrepreneursproses 2.3.1 Evaluering van die geleentheid ü (1) 2.3.2 Beplanning ü (1) 2.3.3 Hulpbronbepaling/mobilisasie ü (1) 2.4 SWOT-ontleding en die identifikasie van 2.4.1 TWEE sterk punte · Menslike hulpbronne ü · Beskikbaarheid van grond ü · Gebruik dienste van die voorligtingsbeampte ü (Enige 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 4 NW/September 2019 NSS – Nasienriglyne 2.4.2 EEN swakheid · Gebrek aan vaardighede ü · Gebrek aan kapitaal ü (Enige 1) (1) 2.4.3 EEN geleentheid · Dienste van die voorligtingsbeampte ü · Geïdentifiseerde markte ü (Enige 1) (1) 2.4.4 TWEE bedreigings · Gebrek aan fondse/kapitaal ü · Onbetroubare weerstoestande ü · Gebrek aan vaardighede ü · Kompetisie met ander projek/florerende projek in die naburige dorpie ü (Enige 2) (2) 2.5 TWEE maniere om die agri-besigheidsketting te verbeter en meer vaartbelyn te maak · Gradering en standaardisering van produkte ü · Bemarking te fasiliteer en die prys vas te stel ü · Gebruik verkoelingsgeriewe en koeltrokke om bederf te voorkom ü · Verbeter die infrastruktuur van paaie ü · Maak voorsiening vir stoor/bergingsfasiliteite vir landbouprodukte om die ooraanbod te voorkom ü · Maak voorsiening vir die toegang tot finansiering om werkskapitaal te dek ü · Verbeter toegang tot markinligting ü · Bemark kollektief deur vragte van produsente te kombineer ü (2) · Prosesseer produkte waar dit geproduseer word ü (Enige 2) 2.6 Die rol van wetgewing 2.6.1 Wet op Landbouproduktestandaarde (Wet 119 van 1990) ü (1) 2.6.2 Wet op die Veiligheid van Vleis (Wet 40 van 2000) ü (1) 2.6.3 Wet op Verbruikersbeskerming (Wet 68 van 2008) ü (1) 2.7 Verskil tussen massa- en nisbemarking Massabemarking · Bemark dieselfde produkü op verskillende maniere vir verskillende groepe menseü Nisbemarking · Verkope van ‘n sekere produk ü aan ‘n klein marksegmentü (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 5 NW/September 2019 NSS – Nasienriglyne 2.8 Die prys, vraag en aanbod van lemoene oor ‘n periode van vyf weke 2.8.1 Grafieke van die vraag en aanbod van lemoene Kriteria/rubriek/merkriglyne · Korrekte opskrif ü · X-as: Korrek gekalibreer ü · Y-as: Korrek gekalibreer ü · Korrekte eenheid (Sakkies/Week) ü · Lyngrafieke ü · Akkuraatheid ü (6) 2.8.2 Rede vir die hoër vraag Prys per sakkie lemoene was laag (R10) in week 1 ü maar hoër (R30) in week 5 ü (2) [35] VRAAG 3: PRODUKSIEFAKTORE 3.1 DRIE funksies van grond as produksie factor · Bron van minerale vir die vervaardiging van kunsmisstowwe ü · Voorsien spasie/ruimte/plek vir landbouaktiwiteite ü · Voorsien voedsel aan mens/dier/voedelsekerheid ü · Word gebruik as sekuriteit/waarborg ü · Verskaf grondstowwe/rou materiale ü (Enige 3) (3) 3.2 Verbetering van die produktiwiteit van grond 3.2.1 Cü (1) 3.2.2 Aü (1) 3.2.3 Bü (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 6 NW/September 2019 NSS – Nasienriglyne 3.3 Arbeidswetgewing 3.3.1 Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid (Wet 85 van 1993) ü (1) 3.3.2 Wet op Vergoeding vir Beroepsbeserings en Siekte (Wet 130 van 1993) ü (1) 3.3.3 Wet op Vaardigheidsontwikkeling (Wet 97 van 1998) ü (1) 3.4 Risikobestuur 3.4.1 Definisie van strategiese risikobestuur · Langtermyn bestuur wat voorsien vir aanpassings in die onderneming ü met die oog op toekomstige veranderinge en uitdagings ü OF · Die proses waar strategieë ontwikkel word sodat die onderneming sy visie, missie en doelwitte ü kan bereik, asook aanpas by veranderende omstandighede ü (2) 3.4.2 Identifikasie van die risikobestuurstrategie Diversifikasie üü (2) 3.4.3 Regverdiging van die antwoord in VRAAG 3.4.2 Daar is ‘n aantal vertakkings ü op die een plaas ü (2) 3.4.4 Bestuursvaardigheid van die boer · Analitiese vaardighede ü · Interpersoonlike/kommunikasie vaardighede ü · Koördenerings/organisatoriese vaardighede ü · Probleemoplossings vaardighede (Enige 1) (1) 3.4.5 TWEE voorbeelde van produksierisiko’s · Finansieel ü · Wetlik/wetgewing ü · Menslike hulpbronne ü · Markte/prys ü · Tegnies ü · Produksie ü (Enige 2) (2) 3.5.1 VIER gevolge van HIV/VIGS op produktiwiteit · Beplanning word bemoeilik deur onbeplande afwesighede ü · Landbou-aktiwiteite kan nie betyds voltooi word nie ü · Verlies aan vaardighede en ondervinding en die verhoogde kostes om nuwe personeel op te lei ü · Plaaswerkers se produktiwite verlaag in die latere stadium van die siekteP · Emosionele trauma vir familie en vriende ü (Enige 4) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 7 NW/September 2019 NSS – Nasienriglyne 3.5.2 Verhoging in die produktiwiteit van plaaswerkers (a) Opvoedkundige toestande · Vaardigheidsontwikkeling ü · Ondersteun die spesialisasie van werkers ü · Voorsien gratis skole of beurse ü (Enige 2) (2) (b) Omgewingstoestande · Voorsien basiese dienste ü · Voldoende verlof ü · Gratis vervoer na en van die werksplek ü · Verbeterde en veilige behuising ü · Ontspanningsfasiliteite ü · Meganisasie (Enige 2) (2) 3.6 Inkomste en uitgawes van ‘n plaas 3.6.1 Identifikasie van die tipe staat Inkomstestaat üü (2) 3.6.2 Berekening van die netto wins · Wins = Inkomste - uitgawes ü = R147 000 - R95 057 ü = R51 943 ü (3) 3.7 Onderskei tussen vaste en veranderlike kostes Vaste kostes · Kostes wat nie verander ü met die vlak van produksie nie ü Veranderlike kostes · Kostes wat wel verander ümet die vlak van produksie ü (4) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 8 NW/September 2019 NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: BASIESE LANDBOUGENETIKA 4.1 Kruising tussen ‘n heterosigotiese plant (G) en ‘n suiwer geteelde plant (g) 4.1.1 Genotipe van elke ouer in die eerste generasie · Ouer 1 - Gg ü · Ouer 2 - gg ü (2) 4.1.2 Punnet-vierkant van die nageslag van die eerste kruising Gamete G gü g Gg gg ü g Gg gg Punnet-vierkant met gamete en nageslag ü Nasienriglyne/Kriteria · Volledige Punnet-vierkant met gamete en nageslag ü · Korrekte gamete ü · Korrekte nageslag ü (3) 4.1.3 Tipe dominansie van die kruising Volledige dominansie ü (1) 4.1.4 Berekening van die persentasie heterosigote in die nageslag 2 ÷ 4 x 100 ü = 50% ü (2) 4.2 Verduideliking van Mendel se wet van onafhanklike sortering · Tydens gameetvorming, sal allele pare onafhanklik van mekaar ü na die nageslag oorgedra word ü (2) 4.3 Rol van epistatiese geen in erfdwang 4.3.1 Epistase Erfdwang is die vermoë van een ouer om sy/haar genetiese eienskappe ü na die nageslag oor te dra ü uitkoms van een geen deur ‘n ander geen beheer word ü Die geen wat erfdwang veroorsaak word (3) die epistatiese geen genoem ü 4.3.2 Erfdwang Kamvorms by hoendersü Velkleur by Labradors ü Pelskleur van Charlolais ü (Enige een) (1) 4.4 Oorsake van variasie (1) 4.4.1 Uitwissing ü (1) 4.4.2 Oorkruisingü (1) 4.4.3 Mutasie ü Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 9 NW/September 2019 NSS – Nasienriglyne 4.5 Metodes van plant- en dier-verbetering 4.5.1 Metode wat plaasrekords gebruik Lynteling ü (1) 4.5.2 Identifikasie van die metode: meer nageslag, meer akkuraat Teelwaarde üü (2) 4.5.3 Identifikasie van die metode wat die Bacillus-gene inkorporeer Genetiese modifikasie (GM) üü (2) 4.5.4 DRIE sosio-ekonomiese voordele van GM · GM-gewasse voorsien voedsel van beter gehalte ü · Boere gebruik minder insekdoders ü · Geen/minimum bewerkingspraktyke kan toegepas word ü · Produkte het ‘n langer rakleeftyd ü · Gewasse is bestand teen verbrakking, koue en droogtes ü · Gewasse is bestand teen peste/plae/siektesü · Verminder arbeids-/operasionele kostes ü (Enige 3) (3) 4.5.5 TWEE potensiële omgewingsrisiko’s van GM-plante · Onkruide raak bestand teen onkruiddoders/superonkruid ü · Uitermatige gebruik van onkruiddoders kan die grond geskadig ü · Gene mag vanaf GM-gewasse na wilde plante versprei ü (2) · Voordelige insekte/peste word gedood ü (Enige 2) 4.6 Oorerfliksheidswaardes in skape 4.6.1 Teelwaarde van vaggewig 50% ü (1) 4.6.2 Primêre faktor wat geboortegewig bepaal. Geneü (1) 4.6.3 TWEE redes waarom naspeenmassa nie aanbeveel word nie · Oorerflikheid is laag ü · Omgewing het ‘n baie groot invloed op die uitkoms van hierdie eienskap ü (2) 4.6.4 Verskil tussen oorerflikheid en biometrie Oorerflikheidwaardes Die mate waarin ‘n kenmerk übepaal word deur gene. ü / Vergroot variasie in ‘n populasie ü deur genetiese invloed. ü Biometrie Die gebruik van statestiekü vir die analise van biologiese dataü / Analise van biologiese data ü deur middle van wiskundige of statiestiese metodes ü (4) [35 TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief