Downloaded from hlayiso.com
GRADE 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
KREITI YA 12
SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)
LEPHEPHE LA PELE (P1)
DIBATSELA 2019
MEPUTSO: 80
NAKO: Diiri tše 2
Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 11.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Skip to contentAll 2019 papers 





View all




--bcece954-738e-42ad-928b-b5411db789f3/v1-336656ea308bb0a6a695/card.webp)
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Question Paper
Grade 12 Sepedi FAL Paper 1 question paper from the NSC November Exam 2019, 11 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Sepedi Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · sepedi. Question paper, 11 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Sepedi FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sepedi
- Document type
- Question paper
- Year
- 2019
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 11
- File size
- 491.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 11
This exam
NSC November Exam 2019
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paper
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Popopolelo le melawana ya tšhomišo ya polelo (Language Structures and Conventions)24 marks
- Question 1.2Go bala le go lebelela (Reading and Viewing), gammogo le Dingwalo (incl. Literature)6 marks
- Question 3Go ngwala le go hlagiša (Writing and Presenting)10 marks
- Question 4Popopolelo le melawana ya tšhomišo ya polelo (Language Structures and Conventions)10 marks
- Question 5.1Popopolelo le melawana ya tšhomišo ya polelo (Language Structures and Conventions)14 marks
- Question 5.2Popopolelo le melawana ya tšhomišo ya polelo (Language Structures and Conventions)6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 2 DBE/Dibatsela 2019
NSC
DITAELO LE TSHEDIMOŠO
1. Lephephe le, le arotšwe ka DIKAROLO TŠE THARO, e lego YA A, YA B le
YA C.
KAROLO YA A: Tekatlhaologanyo (30)
KAROLO YA B: Kakaretšo (10)
KAROLO YA C: Dibopego le melao ya tšhomišo ya polelo (40)
2. Badišiša ditaelo ka šedi.
3. Araba dipotšišo KA MOKA.
4. KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE e ngwalwe letlakaleng LE LEFSA.
5. Thalela mošomo wa gago ka morago ga KAROLO YE NNGWE le YE
NNGWE.
6. Dikarabo di nomorwe go swana le dipotšišo.
7. Tshela mothaladi ka morago ga karabo YE NNGWE le YE NNGWE.
8. Ela hloko mopeleto le tlhamego ya mafoko.
9. Nako ye e ukangwago:
KAROLO YA A: Metsotso ye 50
KAROLO YA B: Metsotso ye 20
KAROLO YA C: Metsotso ye 50
10. Ngwala ka bothakga ka mongwalo wo o bonalago.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 3 DBE/Dibatsela 2019
NSC
KAROLO YA A: TEKATLHAOLOGANYO
POTŠIŠO YA 1
1.1 Badišiša tekatlhaologanyo ye e latelago gore o tle o kgone go araba dipotšišo
ka yona.
SETŠWELETŠWA SA A
POLEDIŠANO KE SEBETŠA
1 Poledišano ke kabelano ya dikgopolo, ditaba, ka mokgwa wa go
bolela, go ngwala goba ditšhupetšo. E tšweletšwa ke batho ge ba
boledišana molomo le molomo, le mekgwanakgwana ye mengwe
ye e itšego. Dikuranta, diradio, dikhamera, megala, dilapthopo,
disathelaete, diroboto, dithelebišene, ke tše dingwe tša didirišwa 5
tša poledišano.
2 Mohola wa yona ke go bjala boitshepo mothong, ya goroša
tlhompho, ya tšweletša segwera, ya aga botho bja go ikgetha, ya
tliša bokgoni go batho ba bangwe. Maikemišetšomagolo a
poledišano ke go fetiša molaetša le go hwetša phetolo ya ka 10
pejana. Segolothata e le go sekamolla le go gatelela dintlha mo go
sa kwešišegego.
3 Poledišano e tšweletša bokgwari bja tšhomišo ya polelo, bokgabo
bja go bolela, go akaretšwa palo ya ditiragalo le ditiragatšo.
Godimo ga tše ka moka e thuša go tšweletša mošomo gabotse. Ka 15
go realo e aga baetapele ba ka moso ka mokgwa wa tlhohleletšo le
go bjala mekgwa ye mebotse ye e hwetšwago go tšwa go diboledi.
E thuša go tšea sepheto.
4 Ka gona sepheto se, se rutile morutwana wa go swana le Nonthi
gore a thome go tšea kgato bophelong malebana le bokamoso bja 20
gagwe. Ke ngwana wa mafolofolo ebile ka dinako tše dingwe o
hloka didirišwa tša sekolo tša maleba tša mošomo wa gagwe. Ge a
le ka sekolong a ekwa barutiši ba gagwe ba bolela gore ngwana a
sa llego o hwela tharing, Nonthi o ile a tšhaba go hwela tharing,
gomme a thoma go botšiša ge a sa kwešiše. 25
5 Kgato ye a e tšerego ya go se homole ge a hloka dilo tša sekolo, e
dirile gore a fihlelele bokamoso bjo bobotse. Ka fao a ithuta go
goroša molaetša batswading ba gagwe bao ba lego kgole le yena
ka mogala. Ge batswadi ba sa kgone ka seo a se hlokago, o be a
fela a kgopela thušo go barutiši. Le ka sekolong o be a sa homole, 30
eupša a botšiša barutiši thutwana ye nngwe le ye nngwe ge a sa e
kwešiše gabotse. Mabjoko a gagwe a thoma go bulega, bohlale bja
mo aparela.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 4 DBE/Dibatsela 2019
NSC
6 Ka lehlakoreng le lengwe dipolelo tše di tiišeleditše Nonthi gore
monamolomo o na le malome'agwe. Poledišano e mo rutile gape le 35
go itshepa. Boitshepo bjo a bo nyantšego go barutiši ba gagwe ka
poledišano bo dirile gore e be ngwana wa potego le tšhomišano.
Ka fao a thoma go tsenela diphadišano sekolong, kudu tša
ngangišano.
7 Ge go swarwa diphenkgišano o be a sa šale. Ge a paletšwe ga a 40
nolege moko. O be a ipoditše gore mathomo ga se makgone,
makgone ke maboeletša. Sa go kgahliša ka yena ke gore ga a
tšwafe go etela le mejako ye a bonago gore e ka mo tšwela
mohola. Ka dinako tše dingwe, o dira dikgopelo ka di-emeile go
mafapa a mmušo. 45
8 Go lapthopo a ka thaepa le go nyaka tsebo go inthanete. O ithutile
gape gore sathalaete e thuša go lemoša batho boemo bja
leratadima. Kuranta o e šomiša go phatlalatša bokgoni bja ge a
fentše diphenkgišanong tša ngangišano. Ka gona phatlalatšo yeo e
mo tšwela mohola ka go mmulela mabati a thuto. Diradio ga a di 50
tlogele fela, ka gore ke didirišwa tše kaone tše di theeletšwago
letšatši ka letšatši. Go dira bjalo ditoro tša gagwe di phethega ka
ponyo ya leihlo.
9 Ka go le lengwe, roboto e bolela le batho le difatanaga ditseleng,
go efoga dikotsi. Ka go realo, Nonthi ga a sa hloka tsela ya go 55
nyaka seo se ka mo thušago. Ditsela ke tše ntši tše ngwana yo
mongwe le yo mongwe a ka di šalago morago ge a nyaka go
bolela le go hwetša dikarabo. Gape go tšwelela ba go šoma e sego
ba go kgona. Se se tiišetša bohlokwa bja poledišano bathong.
[Amantšwe go tšwa go inthanete www.better health.vic.gov.au]
1.1.1 Tsopola lentšu leo le laetšago kabelano ya dikgopolo, ditaba,
mokgwa wa go bolela, go ngwala goba ditshepetšo go tšwa
TEMANENG YA 1. (1)
1.1.2 Ke ditlabelo dife tšeo motho a ka di šomišago go boledišana le yo
mongwe? Efa TŠE PEDI fela. (2)
1.1.3 Go ya ka kwešišo ya gago na mohola wa poledišano ke eng go ya
ka TEMANA YA 2? Efa dintlha TŠE THARO fela. (3)
1.1.4 Ke sephetho sefe seo Nonthi a se tšerego gore a tle a fihlelele
bokamoso bjo bo botse? . (1)
1.1.5 Ngwala dintlha TŠE PEDI tša maikemišetšo a poledišano go ya ka
TEMANA YA 3. (2)
1.1.6 Go tšwa TEMANENG ya 9 ke sedirišwa sefe seo se bolelago le
batho le difatanaga ditseleng go efoga dikotsi? (1)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 5 DBE/Dibatsela 2019
NSC
1.1.7 Hlaloša diema tše di latelago go ya ka moo di šomišitšwego ka
gona ditemaneng tša ka godimo:
(a) Ngwana yo a sa llego o hwela tharing.
(b) Monamolomo o na le malome'agwe. (2)
1.1.8 Na Nonthi e be e le motho wa mohuta mang? Efa dintlha TŠE
PEDI. (2)
1.1.9 Efa phapano ya sathalaete le roboto TEMANENG YA 8 le YA 9 (2)
1.1.10 Na mebolelwana ye e šupa eng ge e dirišitšwe ka tsela ye?
(a) ga a nolege mooko.
(b) ka ponyo ya leihlo. (2)
1.1.11 Molaotheo wa naga o reng ka bolokologi bja polelo?. (2)
1.1.12 Na ke tshwanelo gore batswadi ba rekele bana didirišwa tša
poledišano? Efa dintlha TŠE PEDI. (2)
1.1.13 Na polelo ye e latelago ke ntlha goba ke kgopolo? Fahlela ka
dintlha TŠE PEDI.
'Gape go tšwelela ba go šoma e sego ba go kgona.' (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 6 DBE/Dibatsela 2019
NSC
1.2 Lebeledišiša seswantšho se se latelago gore o tle o kgone go araba dipotšišo
ka sona.
SETŠWELETŠWA SA B
[E amantšwe go tšwa go inthanete: Heritage]
1.2.1 Efa mehuta YE MEBEDI ya ditšo tšeo di bonalago seswantšhong
sa ka godimo. (2)
1.2.2 Kgetha karabo ya maleba o be o fahlela. Na seswantšho se se
tšweletša keteko ya letšatši lefe?
A Letšatši la bomma.
B Letšatši la bafsa.
C Letšatši la bopapa.
D Letšatši la bohwa. (2)
1.2.3 Ke molaetša ofe wo o tšweletšwago ke seswantšho se? (1)
1.2.4 Na go ya ka wena ke nnete gore ga go na kgethologanyo go ya ka
semerafo mo Afrika-Borwa? Fahlela. (1)
PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 7 DBE/Dibatsela 2019
NSC
KAROLO YA B: KAKARETŠO
POTŠIŠO YA 2:
Akaretša temana ye e latelago o tšweletše tsela yeo motho a ka laolago pefelo ka
gona.
DITAELO
Kakaretšo e ngwalwe ka mokgwa wa dintlha tše 7.
Kakaretšo e be mantšu a magareng ga 60 le 70.
Šomiša mantšu A GAGO.
Bontšha palo ya mantšu mafelelong a kakaretšo.
SETŠWELETŠWA SA C
NAGANA PELE O BOLELA
Maikutlo ke boleng bja pelo ya motho. Maikutlo a motho a laolwa ke boyena. Motho ke
moswananoši gobane o na le kgopolo. Ge go na le seo se mo tshwenyago ga se a
swanela go fetola ka pela gobane a ka tla a senya ditaba go fetiša. Mogolo o pelopedi.
Go thwe pelo tlala, o tlalologe. Ge go na le seo se mo tshwenyago letswalo le bolela le
yena gomme bogale bja fokotšega. Tloga kgauswi le seo se go befedišitšego. Dira
medirwana ye e ka go thušago go fokotša pefelo gore moya o boele sekeng. Ge o ka
thekga ditho wa naganiša ka seo se ka bago se hlotše phapano, wa senkasenka ka go
ipotša gore motho o na le diphošo e bile ke sebopiwa sa Modimo, gona o tla ba kaone.
Ge o tenegile ka lebaka la pefelo, bokaone ke go tloga wa itšhidulla ka
mekgwanakgwana ya go fapana. Ge o boa o tla ba o na le mafolofolo a go dira se
sengwe o lebetše ka sela se bego se go befediša, gomme bophelo bja tšwelapele ka
lethabo. Go ithuta go tšea dikeletšo, go ka thuša go fenya pefelo yeo motho a
ikhwetšago a le ka gare ga yona.
[Boitlhamelo]
PALOMOKA YA KAROLO YA B: 10
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 8 DBE/Dibatsela 2019
NSC
KAROLO YA C: DIBOPEGO LE MELAO YA TŠHOMIŠO YA POLELO
POTŠIŠO YA 3: PAPATŠO
Lebeledišiša papatšo ye gomme o arabe dipotšišo tša go e latela.
SETŠWELETŠWA SA D
[E amantšwe go tšwa go inthanete:www.green-cross.com/women]
3.1 Na papatšo ye e lebišitšwe go bomang? (1)
3.2 Tsopola leamanyidiri leo le šomišitšwego go jabetša bareki. (1)
3.3 Ke eng seo mmapatši a se šomišitšego go goga šedi ya bareki? Efa dintlha
TŠE PEDI. (2)
3.4 Kgetha karabo ya maleba. 'Di a sepedišega ebile di a rekega.'
Lefoko le le tšweletša:
A Go thuša bareki.
B Go hlohleletša bareki.
C Go homotša bareki.
D Go sebela bareki. (1)
3.5 Efa dintlha TŠE PEDI tše bohlokwa tšeo di tlogetšwego papatšong ye. (2)
3.6 Tšhomišo ya lentšu le 'dirantanyana' e tšweletša molaetša ofe papatšong? (1)
3.7 Hlaloša ka mokgwa woo lediregi le šomišitšwego go foraforetša/jabetša
bareki ba sebapatšwa ka gona. (2)
[10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 9 DBE/Dibatsela 2019
NSC
POTŠIŠO YA 4: KHATHUNI
Lebeledišiša khathuni ye le mantšu a yona gomme o arabe dipotšišo tša go latela.
SETŠWELETŠWA SA E
[E amantšwe go tšwa go inthanete:gender at work]
4.1 Efa leina la seno seo monna a se swerego ka letsogong la go ja. (1)
4.2 Tsopola leekiši go tšwa setsopolweng se. (1)
4.3 Efa lekopanyi go tšwa setšweletšweng se. (1)
4.4 Ke eng seo se laetšago gore batho ba ba kopanong ya mošomo? (1)
4.5 Polelommele ya motho wa 3 e tšweletša eng? Fahlela. (2)
4.6 O tloga o šoma ka bokgwari.
Lentšu le le kotofaditšwego lefokong la ka godimo le šomišitšwe bjalo ka eng?
Fahlela.
A Lediri
B Lethuši
C Leina
D Lelatodi (2)
4.7 Tsopola polelo ya go laetša kgegeo puduleng ya 1. (1)
4.8 Bontšha maikutlo ao a aparetšego motho wa 2 o lebeletše tirišo ya ditho
tša mmele. (1)
[10]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 10 DBE/Dibatsela 2019
NSC
POTŠIŠO YA 5: SENGWALO
5.1 Bala sengwalo se sa ka tlase ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo
tša go latela.
SETŠWELETŠWA SA F
MOHOLA WA DIPOLASITIKI, DITSHITSWANA LE MABOTLELO
Matšatšing a lehono, dijo di bolokelwa ka gare ga dipolasitiki, ditshitswana le
mabotlelo. Moreromogolo ke gore di tle di šomišwe matšatšing a a tlago.
Ka morago ga go šomišwa, bašomiši ba tšona ba lahla didirišwa tša mohuta
wo mo gongwe le mo gongwe. Se se ka hlola malwetši a mehutahuta ge go
sa šetšwe. 5
Ka nako di ka šomišwa bjalo ka dibetša tše bogale tša go gobatša batho.
Mogopolo wa boMasepala wa go bea diteromo tše kgolo tša go lahlela
ditšhila, ke maano a go hlwekiša naga le go fokotša malwetši. Madimabe ke
gore ga se batho ka moka bao ba lemogago bohlokwa bja go lahlela ditšhila
ka moo. 10
Masolo a gore batho ba topelele ditshitswana, mabotlelo le dipolasitiki a
goeleditšwe nageng ka bophara. Ba bangwe ba šomiša dipolastiki tše go
loga, gomme ba rekiša ditshitswana ba ikhweletša sa go fepa malapa, bodiidi
bja tšwa ka lapeng, bana ba se robale ka tlala.
Seo se lemogwa ke Mokgekolo Sebolaishi. O kgonne go tsentšha ngwana wa 15
morwedi wa gage sekolo ka tšhelete ya go kgoboketša mapotlelo le
ditshitsana. Mathomong, baagišane ba be ba mo kwera fela mafelelong ba
lemoga mohola wa tšona. Setšhaba sa thoma go topelela ka bontši. Lehono
naga e hlwekile, malwetši a fokotšegile.
[Boitlhamelo]
5.1.1 Tsopola lehlathi lefokong la mathomo o be o bolele gore ke la
mohuta ofe. (2)
5.1.2 Tsopola lešalašupi o be o bolele le kgato ya lona lefokong le:
'bašomiši ba tšona ba lahla didirišwa tša mohuta wo' (2)
5.1.3 Lefoko le: 'ka nako di ka šomišwa bjalo ka dibetša tše bogale'.
Le tšweletša sekapolelo sa mohuta ofe? Fahlela. (2)
5.1.4 Na lentšu le 'fela' le šomile bjang TEMANENG YA 4?
Le diriše lefokong go laetša gore le na le ditlhalošo tše pedi. (2)
5.1.5 Leina le: 'Madimabe' ke leinagokwa. Laetša ka mo le bopilwego
ka gona. (2)
5.1.6 Go tšwa TEMANENG YA 4, ngwala lelatodi la lentšu le:
'kgoboketša'. (1)
5.1.7 Ngwala lefoko le ka tumelo.
'ga se batho ka moka bao ba lemogago bohlokwa bja go lahlela
ditšhila ka moo'. (1)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla
Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1 11 DBE/Dibatsela 2019
NSC
5.1.8 Phošolla lefoko le le latelago:
Sebolaishi o kgonne go tsentšha ngwana wa morwedi wa gage
sekolo ka tšhelete ya go topelela mapotlelo le ditshitsana. (2)
5.2 Lebelela seswantšho se le mantšu a sona gore o tle o kgone go araba
dipotšišo tšeo di latelago.
SETŠWELETŠWA SA G
[E amantšwe go tšwa go inthanente: www.snopes.com]
5.2.1 Ngwalolla lefoko le 'Tlou e rwele tawana' ka lebaka le le tlago. (1)
5.2.2 Lefoko šele, 'Tlou e di išitše nokeng.' Ntšha lekgokasedirwa go
lona. (1)
5.2.3 Lentšu le 'tšhiritširi' ke eng? Fahlela.
A Leekiši
B Lehlaodi
C Lelahlelwa
D Lehlathi (2)
5.2.4 Lefokong le, 'Tlou e di išitše nokeng moo di ilego tša itimola ka
meetse.'
Bontšha lentšu leo le ka šomago bjalo ka homonime/
ditumatshwano gomme o le diriše lefokong go tšweletša phapano. (2)
[20]
PALOMOKA YA KAROLO YA C: 40
PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 80
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Question Paper

Question paper
Sepedi FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2019 Question Paper

Question paper
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2019 Question Paper

Question paper
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Question Paper

Question paper
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Question Paper

Question paper
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Question Paper
More from Grade 12 Sepedi FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023 24

Memorandum
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum
Sepedi FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum
Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Memo
--bcece954-738e-42ad-928b-b5411db789f3/v1-336656ea308bb0a6a695/card.webp)
Memorandum