Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL) LEPHEPHE LA BOBEDI (P2) MOPITLO/PHUPU 2025 TLHAHLO YA GO SWAYA MEPUTSO: 70 Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya 13. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 2 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA A: PADI POTŠIŠO YA 1: KGATI YA MODITI – OK Matsepe 1.1 SETSOPOLWA SA A 1.1.1 Go bolelwa ka: • Go butšwetša mollo. • Serokolo (2) 1.1.2 • Leseana le kokomogile dimpa, le a lla. • Mmatshehla o thabile. (2) 1.1.3 (a) Ntshwarele • Setšhaba se be se duma gore Ntshwarele a swarele Thalla bogoši. (b) Ntlogele • Ntlogele o re Mmatshehla a mo tlogele a ipshine ka bogoši bjale ka ge a nyaletšwe go ba mmakgoši. (c) Nkgotlelele • Batho ba swanetše go mo kgotlelela ka seemo sa gagwe. (3) 1.1.4 • Mmatshepho o ile a bitša Mmatshehla gore a tle ka lapeng. • Mmatshehla ge a fihla o tsoša Nkgotlelele. • Dimpa tša ngwana di a phohlela a ba a dumela go anya letswele. (TŠE PEDI fela) (2) 1.1.5 (a) Molwantšhwa – Mmatshepho/Nkgotlelele (b) Molwantšhi – Ntshwarele/Sefatamollo (c) Mohlohleletši – Megabaru ya bogoši/boetapele. (3) 1.1.6 • Sefatamollo o amogwa bogoši. • Nkgotlelele o a buša. (2) 1.1.7 Wa kgakanego • Ngwana o a babja, fela mmagwe le makgolo wa gagwe ga ba tsebe gore ba mo dire eng. (2) 1.1.8 Bogoši bo a tswalelwa. • Nkgotlelele o tswaletšwe go ba kgoši. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 3 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya 1.2 SETSOPOLWA SA B 1.2.1 • Letšatši leo • Le le latelago (2) 1.2.2 (a) Morwedi le tate (b) Motho le ngaka ya gagwe (2) 1.2.3 • Lapeng la Kgoši Nkgotlelele go kgobokanetšwe moletlo wa go ntšha ngwana ka ntlong. • Moketeng woo go ile gwa tsoga kgakanego ka ge ngwana a filwe leina la Thalla mola le swanetše le reelwe ke Ntlogele. • Ba gaboMmatshehla ba tlile ba gapa kgomo ya go tlo hlabja ge go reelwa leina. (3) 1.2.4 • Moanegi o re anegela ka moo Mahlatsemang a ilego a gakanega ge a hloka Tšhipu. • Moanegi o re utollela semelo sa Tšhipu ngaka ya mošate sa go se tshepege, a tšhabetšego go Sefatamollo ge a bona ditaba di befile. (2) 1.2.5 Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa. Mmatshepho o na le kgotlelelo. • O kgotleletše bobe bja Sefatamollo bja go mmakiša bogoši. • O kgotleletše go kwešwa bohloko ke kgaetšedi ya gagwe ge a mo gana le ngwetši. (3) 1.2.6 O se ke wa tshepa motho. • Mahlatsemang o be a tshepa Tšhipu bjale ka ngaka ya gagwe, efela ge a nyaka dikarabo go yena, o a mo tšhabela. (2) 1.2.7 Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa. A manyami/tenego • Ke nyamišwa/tenwa ke go se tshepagale ga Tšhipu go Mahlatsemang. • Ditiro tša Tšhipu di bešeletša ntwa magareng ga Mahlatsemang le Sefatamollo. (3) [35] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 4 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya POTŠIŠO YA 2: DILO TŠELA KE BATHO – MC Mphahlele 2.1 SETSOPOLWA SA C 2.1.1 Go bolelwa ka: • Diparakeng • Go saena • Agente • Ngaka le maphodisa (TŠE THARO fela) (3) 2.1.2 • Maphefo o gana go dula le bana ba Mashudu ba le ba babedi. • Mashudu o tšhaba go iša Mukhabudi ga Meisie ka ge e se ngwako wa gagwe eupša e le wa Meisie. (2) 2.1.3 (a) Mmaphefo • O tšokatšokiša bana ba Mashudu. (b) Mashudu • Mashudu o na le mahlatse ka ge bana ba gagwe ba mo agetše ntlo le leselaga. (c) Basi • O be a eta pele dithaka tša gagwe ge ba eya go seleka. (3) 2.1.4 • Mashudu le Meisie ba kwana gore ba tla tšea Mukhabudi ge a dira Kreiti ya Bohlano. • Mukhabudi o tla šala ga rakgadi Maphefo go fihlela a fetša dithuto tša praemari (Kreiti ya Bošupa). (2) 2.1.5 (a) Molwantšhwa • Mukhabudi le Lufuno/Bana ba Mashudu (b) Mohlohleletši • Mashudu (2) 2.1.6 Thulanogare • Mashudu o lwa le mogopolo wa gore a ka iša Mukhabudi kae ka ge yena a dula ga Meisie. (2) 2.1.7 Wa kgakanego • Mashudu o gakantšhwa ke go se tsebe gore o tla iša kae mošemane ka ge rakgadi Maphefo a re a mo imolle ka go mo tšea. (2) 2.1.8 Tšhiwana e sa hwego e leta monono. • Mukhabudi o kgotleletše tshwarompe, mafelelong a atlega bophelong. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 5 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya 2.2 SETSOPOLWA SA D 2.2.1 • Ka morago ga matšatši a mabedi. • Ge ba boa mošomong. • Ge beke ya mathomo e fela. (TŠE PEDI fela) (2) 2.2.2 (a) Mošomedi le mongmošomo (b) Barwarre/Bana ba monna (2) 2.2.3 • Mashudu o hloka mohlokomeledi wa bana. • Mashudu o iša bana go kgaetšediagwe, Maphefo. • Maphefo o lapišwa ke go šala le bana ba Mashudu. (3) 2.2.4 • Moanegi o re anegela ka moo bašemane ba bego ba kgahliša ka gona ge ba boa mošomong polaseng ya Van Niekerk. • Moanegi o šomiša motho wa boraro go re anegela ka ga lehufa leo bašemane ba bago le lona go Mukhabudi. (2) 2.2.5 Mukhabudi o na le kgotlelelo. • Mukhabudi o kgotlelela go šoma polaseng ya Van Niekerk mola ba bangwe ba ile ba tšhaba. • Lehloyo la bašemane sekolong ga le mo šikinye. (3) 2.2.6 Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa. • Mukhabudi a ka kgahlwa ke tša mošomo a tlogela sekolo. • Mukhabudi a ka kaonafatša maemo a bophelo bja gagwe ka tšhelete yeo a e hwetšago ga Van Niekerk. (2) 2.2.7 Motho ge a šoma ka maatla o feleletša a atlegile bophelong. (1) 2.2.8 Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa. A lethabo • Ke thabišwa ke ge Mukhabudi a kgotleletše mošomong. • Ke thabišwa ke ge a se a iša felo ka lehloyo la bašemane. (TŠE PEDI fela) (2) [35] PALOMOKA YA KAROLO YA A: 35 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 6 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA POTŠIŠO YA 3: DI ŠITILE PHAAHLA – SN Tseke 3.1 SETSOPOLWA SA E 3.1.1 Go bolelwa ka: • Barutwana • Hlogo ya sekolo • Barutiši • Sekolo (4) 3.1.2 (a) Ke bašomimmogo (b) Ke barutwana (2) 3.1.3 (a) 'Re swanetše go galefa, go taufala ...' (1) 3.1.4 • Ga go na le ditšhupasefala go tloša ditšhitišo. • Poledišano ke ye telele. (2) 3.1.5 Namele (1) 3.1.6 Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa. • Bana ba sekolo ba ka gobatša Theepe. • Theepe a ka gobatša yo a bakago le yena mothepana. • Theepe a ka imiša basetsana ba sekolo. (3) 3.1.7 • Theepe o feleletša a nyala Lefagwana yoo e lego morutwana. • Namele o šuthišetšwa sekolong sa Kelahlile. (2) 3.1.8 • Theepe le Namele ga ba tsebe ge bana ba sekolo ba rera go ba tšhošetša. • Theepe ga a tsebe ge a latofatšwa ka gore o tšeela bana ba sekolo methepa. (2) 3.1.9 Namele o šuthišetšwa sekolong sa Kelahlile. (1) 3.2 SETSOPOLWA SA F 3.2.1 Tlhakolane (1) 3.2.2 • Ba roma Ditshere gore a yo bitša Namele sekolong mo a rutago dithuto tša tlaleletšo gore a tlo ba thuša. • Khuduthamaga ya barutwana e kopane Lewalemagodi go kgopela Namele gore a ba fe lengwalo la go ya go hlogo ya sekolo go ba direla meetse le dintlwana tša boithomelo. (2) 3.2.3 O na le lenyatšo. • Ga a hlomphe maikutlo a Lefagwana (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 7 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya 3.2.4 Thulano ya ka ntle. • Tlhakolane le Lefagwana ba fošana ka mae a go bola. (2) 3.2.5 • Ba gaboTheepe ba romela Mohwiti le Thedimogane go kgopelela Theepe Lefagwana. • Theepe o loša Lefagwana. (2) 3.2.6 Leina la papadi ke 'Di šitile Phaahla'. • Ditiro tša Namele di hlola bothata, go boima go di rarolla. (2) 3.2.7 (a) Motšhatšha • Dipolelong tša gagwe di dira gore motho yo mongwe a kwe bohloko. (b) Monawa • Dipolelo tša gagwe di a naba ge a bolela. (c) Tlhakolane • O thušitše setšhaba ka go senola seo Namele a lego sona. (3) 3.2.8 Go be go letetšwe gore Namele a rakwe, eupša o šuthišetšwa sekolong sa Kelahlile. (1) 3.2.9 • Barutiši ga se ba swanela go ratana le barutwana. • Barutiši ba swanetše go ba le maikarabelo mešomong ya bona. (2) [35] POTŠIŠO YA 4: GA LE BATSWADI BA SELO – Phillip Mothupi 4.1 SETSOPOLWA SA G 4.1.1 Go bolelwa ka: • Morutiši • Puku • Dithuto • Mošomo wa sekolo • Nako ya sešupanako (TŠE NNE fela) (4) 4.1.2 • Babapadi ke ba babedi fela, ke Pulane le Morutiši Phala. • Go šomišwa ditšhupasefala go efoga ditšhitišo. • Poledišano ga se ye telele. (3) 4.1.3 A go kwa bohloko. • O šoma a sa khutše. (2) 4.1.4 • O a tširoga. • O setlega pelo. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 8 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya 4.1.5 Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa. • Morutiši Phala a ka boledišana le batswadi ba Pulane. • A ka ya go bega taba ye go badirelaleago. • A ka ya go bega taba ya Pulane maphodiseng. • A ka ya go bega taba ya Pulane go hlogo ya sekolo. (TŠE THARO fela) (3) 4.1.6 Wa manyami • Morutiši Phala o nyamišwa ke go kwa ka seemo seo Pulane a lego ka gare ga sona. (2) 4.1.7 • Nkareng, Phafana le Setongwane ba swarwa. • Pulane o išwa lefelong la tlhokomelo. (2) 4.2 SETSOPOLWA SA H 4.2.1 • Setongwane o botša Nkareng gore Pulane o swanetše go ya komeng. • Nkareng ka go se kwane le kgopolo ya Setongwane o ya go moruti go mo kgopela gore a tle a boledišane le Setongwane. (2) 4.2.2 (a) Nkareng • O hloka molomo tlaišong ya Pulane. (b) Moloki • O be a lokile, a ikokobetša ge Setongwane a be a mo roga a mo tshepiša le go mmetha. (c) Phafana • Ke motho wa go rata bjala, a phela ka bjona. (3) 4.2.3 Nkareng o na le boikokobetšo. • Ge a bolela le Setongwane o a ikokobetša. (2) 4.2.4 • Leina la puku ke 'Ga le batswadi ba selo'. • Diteng di bolela ka batswadi ba Pulane bao ba hlokilego tlhokomelo go Pulane moo a go be a katwa ke Phafana. (2) 4.2.5 • Pulane • Setongwane (2) 4.2.6 • Go laetša maikutlo a pefelo a Setongwane. • Go utolla semelo sa Moruti Moloki sa go ikokobetša. • Go hlahla babadi go laetša go emelela ga Moruti Moloki. (3) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 9 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya 4.2.7 Batswadi ba be le maikarabelo le tlhokomelo kgodišong ya bana ba bona. • Batswadi ba Pulane ba be ba swanetše go mo fa sebaka sa go ithuta eupša ba paletšwe. • Batswadi ba Pulane ba swanetše go swariša Phafana ka molato wa go kata Pulane eupša ga ba dira bjalo. (3) [35] PALOMOKA YA KAROLO YA B: 35 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 10 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA POTŠIŠO YA 5: KHUPAMARAMA – Mamphoku Mamabolo 5.1 'RE LEBE KAE?' – MJ Tauatsoala SETSOPOLWA SA I 5.1.1 • 'Sothwane e be e šetše e swere'. (1) 5.1.2 • Tabudi o be a rekile tša go ya gae ebile a ntšhitše tšhelete ka ge e le mafelelo a kgwedi. • Tabudi o rile a sa letetše mmethiša, botsotsi ba mo hlasela ba tšea merwalo le tšhelete ya gagwe ka moka. (2) 5.1.3 Tikologo ya sebjalebjale. Go bolelwa ka: • Mmethiša/sefatanaga • Diaparo • Tšhelete (TŠE PEDI fela) (3) 5.1.4 Thulanogare • Tabudi o lwa le kgopolo ya gore ge a fihla gae ba tla mo kgolwa gore o utsweditšwe ka nnete. (2) 5.1.5 Tabudi • Ditiragalo tša puku di dikologa godimo ga gagwe. • O thoma le puku mathomong go fihla mafelelong. (E TEE fela) (2) 5.1.6 (a) Madimabe • O tlaišwa ke mmane wa gagwe, ge a fihla bogadi le gona ba bogadi ba a mo hlakiša. (b) Malweša • Ke yena a bego a thoma ntwa ka lapeng labo. (c) Mabešeletša • O bešeleletša ntwa yeo e thomilwego ke Malweša. (3) 5.1.7 Hlogothata o feleletša a rakile Tabudi le mosadi wa gagwe. (1) 5.1.8 A manyami • Ke nyamišwa ke ge lapa la boTabudi le swere Madimabe gampe. (2) 5.1.9 Ge motho a go dirile bobe o se ke wa itefeletša. • Tabudi le Madimabe ba swaretše dikgaetšedi tša Tabudi ka morago ga lehu la mmagobona, ge ba be ba le tlalelong. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 11 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya 5.2 'KGETHOLLO YE SEHLOGO!' – M Mathete SETSOPOLWA SA J 5.2.1 (a) Banyalani/Monna le mosadi (b) Tate le morwa (c) Mma le morwedi (d) Bana ba motho/Motho le moratho/Motho le kgaetšedi (4) 5.2.2 • Seilakgaka o rata basadi. • Seilakgaka o be a tlogela bana gohle moo a bego a šoma. (2) 5.2.3 Ee • Lefelo la ditiragalo le tšweleditšwe mathomong, ke Senwabarwana. • Moanegwathwadi e lego Seilakgaka o tšweleditšwe. • Bothata ke gore o rata basadi. (3) 5.2.4 Monna wa go rata basadi. • O nyaka go phela a robetše le mosadi. • O be a na le bana mafelong a go fapana. (3) 5.2.5 Go be go sa letelwa gore Mokgaetši a ka rakwa mošomong ka lebaka la go ba le twatši ya HIV. (1) 5.2.6 Mongwadi ga se a fega babadi. • Seilakgaka o a hlokofala. (2) 5.2.7 Leina la kanegelokopana ye ke 'Kgethollo ya sehlogo'. • Morago ga go lemoga gore monna wa Mokgaetši o bolailwe ke Aids, ba thoma go mo kgetholla. • Hlogo ya sekolo o a mo raka ka la gore o tlo fetetša bana ba sekolo ka bolwetši. (E TEE fela) (2) [35] PALOMOKA YA KAROLO YA C: 35 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 12 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA D: THETO DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof. DM Kgobe POTŠIŠO YA 6 6.1 'O NTIRILE LEKGOWA' – VM Lebepe 6.1.1 O ntirile • Poeletšothomi (2) 6.1.2 • Matšhatšhakhura • Swikatshipi (2) 6.1.3 (a) Moretwa ge a fiwa bonnyane o a galala. (b) Moretwa ge a fiwa morogo o a gana. (c) Moreti o šoma ka maatla. (3) 6.1.4 • Se tšweletša seswantšho sa lesea leo le thabetšego matutu a mmagolona. • Tshwantšhanyo/Papišo (2) 6.1.5 • Moreti ge a efa moretwa tšhelete o a thaba. • Moreti ge a se na le tšhelete moretwa o a hlaswa. • Moretwa ke yo mmotse ka dipopo tša gagwe. (3) 6.1.6 ka • Morumokwano wo o tliša mošito seretong. (2) 6.1.7 Manyami • O nyamišwa ke gore o leka ka maatla go kgotsofatša moretwa fela yena ga a kgotsofale. (2) 6.1.8 Lerato magareng ga batho ba babedi le se kgokagantšhwe ke tšhelete. • Moretwa o be a rata ge moreti a mo fa tšhelete fela a sa mmontšhe lerato. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 13 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC – Tlhahlo ya go swaya 6.2 'DI A ILA' – Tauatsoala et al. 6.2.1 • 'Ba re tšeo ke tša kgale.' • 'Di re senyetša sebaka le nako.' (2) 6.2.2 Ba re tšeo ke tša kgale Di re senyetša sebaka le nako. • Kgopolo ya bokgale bja di a ila e tšwetšwa pele mothalothetong wo o latelago. (2) 6.2.3 • Methalotheto ke ye 42. • Ditematheto ke tše 4. • Methalotheto ke ye mekopana, ya magareng, le ye metelele. (3) 6.2.4 Batho ba hlokomologile meetlo ya setšo. • Koma ya banna e bonwa ke basadi. • Basadi ba bea melao pele ga banna.  ba boloka bahu.  ba epela mafata.  ba ja dihlogo ba nwa le mabjala a mošate. (TŠE PEDI fela) (3) 6.2.5 Sešura • Se arola mothalotheto ka dikarolometara gore di lekane goba di nyake go lekana. • Se kgaoganya dikgopolo tše pedi goba go feta gore di lekane goba di nyake go lekana. (3) 6.2.6 ... šatolana mešatolano • E hlaloša gore dikereke di a nyefolana. (2) 6.2.7 Re lote setšo sa gaborena. • Re hlomphe melao ya bagologolo. (2) [35] PALOMOKA YA KAROLO YA D: 35 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 70 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe